Өзіндік сананың қалыптасуы мен құқықтық жауапкершілігі

Өзіндік сана- адамның өзін және жеке қасиеттерін түсіну. Адамның өзі кім екендігіне ой жүгіртіп, бойындағы күш- қуатын, ақыл- ойын, қабілеттілігін, әр бір іс- әрекеттерін атқарудағы ниеті мен мақсат- міндетін, өзін қоршаған орта мен әлеуметтік жағдайға, өзге адамдарға, өз басына деген көзқарасын білдіретін қасиеттерін анықтауы, аңғаруы.Өзіндік сана индивидке ғана емес, қоғамға, сыныпқа, әлеуметтік топқа, ұлқа тән. Өзіндік сана- сезім рефлексиямен тығыз байланысты, мұнда ол теорилық ойлау деңгейіне көтеріледі.
Тұлганың ішкі әлемі,оның өзіндік санасы әрқашанда зерттеушілердің назарында болып келді.Сондықтанда сана сазімге байлапнысты әр зерттеуші әр түрлі анықтама берген.Сана-сезім мәселесіне зерттеген отандық зерттеушілердің бірі В.В.Столин адамның психикалық ұйымындағы өзіндік сана-сезімінің орнын талдай келіп,жалпы барлық сана-сезім жөніндегі зерттеулерді екі сұрақ төңірегіне топтастырды.Б.Г.Ананевтің Л.С.Рубенштейннің,А.Н.Леоньтевтің т.б. еңбектерінде тұлғанның даму мәселесінің жалпы контектіндегі өзіндік сананың қалыптасу сұрағы жалпы теориялық және әдістемелік аспектіде талдаған.Басқа бір топ зерттеушілері ең алдымен, адамның өзін-өзі бағалау мәселесі мен оның қоршаған ортаның бағалауымен байланысына қатысты мәселелерге көңіл аударады.Өзіндік сана феноменін зерттеушілердің бірі И.С.Конның дәлелдеуінше индивидтің өзін іс-әрекетін субьектісі ретінде ұғынуына ықпал ететін психикалық үрдістердің жиынтығы өзіндік сана деп аталадыда,ал онаң өзі туралы көқарастары, елестетулері белгілі “Мен”бейнесінде қалыптасады.

Өзіндік сананың табиғаты жайлы,оның қалыптасуы,қызметі мен механизімдері жайында А.Н.Леонтев қарастырған .Оның айтуынша,өзіндік сананың белгілі бір қырларының немесе (қаситтерінің )мөлшері олардің жағдайды эмоцаналды-когнетивті түрде жалпылай алу жолында жүзеге асады.Г.А.Урунтаеваның айтуы бойынша өзіндік сана дененіміз бұл-адамның өзінің жеке дара және тұлғалық қасиеттеріне, бастан кешіргендері мен ойларына саналы, ұғынымды түрдегі қатынасы.

С.Л.Рубинштейн сана мәселесін зерттей келе ,өзіндік сана дамуының бірнеше кезеңдерін бөледі.Бастапқысы өзінің денесін меңгеруі мен ырықты қозғалыстардың пайда бола бастауымен байланысты, ал екіншісі – басқа адамдармен қатынасындағы өзіндік еркінің көрінуімен, қоршаған ортадан өзін бөле алуымен байланысты.Осы кезден тұлғаның өзіндік санасы қалыптаса бастайды,алғашқы рет өзінің «Мені» туралы көзқарасы туындайды.Сондай-ақ С.Л. Рубинштейннің ескертуінше, тұлғаның «Мен» бейнесі оның басқа тұлғаларға деген қатынасының туындауына себепші болып табылады.
1. Леонтьев А.Н. Деятельность, сознание, личность. — М., 1975. — 25 б.
2. Выготский С.Л. Собр. Сочинений в 6-ти т. — М.: Педагогика, 1983. Т.5 — 78-95 б.
3. Намазбаева Ж.И. Психология. Алматы, 2005. — 290 б.
4. Бехтерев В.М. Сознание и его границы. — М. — Л., 1988. — 40 б.
5. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологий. — М., 1989. — т. 2.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі                                                            ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен құқықтық жауапкершілігі
Тексерген: Абдуллина.Г.К
Орындаған: Дүйсембинова.Г.Д
Семей 2015ж
Өзіндік сана- адамның өзін және жеке қасиеттерін түсіну. ... өзі кім ... ой ... ... күш- ... ... ... қабілеттілігін, әр бір іс- әрекеттерін атқарудағы ниеті мен мақсат- міндетін, өзін қоршаған орта мен әлеуметтік ... өзге ... өз ... ... ... ... ... анықтауы, аңғаруы.Өзіндік сана индивидке ғана емес, қоғамға, сыныпқа, әлеуметтік ... ұлқа тән. ... ... ... ... ... байланысты, мұнда ол теорилық ойлау деңгейіне көтеріледі.
Тұлганың ішкі әлемі,оның өзіндік санасы әрқашанда ... ... ... ... сана сазімге байлапнысты әр зерттеуші әр түрлі анықтама берген.Сана-сезім мәселесіне зерттеген отандық зерттеушілердің бірі В.В.Столин адамның психикалық ... ... ... ... ... ... барлық сана-сезім жөніндегі зерттеулерді екі сұрақ төңірегіне топтастырды.Б.Г.Ананевтің Л.С.Рубенштейннің,А.Н.Леоньтевтің т.б. еңбектерінде тұлғанның даму мәселесінің жалпы контектіндегі өзіндік ... ... ... ... теориялық және әдістемелік аспектіде талдаған.Басқа бір топ зерттеушілері ең алдымен, адамның өзін-өзі бағалау мәселесі мен оның қоршаған ортаның бағалауымен ... ... ... ... ... сана ... зерттеушілердің бірі И.С.Конның дәлелдеуінше индивидтің өзін іс-әрекетін субьектісі ретінде ұғынуына ... ... ... ... ... ... сана деп аталадыда,ал онаң өзі туралы көқарастары, елестетулері белгілі "Мен"бейнесінде қалыптасады.Өзіндік сананың табиғаты жайлы,оның ... мен ... ... ... қарастырған .Оның айтуынша,өзіндік сананың белгілі бір қырларының немесе (қаситтерінің )мөлшері олардің жағдайды эмоцаналды-когнетивті түрде жалпылай алу жолында ... ... ... ... ... сана ... ... өзінің жеке дара және тұлғалық қасиеттеріне, бастан кешіргендері мен ойларына ... ... ... ... ... сана ... зерттей келе ,өзіндік сана дамуының бірнеше кезеңдерін бөледі.Бастапқысы өзінің денесін меңгеруі мен ырықты қозғалыстардың пайда бола ... ... ал ... - ... ... ... өзіндік еркінің көрінуімен, қоршаған ортадан өзін бөле алуымен байланысты.Осы кезден тұлғаның өзіндік санасы қалыптаса бастайды,алғашқы рет ... ... ... ... С.Л. Рубинштейннің ескертуінше, тұлғаның бейнесі оның басқа тұлғаларға деген қатынасының ... ... ... ... ... ... сыртқы жоспарына ене отырып, тұрақты қарым-қатынас нормасының белгілі бір ... ие ... ... ... ... ... өзі ... елестетулерімен байланысты болады. Өзіндік сана өзіне сырт жақтан, яғни басқа адамның көзімен қарай ашу іскерлігімен, ... ... ... ... ішкі ... ... бақылай алу іскерлігімен анықталады.Өзіндік сана сана мен еріктің бірлігі ретінде ... ... бір даму ... ... ... Өзіндік сана көптеген құрылымдық бірліктерден тұратын өте күрделі психикалық құрылымболып табылады.Өзіндік сананың құрылымына кіретін компоненттерді салыстырғанда зерттеушілердің пікірі бір ... ... ... В.С. ... ... ... құрылымын 4 компонентке бөледі:-өзінің ұқсастығының санасы-өзінің санасы-өзінің психикалық қасиеттерін ұғынуы-өзінің әлеуметті-құлықтылық бағалауының белгілі бір жүйесі.И.И. Чеснокова ... сана ... ... ... 3 ... ... тану-өзіне деген эмоционалды-құндылықты қатынас-тұлғаның мінез-құлқын өзіндік реттеу Бұл аталған компоненттер И.С. Конның өзіндік сана құрылымындағы ... ... ... ... пікірінше, бейнесі - бұл көзқарастар және ұғымдар ... жай ғана ... ... ал әлеуметтік нұсқаулар тұлғаның өзіне деген қатынасы болғандықтан,3 компоненттен тұрады:1 танымдық (когнетивті)2 эмоцианалды (өзінің қасиеттерін бағалау)3 мінез құлықтық ... ... ... ... еңбектерінде де дәл осы компоненттер кездескенімен,біреулерінде олар форма ретінде, ... ... ... ... В.М. Бехтеров, В.А. Ядов және т.б)Өзіндік сананың басты қызметі-адамға өз әрекеттерінің мотиві мен нәтижелеріне қол жеткізу, өзін-өзі ... ... кім ... ... ... Егер ... өз ... шықпаса, онда өзін-өзі жетілдіру мен айналысуға болады, немесе қорғаныс механизмдері арқылы жағымсыз жайттарды ығыстырып, көзіндегі конфликтініболдырмауға көмектеседі.Өзіндік сана - бұл ... тән ... ... ... ... ... ол дамудың өнімі.Адамның өмірлік тәжірибесі жинауына қарай оны өмір жайлы қайта ойландырады. Осы ... ... ... ... ... жүре отырып,адамның өмірде шешетін тапсырмаларының ішкі мазмұны мен іс-әрекет мотивін анықтайтын ішкі дүниесінің негізгі ... ... ... еңбектегі, жеке өміріндегі кез-келген өзгеріс тек оның іс-әрекетін өзгертіп қана қоймай, ... ... ... ... сол ... ... ретінде де өзгертеді.Өзін ұғыну дегеніміз ол тек өзін психо-физикалық тіршілік иесі ретінде ғана ұғыну емес, ол ең ... өзін әке ... ... ... ретінде сезінуі болып табылады.
Қазіргі таңда еліміздің егемендік алуы ... және ... ... көптеген өзгерістер енгізді. Яғни, қоғамымыздың қарқынды әлеуметтiк ... ... ... ... қалыптастыруға жоғарыланған талап қояды. Әсіресе білім беру ... одан әрі ... ... ... ... бірыңғай жүйесін құру, оқу мен тәрбие үрдісінің сапасын жоғарылату мен білім беру үрдісінде жеткіншектер тұлғасының өзіндік ... ... ... ... беру ... жеткіншектердің тұлғасының өзіндік сана-сезімдерінің қасиеттерін қалыптастыра отырып, болашағына жол сілтеу -- ... ... ... ... ... ... тұлғасының өзіндік сана-сезімдерін қалыптастыру тек білім берумен ғана шектелмейді, яғни ол үшін мектепте ... ... ... ... ... ... парасатты, білікті, мәдениетті, білімді және дүниетанымы жоғары болып, ... ... ... ... ... ... ... қажет. Сондықтанда, жеткіншектердің тұлғасының өзіндік сана-сезімдерінің психологиялық ерекшелiктерiн ғылыми-теориялық ... ... ... ... ... ... тұлғаның жалпы құрылымындағы өзіндік сана-сезім оның психикалық іс-әрекетінің күрделі интегративтік қасиеті ретінде қарастырылады. Бір жағынан, ол ... ... бір ... ... анықтайтын сияқты болса, екінші жағынан, мінез-құлықты іштен реттеуші ретінде көрінеді. Өзіндік сана-сезім тұлғаның үздіксіз дамуының ішкі ... бола ... ... ішкі күйі және оның ... түрлері мен сыртқы ықпал арасында тепе-теңдікті қамтамасыз етеді. .
Өзіндік сана-сезім саласындағы зерттеулерге талдау жасай отырып, ... ... ... ... ... ... ... болады. Мәселен, өзіндік сана-сезімнің дамуы психикалық іс-әрекеттің дамуымен, тұлғаның қалыптасуы мен даралануымен қатар ... деп ... ... ... ... сана-сезім динамикасы оның қалыптасуы деңгейімен салыстырмалы болады. Өзіндік санадағы ... ... ... орын ... ... ... ... қатысы бар өзіндік сана-сезімнің қалыптасуы -- ... ... ... ... әрі ұзақ ... ... кезге дейін онтогенездегі өзіндік сана-сезімнің алғаш рет пайда болу сәті мен белгісі жайлы біркелкі пікір қалыптасқан жоқ. ... ... ... психологиясында баланың өзіндік сана-сезімінің дамуы жайлы қайшы пікірлер айтылуда. Психологтар өзіндік сана-сезім туа ... ... оның ... ... мен дамуының алғы шарттары туа бітеді дейді.
Тұлғаның өзіндік сана-сезімін зерттеуге ... ... ... де яғни ... ... және т.б.айтарлықтай үлес қосты. Гуманистикалық психология тұрғысынан қарағанда, адамның өзіндік табиғаты оны тұлғалық шығармашылығының өсуі мен өзіндік жетілуіне ... ... ... ... ... ... ... кедергі жасап қалмаса. Осындай теориялардың көбі адамның ішкі тәжірибесінің дамуы мен ... ... ... ... теориясында тұлғаның өзіндік сана-сезімінің өзін-өзі белсендірудегі бастапқы қажеттіліктен тәуелділігі жайлы ой орын ... ... ... сананы дамытудың негізгі айғақтары ретінде ішкі факторлар, түріндегі іс-әрекеті арқылы жүзеге асатын өзін-өзі ... ... ... ... ...
Жоғары дәріптелген тұжырымдамаларды ескере отырып, әр оқытушы өзіндік сана-сезімнің адам өмірінде өте маңызды екенін ... ... ... ... ... ... жеткіншектер жасандылыққа төзбейтін педагогтардың қайырымды қатынасын көріп, өздерінің құндылықтарымен толық келіспесе де, оларды бірге біртіндеп іштей өзгеруге ... ... және ... ... бар ... біле ... ... да, өзіндік сана-сезімнің теориялық мәселесін баяндай отырып, келешекте педагогикалық ұжымға психологиялық көмек көрсету мақсатымен семинар, тренинг және әр ... ... ... ... қажет екенін айтуға болады. Өйткені, бұл өз кезегінде оқытушының ... ... ... ... ... білім беру үрдісін жоғарлата отырып, болашақ жас ұрпаққа өзіндік сана-сезімі қалыпты тұрғыда дамуына және адамгершілікті -- ... ... ... көмек беретіні сөзсіз.
Әдебиеттер
1. Леонтьев А.Н. ... ... ... -- М., 1975. -- 25 ... ... С.Л. Собр. Сочинений в 6-ти т. -- М.: Педагогика, 1983. Т.5 -- 78-95 б.
3. ... Ж.И. ... ... 2005. -- 290 ... ... В.М. ... и его ... -- М. -- Л., 1988. -- 40 б.
5. ... С.Л. ... ... психологий. -- М., 1989. -- т. 2.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психологиядағы қарым-қатынас пен этникалық өзіндік сананың теориялық мәселелері72 бет
Өзіндік сананың қалыптасуы мен құқықтық жауапкершілік4 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Жауап алудың жалпы ережелері20 бет
Психологиядағы дивианттықтың философиялық – гуманистік пікірі10 бет
Р.Тоқтаровтың «Абайдың жұмбағы» романына әдеби талдау12 бет
Фирманың экономикалық мақсаттары10 бет
Қазақстан Республикасындағы өлкетанудың мәні мен мақсаттары84 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь