Оқу процесінің мəн-мағынасы

1. Оқу процесінің мəні жəне дидактика жөнінде түсінік

2. Оқу. дидактикалық процесс

3. Оқу процесінің қызметтері

4. Оқудың əдіснама.дидактикалық жүйелері

5. Таным теориясы жəне оқу
1. Оқу процесінің мəні жəне дидактика жөнінде түсінік
Біртұтас педагогикалық процесті құраушы екі басты бірліктің біреуі – оқу процесі. Бұл процесс өте күрделі, сипаты жағынан ол тек тəрбие жəне даму процестерінен кейін тұруы мүмкін. Сондықтан оған толық та жан-жақты анықтама беру қиынға соғады. Оқу процесі əр текті жəне табиғаты жағынан əртүрлі көптеген жағдаяттардың мың санды байланыстары мен қатынастарын қамтиды. Процесс анықтамаларының көптігі де осыдан болар.
Ежелгі жəне ортағасырлық ойшылдардың шығармаларында “оқу”, “оқу процесі” ең алдымен мақсаты - оқушы болған оқыту қызметін (преподавание) білдірген. Ғасырымыздың басында оқу ұғымы енді осы процесті құрайтын екі бірлікті – оқыту қызметі мен оқып- үйренуді қамтитын болды. Оқыту – оқу материалын игеруге ынталандырушы мұғалімдердің қызметін, ал оқып- үйрену (учение) ұсынылған білімдерді игеруге бағышталған оқушылар іс-əрекетін танытады. Кейінгі жылдары «оқу» ұғымы оқушылардың танымдық іс-əрекет тəсілдерін қалыптастырушы мұғалімнің басқару іс-əрекетін де , мұғалімдер мен оқушылардың бірлікті іс-əрекетін де аңдататын болды. Мұғалім мен оқушының бірлікті іс-əрекеті болған оқу процесінің мəні оқыту мен оқып үйренудің бірлігін аңдатады. Бүгінгі түсінім тұрғысынан оқу келесі белгілерімен сипатталады: 1) екі тараптылық; 2) мұғалім мен оқушының бірлікті əрекеті; 3) басқарым мұғалім тарапынан; 4) жоспарлы ұйымдасу жəне басқару; 5) біртұтастық жəне бірлік; 6) оқушылардың жас даму заңдылықтарына сəйкестік; 7) оқушылардың дамуы мен тəрбиесіне жетекшілік.
Оқу жəне білімдену проблемалары педагогиканың дидактика деп аталатын бөлімінде зерттеледі. «Дидактика» термині грек тілінен енген, аудармасы «үйретуші» дегенді білдіреді. Алғашқы рет бұл сөз неміс педагогы Вольфганг Ратке (1571-1635) шығармаларында қолданылып, оқыту өнері мəнін аңдатқан. Ал Я.А.Коменский дидактиканы «баршаны барлық нəрсеге үйретудің əмбебап өнері» деп түсіндірген. XIX ғасырдың басында неміс педагогы И.Гербарт дидактиканы тəрбиелеп оқытудың өз алдына тұтас жəне қайшылықсыз теориясы ретінде таныған. Дидактиканың негізгі міндеттері В.Ратке заманынан бермен қарай бірде өзгерместен келе жатыр. Олар: нені үйрету жəне қалай үйрету проблемасын шешу; қазіргі заман педагогикасы бұларға қоса –қашан, қай жерде, кімді жəне не үшін оқыту қажет деген мəселелерді қарқынды зерттеуде. Дидактиканың негізгі категорияларын танытушы келесі ұғымдар белгіленген: оқыту, оқып-үйрену, оқу, білімдену, білім, ептілік, дағды, сонымен бірге оқу мақсаты, мазмұны, ұйымдастырылуы, түрлері, формалары, əдістері, құрал-жабдықтары, нəтижесі (өнімі). Дидактикалық жүйе жəне оқу технологиясы да осы категориялық ұғымдар тұрғысынан танылуы тиіс. Осыдан қысқа да ауқымды анықтама келіп шығады: дидактика- бұл оқу жəне білімдену, олардың мақсаттары, мазмұны, əдістері, құрал-жабдықтары, ұйымдастырылуы мен нəтижелері жөніндегі ғылым.
Дидактика өз пəні аймағында іске қосылатын заңдылықтарды зерттейді, оқу процесінің барысы мен нəтижесіне негіз болар тəуелділіктерді талдайды, жоспарланған мақсаттар мен міндеттердің орындалуын қамтамасыз етуші əдістер, ұйымдастыру формалары мен
        
        Оқу процесінің мəн-мағынасы
1. Оқу процесінің мəні жəне дидактика жөнінде түсінік
2. Оқу- дидактикалық процесс
3. Оқу процесінің қызметтері
4. Оқудың ... ... ... ... жəне ... Оқу ... мəні жəне дидактика жөнінде түсінік
Біртұтас педагогикалық процесті құраушы екі басты бірліктің біреуі –
оқу процесі. Бұл процесс өте ... ... ... ол тек ... ... ... кейін тұруы мүмкін. Сондықтан оған толық та жан-жақты
анықтама беру қиынға соғады. Оқу ... əр ... жəне ... ... ... ... мың санды байланыстары мен қатынастарын
қамтиды. Процесс анықтамаларының көптігі де осыдан болар.
Ежелгі жəне ... ... ... ... ... ең алдымен мақсаты - оқушы болған оқыту қызметін (преподавание)
білдірген. Ғасырымыздың басында оқу ... енді осы ... ... ...... қызметі мен оқып- үйренуді қамтитын болды. Оқыту – ... ... ... ... ... ал ... ... ұсынылған білімдерді игеруге бағышталған оқушылар іс-əрекетін
танытады. Кейінгі жылдары «оқу» ұғымы ... ... ... ... ... ... ... де , мұғалімдер
мен оқушылардың бірлікті іс-əрекетін де аңдататын болды. ... ... ... іс-əрекеті болған оқу процесінің мəні оқыту мен оқып
үйренудің бірлігін ... ... ... ... оқу келесі
белгілерімен сипатталады: 1) екі тараптылық; 2) мұғалім мен ... ... 3) ... ... тарапынан; 4) жоспарлы ұйымдасу жəне
басқару; 5) біртұтастық жəне ... 6) ... жас даму ... 7) ... дамуы мен тəрбиесіне жетекшілік.
Оқу жəне білімдену проблемалары ... ... деп ... ... ... ... грек тілінен енген, аудармасы
«үйретуші» дегенді білдіреді. Алғашқы рет бұл сөз ... ... ... ... ... ... ... өнері мəнін аңдатқан. Ал
Я.А.Коменский дидактиканы «баршаны барлық нəрсеге үйретудің əмбебап ... ... XIX ... ... ... ... ... дидактиканы
тəрбиелеп оқытудың өз алдына тұтас жəне қайшылықсыз теориясы ретінде
таныған. ... ... ... ... заманынан бермен қарай
бірде өзгерместен келе ... ... нені ... жəне ... ... ... ... заман педагогикасы бұларға қоса –қашан, қай
жерде, кімді жəне не үшін оқыту қажет деген мəселелерді ... ... ... ... ... ... ... белгіленген:
оқыту, оқып-үйрену, оқу, білімдену, білім, ептілік, дағды, сонымен ... ... ... ... ... ... əдістері, құрал-
жабдықтары, нəтижесі (өнімі). Дидактикалық жүйе жəне оқу ... ... ... ... ... ... тиіс. Осыдан қысқа да ауқымды
анықтама келіп шығады: дидактика- бұл оқу жəне ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі ғылым.
Дидактика өз пəні аймағында іске қосылатын заңдылықтарды зерттейді,
оқу процесінің барысы мен нəтижесіне негіз ... ... ... ... мен міндеттердің орындалуын қамтамасыз ... ... ... мен ... белгілейді. Осының
арқасында ол екі басты функцияны атқарады: 1) теориялық (диагностика жəне
болжастыру); 2) ... ... ... ... ... ... пəндер бойынша жəне оқу іс-əрекетінің барлық деңгейіне
орайластырылған оқу жүйесін ... ... ... ... ... ... ... жəне жекеленген болып бөлінеді. Жалпы
дидактиканың зерттейтін пəні: оқыту мен оқып ... ... ... мен ... ... шарттары жəне соның арқасында жетілетін
нəтижелерімен бірге анықтау. Жекеленген (нақты) дидактика ... ... ... Ол ... оқу пəндерінің желісін , мазмұнын, оқыту формалары
мен ... ... Əр оқу пəні өз ... ... Оқу – ... ... процесс мəнін түсіну үшін «оқу» жəне «оқу процесі»
түсініктерінің ... ... ... жөн. Кейде бұл категориялар
теңдестіріле қарастырылады. Іс жүзінде олай емес. «Оқу» ... ... ал «оқу ... бұл ... ... жəне кеңістікте дамуы,
оның кезеңдерінің бірізді ауысып баруы.
Ұзақ уақыттар желісінде оқу ... ... ... ... ... яғни мұғалім жұмысы деп есептелінді. Уақыт ... ... кең ... ... ... ... ... назар
аударылатын болды.
Оқу процесі – шынайы болмыстағы қиын да қыстаулы, күрделі процесс. Ол
өз ішіне көптеген құрылымы, ... əр ... жəне ... ... ... сан қилы ... мен қатынастарын қамтиды.
Сондықтан да «оқу процесі» түсінігіне толық жəне жан-жақты анықтама ... ... да ... ... ... ... «оқу процесі» ұғымына
орай келесідей анықтама қабылданған: «оқу процесі – бұл барысында білім
беру, игеру, ... жəне ... ... іске ... ... мен ... арасындағы мақсат бағдарлы өзара байланысты іс -əрекет».
Оқу процесі екі тарапты сипатқа ие. Оның ... ... ... екі ... ... ... ... – мұғалімнің оқу материалын
меңгеруге орай ұйымдастыратын оқу-үйрету іс-əрекеттері жəне оқып үйрену ... ... ... ... ... Бұл екеуі арасындағы
байланыстырушы тетік – бірлікті іс-əрекеттерді жанамаластыратын ... ... ... үшін осы ... ... ... бірліктері
болып есептелетін, əрі оқушылар тарапынан ... тиіс өнім ... ... жəне ... жатады.
Оқып-үйренудің аса маңызды элементі – сеп-түрткілер (мотивтер). ... оқу ... не ... оқу ... орындай отырып, оқушы осы сеп-
түрткілерді басшылыққа алады. Оқуға қызықтыратын мотивтер түрі көп, əрі сан
қилы. ... ... өз ... ... ... ... бір-бірімен тығыз
ықпалдастық байланыста оқушының білім ... ... ... ... ... ... ... танымдық қызығулар мен
қажеттердің маңызы ерекше. Бұлардың жоғары деңгейде дамуы үшін ... ... жəне ... ... ... ұйымдастырылған белсенді
де дербес таным қажет.
3. Оқу процесінің қызметтері
Оқу процесі бірнеше қызметтерді – ... ... ... жəне ...... Бұлардың бəрі кешенді ... ... ... ... дұрыс ұйымдастыру, оқу
міндеттерін тиімді жоспарлау үшін олардың əрбірін өз ... ... ... ... ... ең ... білім, ептілік,
дағдыларды, шығармашылық іс-əрекет тəжірибесін қалыптастыруға бағытталады.
Білім (знание) – бұл деректер, ... ... ... ... ... мен сипаттамаларды , т.с.с. түсіну, есте қалдырып,
қажеттікке орай қайта жаңғырту.
Оқу барысында ... ... ... ... айналып, оның
тəжірибелік қорына енуі қажет. Бұл ... іске ... ... ... жəне саналылығы, оның бекімі мен ... ... ... ... ... мен ... ... бойынша
мəліметтер жинақтайды, игерілген білімдерді саналы пайдалана білу ... ... ... ... шешуге қолдануға үйренеді.
Білімдендіру қызметі сонымен бірге оқушыға тек ... ... ... ... ... мен ... қалыптастыруға арқау болады.
Ептіліктер – бұл адамның ережелерге сүйене отырып, ... да ... ... ... ... ... ... дегеніміз – білімді
практикамен байланыстыра қолдану тəсілдерін, жолдарын меңгеру.
Дағды – бұл саналы іс-əрекеттің ... ... ... ...... орындалатын, жоғары дəрежеде жетілген ептілік.
Ептілік жаттығулар нəтижесінде ... ... ... үшін ... ... ... мен дағдылар жалпы оқулық жəне арнайы ... ... оқу ... мен ... ... оқу пəні мен ... ... байланысты қалыптастырылады. Мысалы, физика, химия пəндері бойынша
– зертханалық тəжірибелер өткізу, заттай ... ...... ... ... ... компас не басқа
құралдарды қолдану; математикадан – ... ... ... əрқилы модельдермен жəне т.б. жұмыс алып бару ... ... ... тыс оқу процесінде оқушылар барша пəндерге қатысы бар
жалпы оқу ептіліктері мен дағдыларын да ... ... оқу жəне ... өзіндік таным жұмыстарын тиімді ұйымдастыру ептіліктері; оқулық,
анықтамалар, библиографиялық ... ... ... ... беру қызметімен бір уақытта тəрбиелік міндеттерді де
іске асырып барады. Оқудың тəрбиелік ... осы ... ... өз
табиғатына орай орындалады. Осыдан оқу процесінде оқушыларда көзқарастар,
ғылыми дүниетаным, ... ... жəне ... заңдылықтарын пайымдау,
қоғамдық талап, тəртіп нормаларын мойындау əрі оған байланысты заңдарға
бойсыну ... ... ... ... ... іс-əрекеттік,
əлеуметтік мінез-құлық, құндылық жəне құндылықты бағыт-бағдарлар да осы оқу
процесінде пайда ... ... ... мүмкіндіктері тікелей білім мазмұнынан келіп шығады. Əр оқу
пəнінің өзіндік ... ... бар. ... тұлғалық сапа-
қасиеттерін қалыптастыруда гуманитар жəне əлеуметтік-экономикалық пəндердің
тəрбиелік маңызы басқа кəсіби пəндермен салыстырғанда өте ... ... ... ... мұғалім мен оқушы, оқушылардың өзара
қатынасына жəне ұжымдағы ... ... ... ... ... ... ... тілдесу стильдері əрқилы
болуы мүмкін: əміршіл-əкімшіл, демократиялық, либералдық. Бұл ... ... ... ұстанымы-мұғалімнің оқушыға деген ізгілікті
(гуманистік), ... ... ... ... ... ... дербес,
өз бетінше жұмыс алып бару мүмкіндігін беру жəне оларды оқу ... ... ... білдіруі. Осылардың бəрі біріге оқушыға білім
беру процесінің тең ... ... ... танытып, оның белсенділігін
көтеруге жəрдемін тигізеді. Оқу адамды барлық ... ... ... ол тəрбие кейде қисынсыз бағытқа да бұрылып кетуі ықтимал,
сондықтан ... ... ... іске ... оқу ... оның мазмұнын іріктеу мен əдіс, формаларын ... ... ... ... түсініп алған жөн.
Білім беру жəне тəрбиелеу қызметтерімен бір қатар оқу процесі балаға
дамыту ықпалын да жасайды. Оқып, ... ... ... ... ... дамуы
тиіс, яғни тұлғаның сөйлеу тілі, ой ... ... жəне ... ... қажетсіну қабілет-қасиеттері ілгерілі даму
өзгерістеріне келеді. “Даму басы - оқу”(Л.С.Выготский)- бұл аса ... ... ... ... ... ... ... білім мазмұны,
ол қолданған оқу формалары мен əдістері, сондай-ақ оқушылардың белсенді,
саналы да əрқилы іс-əрекеттері – бəрі де даму ... ... оқу ... ... ... ... ... оның нəтижелі іске асуы арнайы бағыт-бағдардың болуына тəуелді.
Педагогика теориясы мен тəжірибесінде дамыту ... орай ... ... нақтыланған:
- ақыл-ой əрекеттерін кезеңмен дамыту бағыты (И.Я.Талызина);
- теориялық материалдар көлемін арттыра беру (Л.В.Занков);
- жоғары қарқын жəне ... ... ... ... ... өз оқу ... ... қамтамасыз ету (Л.В.Занков);
- проблемді оқыту (А.М.Матюшкин, М.И.Махмутов);
- оқудың дамытушы əдістер жүйесін қолдану (И.Я. ... ... ... ... қорытындылау тұжырымы (В.В.Давыдов, Д.Б.Эльконин);
- оқушылардың танымдық іс-əрекеттерінің ... ... ... (Г.И.Щукин);
- төңіректері қоғам, адам, өнермен қатынастардан болатын толғаныс, көңіл-
күй, сезімталдық дамыту ... ... ... оқу ... ... ... ... таңда оқудың дамытушылық қызметін ... ... ... ... ... ... жүр (11-лекцияда).
Білім беру, тəрбиелеу жəне дамыту қызметтерімен ... ... ... ... жəне ... қызметтері де өз алдына
қарастырылуда. Оқу ... ... ... оқу-танымдық жұмыстарға
еріксіз тартатындай, келер сабаққа ... ... ... ... ... ... білуге ынталандыратындай етіп ұйымдастыру қажет.
Оқу процесінің жоғары да аталған барша қызметтері ... ... ... ... бəрі ... ... байланыста əрі сабақ
бөліктері мен кезеңдерінің бəрінде бірдей орындалып барады.
4. ... ... ... ... ... ... ... жолдары бар.
Олардың ішінде аса кең танымал болғандары: 1) ... ... ... 2) ... ... ... негізделген оқу бағыты; 3)
қазіргі заман демократияшыл дидактика бағыты.
Тəрбиелік оқу бағыты. Негізін ... ... ... жəне ... Ол ... ... сынып-сабақтық жүйесін сындарлы
түсінім тезіне сала ... оның ... ... ... ... этика
мен психологияның соңғы жетістіктерін арқау еткен жаңа дидактикалық жүйе
түзіп, ұсынды. Гербарттың пікірінше, ... ең ... ... ... моральды, күшті мінезге ие болған тұлға қалыптастыру. ... ... оқу ... ... ... ... ... тұлға ұмтылыстарының бағытын, аймағын жəне күшін анықтаушы кемел
жетістігі;
- өз еркін басқалардың еркіне ... мен ... ... ... ... ... ... өрістеуіне шек қоятын құқықтар;
- басқалар тарапынан болған көңіл қабарту жəне өкпені қайтаруды міндетіне
алатын əділдік;
- адамның ерік ... оның ... мен ... ... ... ішкі ... ... жүйенің негізгі ерекшеліктері келесідей: мектептің басты міндеті –
оқушылардың ақыл-ес ... ... алу. ... ... ... мінез
иелерін қалыптастыруға дұрыс педагогикалық жетекшілік, тəрбие жəне онымен
байланысты оқу ... ... ... ... ... ... ... іспен шұғылдануын қамтамасыз ету, дене ... ... ... қою, ... үйрету. Оқудың тəртіппен тығыз
байланысқа келуінен, білімнің оқушы сезімі жəне ... ... ... ... мəні ... Бұл ... ... отырып, Гербарт
тəрбиені оқудан бөлектеуге болмайтынына, ерік жəне ... ... ... баса ... ... ... ... басты жаңалығы – оқу ... ... Оның ... ... ... түсініктілік –
байланыс – жүйе-əдіс. Оқу ... ... ... өту ... ... ... ... жету жолымен жүргізіледі.
Бұл схемада, байқағанымыздай, практикаға орын қалмаған. Бұл ... оқу ... ... ... ... жəне ... пəндерге
арналған оқу процесінің желісін айқындайды.
XIX ғасырдың ортасында кең ... ... ... ... ... жоя ... Осы ... бағалармен өлшестіретін болсақ, Гербарт
жүйесі мектептің дамуына кері ... ... Осы ... негізінде оқудың
мақсаты дайын білімдерді ұсынып, жаттату деген пікірлер тарай бастады; ... ... тек ... ғана ... ... ... салып, мұғалімнің айтқанын орындау» міндеттері таңылды, яғни балалар
енжар тыңдаушыға ... ... ... дидактикасынсыз, одан келер
ықпал болмағанда, оның тəрбие тəжірибесін ... ... ... бүгінгі теория мен практика мектеп өміріне еш уақытта да
енбеген болар еді. Зерделі назар аударсақ, ... ... ... ... қалаған əміршіл дидактиканың элементтерін ... ... ... өз ... ... ... ... ниеттеген мұғалім
алдымен ойланғаны жөн –бұлай істесем бола ма? ... ... ... ... ... оқудағы шектен тыс қаталдықтан ғұламаның кейінгі
шəкірттері бас тартты. Бұл өнеге – құптарлық.
Оқушы ... ... оқу ... XIX ... ... философы, психологы жəне педагогы Джон Дьюи дидактикасы қоғам мен
мектептің прогрессив дамуына қайшы келген гербартшылардың ... ... тұру ... ... ... ... ... қарсы айыптар тағылды:
- қатаң тəртіп пен жазалауларға негізделген үстірт тəрбие;
- өмірмен байланыспаған оқудың «кітабилылығы» ;
- оқушыларға тек ... ... ... ... ... ... қолдану;
- оқушылардың қызығулары жəне қажеттерімен байланыспауы;
- оқушы ... ... аз ... бөлінуі.
Дж.Дьюи өз зерттеуінде оқушылардың белсенділігі дамуына басты назар
аударып, ... ... ... өмірлік қажеттеріне байланысты
болған оқудың (құрғақ сөзді, кітаби, тек жаттауға негізделген оқудан ... ... ... ... көз жеткізді. Дьюидің оқу теориясына
енгізген негізгі үлесі – «толық ойлау əрекеттері (акті)» жөніндегі жаңалық
пікірі. ... ... адам өз ... аса күрделі де кедергі болған
қиыншылықтарды кездестірген кезде ғана ойлау əрекетіне ... ... ... ... келесі кезеңдерден құралады:
- қиыншылықты түйсіну (сезу);
- оны нақ байқап(көріп), мəнін анықтау;
- одан құтылудың жолдарын іздестіру ... ... ... ... ... келу ... логикалық
тексеріске салу);
- болжамды қабылдау немесе одан бас ... ... ... келесі
бақылаулар мен эксперименттерге өту.
Шешімдерін ойластырып, жеңу қажет ... ... ... ... ... пікірінше, дұрыс құрылған оқу əр уақытта проблемді
болуы тиіс. Оқушыларға берілетін ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың қызығу қабілеттерінің дамуына мұқият ден қоя ... ... ... жəне ... жағынан қиналтпайтын проблемалар қойып
баруы қажет. Оқушылар, өз кезегінде, осы проблемаларды ... ... əрі ... болған білімдерді игеретініне сенімді болуы тиіс.
Сабақтар «толық ойлау актілері» негізінде құрылып, одан ... ... ... ... ... ... сезу;
- оны (проблеманы) анықтау;
- кезіккен қиыншылықты жеңудің болжамын (гипотезасын) түзу;
- толық проблеманы немесе оның бір бөлігін ... ... ... ... ... ... эксперименттер жəрдемімен тексеру»;
«Дəстүрлі» жүйемен салыстырғанда, Дьюи өте ... ... ... ұсынды. «Кітаби оқу» орнына ... ... ... ... ... ... оқу ... тəжірибесіне енді.
Əміршіл мұғалім орнын оқушылар белсенділігін не мазмұн, не оқу əдістеріне
матамайтын, ал қиыншылықтарды ... ... ... ... ... жебеуші – мұғалім иеледі. Жалпыға бірдей мызғымас ... ... ... тек ... ... ғана ... бағдарламаларымен ауыстырылды. Ауызша жəне жазбаша сөздің орнына
оқушылардың өзіндік ... ... ... ... ... жəне ... дəрістер келді. Кейінгі кезеңдерде жүргізілген
зерттеулер ежелгіден, дəстүрлі жəне жаңашыл ... ... ... ... ... сақтап қалып, күнделікті маңызды болған мəселелерді
шешудің жаңа жолдарын табуға бағытталды. Бұл ... ... ... оқу ... ... ... дидактикасының жаңа жүйесін құрады.
Жаңа бағыттар арасында белгілі американ психологы жəне педагогы Дж.
Бруннер ұсынған ... ... ... ... назар аударарлық. Бұл
теорияға орай оқушылар барлық танымдық күштерін іске ... ... ... ... ... қабілетінің дамуына ұтымды ықпал жасаушы ... ... ... ... ... ... ... игеруі
қажет. Оқушылар бұған дейін білмеген қорытындыларды жасап, ... ... ... тəжірибеде қолдану жолдарын да ... ... ... оқу ... ... » ... де, ... қиыншылықтарды
жеңу жолымен жүргізілетін оқудан да өзгеше, дегенмен аталған екі жүйе ... ... ... əрі ... шарттары ретінде пайдаланылған.
Шығармашыл оқуға тəн белгі, Бруннердің пайымдауынша, нақты тақырып бойынша
деректерді жинақтау жəне бағалау, ... ... ... ... өрнектеу емес, сонымен бірге игерілетін материалдардың шеңберінен
сыртта жатқан заңдылықтарды да анықтау.
Қазіргі ... ... ... ... келесідей
ерекшеліктерімен сипатталады:
1. Бұл жүйе негізін объектив ... ... ... ... ... ... оқу ... түсіну мен талдауда бір тараптылық
көзқарастан құтылды. Дидактиканың қазіргі ... ... ... жүйелі бағытта қатынас жасауға негізделген, яғни осы жүйеліліктен
сезімдік қабылдау, білімдерді түсіну жəне игеру, игерілген ... ... ... ... ... оқу ... ... келтіріледі. Танымда да осы сезім, ойлау жəне практикалық іс-
əрекеттердің өзара бірдей уақыттағы ықпалдастығына байланысты ... ... асып ... Қазіргі дидактикалық бағыт өткендегі ... тəн ... мен ... ... мен ... ... мен ... өзгерту, сондай-ақ тікелей ... ... ... мен оқушылардың өз бетінше ... ... ... ... жүйе түзуде комплекстік бағыт-бағдар қажеттігі жөніндегі
түсінім бекіді. Мұғалімдер де, ... да ... ... білімдер,
оларды оқыту механизмдері, танымдық іс-əрекеттері, мақсаттары мен ... ... ... ғана ... ... жəне үйлесімді дамуына
пайдалы болатынын түсінді.
2. Бүгінгі дидактика жүйесіндегі ... мəні ... ... ұсыну, қиыншылықтарды өз бетінше жеңу жəне оқушылардың ... ... ... Оны ... ... ... ... оқушылардың ынтасы, дербестігі жəне белсенділігі
мен саналы байланыс, қатынастарына негізделуі. Бүгінгі дидактиканың мақсаты
– көзделген оқу ... ... ... ... оқу ... ... ... балалардың оқу жүктемесін жас ... ... ... ... ... зиян ... ... Оқу мазмұнын анықтау ... да ... оқу ... жəне оқу ... ... принциптері де басқаша. Гербарт
заманында мектептік оқу үшін ... ... ... ... жəне қызығуларын тіпті де ... ... ... ... ... ... ... дəріптеді. Оқудың
американдық моделінде көбінесе оқушылардың жағдайға байланысты өз бетінше
туындайтын қызығулары мен ... ... аса көп мəн ... ... ... жалпы суреттемесін беріп, ал жеке оқу
пəндері жоғары сыныптарда ғана ... ... ... ... да, ... ұнамсыз да тараптары болды. Жақсы болған тарапы –
оқушы өз бетінше асықпай еңбектенумен қалаған ... ... ... Бірақ оның қорытынды білімі тар шеңбердегі проблемалармен ... жүйе мен ... ... ... ... ... ... жаңа дидактикаға өтіп,
толыға түсті. Бүгінде жіктемелі (дифференцированные) оқу ... ... ... ... ... ... бірге, оқу
пəндерінің бірігу (интеграция) процестері де өріс алып, олар ... ... мен ... ... ... заманнан бері балаларды оқыту мен білімдендірудің
жетілген ... ... ... ... бағыттарды өз
тəжірибесінде тексеріп, сынап көруде. Ғылым топтаған білімдердің ... озық ... ... жүйелерге енуде. Мектептің қазіргі
заман білімдену жүйесіне И.Гербарт жəне Д.Дьюи жүйелері көп ... ... ... заман дидактикасы оқудағы бір тараптылық принциптен ... бала ... ... ... бар ... пайдалану
теориясына ден қойды.
5. Таным теориясы жəне ... ... - ... ... - материалистік таным теориясы
(гносеология). Бұл теорияға орай əлем ... адам ... тыс ... оны ... білуге болады. Таным - бұл қоршаған болмыстың, ... ... ... жəне ... ... мен олардың
нəтижесі, яғни білім; жалпыланған теория, заңдар мен ... ... ... пен ... болмысты танудың диалектикалық жолы – тікелей байқап,
сезуден бейнақты ойлауға, одан практикаға өту.
Тікелей байқау процесінде, яғни түйсік, қабылдау, ... ... ... ... қандай да құбылыс не заттар жөнінде түсініктер
пайда болады. Осы ... ... ... ... ... ойлау əрекеті танымға түскен құбылыстардың ... ... ... пікір, ұғымдарды игеруге, зат не құбылыстар ... ... де ... байланыстарды ашып, заңдар мен заңдылықтарды
өрнектеуге ... ... ... оқу ... ... ... ... игеру əрқашан
таныммен байланысты келеді. Оқудың міндеті – табиғат, ... жəне ... ... даму заңдылықтарын оқушы санасына өткізу.
Таным мен оқу арасында жалпы ортақтастық көп. Оқушы қоршаған ... ... ... ... Оқу ... ... істерінің өзінше бір
формасы ретінде қарастыруға болады.
Алайда таным мен оқу ортасында болатын маңызды ... ... ... ... – бұл ... категория. Көптеген ғасырлар бойы ғалымдар
табиғат, қоғам жəне адам ақыл-ойының ... ... ... ... ... ... ... таниды, сондықтан да ондай таным толық
болмайды. Ал оқу ... ... ... белгіліні жаңалық деп
қабылдайды, ғылым жинақтаған түсінік, ұғым, деректерді игереді. Олар өздері
үшін бұрыннан белгілі ... ... ... ... болып, шəкірттердің
жас мүмкіндіктері мен ерекшеліктеріне орайластырылған, дидактикалық бейімге
келтірілген əрі қарапайымдастырылған материалдарды меңгерумен айналысады.
Сонымен ... оқу ... ... ... ... мейлі тікелей не
жанама, мұғалім ... ... ... ал ... тұлғааралық қатынастарды
көбіне қажет етпейді.
- жаңалықтар ашуға арналған таным процесі ... ... ... ... ... Ал оқу ... белгіліні қайтадан ашып, игеру
жолы қысқа əрі мұғалім ... ... ... процесі материалдық не рухани нысандарды қабылдауды талап ... ал ... ... ... ... ... Оқу ... мұғалім
білім игеру процесі бөліктерін ауыстыруы жəне оны ... ... ... ... ... ... ... таным мен оқу процесі арасында қаншалықты ортақтастық болса,
соншалықты айырмашылық та бар. Оқу ... ... ... ... ... жататын заңдылықтар негізінде өзіне ғана тəн ... ... ... орындалады.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқу - дидактикалық процесс16 бет
Оқу үрдісінің ерекшеліктері32 бет
Тəрбие мəн-мағынасы 9 бет
Психолгия ғылым реттінде құрлу тарихы22 бет
"аңшаруашылығы өнімі және оның мағынасы"26 бет
«Жеті жарғы» атауының мәні мен мағынасы19 бет
Аудиттің мәні мен мағынасы44 бет
Ақпараттық жүйе құру арқылы білім беру процесінің тиімділігін арттыру98 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы мұнайды қайта өңдеу процесінің автоматтандыруды жобалау17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь