Алматы қаласының географиялық сипаттамасы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1.ТАРАУ. АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Қаланың географиялық орны мен табиғаты, тарихы
1.2. Алматы . рекреациялық экскурсиялық өлкетануы

2.ТАРАУ. ТУРИСТІК ЭКСКУРСИЯЛЫҚ ӨЛКЕТАНУ
2.1. Рекреациялық және экскурсиялық объектілер
2.2. Алматы ауасын тазарту өзекті мәселе

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кіріспе

Алматы Іле бойы жазығы оңтүстігін ала Тянь-Шань тау селімдерінің солтүстігінде орналасқан. Республика жерінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Іле Алатауының солтүстік беткей баурайында теңіз деңгейінен 700-900м жоғары үлкен және Кіші Алматы өзендері аңғарларында орналасқан.
Алматы қаласы өзінің рекреациялық және экскурсиялық объектілерге молдығымен де ерекшеленеді. Рекреациялық объектілер денсаулықты сауықтыру, спорттық сауықтыру, танымдық, мәдени және табиғи мақсаттағы деп сипаттауға болады. Осыған қарай адамдардың жиі сұраныстарын тудырып отырған негізгі рекреациялық объектілерге шолу жасалады.
Алматы – еліміздегі аса ірі қалалардың бірі. Табиғат жағдайлары, күннің жылуы, климат, жер бедері және табиғат байлығы, су, өсімдік, жер және жануарлар дүниесі экономиканың дамуына күшті ықпал етеді.
Қазақстанның табиғи ортасының табиғат жағдайлары мен экономиканы дамыту айырықша бай әрі алуан түрлі. Республикада бағалы кен байлықтарының көптеген түрлерінің ірі қорлары, жыртуға жарамды құнарлы жерлердің егін алқабы, ұлан-байтақ жайылымдар мен пішендіктер бар.
Алматы экологиясына тоқталар болсам. Алматыға бізден бұрынырақ ат басын тірегін аға буын өкілдері оңтүстік астанамның әсемдігі мен көріктілігін, саф ауасын жырдан қызық қылып айтып отыратынын талай естіп едім. “Алматының апорты” деген тіркес те сол кезде қалыптасқан. Шеттен келуші қонақтарға Алматының кез-келген жерін қысылмай көрмете алатындай жағдай бар.
Қоршаған орта мен ауа бассейнінің ластануы бүгінгі таңда еліміздегі ең ірі мегополис – Алматы қаласы үшін аса өзекті проблемалардың біріне айналып отыр. Мұның себебі неде?
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Алматы баурайында Алматы тұр.\\Егеменді Қазақстан, 1998-48, 4б.
2. Алма-ата – столица Казахстана, Алма-Ата, 1968г.,295с
3. Байдал М.Х. Календарные особенности климата Алма-Аты, Алма-Ата, 1976г.,36с.
4. Бейсенова Ә.С. Қазақстан табиғатын зерттеу және физикалық география идеяларының дамуы. Алматы, 1990ж., 248б.
5. Ердавлетов С.Р. География туризма Казахстана. Алма-Ата, 1948г., 18с.
6. Бейсеева Г. Адам экологиясы. Алматы, 2001, 5-10 бет
7. Бейсеева Г. Экология және табиғат. Алматы, 2001, 10-12
8. Құрманов Қ. Жасыл әлем. Алматы, 1977, 102 бет
9. Алматы ақшам газеті. Алматы №5, 14 қаңтар 2003 жыл
10. Алматы ақшам газеті. Алматы №108, 2002 жыл 26 қыркүйек.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1-ТАРАУ. АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Қаланың географиялық орны мен ... ... ... - ... ... өлкетануы
2-ТАРАУ. ТУРИСТІК ЭКСКУРСИЯЛЫҚ ӨЛКЕТАНУ
2.1. Рекреациялық және экскурсиялық объектілер
2.2. Алматы ауасын тазарту өзекті мәселе
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... Іле бойы ... ... ала ... тау селімдерінің
солтүстігінде орналасқан. Республика жерінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Іле
Алатауының солтүстік беткей баурайында теңіз ... ... ... және Кіші ... ... ... орналасқан.
Алматы қаласы өзінің рекреациялық және экскурсиялық ... де ... ... ... денсаулықты сауықтыру,
спорттық сауықтыру, танымдық, мәдени және табиғи мақсаттағы деп сипаттауға
болады. ... ... ... жиі ... ... ... негізгі
рекреациялық объектілерге шолу жасалады.
Алматы – еліміздегі аса ірі ... ... ... ... ... ... жер ... және табиғат байлығы, су, өсімдік, жер
және жануарлар ... ... ... ... ... ... ... ортасының табиғат жағдайлары мен ... ... бай әрі ... ... ... ... кен байлықтарының
көптеген түрлерінің ірі қорлары, жыртуға жарамды құнарлы жерлердің ... ... ... мен пішендіктер бар.
Алматы экологиясына тоқталар болсам. Алматыға бізден бұрынырақ ат
басын тірегін аға буын ... ... ... әсемдігі мен
көріктілігін, саф ауасын жырдан ... ... ... ... талай естіп
едім. “Алматының апорты” деген тіркес те сол кезде қалыптасқан. Шеттен
келуші ... ... ... ... ... ... алатындай
жағдай бар.
Қоршаған орта мен ауа бассейнінің ластануы бүгінгі таңда еліміздегі ең
ірі мегополис – Алматы ... үшін аса ... ... біріне айналып
отыр. Мұның себебі неде?
Эколог мамандарының бұл мәселеге байланысты пікірлері мынадай. Соңғы
20 жылда бір жарым млн ... бар ... ... және ...
климаттық ерекшеліктердің жеткілікті дәрежеде ескерілмей дамуы экологиялық
тепе-теңдіктің бұзылуына әкеліп соқты, өйткені оңтүстік ... ... жел ... тау ... ... Бұған тек тау жобаларына
жабыса орналасқан оңтүстік аудандар ғана кірмейді. өкінішке ... ... ... ... ... де сол жел ... ... қосылады.
Алматы ауасын, құрамында адам ағзасына аса қауіпті формальдегидтер, фенол
мен азот диоксиді бар ... ... ... ... ауа ... ... деңгейден бірнеше есеге асып кетті. Әрине, мұндай қауіпті
процестің халық денсаулығына тигізіп жатқан зияны орасан. Қазіргі ... ... мың ... қан ... ... ... ... аурулардан, уландырудан зардап шегуде!
“Ауруды жасырғанмен өлім әшкере етеді” демекші, біз төндіріп айтпасақ
та, шынайы жағдай ... ... ... ... бет албаты үрейленіп,
немқұрайдылыққа бой алдырмау керек. өзін және сүйікті ... ... ... әр бір ... ... ... ... болуға
міндетті. Себебі, бұл шынымен-ақ өмір мен өлім мѕселесі олай дейтіміз, қала
ауқымдағы жалпыға ... үй. ... да жеке ... ... нығайтып,
аяласаң да ол өзгелерден бөлек қала алмайды. Міне ... ... ... мақсаты: Рекреациялық және экскурсиялық объектілерге шолу.
Алматы қаласының экологиялық жағдайын зерттеу және оның ластану ... ... ... ... ... ... орнын айқындау;
2. Рекреациялық-экскурсиялық объектілерге шолу жүргізіп, оларды
мәндік сипатына қарай ... ... ... ... ... ... АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Қаланың географиялық орны мен табиғаты, тарихы
Қазақстанның оңтүстік астанасы – Алматы қаласы, Іле бойы ... ала ... тау ... ... ... жерінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Іле Алатауының солтүстік
беткей ... ... ... 700-900 м ... ... және Кіші Алматы
өзендері аңғарларында орналасқан. Солтүстік жағында қала территориясы сәл
еңістеу жазыққа ұласты. Атырабының 600 ... ... ... өңірі –
қалың ағаш өскен шұрайлы алқап. Алматы альпілік сипаттағы тау массиві – Іле
Алатау антиклинорийінің ... ... ... бедері. Алматы төңірегінде негізінен таулы келеді. Оңтүстігінде
Тянь-Шань тау жүйесінің бір сілемі – Іле Алатауы жатыр.
Үлкен және Кіші ... ... ... дөңбектасты-малтатасты
шөгінділерден түзілген. Қала негізінен осы ... ... пен ... ... жиналған жыныстар қабатының үстінде орналасқан.
Климаты. Алматыда континенттік климат ... ... ... ... тымық ауа райы және ауа қабаттарының тау аңғарлары арқылы төмен
қарай ығысумен ... ... ... ... ... +9 ... қаласының тарихына тоқталамыз. Алматы қаласының ресми түрдегі
тарихы 1854 жылы Кіші Алматы ... ... ... Верный атты орыс
қамалынан басталады.
Алайда қала тарихының тамыры ... ... 16 ... ... өмір ... мемлекет қайраткері, ақын, әрі жазушы ... ... ... мынадай мәліметтер кездеседі: Ферғана – бесінші
климаттағы облыс, игерілген жерлердің шекарасына орын ... ...... ...... Баданқаш шекарасының
оңтүстігіндегі тауларда, солтүстікте ... ... ... ... ... және Янги ... қалалар ертеректе болғандарымен,
бірақ оларды монғолдар қиратып, жермен-жексен еткен. Қазір аталған жерлерде
елді мекен ... ... ... болашақ Алматының орнында орналасқан және
Алмату деген атқа ие ... ... ... қала ... ... ... ... жөнінде Бабырдың замандасы Мұхамед Хайдар Дулати да өзінің
“Тари-и-Рашиди” шығармасында қолтаңба қалдырған.
Бүгінгі ...... ... пен ... ... аса ... болды. Алматы – темір жолдардың, автомобиль жолдарының және ... ... ... ... ... Алматының байырғы кезеңнен бері қала болып келетіндігін
аңғардық. Ғасырлар бойы күйреп, қайтадан қалыптасып ... ... ... ... алатынымызға көз жеткіздік. Тарихтың Алматыға
мыңдаған туристерді тартпауына кім кепіл!
Табиғаттың осындай ... ... ... ... ... аймақтағы денсаулықты сауықтыру, емдік мақсатындағы рекрациялық
объектілердің дамуына климаттың қолайлығы және минералды бұлақтардың ... әсер ... ... біз рекрациялық және экскурсиялық объектілерге
тоқталып, олардың туризм ... ... ... ... қандай
жағдайлар әсер ететініне сипаттама жасаймыз.
1.2. Алматы - рекреациялық экскурсиялық өлкетануы
Алматы қаласы ... ... және ... ... де ... Рекреациялық объектілер денсаулықты сауықтыру,
спорттық сауықтыру, танымдық, мәдени және табиғи мақсаттағы деп сипаттауға
болады. Осыған қарай адамдардың жиі ... ... ... ... он
рекреациялық объектілерге шолу жасаймыз.
“МЕДЕУ” - жасанды мұз айдыны бар, дүние жүзіндегі ең ірі қыстық спорт
комплексі. Кіші ... ... ... ... иек ... жерінде,
Алматыдан 18 км, теңіз деңгейінен 1691,2м биіктікте орналасқан. Табиғи мұз
айдыны ретінде 1951 жылдан ... ... ... Тау ... ... айдынның жарыс өткізуге қолайлы, жел өтінен қаға беріс, әрі ... ... ... ... ... мұз ... орнынан “Медеу” спорт
комплексі ашылды. Жасанды мұз айдынының ауданы 10,5 мың м², коньки ... 3 ... жолы ... ...... Алматы өзенінің арнасындағы жасанды су ... ... ... 1971 жылы ... бөгет салынудың
нәтижесінде қалыптасты. Бөгеннің ... ... 3,6 км, енді жері 1,4 ... ... көл 2,3 млн. м³, ... 12,1м, ең терең жері 18м. Демалыс
зонасына айналдырылған.
Орталық мәдениет және демалыс паркі. Қаланың ... жақ ... 100,4 га ... алып ... (1981), оның ішіндегі жасыл ... 70 ... ... 1856 жылы Кіші Алматы өзенінің ... ... оң ... “Қалалық қазына бағы”.
Осындай қиын кезеңде, яғни 1882 жылы бақтың меңгерушілігіне Э.О.Баум
тағайымдалды. Оның ... ... бақ аз ... ... ... кейбір ағаш қайта ... ағаш және гүл ... ... парк – еліміздегі аса ... және ... ... ... ... ... астам өсімдік түрі кездеседі, жасанды су
айдыны, 16 ірі аттракционы, оқу және ... ... ... ... ... ... және ... ашық эстрада, би ... ... ... кафе) т.б. халыққа мәдени-ағарту және
тұрмыстық қызмет көрсететін орындар бар.
Жиырма ... ... ... ... ... ... мен ... қиылысында орналасқан. өткен ғасырдың 70-80 ... 10 га ... бұл ... ... ... ... ... сквері аталады.
Конфигурациясы реттелген сквер 1900 жылы Федерациясы паркіне айналды. ... ... ... ... ... ... дивизиясы құрамындағы
1075 полкі 4-ротаның 2-взводы жауынгерлерінің Москваны қорғаудағы көрсеткен
ерлігі құрметіне 1942 жылы 29 ... ... ... ... 18 ... көк ... үйеңкі, қарағаш, емен және қарағай басым өседі.
“Түркісіб” санаторийі. Қаладан 8 км, Іле ... ... 1934 жылы ... ... ... үйі негізінде 1946
жылы құрылған. Санаторий жыл бойы ... ... ... тыны органдары және
нерв жүйесі ауруларына шалдыққандар қабылданады. Негізгі емі – жеңіл ... ... ... тау ауасы, ионбронды, оттекті, көмірқышқылды,
азотты т.б. ванналар, ... ... ... - қымыз және ауа райымен емдейтін санаторий. 1932
жылы ашылған. Іле ... ... ... ... дейгейінен 1370 м
биіктікте, қаладан 10км. жыл бойы ... ... бір ... 350 ... өкпе ... ... қол-аяқ, бүйрек т.б. туберкулез
ауруларынан емделеді. 1971 жылы 75 төсектік урогинеколог ... ... ... ... ... ... диогоностика, емдік
физкультура, тіс т.б. кабинеттер және клиникалық, биохим, бактериология
лабораториялар бар.
“Алмаарасан” курорты. Іле ... ... ... ... теңіз
деңгейінен 1800-1850м биіктікте. Алматыдан 26 км. 1931 жылы ... ... ... суында радон, сульфат, ... ... ... ... ... ... курортында
нерв жүйесі, буын зақымдары, тері аурулары және әйел ... ... ... ... ... ... әртүрлі
лабораторлар мен емдеу бөлмелері, емдік физкультура ... ... ... ірі ... ... 1955 – 1967 жылы іріге көтерді.
Абай пр. мен Есентай өзенінің қиылысында бір кварталы алып жатыр. ... ... ...... ... ... алаңы, спорт
ойындарының Кіші стадионы, Жабық және ашық жүзу ... ... ... ... ... ашық ... ... спорт аландары енеді. Негізгі
спорт аренасы 1958 жылы арх. А.Қ.Қапанов пен ... ... ... ... аренасы футбол алаңы мен 400 және 100 метрлік жүгіру
жолынан, оған қосымша жеңіл атлетика мен түрлі ... ... ... ... ... ЭКСКУРСИЯЛЫҚ ӨЛКЕТАНУ
2.1. Рекреациялық және экскурсиялық объектілер
Қаладағы экскурсиялық объектілердің өзі ... ... ... ...... тарихи әдебиет пен өнертану, өндірістік
мақсатта қарастыруға болады.
Алматының экскурсиялы объектілері кімді ... да ... ... негізгі он объектіге шолу жасаймыз:
Орталық мемлекеттік музей – табиғи, тарихи, меатериалдық және рухани
мәдениет ...... ... ... ... ... ... адамзат қоғамы мен табиғаттың дамуы туралы деректерді
жинақтайтын, сақтайтын, зерттейтін көпшілікке ... және ... ... мәдени ағарту мекемесі.
19 ғ-дың 30 жылдары Орынбор қаласындағы Неплюев әскери учелищесі
жанында “Орынбор өлкесінің ... ... ... жылы, майда Орталық музей Орынбордан Алматыға көшірілді. Мұнда
оның қорына ... ... ... музейі мен Жетісу қазақ әскерлері
музейінің, ал 1941 жылы республикалық ... ... ... ... ... ... ... Орталық мемлекеттік музейі деп аталды.
Қазақтың ұлттық музыка аспаптар музейі. 1980 жылы ... ... ... аса ... бар. ... ... 4 ... Мұнда қос ішекті, үш ішекті, қуыс мойын, кең шанақты, ... ... екі ... деп ... домбыра турлері, сондай-ақ
нарқобыз, қылқобыз, желқобыз, сазген, шертер, дұдыға ... ... ... ... шың, шаңқобыз, сырнай, ауыз сырнай, қамыс
тілік, қос қамыс, сыбызғы, жетілген ... ... ... ... ... ... халық арасында сирек кездесетін, не мүлде ұмытылған
музыка ... ... ... ... жинақталған. Мұнда белгілі ақын,
композиторлар мен орындаушылар – Біржан, Абай, Жамбыл, ... ... ... ... Мұрын жырау, А.Жұбанов, Қ.Әзірбаев, Ә.Қасенов,
М.Ержанов, Д.Мықтыбаев пайдаланған домбыралар мен ... сол ... ... ұйғыр, дүнген, корей халық музыка аспаптары да бар.
А.Қастеев атындағы Қазақстанның өнер музейі. 1976 жылы ... ... ... мен ... ... ... Музейді бейнелеу
өнері мен сән және қосалқы өнер ... ... жуық ... 14 залында бейнелеу өнерінің түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... мағлұмат беретін 1500
шығарма бар. Қазақстан ... ... ... ... қазіргі кезге
дейінгі ұлттық өнердің туып қалыптасуын сипаттайды.
Ағаш, сүйек, тері ұсақтау және ... ... ... ... өнер ... музей экспозициясының бірден-бір мақтаныш саналады.
Музей ғимараты 1976 жылы (арх. Э.К.Кузнецов т.б. жобасы ... ... ... ... Астыңғы үш қабатты шаршы көлемінің төбесі
перамида пішінді шынымен жабылған.
Геология ... ... ... ... ... институтының гнологиялық музейі 1940 жылы құрылған.
Музейдің аумағы ұлғайып, 1945 жылы 300 м ... 4 ... ... және ... ... 60 ... орналастырылды. Ал 1965
жылы музей ауданы 1000м²-ден астам 5 залы бар ... үйге ... ... ... материалдар 252 витринада көрсетіледі, экспонаттың жалпы
саны 46 мыңға жетті.
Музейдің ең ірі ...... ... көп ... ... Мұнда руданың көптеген коллекциялары: темірдің,
марганецтің, хромның, никельдің, мыстың, ...... ... т.б. көптеген түрлері бар. Олардың арасында, ... ... ... ... ... т.б. ... маңызды
орын алады.
Археология музейі. Қазақстанның ғалым академиясы археологиялық музейі
1973 жылы 30-ші тамызда құрылған. Экспозицияда Қазақстан жеріндегі ... аса көне ... орта ... ... ... ... төрт ... тарихи материал әртүрлі аймақтар бойынша және
хронологиялық ... ... ... тас ... ескерткіштеріне: төменгі және жоғарғы палеолитке
арналған. Ш.Уәлихановтың Қаратаудағы тұрағынан Ақтөбе облысынан ашылған
көне заман зираттарынан ... ... ... музейі. М.О.Әуезовтың әдеби-мемориалдық музей үйі, 1969 жылы
қарашада жазушының ... он жыл бойы (1951 – 1961) ... ... ... үйде ... ... ... “М.Әуезов өнер саласында”, т.б. жазушының
өмір жолы мен үлкен ... ... ... ... әсіресе жұмыс кабинеті өте қызықты. Жеке
архиві, 150 мыңнан ... ... ... ... ... ... шығармалары, фотосуреттер т.б. бар.
Ботаника бағы. Қазақстанның Ғылым академисының Бас ботаника бағы 1932
жылы құрылған, 1967 жылы ғылыми-зерттеу ... ... ... ... 108га, Қазақстанның, Европалық бөлігінің, Сібір, Қиыр ... ... ... ... Шығыс Азия ... ... ... ... ... 61,3 га жерде Алматының
оңтүстік бөлігінде, теңіз деңгейінен 896-906 м ... ... ... 7 ... ... ... ... түр тармағы, формалары бар
және оның ... ... ... 375, ТМД ... 453, ... 872 өсімдік түрі бар.
Кафедралық собор – архитектуралық ескерткіш. Инженер, әрі ... ... ... 1907 жылы ірге ... ... ... ... тізілген ағаш шеңбер ғимаратты салу ісінде ... ... ... ... Собор құрылысында темірден айналдыра құрсау, белдеу
тарту, төбені қабырғамен жабу, іргетасқа қосымша нығайтқыштар қою сияқты
беріктік ... оның жер ... ... ... ... Көтеріңкі іргетас, еңселі есік арқасы, ... ... ... ... ... сәулетін арттыра түседі. Оны әсемдеу ісінде түрлі-түсті
бояу, ағаш ... ... ... ... ... 1910 жылы ... (9 ... кезінде бүлінбеген.
Даңқ мемориалы (28 гвардияшы – панфиловшылар атындағы парк) – ... мен ұлы Отан ... ... ... ерлігін мәңге есте
сақтау үшін орнатылған ескерткіш – 1975 жылы ... ... 30 ... ... ... ... ... мәңгілік шырақ қойылып, оның
екі қапталы ұзыннан-ұзақ тартылған гранит ... ... ... ... мен ... үшін ... қаза болғандардың даңқы мәңгі арта берсін” - деген жазу, ал ... ... ... және “ант” деп аталатын мүсіндік топтама бар.
М.О.Әуезов ... ... ... театры. Театрға 1961 ... ... ... ... ... 1980 жылы ... Ол Абай
даңғылы бойындағы архитектура ансамблі құрайды. Көлемдік-композициялық
құрылыс өзегіне үлкен және кіші ... залы ... ... ... тазарту өзекті мәселе
Ауаның тіршілік үшін қаншалықты қажет екендігі, оның ластануы орта мен
адамның денсаулығы үшін қауіпті екендігі ... ... ... ... шектен тыс ластануда. Егер Көк-Төбеге шығып қарасаңыз
қаланың үстін тұтасқан көк ... ... ... Қаланың ішімен, әсіресе
Райымбек пен Рысқұлов көшелерінің бойымен жүрсеңіз тынысын тарылып, жүрегін
қағып діңкілеп қаласыз.
Келбетті қаламыздың ... ... ... жылу ... құмырсқадай қаптаған автокөліктердің жанармайынан бөлініп
шыққан зиянды заттар мен улы газдардан, көптеген ... ... ... ... ... шыққан күйе-түтін мен шаңнан және әртүрлі
химиялық заттардан ластанады. Сонымен қатар, қаланың іші мен ... ... ... құю станцияларына толып кетті. Мәселен, тек қана Қаскелен мен
Алматы жолының бойында 40-тан астам май құю ... ... ... осы ... де ... көп ... ... бойынша, Алматы ауасының ластану деңгейі өте
жоғары болып жатыр. Мұнда ауа басым ... ... ... қосоксиді, көмірсутегілер, көмір оксиді, азоттың оксиді, фенол,
формальдегид, түтін-шаңдар және ... ... ... ... ... әсіресе – АПК ТЭЦ-1 жүйесі 8253 тонна ... ... ... Бұл бөлінген заттар реакцияға түсіп бұрынғыдан да қауіпті жаңа
қосылыстар түзеді. Ауаның құрамындағы ... улы ... ... ... ... ... зиянды әсер етеді. Егер ауа
азоттың және күкірттің тотықтарымен ластанса, адамның тыныс алу ... ... әсер ... және өкпе ... ... ... ... фотосинтезді тежейді және хлороз кеселімен
зақымдалуына ықпалын тигізеді. Қан арқылы оттегінің ... ... ... ... ... көшелердің қиылысындағы бағдаршамдардың
алдында және көше бойында ... ... ... ... ... ... автокөліктер көп шоғырланады және олардың моторлары аз ... ... ... улы ... көп бөлінеді. Улы заттар, әсіресе
көмірсутегілер мен көмір тотықтары толық жанып үлгере алмайды, ... ... ... ... ... жаңа алмағандықтан көмірсутегілердің басым
бөлігі қара күйеге айналады. Әсіресе, техникалық арқауы бар автокөліктерден
қара түтін көп ... және ... ... ... өте улы ... ... ... Егер ауа осы затпен ластанса, адамдардың өкпедегі
қатерлі ісікпен ауыруы жиілейді. Бір ... ... ... 60 кг ... ... ... ... ой-шұңқырда орналасқандықтан және жел соқпағандықтан
ауаның алмасуы болмайды. Осыған байланысты ірі құрылыс кешендері мен ... ... ... ... ... ауа ағымы бар жерлерді пайдаланған
жөн.
өндіріс орындары ауаны жақсартудың технологиялық тиімді ... онда ол үшін ... шаң ... ... ... шығатын газ тәріздес лас заттарды немесе олардың мөлшерін азайту
үшін әртүрлі химиялық немесе физикалық әдістерді ... ... ... ... ... тотықтандыру және қалыпқа келтіру, сонымен қатар
каталитикалық тотықтандыру және ... ... ... ... ... ... ... ауаны көп ластайтын тас ... ... ... ауа ... ... ... таза ... атап
айтқанда табиғи және жасанды газ, электр энергиясын, ... және ... ... ... және қаланың айналасындағы тас көмірмен
жағылатын өндіріс ... мен ... жылу ... ... мен шағын
кәсіпорындарды жаппай табиғи газға көшіру тиімді болар еді.
Автокөліктер шығаратын улы ... мен ... ... өте қиын. Ол үшін
мына шараларды іске асыру керек: ауыр жүк машиналарының қаланың ішімен
жүрулеріне ... ... бір ... ... ... автобустардың
шоғырлауына жол бермеу, бензинмен жүретін көліктердің ауаға ... ... ... ... ... пайдалану, сондай-ақ,
барлық жеңіл, жүк және адам таситын автокөліктерді газға ... Ол ... іші мен ... жеке ... құю ... ... қажет.
Газды пайдалану өте тиімді. Себебі, ауа ластанбайды және оны ... ... ... қалаларда негізінен электрокөліктерді, метро, троллейбус пен
тромвайды кеңінен пайдалануға тиімді. Қаладағы ... ... ... келешекте жұмыс істейтін болса, онда Алматыдағы көліктердің
жұмыстары айтарлықтай жақсарған болар еді. ... ... ірі ... ... таза ... велосипедтер, веломобильдер,
электробилдер және басқаларын пайдалану ұтымды. Бұлар ... ... ... келешектегі проблемасын шешудің жолы - өндірістің
технологиялық процестерін жетілдіру немесе түбегейлі жанарту, ауаға шығатын
зиянды ... ... ... және ... ... ... бөліп алып, оларды ... ... ... кезде табиғи
шикізаттардың 2-4 пайызы ғана қолданылады, ал қалған 96-98 пайызы ... ... және бұл ... ... ортаны ластайды. Сондықтан
осы қалдықтарды өңдеп, пайдаға асырудың ... ... Ол ... аз қалдықты немесе қалдықсыз технология енгізу керек. Әсіресе,
радиациялық технологияны қолдану арқылы қалдықтардың жаңа ... ... ... ... ... адамзат табиғатқа жасаған ... ... Көз ... жыл ... ... ... ... жоғалуда. Жер-Ана бүгін де өкпесі іріңді жара ... ... Оның өзі де ... ... тұншығуда. Қорғанышы болған өзен
қабаты жұқарып, атмосферасы біртінде зиянды, улы заттар мен ... ... ... ... екі жүз ... ... ... бұрын, 1783 жылы Швейцарияның ұлы
ботанигі Жан Сенебье өсімдіктердің ауадан көміртегін ... ... ... ... осы ... әлі ... ... көптеген
адамдардың санасына жетпеген секілді. Бұл әсіресе өз кәсібін ашып, жер
учаскесін алып жеке ... үшін ... ... қалай болса солай
жайыптайтын қалалықтарға қатысты айтылған сөз. Олардың ішіндегі ең ... ... ... немесе казино сала отырып клиенттердің
көзіне көрінбей қалмас үшін ... ... ... мен ... ... ... ... ол мырзалар пайдадан айырылады,
шығын шегеді ғой. Сондықтан да жасыл желек ... ... ... ... ... ... осы ... шындығында бұлардың басым
бөлігі тұрғылықты алматылықтары емес, өздерін ... алып ... ... ... анықтан-ашық бассыздықтарын көрсетті.
Тағы бір айта кететін нәрсе, қала мен қала ... ... ... лас ... әртүрлі тұрмыстық қалдықтарға толады.
Сондықтан ауаның ластануына жол ... ... ... жерде шашылып жатқан
қоқыстарды жинап, оларды өңдеп, ... ... ... Ол үшін ... ... ... ... зауыт орнату керек.
Қала ішіндегі көшелердің бойындағы парктер мен скверлердегі ... ... ... ... ағаштар мен бұталардың орнына жаңа
көпжылдық ағаштарды, атап айтқанда: ... ... ... ... және
басқаларын молырақ отырғызған абзал. Жапырағы жайқалған ... ... ... ... ... олар ... тазартады, көмір қышқыл
газын жұтып, оттегін ауаға бөліп шығарады және ... ... ... ... сіңіріп алады, ауаны әртүрлі шаң-тозаңнан тазартады.
Мәселен, осыдан қырық жылдан астам уақыт бұрын АҚШ-та қоршаған ... ... ... саясат жөніндегі заң қабылданып, ... ... ұзақ ... күрес бағдарламасы дайындалған. Онда, сондай-
ақ, айналадағы табиғатты адамдардың кері іс-әрекеттерінен ... ... ... ... ... аса тартымды Алматы үшін де бұл өзекті
мәселеледің бірі екендігі сөзсіз).
Сонымен, қорыта келгенде айтарымыз, ... дем ... ... ... ... әрбір қала тұрғындарының міндеті екендігін естен шығармайық.
Бізде де оңтүстік астананың жасыл қорын сақтап, көбейту мәселесі ... ... ... ... ... ... он жылда бір ... жол ... ... да орын алды. Дегенмен де Алматының
жасыл қала деген даңқына әлі дақ түскен жоқ. Тек ... ... ... ... сырт ... бірден байқалады екен. Оның себебі, бей-берекет
ағаш кесу әрекеттеріне әлі күнге жол берілуде. Әрине, бұл шаралар ... ... сөз ... ... аумақтық қоршаған ортаны қорғау
басқармасының тарапынан мүмкіндікке қарай жан-жақты ... ... ... қала ... ... ол жұмыстардың нәтижесі ойдағыдай
болмасы анық.
Алматы экологиясына ... ... ауа – ... ... ... ... жеке-жеке бөлімдерге бөлінген. Атап-атап айтуға да болады.
1. Автокөлік мәселесі. Қала көшелеріндегі автокөліктерден бөлінген
зиянды заттар қоршаған ... кері ... ... ... жылу беретін кәсіпорындардан бөлінетін зиянды
қалдықтардың алдын алу. Мысалы, Алматыда 1 – ЖЭО, 2 – ЖЭО, ... ... ... басқа 140-тан аса ірілі-ұсақты қазандықтар
бар. Осылардың жиынтығы, бағдарламаның 2-ші факторы болып
табылады.
3. Қаладағы ... ... жылу ... ... ... мәселесі. Негізінен қаладан бөлінген күл-
қоқыстар Қаскелең бағытына ... ... ... ... апарып төгіледі. Кейінгі кездері қоқыс таситын
көліктердің көнергеніне байланысты, тағы басқа ... ... ... ... ... ... Су мәселесі. Осы күні қала тұрғындары ішіп отырған ауыз су 120
м тереңдіктен алынып отыр. Соншама тереңнен алып ... ауыз ... ... әр ... ... ... бар
екені байқалуда сол секілді жер асты суымен ... жер ... ... ... ... бар. Бұл бағытта да
атқаратын жұмыстар шаш-етектен.
5. Жасыл желек мәселесі. Расында біздің тұрып жатқан ... ... ... өте ... ... мақтанғандық емес. Оның
үстіне біздің алдымыздағы аға ұрпақтың өз қолдарынан ... ... ... өз алдында. Мысалы: “Бауым бағы”,
Орталық ... ... ... бағы ... ... ... ... пайдалы әсерін тигізеді.
Жасыл желек мәселесіне ағаш отырғызу да ... Ағаш та ... ... бар. Сәт ... ... ... орнын толтырып отыру
керек. Сонымен қатар, ... ... бой ... ... ... ... ықшамаудандарын жасыл желекпен қамтамасыз ету, ... ... ... ... бой ... ... ету. Енді ... алған әрекеттердің ілгері басып кету үшін халықты ынталандыру,
жеңілдіктер ... да ... ... ... ... ... үлес ... үшін коммуникалдық қызметтерге деген төлемақыны
азайту, болмаса шағын бизнеспен айналысатындарға жеңілдіктер жасау.
6. Қала салу ... Бұл ... сөз ... қала ... ... ... сөз емес. Жыл сайын жаңа ықшамаудандар бой көтеруде.
Сондағы салынған көп қабатты кешендердің талапқа сай ... ... ... ... ... ... ... қателіктерге жол берілген. Мысалы, Абай
даңғылы бойындағы республикалық ұлттық ... тау ... ... ... ... кесе көлденең салынған. Осы сияқты
басқада құрылыс ғимараттары аз ... ... ... ... ... бірақ осының өзі ... ... ... ... күні ... ұлғаюына орай үлкен мәселе.
Осыған жоғарыдағы жәйттарды кіргізу қажет.
7. Қоршаған ... ... өз ... ... ... және ... ... жеңілдіктер мен көмек қолын созу.
8. Маниторинк және кадастр, яғни үздіксіз ... ... ... ... ... ... есептен өткізіп тұру қажет.
Мұның да өзінің әртүрлі методологиясы бар. Осы ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізіліп
жатыр, олардың өздерінің бөлген гранты бар. Сондай-ақ ... ... ... ... істеуде. Осындай
жұмыстадың атқаралуымен моноторинг, кадастрдың негізі салынуда.
9. Оқу-білім, ағартушылық ... ... ... Жалпы, мұндай өтпелі кезеңде қаржы ... ... ... ... әр адам өз ... үңілу
керек. Экологиялық оқулықтарды насихаттау, тарату керек. Жоғары
оқу орындарындағы осы салаға маманданып жатқан жастар мен жұмыс
жүргізу, ... ... ... Сол ... ... қоршаған ортаны қорғау тақырыбында қызықты
үйірме – ... ... ... ... ... де ... болады. Осының бәріжинақталып, экологиялық мәдениет
дегенді құрайды.
Осы күні Алматыда нақты емес деректер бойынша 230-240 ... ... бар ... Мұны ... деп екі ... ... ... Кеңес
кезендегі шығарылған ескі көліктер, қалғандары шет елдік көліктер. ... ... ... ... ... ... зор апат ... көліктердің шығарған түтінінде ... ... ... ... зат ... ... Оның ... көптеген көліктер қорғасын қосылған
жанар маймен жүретін ... ... ... ... ... ... адам өміріне де әкелетін қаупі де аз емес. Тіпті кейде көшеде
жүрудің өзі мұң ... ... ... ... ... ... әкеліп
тіреуде:
1. Көліктерге арнайы түтін сорғыштар орнату, бұл химиялық заттарды
бейтараптандырады, яғни ұстап қалады. Қаладағы 300-дей “Икарус”
автобустарына арнайы аспаптар ... ... ... берілмек.
2. Ерекше қорғалатын аймақтарға автокөліктерді аз жіберу.
3. Қала ішіндегі ... жүру ... ... ... ... ... ... жағдайын қалыпқа келтіретін
жағдай бар.
ҚОРЫТЫНДЫ
Туризмді дамытудың географиялық сипаттама беруден басталуы ... ... ... ... ... ... тікелей
байланысты, түрлері мен бағыттары алуан түрлі, сондықтан да ... ... ... ... ... ғана іздену жұмыстары жүргізілді.
Алматы қаласы тұрғындары және оңтүстік астана қонақтары ... ... ... мүмкіншіліктері бар.
Алматы рекреациялық және экскурсиялық объектілерге бай болғандықтан,
оларды сипатына қарай жіктедік. Олардың ... жеке шолу ... әр ... ... тән асыл ... ... жасай отырып, мынадай тұжырымдарға келдік:
- Алматының ... ... ... ... ... анықтадық;
- Тарихи кезеңдерді саралай келіп, туризмдегі орнын айқындадық;
- Рекреациялық-экскурсиялық объектілерге шолу жүргізіп, оларды
мәндік сипатына қарай ... ... ... ... ... ретінде қарастырып,
маңыздылығын ашып көрсеттік;
- Қала объектілерінің алдағы уақытта өрістеуі үшін ... ... ... және ... ... саясатын уағыздауды
қажет етеді.
- Қала экологиясындағы негізгі ... ... ... ... ... ... келешекте қаламыздың экологиясын – реакциялық экскурсиялық
объектілерін жақсартуға қаланың әрбір тұрғыны үн қосады деп сенемін.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Алматы баурайында Алматы ... ... 1998-48, ... ...... ... Алма-Ата, 1968г.,295с
3. Байдал М.Х. Календарные особенности климата Алма-Аты, Алма-Ата,
1976г.,36с.
4. Бейсенова Ә.С. ... ... ... және ... ... ... ... 1990ж., 248б.
5. Ердавлетов С.Р. География туризма Казахстана. Алма-Ата, 1948г., 18с.
6. Бейсеева Г. Адам ... ... 2001, 5-10 ... ... Г. Экология және табиғат. Алматы, 2001, 10-12
8. Құрманов Қ. Жасыл әлем. Алматы, 1977, 102 бет
9. Алматы ақшам газеті. Алматы №5, 14 ... 2003 ... ... ақшам газеті. Алматы №108, 2002 жыл 26 қыркүйек.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласының экожүйесі16 бет
Алматы және Астана қалаларының физика географиялық сипаттамасы19 бет
Алматы қаласын қалыптастырудағы географиялық және экологиялық мәселелер3і29 бет
Алматы қаласына физикалық-географиялық сипаттама58 бет
Алматы қаласының физикалық-географиялық орны13 бет
«алматы қаласы кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаменті» туралы жалпы сипаттамасы18 бет
Автономны энергияны үнемдеуші экоүй жобасы16 бет
Алматы қаласы кедендік бақылау департаменті бойынша кедендік әкімшіліктендіру қызметін ұйымдастыру мен жетiлдiру тұжырымдамасы жинақталған тәжiрибенi жүйелеу250 бет
Алматы қаласына шолу экскурсиясы» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу39 бет
Алматы қаласындағы мейрамхана менеджменті («Brasserie» мейрамханасы мысалында)62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь