Экологиялық факторлар жайлы мәлміет

Экологиялық факторлар.
Орта.
Антропикалық факторлар.
Химиялық қосынды зиянды заттар.
Бейімделу.
Минимум заңы.
Шектеуші фактор.
Эврибионтты ағзалар.
Стенобионтты ағзалар.
Төзімділік заңы.
Оптимум заңы.
Қоршаған ортаның экологиялық факторлары- тірі организмдерге олардың дербес дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез-келген әрі қарай бөлшектелмейтін элементі. Бұл анықтамада экологиялық факторлардың мынандай критерийлеін ерекше атап өту қажет;
Ортаның қарастырып отырған элементінің одан әрі бөлшектенбеуі. Мысалы, су қоймасының тереңдігін немесе тіршілік ету орнының теңіз деңгейінен биіктігін экологиялық фактор ретінде қарастыруға болмайды, себебі тереңдік суды мекендеуші организмдерге тікелей емес, қысымның артуы, жарықталудың кемуі, температураның төмендеуі, еріген оттегінің азаюы, су тұздылығының жоғарлауы, т.б. арқылы әсер етеді; биіктіктің әсері температураның, атмосфералық қысымның төмендеуі арқылы жүзеге асырылады.Шын мәнінде температура, жарықталу, тұздылық және т.т. тірі организмдерге тікелей әсер етуші сыртқы ортаның экологиялық факторлары ретінде білінеді.
Экологиялық фактордың әсері тікелей емес, аралық буындар арқылы берілуі мүмкін, яғни бұндай жағдайда ол көптеген себеп-салдарлық байланыстар арқылы ықпал көрсетеді.Экологиялық факторлардың аралық буындар арқылы ықпал етуінің мысалын құс базарынан көруге болады.
Құс базарларында құстар орасан көп шоғырланады. Бұнда басты рольді биогендік заттар атқарады; құстардың саңғырығы суға түседі; судағы органиканы бактериялар минералдандырады, соған байланысты осы жерлерде балдырлар шоғырланады.Бұл өз кезегінде планктондық организмдердің, негізінен шаян тәрізділердің концентрациясының артуына әкеліп соғады.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және білім министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БӨЖ
Тақырыбы: Экологиялық факторлар
Орындаған: Ермекова Б
Тексерген: Жылкыбаева С.Ж
Семей 2015 ж
Экологиялық факторлар. ... ... ... ... ... ... заттар.
Бейімделу.
Минимум заңы.
Шектеуші фактор.
Эврибионтты ағзалар.
Стенобионтты ағзалар.
Төзімділік заңы.
Оптимум заңы.
Экологиялық факторлар
Қоршаған ортаның экологиялық ... тірі ... ... дербес дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе ... әсер ете ... ... ... әрі ... ... элементі. Бұл анықтамада экологиялық факторлардың мынандай критерийлеін ... атап өту ... ... ... элементінің одан әрі бөлшектенбеуі. Мысалы, су қоймасының тереңдігін немесе тіршілік ету орнының ... ... ... ... ... ... қарастыруға болмайды, себебі тереңдік суды мекендеуші организмдерге тікелей емес, қысымның артуы, ... ... ... ... ... ... азаюы, су тұздылығының жоғарлауы, т.б. арқылы әсер етеді; биіктіктің әсері температураның, атмосфералық қысымның төмендеуі ... ... ... мәнінде температура, жарықталу, тұздылық және т.т. тірі организмдерге тікелей әсер етуші сыртқы ортаның экологиялық ... ... ... фактордың әсері тікелей емес, аралық буындар арқылы берілуі мүмкін, яғни ... ... ол ... себеп-салдарлық байланыстар арқылы ықпал көрсетеді.Экологиялық факторлардың аралық буындар арқылы ықпал етуінің мысалын құс базарынан ... ... ... ... орасан көп шоғырланады. Бұнда басты рольді биогендік заттар атқарады; құстардың саңғырығы суға түседі; судағы органиканы бактериялар ... ... ... осы ... ... ... өз кезегінде планктондық организмдердің, негізінен шаян тәрізділердің концентрациясының артуына әкеліп соғады. Соңғылармен ... ... ал ... ... ... ... қоректенеді.Демек бұл жерде құс саңғырығы экологиялық фактор ретінде көрінеді.
Экологиялық факторлар табиғаты жағынан қаншалық әр алуан ... ... ... ... экологиялық тұрғыдан салыстыруға келеді, өйткені әрқашанда организмдердің тіршілік әрекетінің өзгерісі ... ... ал бұл, ... ... санының өзгеруіне әкеліп соғады.Осы тәуелділікті талдау, оның төмендегідей ... атап ... ... ... ... ... бір мәндерінде организмдердің тіршілік ету үшін ең қолайлы жағдай туады: бұл жағдайлар оптималды жағдайлар деп ... ... ... ... ... ... көбірек ауытқыса, дара организмдердің тіршілік әрекеті де ... ... ... ... ... қалыпты тіршілік ету аймағы айқындалады.
3. фактор мөлшерінің дара организмдер қалыпты тіршілік ете ... ... ... ... деп ... ... ... және жоғарғы шектері ажыратылады.
Сонымен, қоршаған орта ... 3 ... ... ... ... өлі табиғаттың әсері (климат, t0-ра , ылғалдылық , жарық және т.б.
2.) ... ... - тірі ... ... ... - ... ... іс-әрекетінің әсерлері.
1.Абиотикалық факторларға айналадағы ортаны, яғни өлі табиғатты құрайтын жеке құрамды бөліктері жатады. Мысалы: климаттық факторлар (ауаның ... ... ... ... t0 - сы, ... мөлшері, күн мен түннің ұзақтығы, желдің әсері, ауа қысымы, ауа құрамы);
Топырақтың әсері ... ... ... және ... ... ... факторлар(судың тұнықтылығы, күн сәулесінің түсуі, құрамы, қысымы, ластануы т.б.); жер ... ... ... ... ... әрекетіне байланысты бір-біріне тигізетін сан алуан әсерлері жатады.
3.Антропогенді факторлар биотикалық факторлар қатарына жатқызып келген болатын. Бірақ соңғы кездегі адамның іс-әрекетінің ... ... әрі ... ... ететіне байланысты ол жеке қарастырылады.
Антропикалық фокторлар дегеніміз - айнала қоршаған ортаға тигізетін адам баласы іс-әректінің ... ... ... ... ... өзінің материалдық игілігі үшін табиғат байлықтарын игеруге мәжбүр болады. Нәтижесінде, ірі кешендер, өнеркәсіп, зауыт, кен байыту, автокөліктер , ауыл ... ... дами ... Ал ... ... ... ... қалдықтар, лас сулар, химиялық зиянды қосынды заттар айнала қоршаған ортаға түседі.Зиянды заттардың көпшілігі табиғатта айналымға түспей, жинақталып бұкіл ... кері ... ... ... Яғни, атмосфера ауасының ластануы, су айналысының бұзылуы, жердің құнарсыздануы, қуаншылық, өзен-көлдердің тартылуы, өсімдіктер мен жануарлардың сиреп немесе ... ... адам ... ... ... және ... ... шегіндегі бұрын-соңды болмаған климаттың өзгеру құбылыстары үдей түседі. Соңғы жылдары антропикалық факторлардың табиғи ортаға және ... ... ... ... ... бастады.Осыған орай, адам баласының іс-әрекеті бақылауға алынып табиғат тепе-теңдігінің бұзылмауына жол бермеу жолдары ғаламдық проблемалар деңгейінде қарастылуда.
Антропикалық факторлар
Антропикалық фактор -- ... пен ... ... ... ... ... бойынша немесе су қоймаларына таралуына және олардың саны мен сапа жағына адамның әр ... ... ... ... ... пен ... өсуінен сондайақ өшуіне де әсер ету өрекеті екі түрлі болады: 1) тікелей әсер -- жануарларды қыру, жою, су ... улау ... ... қоргау тағы басқалар.; 2) жанама әсер -- ағаштарды кесіп алу, даланы жырту, ... ... тағы ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктердің бір турі жойылып, екінші бір пайдалы түрі дамиды.
Минимум заңы
Неміс ғалымы Юстус Либих 1840ж ашты ... ... ... ... ... өмір сүруі белгілі бір комплексті жағдайларға байланысты. Мысалы:өсімдік ылғал ауаны жарықты қоректік ... ... ... ал осы ... ... бірі ... ... онда организмнің жағдайы төмендейді
Ю.Либих өсімдіктерге тәжірибе жасап өсімдіктің өсуі топырақтағы жетіспейтін ең аз микроэлементтің мөлшеріне байланысты болатынын дәлелдеген. Бұл элементтің ... ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде өсімдіктің өсіп-дамуын олар ең аз мөлшерде қажет ететін микроэлементтер ... ... ... ... деп аталады.Ю.Либих организнің төзімділігі оның экологиялық мұқтаждығының ... ең осал ... ... ... айтты.Одан шығатын қорытынды,экологиялық факторлар жиынтығына төзімділік шегіне ең жақын ... ... әсер ... ... ... ... В.Шелфорд лимиттік әсерлердің минимум заңына сай заңын ,яғни төзімділік шек заңын ... ... ... зыңы деп ... ... ... ... tolerantia-шыдау,төзу ).
Шектеуші фактор
Шектеуші фактор - 1) қайсыбір процестің, құбылыстың не организмнің (түрдің, қауымдастықтың) тіршілік етуінің өтуі үшін шектеу қоятын ... ... ... ... ... 2) ең көп не ең аз ... болатындықтан экожүйенің құрамы мен биологиялық өніміне басқалардан гөрі ықпалы болатын экологиялық фактор. Далалық өңірде өсімдіктер үшін шектеуші фактор -- су, ... ... -- ... қоректік элементтердің молдығы, тундрада -- жылу мөлшері. Шағын көлдерде қыстың ортасынан ... ... ... ... ... фактор болып шығады (ол жетіспегенде балық жаппай ... ... ... су ... суында) уытты тұздардың болуы да шектеуші фактор болуы мүмкін.
Эврибионтты ағзалар. Стенобионтты ... ... ... қатар организмнің факторлар жиынтығына деген ең жоғарғы төзімділік қасиеті болады. Ол ... ... ... ... байланысты. Оптимум аймағы әртүрлі ағзалар үшін бірдей емес . Біреулері үшін ... ... ... көп, ... ... эврибионттар тобына жатады (грекше эури- кең, биос- тіршілік). Аз диапазонда ... ... ... деп ... ... тар). Эврибионтты түрлер қолайсыз экологиялық орталарда қалыпты тіршілігін жалғастыра береді. Мысалы, бұл организмдер ... ... ... ... ... түлкіні, колорадо қоңызын, ақ қанатты американдық көбелекті ... ... ... ... таралу аймағы шектеулі болады. Эврибионттар- факторлардың кең диапазпонында тіршілік ете алатын ... ... ... ... ... ... шыдамды организмдер, эвригалинді- су тұздылығының үлкен ауытқуына төзімді, эврибатты- қысымның қатты ... тқзе ... ... ... ... азықтармен қоректенетін организмдер, эвритоптар- әртүрлі тіршілік орталарында кең таралғандар. Стенобионттар-тек белгілі бір орта жағдайларында ғана ... ете ... ... Олар стенотермді- тек температураның аз ғана ауытқуына шыдамды (теңіз маржандары), ... су ... ... төзе ... (ұлу), стенобатты- қысымның ауытқуына шыдай алмайтындар, стенофагтар- азықтың белгілі бір түрлерімен ғана ... тек ... бір ... ... ғана өмір сүре ... ж/е т.б.
Төзімділік заңы
Минимум да, максимум да экологиялық әсерді лимиттейтін, олардың арасындағы спектр организмнің берілген факторға төзімділігі (толерантты-лығы) шамасын ... бұл ... ... төзімділік заңының(1913ж.) негізіне салынды.
Фактордың минимум және максимум мәндері арасындағы диапазонды төзімділік диапазоны деп атайды.
Ақырында ... заңы ... ... ... ... ... төзімділігінің бір факторға қатысты кең спектры және екіншісіне қатысты тар ... ... ... кең ... бар ... ... ... факторларға кеңінен таралған;
3.бір экологиялық фактор түрі үшін оңтайлы еместік кезінде ... ... ... ... спектры тарылуы мүмкін;
4.әдетте көбею кезеңі сындарлы болып табылады; бұл кезеңде ... ... ... ... ... заңы ... Оңтайлық заңы (экологияда) -- қандай фактор болса да оның күшінің өзгеруіне түрлердің қарсы ... ... ... ... ... заңды В. Шелфордтың (1913 ж.) ашқан Шыдамдылық (толеранттық) заңы деп те ... ... ... ... әсер тигізетін әр фактордың өзіне тән белгілі шама ... ... Оны ... ... ... Осы өлшемнен әсер күші не жоғарлап, не төмендеп ауытқыса организмнің тіршілік қабілеті төмендейді (пессимум белдемі). Егер де ... ... ... максималдық немесе минималдық тіршілік мүмкіншілігінен асып кетсе, онда ... ... ... жоюға апаратын шамаларын аумалы күй нүктесі деп атайды. Ал организмнің белгілі бір орта ... ... ... ... ... ... ... Барлық организмдер әсер-ықпал факторының экологиялық минимумымен және экологиялық максимумымен сипатталады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысы аймақтарының экологиялық жағдайына баға беру, аймақтың экологиялық жағдайының тәуекел факторларын және оны басқаруды талдау61 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Қазақстанда экологиялық туризмнің дамуы105 бет
Әлеуметтік экологиялық мәселелер4 бет
DELPHI ортасында мәлметтер қорымен жұмыс жасау24 бет
Turbo pascal тілі туралы ақпарат32 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Ақындар айтысы13 бет
Доссор 100 жыл4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь