Саңырауқұлақтар

1. Саңырауқұлақтар
2. Саңырауқұлақ жасушасының морфологиясы.
3. Саңырауқұлақтардың көбеюі.
Саңырауқұлак –бұлар дайын органикалық заттармен қоректенуге бейімделген гетеретрофты өсімдіктер.Түрлері бойынша Жейтін саңырауқұлақтар және Жеуге жарамсыз саңырауқұлақтар болып бөлінеді. Олардың вегетативтік денесі тарамдалып матасқан гифалардан (жіңішке жіпшелерден) тұрады. Бұлар бір-бірімен матасып грибница немесе мицеллий деп аталатын саңырауқұлақтың денесін құрайды.Гифаралдың жуандығы 1-ден 10 кейде 20 микронға дейін барады. Олардың көбісінің мицелийлері субстраттың ішінде жатады. Субстраттың бетінде жемісті денелері немесе спора тасушы органдары орналасады. Олардың пішіндері шар тәрізді, таға, қабық сияқты, қалпақты түбірге ұқсас және басқаша түрлі болып келеді.Гифалар төбе жасушалары арқылы ұзарып өседі және моноподиальды бұтақтанады. Бүйірлік мицелийлер негізгі мицелийлерге ұқсайды. Тек паразит саңырауқұлақтардың көбісі иесінің жасушасының ішіне еніп жататын бүйірлік мицелийлері әрі қарай өспей, жасуша ішінде шар, алмұрт, немесе тарамдалған гаусторияға айналады, сөйтіп иесінің жасушасындағы қоректік заттарды сорып, тіршілік етеді.Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың кейбіреулерінде мицелий болмайды, вегетативтік денесі жалаңаш не қабықшасы бар протоплазмадан тұрады. Мұндай саңырауқұлақтардың жасушаларынан тарамдалған, өте жіңішке, ядросы жоқ қысқа жіпшелер өседі, оны ризомицелий деп атайды. Ол мицелийдің алғашқы нышаны болып есептелінеді.Жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың мицелийлері – көлденең перделерге бөлінбеген, көп жасушалы. Олардың перделерінде жасушаларды бір-бірімен байланыстырып тұратын өте ұсақ поралары болады.Саңырауқұлақтардың жасуша қабығы құрамында насекомдар қабықтарының хитиніне ұқсас, хитин заты және полисахаридтер болады. Олардың жасушасы протоплазмадан, бір, екі, кейде одан да көп ядродан және вакуолядан тұрады. Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың мицелийлері көп ядролы, ал жоғары сатыдағылардікі бірнеше ядродан тұрады.
        
        КАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... ... Ж.Е
Тексерген: Мирашева.Г.О
Семей 2015 ж
Жоспар:
* ... ... ... ... ... ... - бұлар дайын органикалық заттармен қоректенуге бейімделген гетеретрофты өсімдіктер.Түрлері бойынша Жейтін саңырауқұлақтар және ... ... ... ... бөлінеді. Олардың вегетативтік денесі тарамдалып матасқан гифалардан (жіңішке жіпшелерден) тұрады. Бұлар бір-бірімен матасып грибница немесе мицеллий деп аталатын саңырауқұлақтың денесін ... ... 1-ден 10 ... 20 ... ... ... Олардың көбісінің мицелийлері субстраттың ішінде жатады. Субстраттың бетінде жемісті денелері немесе спора тасушы органдары орналасады. Олардың пішіндері шар тәрізді, ... ... ... ... ... ... және ... түрлі болып келеді.Гифалар төбе жасушалары арқылы ұзарып өседі және моноподиальды бұтақтанады. Бүйірлік мицелийлер негізгі мицелийлерге ұқсайды. Тек паразит саңырауқұлақтардың көбісі ... ... ... еніп ... ... мицелийлері әрі қарай өспей, жасуша ішінде шар, алмұрт, немесе тарамдалған ... ... ... иесінің жасушасындағы қоректік заттарды сорып, тіршілік етеді.Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың кейбіреулерінде мицелий болмайды, вегетативтік денесі жалаңаш не қабықшасы бар протоплазмадан ... ... ... ... ... өте жіңішке, ядросы жоқ қысқа жіпшелер өседі, оны ризомицелий деп ... Ол ... ... нышаны болып есептелінеді.Жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың мицелийлері - көлденең перделерге бөлінбеген, көп жасушалы. Олардың перделерінде ... ... ... ... өте ұсақ ... ... ... қабығы құрамында насекомдар қабықтарының хитиніне ұқсас, хитин заты және полисахаридтер болады. Олардың жасушасы ... бір, екі, ... одан да көп ... және вакуолядан тұрады. Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың мицелийлері көп ядролы, ал ... ... ... ядродан тұрады.
Клекта ядролары саңырауқұлақтардың көпшілігінде өте кішкентай 1-3 микрондай ... Ірі ... ... процесімен байланысқан органдарда ғана болады да, кейде олардың мөлшері 10 микронға жетеді. Ірі ... ... бар ... ... ... жас жасушалардың - гифалардың ұштарын толтырып тұрады. Бояп қарағанда олардан ұсақ дөңгелек көпіршік тәрізді вакуолялар ... ... ... ... ... ... қарай жақын орналасады. Клетканың ортаңғы бөлімін ірі вакуоля алып жатады. Одан жасушаның жан-жағында жіңішке протоплазма жіпшелері тарайды. ... ... ... толы ... Клетка шырыны түссіз, тек ағзадан саңырауқұлақтарда антоциан пигментінің ... ... ... ... ... ... ... қор заты ретінде еш уақытта крахмал жиналмайды, май тамшылары мен гликолен, ал біраз саңырауқұлақтарда волютин жиналады.Кейбір саңырауқұлақтарда әр түрлі улы ... ... да жиі ... ... түсі - ... ... протоплазмада, вакуоляда болатын пигменттерге байланысты. Пигменттер әр түрлі химиялық процесстер нәтижесінде түзіледі.
Саңырауқұлақтардың құрамы ферменттерге бай. Ферменттерді әр ... ... ... ... жеміс шырынының түсін өзгертеді; шикізаттарды (мал азығын, қағаз қалдықтарын) өңдейді; нәруыздарды, крахмалды ... ... ... ... ... ... ... қышқылы өндіріліп, медицинада, өнеркәсіпте кеңінен қолданылады.Жеуге жарамды қалпақшалы саңырауқұлақтар мен ... ... ... ... мен ... ... құрамындағы кейбір зиянды бактериялардың көбейіп кетпеуіне ықпал етеді. Өздернен арнайы зат бөліп, зиянды бактериялардың өсуін ... ... ... деп ... ... ... бактериялардан бөлінетін стрептомицин, тетрациклин және саңырауқұлақтардан алынатын пенициллин жатады. Бұл антибиотиктерді өндірісте жасанды жолмен алу жолға ... Адам ... бұл ... ... ... Соңғы кезде медицинада жүректі, бүйректі операция жасап ... ... ... ... саңырауқұлақтан бөліп алды. Өсімдіктерді тез өсіретін белсенді зат - ... ... ... ... ... боверинде саңырауқұлақтардан алынады. Саңырауқұлақтардың пайдалы жақтары толық анықтауды қажет етеді.Жылдан - жылға халық саны өсіп келеді. Адам баласын ... ... ету - ... ... ... ... саңырауқұлақтарды тек дәрі алу үшін ғана емес, тамаққа пайдалану үшін де қолдан өсіреді. Арнайы ... ... ... ... ... қосып, қозықұйрықтың спораларын себеді. Сонда ғана ол ұзақ жылдар түсім береді. Қазір 70 елде қозықұйрық, ... ... егу ... ... Одан ... 14 млрд доллар қосымша табыс түседі. Қазақстанда да ... пен ... ... ... ... ... ... жасушасының морфологиясы.
Микроскопиялық саңырауқұлақтардың клеткалар мөлшері, көлемі бойынша әртүрлі, бірақ құрылымдық элементтері ортақ болып келеді. Осыған байланысты саңырауқұлақтар клеткалық қабырғасынан, ... ... бар ... және ... тордан, митохондриялардан, рибосомалардан, қосындылар мен вакуольдар, ядро немесе бірнеше ядролардан тұрады. Саңырауқұлақтардың ... ... ... және ... ... тығыздықты құрайтын 9-10 қабаттан тұрады. Аморфты матрикске кіретін ... ... ... ... түр ... ... целлюлозадан, глюкон, хитиннен тұруы мүмкін. Басқа полисахаридтер, ... ... ... ... ... ... жасуша қабырғасының микрофибриллярлы бөлігімен химиялық байланыстар құрайды. Мұндай комплекстер кей заттардың өткізгіштігіне әсер етіп, ... ... ... ... ... Жасуша қабырғасының тіректік миофибриллалар және оның матриксі құрылу мен ... ... ... ... мен ... ... ... емес, ең алдымен фибриллярлық арқау регенерацияланады. Бұл екі бөлік жасуша қабырғаларының биосинтезі ферменттер қатысында ... ... ... екі ... ... жаңа материал қабырғаға поляризациялық жолмен қосылуы мүмкін, не оның беткейіне біркелкі жайылуы мүмкін. Бірінші жағдайда цилиндірлі жасушалар құрылуы, ал ... - ... ... ... ... ... ... қызмет атқарып, саңырауқұлақ жасушаларын сыртқы орта факторларынан қорғайды. Мысалы осмостық барьер ретінде кей заттардың өткізгіштігіне жауап береді. Жасушалық қабырға вегетативті ... гиф пен ... ... ... формасын қалыптастырады. Маңызды фактор болып жасушалық қабырғасындағы беткейінде және цитоплазматикалық мембранада ... ... Олар ... ... ... ... ... мономерге дейін өзгертеді.
Саңырауқұлақтардың жасушалық қабырғасы лизистің нәтижесінде басқа жасушалардан құралатын және саңырауқұлақтың өзінде түзілетін ферменттер ... ... ... ... ... қабырғасының негізгі элементтері болып - хитин, глюкандар, ақуыз, майлар жатады. Азоты бар және ... ... ... және ... комплекстерді құрастырады. Жасушалық қабырға негізін 4-6 моносахаридтер құрайды. ... ... ... ... ... ... біршама мөлшерді ғана ерекшеленді. Полисахаридті фракциялар құрамына глюкозамин, манноза, глюкоза, ксилоза, т.б. ... Бір ... ... ... ... ... құрамы бірдей емес екендігін айта кету керек. Протопласт - жасушалық қабырғасына кіретін саңырауқұлақ жасушасының құрамы. Цитоплазматикалық мембранасы, эндоплазматикалық ... бір ... ... ... бар ... митохондриялардан, РНҚ-сы бар рибосомадан, лизосомадан, Гольджи аппаратынан, вакуольдерден, қатпарлы комплекстен, ... ... және ... да ... ... ... ... мембрана - үшқабатты, жасушалық қабырға астында орналасқан және цитоплазмадан бөліп тұрады. Цитоплазматикалық мембрана негізге қасиеті болып жасушаға кіретін және одан ... ... ... ... ... ... мембрана 40% липидтерден және 38% ақуыздардан құралған. Цитоплазматикалық мембрананың әртүрлі формалы шектеулері мен инвагинациясы мезосомалар деп аталады. Цитоплазматикалық мембрананың ... ... ... ... ... әртүрлі заттардың өтуі, ферментативті өндіру мен метаболизм ... ... ... ... ... өндірілген өнімдер жасуша протопластына өтіп, зат алмасуға қатысады. Эндоплазмалық ретикулум нәрлі заттар депосы ретінде көпіршіктерден, каналдар мен вакуольдерден құралған. ... - көп ... ... ... ... ... ... бір не екі қабатпен жабылған болып келеді. ... ... ... сақиналы құрылымды өзіндік ДНҚ болатынын айтады. Митохондриялар ... ... ... ... ... жүреді: пируватоксидаза, сукциндегидрогеназа, сілті және қышқыл фосфатаза, пероксидаза және т.б. митохондриялар жасушаның энергия генераторлар рөлін атқарады. Культивирлеу мен физиологиялық ... сай ... ... ... мен саны ... өзгеріп отырады. Рибосомалар - рибонуклеидті дөңгелек дән ... ... ... ... қатысады. Саңырауқұлақтардың түрлеріне қарай және сыртқы орта факторларынан, жасынан, культурасы бойынша рибосомалар саны өзгереді. Гольджи аппараты - кіші ... ... мкм) ... тобы ... ... ... жатқан диск тәрізді пластинкалар ретінде байқалады. Бұл органоид рибосомадан бос клетка учаскесінде орналасады. Лизосомалар - ... ... ... ... ... мен цитоплазматикалық мембрана арасында орналасады. Дәнді түзілімдер ретінде бірқабатты липоротеидті мембранамен қоршалған болып келеді. Лизосомада ... ... ... бар. ... ... және ... токсикалық заттардан, қолайсыз шарттардан қорғау функциясын атқарады. Липосомалар - ... ... ... бірқатты мембранамен қоршалған. Ядро - жасуша ортасында не полюстарында орналасады. Саңырауқұлақтық жасушаларда бір немесе ... ... ... мүмкін. Олар тұқым қуалаушылық функцияларына жауапты. Ядролар көлемі дөңгелек не ұзынша келген. Хромосома құрамында ДНҚ-сы ... Ядро ... ... бір ... ... ... отыруы мүмкін. Саңырауқұлақтық жасушаларында көптеген волютиндер, гликоген, липид, пигменттер және ... ... ... ... ... тыныс алуға, волютин энергетикалық процесстерге қатысатын қосымша нәрлі зат ретінде ... ... деп ... ... ... ... ... құрылымдар, органикалық қышқыл тұздары, аминқышқылдар және басқа қосылымдар кездесуі мүмкін. Микроскопиялық саңырауқұлақтардың морфологиялық элементтерінің барлығы 2 топқа бөлінеді: мицелий мен ... ... мен ... ... ... ... ... Мицелий мен споралар морфологиялық ерекшеліктері саңырауқұлақтардың түрін анықтауда маңызды дифференциалдық белгісі ... ... ... де ... ... және ... ... көбейеді. Бұлардың көбею органдарының құрылысы алуан түрлі, осыған негіздей отырып, оларды классификациялайды. Саңырауқұлақтар мицелийлерінің жеке бөліктерге және ... ... ... ... ... көбейеді. Ашытқы саңырауқұлақтары жасушаның бүршіктенуі, ал басқа саңырауқұлақтар артроспоралар (оидия) және хламидоспоралар арқылы да ... ... ... ... ... ... жұқа қабығы бар жасушаларға ыдыраса, хламидоспора арқылы көбейгенде, қалың қоңыр түсті қабығы бар ... ... ... ... ... даму ... ... шартты түрде болып отырады. Бұлар - қолайсыз жағдайларға жақсы бейімделген, қор заттармен қамтамасыз етілген споралар.
Әр ... ... ... ... ... ... ... жыныссыз жолмен жиі көбейеді. Бұл споралар өздерінің шығу тегі жағынан эндогендік (ішкі) және экзогендік (сыртқы) ... ... ... ... төменгі сатыдағы саңырауқұлақтар эндогендік споралар арқылы көбейеді. Олар гифаларының ұшынан өсетін спорангияларда түзіледі. Кейбір төменгі сатыдағы ... ... ... ... ... ... келеді, оны зооспора деп атайды, олар зооспорангияларда көп мөлшерде түзіледі. Зооспоралар суда талшығы арқылы еркін қозғалады. Төменгі ... ... ... зооспоралармен көбеймей, қозғалмайтын қалың қабығы бар споралар арқылы көбейеді. Мұндай ... ... ... деп ... ... ... ... дамитын спорангийлердің ішінде өседі.Экзогендік спораларды конидия деп атайды. Бұлар моншақ тәрізді тізбектеліп келіп, ерекше тарамдалған конидия сағағы деп ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі болуына және олардың ерекшеліктеріне қарай бір-бірінен ажыратады.
Жыныссызға қарағанда, жынысты көбею әр түрлі болып келеді. Қарапайым саңырауқұлақтар хологамия, изогамия және ... ... ... ... ... оогамия және тіркеспелі балдырлардың коньюгациясы сияқты, зигогамиялы жолмен де көбейеді. Барлық төменгі сатыдағы саңырауқұлақтарда зигота біраз уақыт ... ... ... Ол өсер ... ... ... Зиготадан не зооспорангииі, не спорангиі, не конидиялары бар қысқа гифалар түзіледі, олардың әрқайсысынан өздеріне тән споралар піседі. ... ... ... барлық тіршілік жағдайы гаплоидты, ал диплоидты болып тек ... ... ... саңырауқұлақтардың көбісі жеке гаметангияларға бөлінбеген, сыртқы құрылысы жағынан әр түрлі жыныс органдарының ұрықтануы қозғалмайтын спермациялар арқылы ... Олар ... ... ... ... ... ... сатыдағы саңырауқұлақтардың біраз түрлерінде нағыз жыныс процесінің жойылғаны байқалады. Ұрықтану көпшілік жағдайда бір вегетативтік ... ... ... бір жасушаға жылжып барып құйылуы, яғни соматогамия арқылы болады. Мұнда ядролар бір-біріне бірден қосылмайды, олар тек жұп-жұбымен ... ... ... ... ... әр түрлі жынысты ядролар бір-бірмен қосылып, диплоидты ядро - кариогамияға ауысады. Ядролар жынысты жолмен ... ... ... ... ... ... жолмен бөлініп, гаплоидты жынысты көбею спорасына айналады. Сонымен көпшілік жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың даму циклында ... ... және ... үш фаза алмасып отырады. Диплоидты фаза аз уақыт, ал гаплоидты және дикарионды фазалардың ұзақтығы саңырауқұлақ топтарына байланысты әр ... ... ... ... және жыныссыз жолдармен жүреді. Бұл белгісіне қарап олардың дифференциациясы айқындалады, жетілген жыныстық жолмен, ал жетілмеген түрлері жыныссыз жолмен көбейеді. Жыныстық ... ... ... (гаметалар) екі гифтен біріге өсіп кетеді де, жаңа клетка ... ... ... ... клетка ядролары бірігеді. Келесі редукциялық бөлінуде хромосомалар саны сақталуы жүреді, гамета санына тең болады. Бұндай ... ... ... жаңа ... ... болуына септігін тигізеді. Зигота гифтердің бір талломасынан (гомоталлды) немесе екі ... ... ... мүмкін. Саңырауқұлақтардың жыныстық көбеюі сан алуан түрлі, бірақ та мұндай типті микроорганизмдер жыныстық процесі әртүрлі ауытқулармен редуцирленетіні айтылады. Жыныстық көбеюдің үш ... ... ... ... және ... Жыныссыз көбею ядролардың және сәйкес хромосомалардың митотикалық ... ... Ол бес ... ... 1) ... - ... сатысы. Хромосома саны екі еселенген ядро; 2) профаза - ядро ... ... ... ... Хромосомалар екі жіңішке спираль түрінде; 3) метафаза - хромосомалар экваторға жақындаған; 4) ... - ... ... ... жаңа ... ... аналық клеткасына сай хромосомдар саны сақталады; 5) телофаза - интерфаза сатысына көшу. Хромосомалар спираль тәріздес, ядро қабығының ... ... ... ... ... тіршілігінде маңызды рөл атқарады және де микроорганизмдер тобының ерекшеліктерінің бірі болып саналады. ... ... ... ... (арнайы немесе аз дифференцияланған мүшелер көмегінсіз жүргізіледі) және репродуктивті (көбею мен түр сақталуына ... ... ... бар ... ... пайда болуы арқылы) болады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Aspergillus туысына жататын саңырауқұлақтардың эндоглюконаза гендерін прокариот жүйесінде экспрессиялау және клондау40 бет
«Саңырауқұлақтардың халық, медицина, өндіріс орндарындағы рөлі»29 бет
Ағаш саңырауқұлақтары15 бет
Саңырауқұлақтардың топырақ түзілудегі маңызы22 бет
Саңырауқұлақтардың жасанды дамуы9 бет
"Биопрепараттар."6 бет
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Азықтық ақуыз алу8 бет
Ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары туралы5 бет
Ашытылған, тұздалған және маринадталған жеміс-жидектерді сараптау.7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь