Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері

Жоспар

Кіріспе

I.ТАРАУ. Еңбек ақының теориялық негізі
1.1. Нарықтық қатынастар жағдайында еңбек ақыны ұйымдастыру қағидалары
1.2 Еңбек ақыны мемлекеттік реттеу механизмі
1.3 Шетелдік еңбек ақы төлеу жүйелері

II.ТАРАУ.Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері
2.1 Еңбек ақы формалары мен жүйелері
2.1.1 Еңбек ақының тарифсіз жүйесі.
2.1.2 Еңбек ақының тарифтік жүйесі.
2.1.3Еңбек ақының сыйақылау жүйесi
2.2 “Қаражанбасмұнай” ААҚ.ның ұйымдастық. экономикалық сипаттамасы
2.3 Еңбек ақы туралы мәліметтерді өңдеуде қолданылатын компьютерлік бағдарлама

III.ТАРАУ. Мұнай саласында еңбек ақыны талдау.
3.1 "Қаражанбасмұнай" ААҚ.ы бойынша еңбек ақыны талдау
3.2 Қазакстан Республикасы бойынша еңбек ақыны

статистикалық талдау

Қорытынды
Кіріспе
Еліміздің әлеуметтік экономикалық жағдайында соңғы 2-3 жылда жалпы экономикалық және әлеуметтік ахуалды жақсартуда оң үрдістер айырықша көзге түседі. Атап айтқанда, еліміздегі экономикалық өсудің жоғары қарқыны тек шикізат ресурстарына қолайлы баға коньюнктурасындағы сыртқы факторлармен ғана емес, сонымен қатар өнеркәсіп өнімінің көлемінің артуы , ауыл шаруашылығының дамуында оң серпіннің сақталуы, шағын бизнес саласының ұлғаюы сияқты ішкі факторлар мен қатар инфрақұрылым салаларының дамуы да көрінерліктей болды.
Деректер бойынша 2003 ж. ішкі жалпы өнім 9 пайызды құрады, ал өнеркәсіп өндірісінің көлемі 8,4 пайызға артты. Мұның барлығы халықтың тұрмыс деңгейінің көтерілуіне қолайлы әсер етті. Адамдардың нақты ақшалай табысы өсті. Еңбек нарығында жұмыс күшіне сұраныс тұрақты болған сайын жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді. Атаулы орташа айлық жалақы және жан басына шаққандағы орташа табыс 15 пайызға өскен, ал осы орайда нақты көрсеткіш индексі 7 пайыздан аса құрады. Экономикалық өсу деңгейі жағынан Қазақстан ТМД елдері арасында көш бойы алда. Атап айтқанда, ішкі жалпы өнімнің жоғары деңгейі қатарынан төрт жыл бойы сақталып келеді. 2002-2003 жылдардағы кезеңде экономикалық өсу жиынтығы 49 пайызды құрады
Биылғы жылы мемлекеттік кәсіпорындар қызметкерлерінің еңбек ақылары мен зейнетақылары біршама өсірілгенмен, өндіріс саласында қызмет жасайтындардан әлі де біршама, шамамен 3,5-4 есеге жуық төмен. Облыс экономикасының негізі мұнай өндіру болса, бұл салада қызмет жасайтын отбасыларының саны облыс отбасыларының 30%-н құрайды. Инфляцияны есепке алсақ және оның үстіне ай сайын еселеп өсіп отырған коммуналдық төлемдерді ессептегенде-қазіргі еңбек ақы әрбір отбасының жан басына шаққанда күнелтіс шегінен әлдеқайда төмен. Біздіңше еңбек ақыны реттеу мемлекеттік іс болуға тиісті. Еңбек ақы көтеріліп, осыған ілесе тауарлар бағалары мен әртүрлі төлемдер көбейгенінен қандай қорытынды шығады деген заңды сұрақ туындайды. Сондықтан мемлекет нарықтық экономика жағдайына сай, қалай болған күнде де еңбек ақыны тәртіпке келтіріп реттейтін болса, жақсы нәтижелер берер еді деп есептейміз.
Пайдалынған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы ҚР-ның Заңы, Алматы; Юрист-2005 ж.
2. Оплата труда: заработная плата, гарантии и компенсационные выплаты работникам/Досье бухгалтера /№1 (25) ,январь-февраль 2003г.
3. Условия труда/ Труд-Зарплата-Пенсия в Казахстане/№16(40) /Август 2004 г./
4. Оплата труда в бюджетных учреждениях /ББ-Отраслевые и иные особенности налогооблажения и учета/ №2,февраль 2004г.
5. Митюгина Г.Д «Оплата труда: удержания, вычеты, начисления;/ Библиотека бухгалтера и предпринимателя, №7(132) июль 2001 г;
6. Алехина О. Стимулирующий эффект систем заработной платы // Человек и труд. – 1997. - № 1. – С. 90-92.
7. Қалдыбаев О., Темірбаев А. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы «Санат»,1997.
8. Дурановская Г.Г Заработная плата : порядок начисления –Алматы,2000г.
9. Бухгалтерский учет в нефтяной и газовой промышленности/Под ред. А.Ф.Зимин-М: Недра,1983г.
10. Мазманова Б.Г. Управление оплатой труда-М:Финансы и статистика,2001 г.
11. В.А. Плотников Бух.учет в произвдственных геологических объединениях-М:недра,1987 г.
12. И.А. Поляков Справочник экономиста по труду-М:Экономика,1988г.
13. Аманиязова Г.Д. «Экономика нефтяной и газовой промышленности»;КазЭУ, 2004 г;
14. Численность работников и фонд заработной платы /Отчет по труду ОАО "Каражанбасмунай" за 2001-04гг./
15. Бухгалтерские балансы/ Финансовая отчетность ОАО "Каражанбасмунай за 2001-04 гг./
16. Оплата труда в РК:1993-2003; Стат. Сборник/Под ред. К. Абдиева,2004г.
17. Казахстан:Доклад о нац. Счетах; Национальное стат. Агенство РК-Всемирный банк,1997г.
18. Статистический ежегодник-2004/ Стат. Агенство РК,2005г
19. Промышленность РК и его регионы 1998-1999 г: Статистический сборник, Алматы 2000 г;
20. Нефть и газ: Сборник нормативных правовых актов, Алматы:Юрист, 2003 г;
        
        Жоспар
Кіріспе
I-ТАРАУ. Еңбек ақының теориялық негізі
1.1. Нарықтық қатынастар жағдайында еңбек ақыны ұйымдастыру қағидалары
1.2 Еңбек ақыны мемлекеттік реттеу механизмі
1.3 Шетелдік ... ақы ... ... ... еңбек ақы төлеу ерекшеліктері
2.1 Еңбек ақы формалары мен жүйелері
2.1.1 Еңбек ақының тарифсіз жүйесі.
2. Еңбек ... ... ... ... ... ... “Қаражанбасмұнай” ААҚ-ның ұйымдастық- экономикалық сипаттамасы
2.3 Еңбек ақы ... ... ... қолданылатын компьютерлік
бағдарлама
III-ТАРАУ. Мұнай саласында еңбек ақыны талдау.
3.1 "Қаражанбасмұнай" ААҚ-ы ... ... ... ... ... ... бойынша еңбек ақыны
статистикалық талдау
Қорытынды
Кіріспе
Еліміздің әлеуметтік экономикалық жағдайында ... 2-3 ... ... және ... ... ... оң үрдістер айырықша
көзге түседі. Атап айтқанда, еліміздегі экономикалық өсудің жоғары ... ... ... қолайлы баға коньюнктурасындағы ... ғана ... ... ... өнеркәсіп өнімінің көлемінің артуы ,
ауыл шаруашылығының дамуында оң серпіннің ... ... ... ... ... ішкі факторлар мен қатар инфрақұрылым ... ... ... ... бойынша 2003 ж. ішкі жалпы өнім 9 ... ... ... ... ... 8,4 ... артты. Мұның барлығы халықтың
тұрмыс деңгейінің көтерілуіне қолайлы әсер етті. Адамдардың нақты ақшалай
табысы өсті. ... ... ... күшіне сұраныс тұрақты болған сайын
жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді. Атаулы орташа айлық ... және ... ... орташа табыс 15 пайызға ... ал осы ... ... ... 7 ... аса құрады. Экономикалық өсу деңгейі жағынан
Қазақстан ТМД елдері арасында көш бойы алда. Атап ... ішкі ... ... ... ... төрт жыл бойы сақталып келеді. 2002-2003
жылдардағы кезеңде экономикалық өсу жиынтығы 49 ... ... жылы ... ... қызметкерлерінің еңбек ақылары
мен зейнетақылары біршама өсірілгенмен, өндіріс ... ... әлі де ... ... 3,5-4 ... жуық ... ... негізі мұнай өндіру болса, бұл салада қызмет жасайтын
отбасыларының саны ... ... 30%-н ... ... ... және оның ... ай сайын еселеп өсіп отырған коммуналдық төлемдерді
ессептегенде-қазіргі еңбек ақы әрбір отбасының жан ... ... ... ... төмен. Біздіңше еңбек ақыны реттеу мемлекеттік іс болуға
тиісті. Еңбек ақы көтеріліп, осыған ілесе тауарлар бағалары мен ... ... ... ... ... ... ... сұрақ туындайды.
Сондықтан мемлекет нарықтық экономика жағдайына сай, қалай болған күнде ... ... ... ... реттейтін болса, жақсы нәтижелер берер еді
деп есептейміз.
I-ТАРАУ. Еңбек ақының ... ... ... қатынастар жағдайында еңбек ақыны ұйымдастыру қағидалары
ҚР-ның еңбек туралы кодексі бойынша еңбек ақы -бұл жұмыскерлердің
фактілі ... ... үшін ... және ... формада берілетін
сыйақылардың жиыны болып табылады. Қазіргі кезде еңбек ақы ... көп ... ... Ал ... ... ... ... ақы –оның еңбегін пайдаланудың нәтижесі болып табылады, және жұмыскер
жұмсаған еңбегінің ... ... ... жұмыс күшінің
сұранысынан туындайды. Неғұрлым ... ... ... көп ... ... кеміп, еңбек ақы мөлшері артады және керісінше. Қазақстандағы
нарықтық қатынастардың біртіндеп ... баяу ... ... ... ... ... ақы жұмыс күшінің құны болып табылады, ал
ол жұмыскердің тіршілігі үшін қажетті жағдай ... ... ақы ... ... саны мен ... мекеменің, кәсіпорынның ақырғы жұмыс
нәтижесіне қарай белгіленеді.
Еңбек ақыны қарастырған кезде ... ... алға ... ... қорын анықтау;
• әлеуметтік төлемдерді анықтау;
• орташа жалақыны анықтау;
• жалақы динамикасын талдау.
Еңбек ақы құрылымы үш бөліктен тұрады:
1. Жалпы жалақы;
2. Әлеуметтік сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... аударымдар;
1. Жалақы- бұл еңбек үшін ақшалай сыйақы,еңбекпен жасалған өнім құнының
оны сатудан алынған табыстың бір бөлігі. ... ... және ... ... білу ... ... жалақы бір айда, бір ... ... ... ақша ... ... ... номиналды еңбек ақыға сатып алуға болатын тауар немесе
қызмет көлемі. ... ... ... ... ... ... ... алу
қабілеттілігі". Яғни, нақты жалақы номиналды жалақыға және сатып алынатын
тауар және ... ... ... ... ... ... ... және басқа міндетті ұсталғаннан ... ... ... ... ... көрсетіледі. Еңбек ақының ақшалай түрі- нарықтық
экономикалық ... ... мен ақша ... ... ... роль ... ... ақы төлеудің осы кезде заттай
өніммен есеп айырысу түрі де ... Егер ... ... – қол ... жағдайда - жұмыскердің және оның отбасы мүшелерінің қажетіне
қарай азық- ... және ... да ... ... есеп айырысады. Жалақының
тағы бір түрі – ... ... ... ... демалыс кезінде төленетін
ақылар болып табылады. Еңбек ақыға сонымен қатар әртүрлі ... ... ... ... екі түрі бар- негізгі және қосымша жалақы. Негізгі
жалақы – жұмыскердің нақтылы жұмыс істеген мерзімінде орындаған ... және ... ... ... Оған ... ... ... ставка бойынша, айлық жалақы, сыйақы , түнгі мезгілдерде жұмыс
жасаған, жұмыстан тыс ... ... ... бригадаға жетекшілік
еткеніне , жұмыскердің кінәсінен емес жұмыссыз тұрған кезде т.б ... ... ... ... сай ... уақыттарынан басқа
мезгілдерде – еңбек демалыстарында, бала ... ... ... ... және жауапты қызметтер атқарған
және жұмыстан шыққан кездерде берілетін жәрдемақылар т.б. енеді.
Жалақы ... ... ... ... әрбір жұмыскердің жеке еңбек
үлесін бүкіл еңбек бригадасының , цех жұмыскерлерінің келісімімен – ... ... (ЕҚК) ... шама қолданылады. Егер жеке жұмыскердің
үлесі көп болса, ЕҚК жоғары ... ... ... да көп ... ... ... ... орнының қолайсыздығы да жұмыс жағдайына кері әсерін
тигізетін кездері де ... ... ол үшін ... ... ... келеді. Жалақы есептеудің түрінде- түн мезгілдерде де ... ... ... ... 6- ға ... мезгіл болады. Түн мезгілдерінде жұмыс
жасаған үшін жұмыскерге ... ... ... ақы ... ... ұжымдық шартта белгіленуі тиіс.
Жалақы есептеудің тағы бір түрі –жұмыс уақытынан тыс ... ... Бұл ... ... екі ... келісім негізінде іске асырылады.
Мұндай жұмыс жасаудың алғашқы екі сағатында тарифтік 1,5 ставка ... ... ... сағаттарына екі еселенген тариф бойынша ақы есептеледі.
Демалыс және мереке күндерін жұмыс атқарғандарға ... ... ол ... күндері екі жақты келісім бойынша басқа мезгілдерде беріледі.
Жалақының атқаратын қызметі өте зор.Олардың негізгілері : ... ... ... және ... ... ... ... - әлеуметтік қалыпты тұтыну деңгейін , жұмсалған жұмыс
күшінің ... ... 90 ... ... ақы ... ... күнелтіс жағдайына қажетті мөлшерге барып ... ... ... оның ... ... үшін ... болса, өзінің
және оның отбасы үшін қосымша ақы көзі керек болады. Ал ... ақы ... тыс ... ... жоқ. ... барып жұмыскер басқа жұмыс
орындарына жұмыс жасауға бой ұрады да, ал бұл ... ... ... ... ... ... жиі ... біліктілігі
деңгейінің кемуіне соқтырады.
Жалақының реттеу кызметі – мекемеге тапсырыс беруші мен ... ... жеке ... ... туындайды. Бұл мекемедегі жұмыскер
саны, ондағы кәсіби ... мен ... ... және ... ... ... ... Бұл кезде жалақы деңгейлері
жұмыс беруші мен жұмыскер арасындағы тапсырыс пен оның ... ... ... ... ... Бұл ... ұжымдық
шартта анық көрсетіледі. Жалпы жалақының реттеушілік қызметі –жұмыс беруші
мен ... ... ... жағдайға байланысты қаралады. Бұл ... ... ... ... ... қатынастарын реттеуге
мүмкіндік жасайды.
Жалақының статустық қызметі – ... ... ... ... ... бұл қызметтегі жұмыскердің тобы - еңбек
ортасымен әлеуметтік қатынаста болатын ... ... ... статусы –
басқа жұмыскерлермен жоғарыдан төмен де, ... де ... ... мүмкін.
Жалақының статустық қызметі – жұмыскердің жеке ... ... ... ... ... ... ... бұл
жалақы ұжымдық шартта (контракт) анықталуы мүмкін. Мысалға, ... үш ... ... ... ақы ... ... принцип бар. Онда :
• мекеменің ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқаруы ;
• еңбек ұйымдастырудағы жеке адамның үлесі,айрықша қызметі ... ... ... статустық қызметі ұжымды іске жұмылдыру
арқылы нәтижелерге жетудің қорытындысымен анықталады және оның ... ролі – жеке ... ұжым ... ... ... ... Бұл ... үшін әрдайым материалдық негіз қажет болады.
Жалақының ... ... ( ... ... бұл ... жұмысқа ынтасын арттыру , сол арқылы жұмыстың нәтижелі болуына
бірден- бір ... ... ... ... ... ... Жалақының бұл
бағыттағы қызметі – ... ... ... ... үзілісі
жұмыскердің ынтасын төмендетеді, мысалға жалақы кезінде берілмеуінен оның
қозғаушы күштік белсенділігі кемиді. Мысалы, Кеңестер ... ... 5-6 ... ... ... Жалақының ынталандыру қызметі
болмаса жұмыс тиімділігі мен өндірілетін өнімнің төмендеуі, өнім сапасының
кему т.б. ... ...... ... ... ... ... пайда
болуына қатысты таза еңбекпен анықталады. Бұл жағдайда жалақы ... ... ... ... жеке ... ... немесе ұжымның үлесі
нақтылы түрде анықталып, жалақы осыған қарай есептелінеді. ...... ... тек ... ... үшін ... ... үшін қажетті мәселе болады. Көптеген тарифсіз ақы ... ... да ... жеке ... еңбек ақы қорынан ақы төлеу ... ... ... ... ... ... нақтылай түседі. Мекеме
ішіндегі жекеленген бөлімшелерде (мұнайгаз өндірісінде цехтарда) жеке
жұмыскердің ... ... ... ... ақы ... ... белгіленуі
мүмкін. Жеке жұмыскердің нақтылы еңбек ақы мөлшері – ол жеке ... ісі, оның ... жеке ... және жеке үлес қосуынан туындайтын
болады.
Жоғарыдағы қызметтерді жүзеге асыру үшін келесі қағидаттар сақталынуы
керек:
1. ... ... және ... ... ... ... ... көлемі-
адамның бұлшық ет және ой еңбегімен өндіріс процессінде жұмсалған
энергия массасы. Ол ... ... ... ... ... ... еңбек көлемін қарастыру үшін жеткіліксіз, сондықтан еңбектің
қызығушылығын ескеру керек. Еңбек сапасы- бұл орындалатын ... ... ... ... және ... ... ... нормасы арқылы көрсетіледі. ... ... ... ... ... сападағы еңбек көлемін білдіреді.
2. Жұмыскерді ақырғы еңбек нәтижесі ... ... ... Еңбек ақы
ықпалдығын күшейту үшін маңызды алғы шарт болып жалақы және өндірістің
ақырғы нәтижесі арасындағы ... ... ... ... шектелмеген жалақы мөлшері жұмыскердің еңбекке ынтасын
және өндіріс тиімділігін жоғарылатудың қуатты тетігі болып ... ... ... қарағанда еңбек өнімділігінің көлемінің жоғары болу
қағидаты.Ұлғайтылған ұдайы өндірісті қамтамасыз ету үшін және ... ... ... ... ... құру үшін ... өнімділігінің
көлемі жалақы көлеміне қарағанда жоғары болуы маңызды болып келеді.
Егір, жалақы ... ... ... ... өсіп ... ... көлемде жинақталған қаражат қоры кеміп отырады. Оның артымен
ұлғайтылғаан ұдайы өндіріс қарқыны ... және оның ... ... ... жойылады.
4. Жалақыны мемлекеттік реттеу қағидасы. Дербес кәсіпорынның және ... және ... ... ... ... маңызды орын алады. Мемлекет орталықтандырылған тәртіпте
жалақаның біріңғай нормасын жүзеге асырады барлық кәсіпорындар мен
ұйымдарға ... ... ... , яғни ... ... ... ... және үстеме ақаларының максималды мөлшерін
анықтайды.
5. Бірдей еңбекке бірдей жалақы қағидасы. Бірдей ... ... ... ... ... бөлу кезінде әділеттілікті сақтауды
білдіреді.
6. Еңбек қиындығы бойынша дифференцияция қағидасы. Еңбек қиындығы бойынша
дифференцияция қағидасы қарапайым ... ... ауыр ... ... болатындығын білдіреді.
Нарықтық экономика талабына сәйкес жалақы көлеміне нәтижесінде белгілі
бір еңбек ақы деңгейі құралатын нарықтық және ... емес ... ... ... Еңбек нарығында пайда болатын сұраныс пен ұсыныс-бұл берілген еңбекті
өндірісте пайдаланатын ... және ... ... ... пен
ұсыныстың өзгеруі.Тауар және қызмет нарығында сұраныстың төмендеуі
өнім көлемінің төмендеуіне , оның ... ... ... ... ... және ... қабылдау шартын нашарлатады.Керісінше ,тауар
және қызметке сұраныстың жоғарылауы еңбекке ... және ... ... ... ... ... Кәсіпорын үшін ресурстың пайдалылығы.Еңбекке сұраныстың жоғарылауы
көбіне кәсіпкерлердің өз кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... ... басқа
факторлары,оның ішінде техникалық жарақтану өзгермегендегі қосымша
жұмысшыларды қабылдау қаншалықты ұзақ уақыт ... ... ... Баға ... ... ... ... шығындарының
көбеюіне әкелетін ресурс бағасының өсуі еңбекке сұраныстың кемуіне,
оның ішінде ... ... ... кемуіне әкеледі. Сонымен қатар
баға бойынша еңбекке сұраныс икемділігі мыналарға байланысты болады:
• Шекті табыс динамикасы. Егер ... ... жай ... онда ... ... ... ресурсына бағаның
төмендеуіне әкеледі,яғни баға бойынша сұраныс икемділігі әлсіз
болады.
• Еңбек ресурсына кәсіпорынның шығындылық үлесі.Тауар ... ... ... ... шығын үлесі жоғары болған сайын,
еңбекке сұраныс еңбек бағасына байланысты ... ... ... ... ... ... ... көбінесе динамикасын
айқындайды.
• Өндірісте еңбек күшімен жасалатын тауарларға сұраныс икемділігі.
Мысалы, нан және тұз ... ... ... ие ... ... аз ... ... Ресурстардың өзара орын басуы. Бұл ... ... ... ... ... ... берушінің техникалық база өзгермегенде
еңбек шығындарын ... ... ... ... ... Тұтынылатын тауар және қызметке бағаның өзгеруі.Өмір сүру ... әсер ете ... ... тауар және қызметке бағаның өсуі
алдымен ... ақы ... ... ... өндіріс минимумының өсуіне
әкеледі.
Нарықтық емес факторлар:
1. Жалақыны мемлекеттік басқару ... ... ... минимумын
орнатуымен байланысты заңды кепілденген мемлекеттік басқару шаралары.
2. Жұмыс берушілер мен кәсіподақтар арасындағы қатынастар ... ... ... және еңбекке қабылдау шартына кәсіби одақтардың саясатының
әсер ету мүмкіндігін білдіреді.
3. Кәсіпорын қызметінің ... ... және ... жеке ... ... ... ақырғы нәтижелері және жұмысшының жеке
еңбек үлесі-еңбек ақы көлеміне тікелей байланысты.
2. Барлық дерлік жұмыскерлер есептелген жалақы мөлшерінен аз соманы ... ... ... ... ... ... заң ... шешіміне сәйкес немесе жұмыс беруші нұақауымен , жұмыскердің сұрауымен
орнатылған белгілі шегерімдер жасайды. Бұл шегерімдерді ... ... ... ... сақтандыруға нақты аударымдар, олар:
• Зейнетақы қорына міндетті аударымдар;
• Зейнетақы қорына еркін аударымдар;
• Жеке табыс ... ... ... сақтандыруға шартты аударымдар, олар:
• Қарызды өтеуге ұсталымдар;
• Есеп берушілік ... ... ... ... Кредитке алынған мүлік сомасын өтеу;
... ... зиян ... ... ... Банк ... және депозиттерге аударымдар;
• Коммуналдық қызмет ақылар.
Бүгінгі күнде "Қазақстан Республикасының зейнетақымен ... ... ... жалақыдан міндетті зейнетақы қорына ұсталымдар және
"Бюджетке ... және ... да ... ұсталымдар" Қазақстан
Республикасының заңы ... жеке ... ... ... ... ... ... бұл меншік құқына ие бола алмайтын
жұмыскер табысы, себебі:
... ... ... ... меншігі болып табылады;
• Жұмыс берушіге зиянның орнын ... ... ... ... меншігі
болып табылады;
• Алименттер-асыраудағы жандарға арналған аударымдар асыраудағы жанның
меншігі болып табылады.
Осылардың ішінен әлеуметтік сақтандыруға нақты аударымдарды қарастырайық.
Міндетті зейнетақы төлемдер
Міндетті ... ... заң ... жеке тұлғалардан табыс салығы
ұсталымынан босатылған. Бұл салық жинақтаушы зейнетақы қорына табыстан 10%-
ік ... ... ... ... төлемдері Қазақстанда уақытша
мекендеген шет ел азаматтарынан басқа ... ... ... ... ұсталынады. Бірақ, бұл салық ұсталынбайтын жағдайлар да ... ... ... үшін ... ... ... ... ретінде берілетін жәрдем ақы;
• қызмет бабында іс-сапарға төленетін шығындар;
• арнайы жұмыс киіміне, ... ... және тағы да ... жеке
құралдарының бағасына ақы;
• заңмен бекітілген мереке күндеріне берілетін сыйақы;
... ... ... дивидендтер;
• студенттер, оқушылар, аспиранттар стипендиялары;
• жұмысшының зиян келтірілген жұмысына төленетін үстемелер.
Міндетті зейнетақы төлемдерінен ... ... ... де ... ... ... де жеке тұлғалардан 10 еселенген айлық есептік
көрсеткіш шегінде табыс ... ... ... ... ... ... салығынан заңнамаға сәйкес әскери қызметкерлер және Ішкі ... ... ... ... ... басқа жеке тұлғадан
табыс салығы ұсталынбайтын жұмыскерлер төлемдері бар. Олар:
1. ... ... ... ... жеке ... ... немесе мұраға алынатын мүлік құны;
3. Грант түріндегі гуманитарлық қайырымдылық көмек;
4. Зейнетақы ... ... ... орталықтан берілетін
зейнетақылар;
5. Қазақстан Республикасының мемлекеттік стипендия үшін құрылған заңнамаға
сәйкес білім беру мекемелеріндегі оқушыларға ... ... ... ... ... және ... ... шегерімдер
( еңбекке жарамсыздығы үшін жәрдемақы, пайдаланылмаған еңбек ... ... ... ... ... ... ... зиян үшін өтемақы;
8. 50 айлақ есептік көрсеткіш шегіндегі босану кезіндегі , ... ... ... Жұмыскердің біліктілік деңейін ... ... ... ... ... мекемелерге аударылатын төлемдер;
11. Асыраудағы адамдарға және балаларына алименттер.
Бұл салықты төлеушілер болып нақты жеке тұлғалар, ал салық салу ... жеке ... ... табыс болып табылады.
Алименттер
Алименттік қатынас белгілі жағдайларда бір жанұя ... ... ... міндетті болған кезде пайда болады. Сот ... ... ... ... ақы ... ... нақты ақша сомасы ретінде анықталуы
мүмкін.
Ал басқа да жұмыскерлердің жалақысынан ұстап қалу сот ... ... ... ... заң ... көзделген жағдайларға
сәйкес алдымен міндетті зейнетақы ... ... ... Жұмыскерлердің жалақысын бір немесе бірнеше атқарушы құжаттар
бойынша өндіріп алған кезде оның жалақысының ... 50%-і ... ... ... ... ... механизмі
Еңбек ақыны ұйымдастыу шаралары көбінесе ... ... ... ... ... ... нормативтерді ( яғни,
еңбек ақының минималды деңгйін анықтау, ... ... ... ... ... ақы ... реформалаудағы заңнамаларды келтіру) блгілеу
шараларын жүргізеді.
Қазақстанда еңбек ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген:
2-сызба
Еңбек ақыны мемлекеттік реттеу механизмінің негізгі элементтері
Минималды тұтыну бюджеті жұмыс күшінің ... ... және ... ... ... қамтамасыз ететін минималды игілік және
қызметтердің ақшалай бағамын білдіреді. Дәл осы ... ... және ... емес ... мен ... ... ... болып келеді.
Минималды тұтыну бюджеті тұтыну себеті негізінде есептеледі.Тұтыну
себеті екі түрлі болады: ... ... ... алғашқы қажетін
қанағаттандыратын минималды қаражат жиынтығын құрайтын минималды түрі ... ... ... ... ... ... ... себеті құнының негізінде кедейшілік шегі-минималды
тұтыну бюджетінен төмен болмайтын шекара белгіленеді.
Қазақстан Республикасында ең ... ... ақы ... ақы ... ... реттеу элеметтерінің бірі болып келеді. Ең төменгі
еңбек ақы жұмыскердің қалыпты жағдайдағы ... ... ... ... әлеуметтік нормадағы ең аз мөлшердегі құны болып табылады.
Ең төменгі ... ақы ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Заңдарымен белгіленеді. Ең төменгі еңбек ақы ... ... ... еске ... ... қарапайым жұмыстарды атқаруда жұмыскер еңбегін қанамау ;
• еңбек ақыны төмендету арқылы бәсекелестікке жол бермеу ... ең ... ... ... ... ... ... ақыны көтеру;
• экономиканың дамуына байланысты, оның ішінде ... ... ... ... әлеуметтік саясатты әділетті жүргізу.
Ең төменгі еңбек ақы нормасын белгілеуде әртүрлі жағдайлар есепке
алынады. Әсіресе ,елдің экономикалық ... ... ... ұсталады. Басқа
да дамыған елдерде де осы принцип қолданылады.
Ең төменгі еңбек ақы ... ... ... ... ... аз ... ақы ... жұмыс күшімен бәсекеге түсе ... ... ... ... қолдау жасау ;
• әділ еңбек ақы жүйесін белгілеу (мамандарға, қызметкерлерге);
• еңбек ақының барлық базалық құрылымын белгілеу ;
• макроэкономикалық ... ... ... зор ... ... үшін ... дамуды реттейтін ұлттық табыстың бөлінуіндегі
еңбек ақының аз ... ... ... алғашқы екеуінде ең төменгі еңбек ақыны
белгілеу жекеленген өндіріс ... , ... ... ... ... ... тәжірибеде ең төменгі еңбек ақы мөлшері әртүрлі жәрдемақы
тағайындау, мемлекеттік алымдар есептеудің құралы есебінде ... ... ... одақтың бастамасы бойынша Халықаралық Комиссияның
қорытындысымен ең төменгі еңбек ақы ұлттық ... ... ... 68 ... тиіс ... Осы ... ... елдерде мұқият сақталып келумен
қатар кейбір елдерде одан көтеріңкі болып белгіленген. Мұның өзі ең ... ... ... ... ... да ... ... жағдайын көтеру
мүмкіндігін көрсетеді. Қазақстан ... 1991 ... ... ... ... ақы мөлшері жыл сайын қайтадан қаралып, прогрессивті бағыт
алып келеді. Еліміздегі жоғарғы инфляцияның әсерінен ең ... ... ... ... ... шегі ... кем болып та қалады. Соңғы жылдарда
Қазақстан экономикасының жоғарылауы, еліміздегі өндірілетін ... ... зор ... ... ... ... ... жалақы мөлшерінде жыл сайын өсіп келеді. Ең төменгі еңбек ақы
мөлшері мен ең ... ... ... көрсеткіштерін кесте ... ... ... ж. ... ең ... еңбек ақы
және айлық есептік көрсеткіш өзгерістері ... |1997 ж. |2001 ж. |2002 ж. |2003 ж. |2004 ж. ... ... ... ақы |2124 |3484 |4081 |5500 |6600 ... есептік |580 |779 |823 |872 |919 ... | | | | | ... ... ең ... ... ақы жыл сайын соңғы жылдары мың
теңгеден астам көтеріліп келеді. Бұл елдің экономикалық ... ... ... ... ... ... күн көру шегінде табысы барлар 1996
жылы халықтың 34,6 пайызын құраса, бұл ... 2001 жылы 28,4 ... 2004 жылы ... ... бір ... тұтыну себетіндегі ақша
шамамен 3017 тенге құрады. Елімізде еңбек ақы және оның төлену жүйелерін
реттейтін ... ...... ... ... ... толықтай келтіріліп құрылған.
3. Шетелдік еңбек ақы төлеу жүйелері
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... еңбек ұжымдарының өзіндік құқығын кеңейту еңбек ақы
төлеу моделін таңдау мен дайындау, еңбек ақыны реттеуді әр ... ... ... , ... ... оның қажеттілігін арттырады. Осыған байланысты
шетел мемлекеттері, олардың классикалық нарық ... (АҚШ, ... көп ... ... Шет ... ... ақының әртүрлі жүйелерін
қолданудың өте көп тәжірибелері жинақталған.Әр ... ... ... сипатталады: Жапонияда- тәжірибеге және жұмыс ... ... үлес ... үшін ... еңбек ақы, Германияда-
өнімділікті жоғарылатуға ынталылықты күшейту, Ұлыбританияда –жеке контракт
бойынша еңбек ақы,АҚШ-та –біліктілікке ақы ... Бұл ... ... ... ... формалары ретінде мыналар қарастырылады:
• Мемлекеттік реттеу. Ең төменгі еңбек ақыны, оның инфляция кезіндегі
өсуінің ... ... ... ... және ... саясаты;
• Жалпы ұлттық және салалық деңгейдегі ұжымдық ... ... Бұл ... негізінде үкімет, салалар басшылары мен кәсіподақтар арасында
табыс ... ... ... ... ақы ... мен түрлері,
оның көтерілу деңгейінің әлеуметтік төлемдер мен ... ... ... ... ... ... шарттары фирмалардың тарифтік ставкалар мен окладтар,
қосымша еңбек ақы ... ... ... ... араласуын
бекітеді.
Жұмыс күші нарығы орташа еңбек ... ... ... ... ... ... ақы ... бір-біріне әсер етеді және толықтырады.
II-ТАРАУ. Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері
1. Еңбек ақы формалары мен ... ақы ... ... еңбек көлемін сипаттайтын жұмыскердің еңбек
нәтижесіне және белгіленген жұмыс күші ... ... ... ақы ... ... ... өзара байланысы түсіндіріледі.
Еңбек ақы формасы –бұл еңбек ақы төлеу мақсатымен ... ... ... ... еңбек нәтижесі бойынша негізгі
көрсеткіштердің ... ақы ... ... ... белгілі бір тобы .
Кәсіпорында еңбек ақының 2 түрлі ... кең ... ... ... ... ... және уақыт бойынша.
Келісімді еңбек ақы – шығарылған өнімнің ... ... ... ... өнімді шығаруға кеткен уақыт, шыққан ... ... ... , ... ... ... есепке алынады. Онда өндірілген
өнімнің саны ... ... ... ... ақы қай ... күндіз бе, түн кезінде ме, жұмыстан тыс ... ме , ... ... ... ақының келісімді түрі орындалатын жұмыс дәрежесі
және бірінші дәреженің тарифтік ставкасының есебімен ... ... ... ... ... ақы ... ... шарттарда
қолданылады.
• Нақты жұмыскер немесе бригада жұмысының сандық көрсеткіштерінің бар
болуы;
• Орындалатын жұмыс көлемінің анық есебі;
• Жұмыскерлердің орындайтын ... ... ... ... ... ... жабдықталу нормасының болу мүмкіндігі.
Келісім бойынша ақы төлеуде төмендегі жағдайлар есепке алынады:
• біліктілік ... сай ... ... ... ... оның саны
белгіленген тариф бойынша анықтау ;
• нормадан тыс өнімге ақы төлеу , үстеме ақы төлеу ;
... тыс өнім ... және ... ... ... ... ... оқыс жағдайлар кездеспесе- сыйақылық жағдаймен ақы төлеу .
Келісімді еңбек ақы мынадай ... ... ... ... (жеке және ұжымдық);
2. келісімді ... ... ... жеке келісімді еңбек ақының жүйесі бойынша жұмыскерлердің еңбек
ақысы әрбір шығарылған өнімнің келісімді бағасы және жалпы шығарылған ... ... ... ... ... ... жүйе ... еңбек ақы ұжымдық бағалау және
өндірілген ... ... ... ... ... ... жүйесі нормадан тыс өнімге және оның ... ... ... ... ... ақы қорына байланысты мекеме
әкімшілігі мен кәсіподақ бірігіп келіскен ұжымдық шартта көрсетіледі. Бұл
кезде мына ... ... ... ... ... бағасы;
Q-шығарылған өнім көлемі;
p-белгіленген көрсеткіштерді орындағаны және сыйақылау шарты үшін сыйақының
тарифтік ставкаға проценттік көлемі;
k-әрбір ... ... ... ... асыра орындағаны үшін
сыйақы;
n-белгіленген көрсеткіштерді нормадан асыра орындау проценті.
Келісімді –прогрессивті жүйе бойынша ... ... ... орындау
шегінде-тікелей келісімді бағалаумен ... ... ... ... ... ... төлеу жүйесі бойынша еңбек ақы жұмыскерлер еңбек
нәтижесіне байланысты есептеледі. Бұл ... ... ... ... төленеді.
Осылармен қатар,еңбек ақы төлеудің аккордық жүйесі, яғни бүкіл жұмыс
кешенін аяқтап тапсырған кезде, ... , ... ... ... және оны ... ойдағыдай тапсырса, жұмыскерлерге ақы ... ... ... жатады. Аккордтық еңбек ақы төлеу түрімен кейбір
жұмыстарды мекемедегі ... ... ... ... ... ... жалдамалы жұмыскерлер де атқарады.
Уақыт бойынша еңбек ақы жүйесі есептеу жұмыс күшінің уақыт ... ... бұл ... ... жұмыс нәтижесін анықтау мүмкін
болмайды. Бұл жұмыскерлер санатына –қызметкерлер мен ... ... ... ... Уақытпен жұмыс жасау кезінде еңбек ақы
есептеу ... ... ... ... сай ... ... бойынша
есептеледі,және жұмыста атқарылған нәтиже есепке алынбайды. Уақыт бойынша
еңбек ақы ... ... ... аз болғанда, уақыт бойынша ақы
қолдану жағдайында кәсіпорын шығындардың өсуіне ... ... ... 2 түрі бар: жай және сыйақылы.
Жай уақыт бойынша ақы ... ... ... ... ақысы оған
белгіленген тарифтік ставка және жұмыс атқарған уақыты ... ... ... ... ... формуламен есептеледі:
Еңбек ақы=m*T
m- жұмысшының сағаттық(күндік) тарифтік ставкасы,тг.
T-жұмыс уақыты,сағат(күн)
Бұл жүйеде жұмыс уақыты бойынша ақы есептеуде – ... және ... ... ... яғни ... ақы ... – сағаттық, күндік
ставкаларды жұмыс істеген сағат немесе күн санына көбейту анықталады. Егер
жұмыскер айдың ... ... ... ... ... оның ... жалақысы
толықтай есептеледі, ал толық болмаған кезде болған жұмыс сағаттарына ... ... ... ... кезінде тарифтік ставка бойынша
есептелген ақысынан тыс белгілі көлемдік және ... ... үшін ... қосылады және ол келесі формуламен есептеледі:
Еңбек ақы=m*T(1+(p+k*n)/100);
Еңбек ақы ... ... 3 ... ... :
• еңбекті нормалау жүйесі;
• тарифсіз еңбек ақы есептеу жүйесі;
• тарифтік ... ақы ... ... ... ... нормалау –бұл жұмыскерлердің барлық категориялары үшін еңбек
шығындары көлемін орнату. Еңбекті ... ... ... ақыны мемлекеттік
реттеуге мүмкіндік туғызады, сонымен қатар ... ... ... еңбек ақы төлеу негзі болып табылады. Ал ... ... ... ... ... ... ... жүйесі
Еңбек ақыны тарифсіз есептеу – ... мен ... шын ... ... ... ... отырады. Қазіргі кездерде
өнеркәсіп орындарында еңбек ақының бұл жүйесімен есептеу компанияларда жиі
қолданылады. Жұмыскерлердің еңбек ... ... мен оны беру ... ... жан-жақты көрсетілуі тиіс, бұл мекеменің негізгі
басшылыққа алатын заңды құжаты болып ... ... ... ... ... нәтижесін бағалау және еңбек
ақыны бөлу –арнайы коэффициенттер ... ... ... ... ... ... жұмыскердің еңбек ақысы бөлімше еңбек ақы қоры
үлесін көрсетеді. ... ақы ... ... ... ... ... және ... жұмыс көлеміне байланысты. Тарифсіз
жүйенің негізі-жұмыскерлердің өнім шығаруға қатысушылығын ... ... ... табылады. Біліктілік деңгейі былай анықталады:
Бд= Еан/Еамин , мұндағы
Бд-біліктілік деңгейі;
Еан- нақты ... ... ... ... ... деңгейі.
Біліктілік деңгейі жүйесі тарифтік жүйеге қарағанда жұмыскердің
біліктілігінің өсуіне көп ... ... ... ... ... бір түрі- бөлімшелердің еңбек барысында жинаған баллдары арқылы
есептеу, ... , ... әр ... жинаған баллдары;
С-жұмыс істелінген сағаттар;
КТУ-еңбекке қатысу коэффициенті.
Содан соң әрбір цехтың жинаған баллдар сомасын ... , 1 ... ... б , ... балл ... ақы ... балл ... , ... ... ... ақысы .
2.1.2 Еңбек ақының тарифтік жүйесі
Еңбек ақының тарифтік жүйесі бойынша – ... ақы ... ... және ... ... ... ... да еңбек ақының тарифтік
жүйесі бойынша жұмыскерлер ақылары, олардың біліктілік деңгейлеріне, ... ... ... ... тарифтендіру және жұмысшыларға біліктілік разрядын беру тарифтік
анықтама негізінде орындалады. Тарифтік-біліктілік ... ... ... және ... ... деңгейлерін өңдеу арқылы
жасалады. ... ... ... ... көрсетілген қасиеттер бойынша
әрқайсысына белгілі тарифтік разряд берілетін бірнеше ... ... ... жұмыс бұл салада 6 разрядқа бөлінеді.
Жұмысшылар еңбек ақысының тарифтік ставкалары жүйесінің ... ... ... ... саналады. Ал тарифтік тор дегеніміз әртүрлі
қиындықтағы еңбек ақының ара қатынасын анықтайтын тарифтік ... 1 ... ... ... және оған ... ... коэффициент
бойынша кез келген тордың тарифтік ставкасы анықталады. ... ... жүйе ... ... ... бірі ... саналады. Ол
жұмыскердiң еңбек ақы көлемін ... ... ... ай) ... ... ... ... сағаттық, күндік, айлық деп ... ... ... ... тарифтік ставка маңызды роль атқарады,
себебі өнеркәсіптің барлық салаларында сағаттық тарифтік ставка негізінде
еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... кезде алдымен сағаттық тарифтік ставка есептелінеді. ... ... ... сағаттық тарифтік ставкасы және есепті мерзімде
істеген ... ... ... ... ... ... ... күндік және атқарылған жұмыс күні негізінде ... ... ақы ... ... нақты айлық ставкалар , осы айға ... ... ... ... күні ... және ... осы айда нақты істелген
жұмыс күні көлемі ... ... ... ... тағы ... ... ... коэффициенттер және еңбек стажы үшiн үстемелер
болып табылады. Олар компенсация және ынталандыру ... ... ... ... табиғаты нашар аудандардағы жұмыс күшiнiң
ұдайы өндiрiсiн теңгеру ... ... ... ... ... мемлекет
экономикасы үшiн өте маңызды. Себебi, бұл үстемелер еңбек ресурстарымен аз
жабдықталған аудандарындағы ... ... ... ... қызметiн
атқарады. Аудандық коэфициенттер мөлшерi 1,1- ден 2,0 –ге дейiн орнатылады.
Тарифтік жүйе ... үшін ... ... ... ерекшеліктерін қарастып көрейік.
3-кесте
Елдер арасындағы тарифтік жүйенің қалыптасуы үшін қажетті факторлар
|Тарифтік жүйе түрі | Тарифтік жүйе ... ... ... ... ... ; |
| ... (білім деңгейі); |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... деңгейі; |
| ... ... ... |Оқу ... тәжірибеге байланысты |
| ... ... ... ... деректері:жас,жыныс,білім, стаж, жұмыс |
| ... ( ... ... ... ... |
3. ... ... сыйақылау жүйесi
Қазақстан Республикасының еңбек туралы заңнамасына сәйкес ... ... ... өзi ... ... ... құруда мынадай талаптар
қолданылады.
• Сыйақылау шарттарын және көрсеткiштерiн қарастыру;
• Сыйақы мөлшерiн орнату;
• Сыйақылантын жұмыскерлер ... ... ... Сыйақылау мерзiмдiлiгiн құру.
Сыйақылау жүйесi – бұл белгiлi ... және ... ... орындау
және асыра орындау деңгейiн негiзгi еңбек ақымен қиыстыратын жүйе. Мұнай
саласында да ай ... ... ... ... және ... ... сыйақылау енгiзiлген. Бұрғылауда еңбек ақы төлеудiң ... ... кең ... ... жұмысын уақытында бiтiргенiне сәйкес,
бұрғылау жұмысшыларының ... ... ... 20( ... алады.
Ал жедел бiткен жағдайда әр жылдамдық өсу пайызына 2(- дан өседi. Теңiзде
бұрғылаудың өте күрделi жағдайында әр өсу ... 4(- ға ... ... ... ... ... олардың жеке жүйелерiне әр вахта
нәтижесiне ... ... күн ... және әр жұмысшыға ... ... ... бұрғылауында ай сайын тапсырманы толық орындағаны және ... үшін ... ... Бұрғылауда еңбек ақы ... ... ... кең ... Мұнда жұмысын ... ... ... ... ... ... 20% ... алады. Ал жедел біткен жағдайда әр жылдамдық өсу
пайызына 2%-дан өседі. Теңізде бұрғылаудың өте ... ... әрі ... ... 4%-ға ... өсіп ... Бригаданың жалпы жалақысы олардың
жеке жүйелеріне әр вахта нәтижесіне, жұмысқа ... күн ... және ... ... ... ... ... өндірісінде сыйақылау кеңінен қолданылады. Ол еңбек ақы
мен материалдық ынталандыру қоры есебінен ... ... ... ... ... өндірістік жоспарды орындау және ... ... өнім ... ... ... ... сапасын
жақсарту, материалдарды, шикізатты , құралдарды, ... ... ... ... ... , ... жұмыста
жоғары сыйақылар қарастырылған. Сыйақылау ай соңындағы жұмыс нәтижелері
бойынша есетеледі. ... ... ... ... ақы ... төленетін
максималды сыйақыдан аспауы керек. Еңбек пен еңбек ақыны ... ... ... ... ... ... ... тигізеді.
2.2 “Қаражанбасмұнай” ААҚ-ның ұйымдастық- экономикалық сипаттамасы
″Қаражанбасмұнай″ ... ... ... ... ең ірі ... ... бірі болып келеді.
″Қаражанбасмұнай″ ААҚ-ы Ақтау қаласында 1995 жылы ... ... ... Ол ... ... ... мемлекеттік меншік иесінде болды.
1997 жылы 19 мамырда Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің
қаулысы негізінде ... ... ... ... 94,5 ... канадалық «Triton-Vukor Energy Group LTD»
компаниясы ( кейіннен «Nations Tnergy Company LTD» -ға ... ... ... ААҚ-ы қызметінің мақсаты болып нарық ... ... ... ... ... ... сапасын жоғарылату және
пайда табу үшін номенкла тураларының ұлғайту, еңбек ұжымының әлеуметтік
және ... ... ... ... тарихы.
Қаражанбас кен орны 1974 жылы ... ... ... 1974 ... К-12 ... ең ... рет ... фонтан атқылады.
«Қаражанбас» кен орны 6 жыл бойы дайындалып, 1980ж. ... ... ... 7 жыл ... ... мұнайдың алғашқы 1 тоннасы
өндірілді.1980 ж. кен ... ... ... УПНП( мұнай айдауды
көтеру басқармасы) және КРС (скважиналарды капиталды өңдеу) кірісті.
1992 ж. ... ... ... ... ... ... құрамына кірді. 1994 ... ... ... ... ... ... басқармасы
және Жұмыспен қамту бөлімі «Қаражанбасмұнай» Акционерлік Қоғамының ... ... өте ... ... жоғары, құрамында парафині
аз болып келедi. 1986 ж. ... ... ... ... Осы ... ... ... әідсті пайдалану арқылы
скважиналардың өнімділігін ... 1991ж. ... ... өндіру көлемі
жоғарғы көрсеткішке-тәулігіне 3600 ... ... ... ... қамтылмағандықтан кәсіпорын тапшылыққа ұшырады. 1997 жылдың
басында ... ... ... өте ауыр ... оның ... ... 50-55 млн. ... жетті. Сонымен қатар ААҚ жұмысшыларға,
мамандарға ... ... 1997 ... сәуірінде кәсiпорынды ААҚ «Трайтон
Вуко Энерджи» канадалық компаниясы жеке меншігіне алды, ол ... ... ие ... ... ... ... иесі, әрі президенті
Хашим Джоджохадикусумо ААҚ басшылығын ауыстырып, басқарушылардың жаңа тобын
тағайындады. 1999 жылдың ақпанында компания аты ... ... ... ... ... ... ... көлемі артып келеді. Бүгінгі таңда
мұнайдың тәуліктік өндірісі 3500 тоннаға ... және осы ... ... ... жылдың ақпанынан бастап мұнда еңбек ақы тұрақты ... ... 2000 ... 30 ... бастап салықтар, еңбек ақы бойынша
салықтар, мердігерлерге еңбек ақы бойынша ... ... ... ... ... ... басқарманың жаңа аппараты кен орнын
қалпына келтіру жобасы жасалынды. Жобаға жұмсалатын қаржы ... ... млн. ... ... ... ... ААҚ-ы құрамына келесі басқармалар кіреді: мұнай өндіру
басқармасы, Қаражанбас кен орнын пайдалану және орналастыру ... ... ... ... басқармасы, инженерлі-
геологиялық басқармасы, құрылыс басқармасы, әкімшілік басқармасы.
Сонымен қатар келесі өндіріс цехтары кіреді:
1. мұнай өндіру цехы;
2. жер ... ... ... ... бу ... ... ... дайындау және айдау (перекачка) цехы;
5. технологиялық көлік цехы;
6. пайдаланылатын жабдықтарды прокатты-жөндеу цехы;
7. электроцех;
8. құралдарды бақылау-өлшеу ... ... ... ... ... жер асты және ... ... цехы;
11. газ цехы;
12. апаттатрдан құтқару бөлімі;
13. скважиналарды терең зерттеу лобораториясы;
14. денсаулық цехы.
Өндірістік цехтар ... ... ... басқаратын
техникалық бөлім атқарады.
Ұымдық құрылым құрамына келесілер кіреді: ... және адам ... ... ... құқықтық –заң бөлімі, әкімшілік-шаруашылық бөлімі,
қоғамға байланысты бөлімі,мәліметтер технологиясы және телекоммуникация
бөлімі, техникалық ... ... ... ... бөлімінің құрамына
жеткізуді қадағалаушы, төлемдер , еңбек ақы, негізгі құралдар, ... сату ... және ... кіреді.
″Қаражанбасмұнай″ ААҚ-ы ның басшылығында компания президенті, одан
кейін бірінші вице-президент және оның қол астындағы инжениринг,қаржы ... ... ... ... ... кен орны ... ... поселкеде 800 вахташы адамдарға
арналған жабдықталған жатақхана салынған. Сонымен қатар милиция, байланыс
бөлімі, медициналық пункт, спортзал, ... ... ... ... кен орны ... "Мойна "фирмасының винтті насостарымен,
американдық ... ... ... ... ... кен орнында өндірілген мұнайды ... ... ... ... ... атқарады.
Өнім тұтынушы компаниялар, мемлекеттер:
1. Шет елге: 80-90(-і «Евразиан Гленкор интернейшнл ... ... ... 10-20 (-і ... интернейшнл”,ТОО “Меркурий”, ТОО
“Аквтейс”
3. Еңбек ақы туралы мәліметтерді өңдеуде қолданылатын компьютерлік
бағдарлама
Қаражанбасмұнай ААҚ-ы британдық Systems_Union компаниясымен құрылған
″Sun ... ... ... кең ... ... ... ... басқаруға, қаржылық есеп беруді оңтайлы
жүргізуге мүмкіншілік береді. Яғни кәсіпорынның ... ... ... ... ... Ал еңбек ақыны есептеу ... ... ... RB Payroll программасымен жұмыс
жасайды. Себебі, бұл ... ... ақы ... тез және сапалы ... Бұл ... ... деректерімен, құрылымымен, ұжыммен басқару
модулімен, штат кестесімен, жұмысшылар туралы мәліметтерді көруге, ... ... ... болады.
Кәсіпорын деректері және құрылымы қызметінде кәсіпорын түрі, ... ... ... ... ... ... ... туралы
мәліметтерді көруге болады.
Ұжыммен басқару-кәсіпорын қызметкерлері туралы бейнелі материалдарды қоса
деректерді сақтауға және ... ... ... ... ... Оның
схемасын 4-суреттен көруге болады.
Штат кестесі- кәсіпорынның штат ... ... ... сандық
және лауазымды құрамын ... штат ... бос ... ... бақылау жасауға,еңбек ақы қорын ... ... ... ай iшiнде жұмыс орнына келгені немесе келмегені,
жұмыс атқарған уақыттары, ... қай ... ... ... ... ... модуль. Табельдік есепте жұмысшылар
өндірісінің өнімділік ... кең ... ... ... ... ... онда өндірілген өнім көлемін,оның өзіндік құнын
енгізуге болады.
сурет-1
Ұжыммен ... ... ... есеп ... ... ақы ... ... ақы ұсталымдары және кәсіпорын төлемдерін
есептеу және ... ... ... ... ... ... ... сақтау үшін Еңбек ақы
кітабы құрылады. Қажетті мәліметтерді Кітапқа енгізгеннен ... ... ... ... ... Бұл ... келесідей еңбек ақы операцияларын
жүргізуге болады:
• Уақыт ... ... ... ақы;
• Уақытынан тыс жұмыс iстегендер үшiн ақы;
• Әртүрлi үстемелер;
• Демалыс түрлерiн есептеу;
• Шегерiмдер;
• Аудандық коэффициенттер;
• Табыс салығы;
• Алименттер;
• Кәсiподақ салымдары;
... ... ... келесі суреттен көреміз.
сурет-3
Еңбек ақы модулінің схемасы
III-ТАРАУ. Мұнай саласында ... ... ... ... ААҚ-ы бойынша еңбек ақыны талдау
Алдымен бұл компаниядағы қызметкерлердің жалпы санын, құрамын қарастырып
көрейік.
10-кесте
2001-2004 ... ... ... ... ... динамикасы ,адам
|Көрсеткіштер |2001 ж. |2002 ж. |2003 ж. |2004 ж. ... ... оның |2210 |2397 |2428 |2532 ... | | | | ... |271 |297 |309 |313 ... ішінде: |436 |503 |509 |548 ... |130 |141 |182 |200 ... |1774 |1894 |1919 |1984 ... |141 |156 |127 |113 ... ... ... ... ... ... түрде салыстыру үшін
диаграмма түрінде қарастырайық.
4-сурет
Енді өндірілетін мұнай ... мен ... ақы қоры ... ... ... ... ... мұнай көлемі
мен еңбек ақы қор динамикасы, ... | ... ... көлемі|Еңбек ақы қоры, тг. |
| ... тн. | ... |1248398 ... ... |1780585 ... ... |1922072 ... |
|2004 |2325934 ... ... түзу ... ... ... корреляция коэффициенті арқылы келесі
формуламен есептеледі:
Есептеулерді келесі таблицада көрсетейік.
12-кесте
Корреляция коэффициентін есептеу
|Жыл-дар, |Өндірілген мұнай|Еңбек ақы |Х×У |Х² |У² |
|N ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... ... |2,0553 |1,5584 |2,7110 ... ... ... |3,3316 |3,1704 |3,4999 ... ... ... |3,9082 |3,6943 |4,1244 ... |2,325934 |2,6791705 |6,2315 |5,4099 |7,1779 ... |7,2769 |8,2611 |15,582 |13,8333 |17,6412 ... ... ... коэффициентін есептеу нәтижесі байланыстың
өте ... ... ... ... ... бойынша еңбек ақыны
статистикалық талдау
Мұнай саласындағы еңбек ақыны қарастырмас бұрын мұнай ... ... ... ... ... ... орташа айлық
жалақымен салыстырып көру үшін, алдымен Қазақстан Республикасының орташа
айлық жалақы ... ... ... бойынша қызметкерлердің орташа номиналды жалақы динамикасы
|Жыл ... ... ... ... тг. ... | | |
| | | ... |5 604 000 |23 840 ... |16 187 000 |48 340 ... |3 000 |14 780 ... |6 037 000 |29 880 ... |9 944 000 |19 930 ... |13 675 000 |44 370 ... түзу ... десек, тығыздық корреляция коэффициенті арқылы келесі
формуламен есептеледі:
Есептеулерді келесі таблицада көрсетейік.
9-кесте 2003 ... ... ... ... өндіретін
аймақтардың өндіріс көлемі мен сол аймақтағы орташа айлық жалақы арасындағы
байланыс
|Облыстар |Өндірілетін |Облыстағы |Х×У | | |
| ... ... ... | | | |
| ... |жалақы, мың тг.| | | ... |5,604 |23,84 |133,6 |31,4 |568,3 ... |16,187 |48,34 |782,5 |262,0 |2336,7 ... |0,003 |14,78 |0,04 ... |218,4 ... |6,037 |29,88 |180,4 |36,4 |892,8 ... |9,944 |19,93 |198,2 |98,8 |397,2 ... |13,675 |44,37 |606,8 |187,0 |1968,7 ... |51,45 |181,14 |1901,5 |615,6 |6382,1 ... ... ... ... ал осы байланыстың сызығын анықтау үшін
келесі есептеулерді жүргіземіз.
∑У=пао-а1х => 181,14=6ао+51,45а1 ... ... ... ... => ... ... ... бұл ... көлемі 1 000 тоннаға көбейгенде, жалақы көлемі 1 ... ... ... ... детерминация коэффициенті байланыс түзу сызықты деп алғанда
жалақы көлемінің ... 76% ... ... ... ... ал ... ... басқа факторларға байланысты екенін
көрсетеді.
Осы есептеулер арқасында мұнай өндіретін аймақтардың өндіріс ... мен ... ... айлық жалақы арасындағы байланысты ... ... 2003 ... ... Республикасындағы мұнай өндіретін
аймақтардың өндіріс көлемі мен сол аймақтағы орташа айлық жалақы арасындағы
байланыс сызығы
Қорытынды
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жылына 2 747,4 теңгеге өсіп отырса, ал Республика бойынша
мұнай саласындағы ... ... ... ... ... ... ... 11
277,25 теңгеге өсіп отырған, ... ААҚ –ы ... ... ... ... ... жалақы 2 993,7 теңгеге өсіп отырды.
Еліміздің әлеуметтік экономикалық жағдайында соңғы 2-3 жылда жалпы
экономикалық және әлеуметтік ахуалды жақсартуда оң үрдістер ... ... Атап ... ... экономикалық өсудің жоғары қарқыны ... ... ... баға ... ... факторлармен
ғана емес, сонымен қатар өнеркәсіп ... ... ... , ауыл
шаруашылығының дамуында оң ... ... ... бизнес саласының
ұлғаюы сияқты ішкі факторлар мен қатар инфрақұрылым салаларының дамуы да
көрінерліктей болды.
Деректер ... 2003 ж. ішкі ... өнім 9 ... құрады, ал
өнеркәсіп өндірісінің көлемі 8,4 пайызға артты. ... ... ... деңгейінің көтерілуіне қолайлы әсер етті. Адамдардың нақты ... ... ... ... ... ... ... тұрақты болған сайын
жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді. Атаулы орташа айлық жалақы және ... ... ... ... 15 ... ... ал осы ... нақты
көрсеткіш индексі 7 пайыздан аса құрады. Экономикалық өсу ... ... ТМД ... ... көш бойы ... Атап айтқанда, ішкі жалпы
өнімнің жоғары деңгейі қатарынан төрт жыл бойы сақталып ... ... ... ... өсу ... 49 ... құрады
Биылғы жылы мемлекеттік кәсіпорындар қызметкерлерінің еңбек ақылары
мен ... ... ... өндіріс саласында қызмет
жасайтындардан әлі де біршама, ... 3,5-4 ... жуық ... ... ... мұнай өндіру болса, бұл ... ... ... саны облыс отбасыларының 30%-н құрайды. Инфляцияны есепке
алсақ және оның үстіне ай сайын еселеп өсіп отырған ... ... ... ақы ... отбасының жан басына шаққанда күнелтіс
шегінен әлдеқайда төмен. Біздіңше еңбек ақыны реттеу мемлекеттік іс болуға
тиісті. Еңбек ақы ... ... ... тауарлар бағалары мен әртүрлі
төлемдер көбейгенінен қандай қорытынды шығады деген заңды сұрақ ... ... ... ... жағдайына сай, қалай болған күнде де
еңбек ақыны тәртіпке ... ... ... ... ... ... еді
деп есептейміз.
Жалпы еліміздегі еңбек ақы қорының өсуі - ... ... ... анық ... болдық. Жоғарыда келтірген
дәйектемелерден шығатын қорытынды - ... жас ... ... ...... ... сеніммен қарауларына мүмкіндіктер болады деп
пайымдай аламыз.
Соңғы жырдардағы ... ... ... ... мемлекеттің еңбек ақы ... ... ... тыс ... ... болды.
Өнім өндіру шығындарының құрамында ... ақы ... ... ... 2002ж. 10,2 ,ал ... ... 12,8 –ды ... өзі 1997 жылмен салыстырғанда үлестік ... ... екі ... Соңғы жылдары жалпы ұлттық өнім құрамындағы еңбек ақының үлестік
шамасының ... ... ... ... ... ... еңбекті
мөлшерлеу мәселелерін шешуден тыс қалды.
Қазіргі жағдай ... пен оның ... ... ... алшақтық
байқалады. Бұл жұмысшылар тобының ... ... ... мен ... еңбек ақы мөлшерінің өзгеруі нәтиже
әкелмейді. 2002 жылғы ... ... ... ... ең
жоғарғы номиналды еңбек ақы мөлшері скважиналарды капиталды жөндеу ... ... бұл ауыл ... (6851 ... ... 11,5 есе
артық
«Қаражанбасмұнай» кәсіпорынында мұнай өндіру көлемі жылдан-жылға
прогрессивті түрде өсіп ... ... ... және республикалық
бюджет қоры да артады. Кен орнында жұмысшыларға ... ... ... ... ақы ... ... жаңа ғылыми-техникалық
жетістіктерімен қамтылған.
Кәсіпорынның экономикалық әл-ахуалы оның жыл ... ... ... Осы ... ... мен ... пайдалана
отырып, таза табыс көлемінің жыл ... ... ... артқанын
байқаймыз.
Өндіріс саласындағы еңбек ақы мөлшерін анықтауда ... ... 2002 ... ... ... ... ең ... орташа айлық еңбек ақы темекі ... ... ... байқалса, ал тері бояуда,өңдеуде, киім тігуде -5780теңге
құрайды. Байқап отырғандай осы көрсеткіштер ... ... ... ... басшылардың еңбек ақысы ... ... ақы ... 20-30 және одан да көп есе артық. Сонымен қоса,
ортақ еңбек ақыны ұйымдастыратын мемлекеттік ... ... жыл ... ... ұлғайып келуде. Еңбек ақыны жасырын төлеу кең тарап
келеді.
Аймақтық ... ... ... ақы ... ... байқалады.2002 жылдың қорытындылыры бойынша ең жоғарғы еңбек ақы
Атырау облысында (41501 теңге), Маңғысьтау облысында (39391 теңге), ал ... ... ақы ... ... (12424 теңге), Жамбыл облысында (13555
теңге) немесе 3,3 есе төмен.
Еңбек ақының ... ... ... және ... қатар жұмыстың күрділілігіне тәуелділігі нашарлаған.
Қазіргі заңда еңбек ақының экономикалық деңгейін еңбек ету ... ... ... ретінде есептемейді. Тәжірибеде бұрын қолданылған
аймақтық коэфициенттер ауыр және ... ... ... міндетті
төлемдер алынып тасталғаны заң жүзінде бекітілді.Бұл мәселелердің щещімі
жұмыс беруші құзырына берілген.
Жоғарғы ... ... ... еңбек ақы төлеу ... ... ... ... ... ... ақы ... қызметін жоғалтып,бюжетті реттеу құралына айналғды. Еңбек ақы
мөлшерінің қарқынды өзгерісі салалық, ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Аталып өткен кемшіліктер қызмет ететін субъектілердің сәйкес еңбек
ақыны реттеуші механизмінсіз жеке ... ақы ... ... ... ... Осыған келе мемлекет реттеуші нарықтық құралдарды пайдалана отырып,
қазіргі жағдайда ... ... өз ... ... ... ... ... жақсартудың мақсаты- еңбеккке қабілетті
әр адамға реттелген, ынталандыратын ... ақы ... өз ... өмір ... ... етуді қолдау. Осы мақсаттарға жету үшін
келесі ұсыныстар жүзеге асырылуы керек:
- еңбек ақыны ... ... ... ... еңбек ақы төлеу шеңберіндегі мемлекеттің кепілдігін көтеру;
- ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы моделдерін дамыту;
- еңбек ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеудегі кемшіліктерді жою, азайту шаралары;
- еңбек ақының жаңа тиімді жүйелерін енгізу;
- ... ақы ... ... ... ... ... еңбек ақыны реттеу мемлекеттік іс болуға тиісті. Еңбек ақы
көтеріліп, осыған ілесе тауарлар бағалары мен әртүрлі ... ... ... шығады деген заңды сұрақ туындайды. Сондықтан мемлекет
нарықтық экономика ... сай, ... ... ... де ... ақыны
тәртіпке келтіріп реттейтін болса, жақсы нәтижелер берер еді ... ... ... ақы ... өсуі- өндірілген ... ... анық ... ... ... ... шығатын қорытынды- бүгінгі жас ұрпақтың ертеңгі күннің
тыныс-тіршілігіне ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы ҚР-ның Заңы, Алматы; Юрист-
2005 ж.
2. Оплата ... ... ... ... и ... ... бухгалтера /№1 (25) ,январь-февраль 2003г.
3. Условия труда/ Труд-Зарплата-Пенсия в Казахстане/№16(40) /Август 2004
г./
4. Оплата труда в бюджетных учреждениях ... и иные ... и ... ... ... ... Г.Д ... труда: удержания, вычеты, начисления;/ Библиотека
бухгалтера и предпринимателя, №7(132) июль 2001 г;
6. Алехина О. Стимулирующий эффект систем ... ... // ... ... – 1997. - № 1. – С. ... Қалдыбаев О., Темірбаев А. ... ... ... ... Г.Г ... ... : порядок начисления –Алматы,2000г.
9. Бухгалтерский учет в нефтяной и газовой ... ... ... ... Б.Г. ... ... ... и статистика,2001 г.
11. В.А. Плотников Бух.учет в ... ... ... ... И.А. Поляков Справочник экономиста по труду-М:Экономика,1988г.
13. Аманиязова Г.Д. «Экономика нефтяной и газовой промышленности»;КазЭУ,
2004 г;
14. ... ... и фонд ... ... ... по ... ОАО
"Каражанбасмунай" за 2001-04гг./
15. Бухгалтерские балансы/ Финансовая отчетность ОАО "Каражанбасмунай за
2001-04 гг./
16. Оплата труда в РК:1993-2003; Стат. Сборник/Под ред. К. ... ... о нац. ... ... ... Агенство РК-
Всемирный банк,1997г.
18. Статистический ежегодник-2004/ Стат. Агенство РК,2005г
19. Промышленность РК и его регионы 1998-1999 г: ... ... 2000 ... ... и газ: Сборник нормативных правовых актов, Алматы:Юрист, 2003 г;
-----------------------
Жалақы
Нарықтық фактор
Еңбек нары-
ғында пайда болатын ... пен ... үшін ... пайда
лылығы
Баға бойын-
ша еңбекке сұраныс икемділігі
Нарықтық емес факторл
Жалақыны мемлекеттік басқару шаралары
Жұмыс беруші
лер мен кәсіп
одақтар арасы
ндағы қатынас
тар күші
Кәсіпорын қызметінің ақырғы нәтижелері және ... жеке ... ... өзара орын басуы
Тұтынылатын тауар және қыз
метке бағаның өсуі
Еңбек ақының тарифтік жүйесі
Минимальды ... ... ... ... ... салу ...

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері. Еңбек ақының теориялық негізі27 бет
Арман мұнай-газ кен орны80 бет
Жаңажол кен орны65 бет
Жаңажол кен орны жайлы78 бет
Мұнай және газ саласындағы терминологиялық өрістің ерекшелігі93 бет
Мұнай операцияларын жүргізу саласында мемлекеттік бақылау9 бет
Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму проблемалары110 бет
Қазақстан Республикасында мұнай газ кешенін мемлекеттік реттеу81 бет
«Қазақстан Республикасы салық төлеушілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет көрсетудің стандарты6 бет
Акциз салығын төлеудің ерекшеліктері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь