Жеке тұлға теориясындағы бихевиоралды бағыт

Бихевиоризм (ағылш. behaviour - іс-әрекет, Behaviorism)) - іс-әрекет дағдысының мәні мен адам психологиясындағы кызметін түсіндіру. Биховиоризм ілімі ХХғ. басында АҚШ-та пайда болған психология ағымы. Олар еш негізсіз, нақты дәлелсіз психологиялық болжаулық теорияларға қарсы шығып, адамның іс-әрекет дағдысынтіке күзету және нақты өлшеу арқылы адам психологиясын анықтауға болады деп есептеді. Олар ішкі толғанысқа сенбеді, тәжірибелік нақты зерттеу әдіснамаларын ұсынды.
Биховиоризм ерік еркіндігін құр қиял деп есептеді, адамның барлық ісін тума қасиеті және тәжірибе ортасы белгілейді, тума қасиеттер тәжірибе ортасында ашылады, не өзгереді, адамдардың барлық тәжірибесін сыртқы қажеттілікке талпыну аңсары белгілейді, сондықтан әрекет дағдысын жақсарту мен күшейту адам өмірінде өзгеріс туғызады деп есептеді.[1]
Мінез-құлық теориясы екі бағыт- рефлекторлы және әлеуметтік бағыттан құралады. Рефлекторлы бағыттың өкілі атақта американ бихеовиорсті Дж.Уотсон және Б.Скинер. Әлеуметтік бағыт өкілі американдық А.Бандура және Дж.Роттер.
Скинер теориясының қалыптасуына прагмативті көзқарас және өзінің отбасындағы тәрбие әсер еткен. Скинер бойынша қоршаған орта мінез-құлқының негізгі детерминанты мінез-құлықтың белгілі бір заңдылықтарын біле отырып оны қадағалай алу. Мінез-құлықты қадағалау үшін тәуелсіз айнымалыны тәуелді айнымалыға ауыстыру керек. Мінез-құлықты болжау, түсіндіру үшін тұлғаның тұрақты және модификациялы аспектілерін білу негізделеді.
Скиннер мінез-құлықтың кейбір түрлері негіздер арқылы анықталатынын және тәжірибе оған еш әсер ете алмайтынын мойындады. Ол мінез-құлыққа қатысты тұқым қуалаушылық пен орта арасындағы процестерді қарастырады. Генетикалық тұрғыда негізгі және тәжірибе арқылы өзгермейтін мінез-құлық респонденті және орта арқылы детерминантты мінез-құлық апирантты ретінде сипатталады. Яғни, респондент мінез-құлықтың қандай да бір стимулға жауап беру негізінде қалыптасады.
Респондентті мінез-құлық Павловтың теориясына сүйене отырып қалыптастырады. Яғни шартты стимулға шартсыз реакция, ал шартты стимул шартты реакцияға алып келеді.
Оперантты мінез-құлық сыртқы орта арқылы детерминацияланады және оны өзгертуге бағытталады.
Ақпараттарды жинауда «Неге?» деген сұраққа басталатын сұраулы сөйлем тасталып кетеді, тек «Қалай?», «Қашан?», «Қайда?», «Не?» деген сөздерге басталатын сұрақтар қойылады.
1. Ждан А. Н. История психологии: Учебник. – М.: Изд-во МГУ, 1990. – 367 с.
2. Общая психология: учеб. пособие / Л. А. Ванштейн и др. – Мн.: Тесей, 2005. – 368 с.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Жеке тұлға теориясындағы бихевиоралды бағыт
Тексерген: Бураханова ... ... ... - 2015 ... ... ... - ... Behaviorism)) - іс-әрекет дағдысының мәні мен адам психологиясындағы кызметін түсіндіру. Биховиоризм ілімі ХХғ. басында АҚШ-та пайда болған ... ... Олар еш ... ... ... психологиялық болжаулық теорияларға қарсы шығып, адамның іс-әрекет дағдысынтіке күзету және нақты өлшеу ... адам ... ... ... деп ... Олар ішкі толғанысқа сенбеді, тәжірибелік нақты зерттеу ... ... ерік ... құр қиял деп ... ... ... ісін тума ... және тәжірибе ортасы белгілейді, тума қасиеттер тәжірибе ортасында ашылады, не өзгереді, адамдардың барлық тәжірибесін сыртқы ... ... ... белгілейді, сондықтан әрекет дағдысын жақсарту мен күшейту адам ... ... ... деп ... ... екі бағыт- рефлекторлы және әлеуметтік бағыттан құралады. Рефлекторлы ... ... ... ... ... ... және ... Әлеуметтік бағыт өкілі американдық А.Бандура және Дж.Роттер.
Скинер теориясының ... ... ... және ... отбасындағы тәрбие әсер еткен. Скинер бойынша қоршаған орта мінез-құлқының негізгі детерминанты мінез-құлықтың белгілі бір ... біле ... оны ... алу. Мінез-құлықты қадағалау үшін тәуелсіз айнымалыны тәуелді ... ... ... ... болжау, түсіндіру үшін тұлғаның тұрақты және модификациялы аспектілерін білу ... ... ... ... ... ... ... және тәжірибе оған еш әсер ете алмайтынын мойындады. Ол мінез-құлыққа қатысты тұқым қуалаушылық пен орта ... ... ... Генетикалық тұрғыда негізгі және тәжірибе арқылы өзгермейтін мінез-құлық респонденті және орта арқылы детерминантты мінез-құлық апирантты ретінде сипатталады. Яғни, ... ... ... да бір ... ... беру ... қалыптасады.
Респондентті мінез-құлық Павловтың теориясына сүйене отырып қалыптастырады. Яғни шартты стимулға шартсыз реакция, ал шартты стимул шартты ... алып ... ... ... орта арқылы детерминацияланады және оны өзгертуге бағытталады.
Ақпараттарды жинауда ... ... ... ... ... тасталып кетеді, тек , , , деген сөздерге басталатын сұрақтар қойылады.
Ақпарат мынандай жолмен ... ... ... ... ... ... алдында өткізілген психологиялық бақылаулардың отчеттерінен;
* сұрақшалардан;
* өзін-өзі бақылау мен арнайы күнделіктердегі кестелерді толтырулардан;
* табиғи жағдайдағы ... ... ... ... ... жанама бақылау арқылы;
* моделдеуге келетін жағдайда тікелей бақылау арқылы;
Ақпарат пен мәлімет жинақталған соң, кеңес берудің мақсаты анықталады. Мақсаттарды нақты анықтап алу ... ... ... ... ... мен клиент өзгерістерді жеңіл бағалай алады. Жұмыс көбінесе ең негізгі әрі маңызды проблемадан басталады.
Гипер қозғыш пен ... ... ... рефлекторлы реакциялармен күресу үшін, прогрессшіл бұлшықет релаксациясының әдістемесі қолданылады. Ол Эдмунд Джекобсонның ... оны ары ... ... ... Вольпе. Әдістеменің негізі мынада, клиенттің көңілін тұрақтандыру ... оның ... ... мен ... сезе алу қабілеттілігін қалыптастыру. Одан кейін бұлшықеттер тобының босаңсуын реттей алу икемділігі пайда болады. Жаттығуларды 5-7 ... ... Осы ... ... көңілі релаксация сезіміне тұрақтанады.
Қобалжушылық пен қорқынышпен күресу қажеттігі туындағанда, жүйелік дисенсибилизация әдістемесі қолданылады. Бұл әдістемені Дж. ... 1952 ж. ... ... ... ... ... ... негіздері:
* Адамның бейімді емес әрекет-қылығы, невротикалық, интерперсоналды әрекет-қылықтар қобалжушылықпен анықталып, оның деңгейінің төмендеуімен ... ... ... ... ... ... пен қобалжушылықты тежеуге болады, егер сол қорқыныш пен қобалжушылықты тудыратын стимулдармен қорқынышқа антагонистикалық келетін стимулдарды ... ... ... ... келетін стимул ретінде релаксацияны айтуға болады. Сол себепті клиентті релаксация жағдайында қорқыныш пен қобалжушылықты тудыратын стимулдарды қиялда шақырса, десенсибилизация ... ... ... клиенттің реалды стимулдар мен жағдайларға деген сезгіштігі төмендейді.
Әдістеменің негізі. ... ... адам ... ... ... көріністерін тудыратын жағдайларды елестетеді. Клиент бұл жағдайларды 5-7 ... одан ... ... ... ... ... күшейту арқылы жояды. Жұмыс көбінесе, қорқынышты аз тудыратын жағдайлардан басталады. ... ... ... рет ... осы ... ... егер клиентте қобалжушылық көрініс бермесе, келесі одан да қиын жағдаятқа көшеді. Бір сабақтың өзінде 3-4 жағдаяттар талқыланады. Сеанстардың саны 4-5 тен ... 12-ге ... ... ... ... ... жасау қорқынышты тудыратын ең қатты стимул жойлғанда тоқтатылады.
Десенсибилизацияның келесі түрлерін ажыратады:
* Десенсибилизация in vivo (реалды ... ... осы түрі ... ... бірнеше рет қайталанған жағдайларда қолданылады. Жұмыс жасау деңгейлері:
А) қорқынышты тудыратын жағдайлардың иерархиясы құрастырылады;
Б) реалды ... ... ... ... ... ... ... жағдаймен психологтың көзінше бетпе-бет кезіктіреді, бұл жерде қорқынышқа қарама-қайшы келетін фактор психолог болып тұр. Яғни, ... ... ... өзін ... ... ... десенсибилизация. Клиенттің қорқынышын тудыратын объектіні ұстап, тиісіп көргізеді. Оъектіні ұстау барысы қауіпсіз жағдайда және де психологтың көмегімен өтіледі. ... бұл ... ... ... ... асырылады: басқа адам (қорқыныш сезінбейтін) клиентте қорқыныш ... ... ... әр ... ... ...
3. Эмотивті қиялдау. Балалармен жұмыс жасағанда қолданылады. Бала өзінің сүйікті кейіпкерінің рөлін ... ... ... ... ертеде қорқыныш сезімдерін тудырған жағдайлармен кезігеді. Балалардың жақсы дамыған қиялы олардың басқа эмоционалды әсерлерге көшулеріне мүмкіндік береді.
Тұлғааралық ... ... ... ... ... ... әрекет-қылықты қайталау (репетиция жасау) әдістемесі қолданылады. Рөлдік ойындар ойнау, соның негізінде клиентті жаңа адекватты реакцияларға итермелеу. ... ... ... ... әрекет-қылығына қобалжушылықпен қарайтын дағдысы болса, ассертивтілік тренингі қолданылады. Дж. Вольпе ассертивтілікті қобалжушылықтан басқа эмоционалды ... ... алу ... деп ... ... ... психолог клиенттің заңды эмоциясын көрсете алуда қолдау көрсетеді. Басында ассертативлілік тренингі ... ... ... ... бағытталған болатын. Соңғы кездерде басқа адамға деген жағымды ... ... ... ... ... (махаббат, көңіл, қамқорлық және тағы басқа).
Кеңес беруші психолог пен ... әр ... ... ... ... сай келетіні туралы талқылайды, мұнда клиенттің индивидуалды әрекет-қылығының стилі ... ... ... және ... ... де ... ... реалды өмірдегі ассертативті әрекет-қылығының нәтижесі анализденеді. Кеңес беруші психолог клиенттің көңілін бұл әрекет-қылықтың ... ... ... ... аударғызады.
Әрекет-қылықты оның нәтижесі арқылы өзгерту қосымша күш (подкрепления) әдістемесімен жүзеге асырылады.
Жағымды және жағымсыз ... күш ... ... бөліп көрсетеді: жағымды стимул бірдеңені қосып беру, ал ... ... сол ... ... жою, алып ... ... ... сөнуінің нәтижесінде реакцияның пайда болу мүмкіндігі төмендейді.
Жағымды ... күш ... ... ... ... пен бауыр басып алу қолданылады.
Қай стимулдар клиент үшін ... ... ... үшін ... ... қолданылады (Каутелдің қосымша күштің жоспарының өзгеруі, Макфилл мен Левинсонның жағымды жағдайлар жоспары).
Әрекет-қылықтың өзгеруінің негізгі әдістемесіне жағымды қосымша күшті жатқызуға ... ... ... ... ... ... ... Қосымша күшті жанама жүзеге асыруға болады, символдардың көмегімен, нәтижесінде ... ... ... ... ... ... күш ретті болуы мүмкін, ол кезде клиенттер моделдерді бақылайды (жағымды қосымша күш, ... алып ... ... ... қажетті қосымша күш алуға белсенді көмектеседі: адамдарды іздеуге, іс-әрекет ... ... және тағы ... ... әдістері қолданылуы да мүмкін. Мысал ретінде техникасын алуға болады. Көбінесе бұл әдістеме ашушаң мінезді балаларға ... ... ... қосымша күш ала алатын жағдайлардан алып тастайды. Тайм-ауттың нәтижесі қандай екені туралы хабарда болулары керек. Балалар үшін ... 5-тен ... ... ал өте ... үшін 1-ден ... ... ... күшті пайдаланудың әдістеріне өзін-өзі бақылау арқылы диаграмма құру болып табылады ( бір күнде шегілген шылым саны және тағы ... күш ... ... ... ... ... ... ортаны қадағалауды жатқызуға болады. Клиентті жағымсыз әрекет-қылықты тудыратын барлық объектілерді көз алдынан, ... алып ... ... ... ... ... еске ... ойлауды, соған қарауды ұсынады. Мысалы салмақ азайтумен айналасып жүрген ... көз ... ... гөрі ... ... заттардың болуын қамтамасыз ету керек.
Өз мақсатына жету үшін клиентке өз-өзіне қосымша күш ... ... ... ... ... адам бір ... ... орындаған кезде өзіне , , сөздерін айтып отыруды айтамыз. Өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ақшаны қайрымдылық қорына жұмсау, жағымсыз әрекеттер жасағанда біреудің ұрсып тұрғанын елестетуді жатқызуға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Ждан А. Н. История ... ... - М.: ... МГУ, 1990. - 367 ... ... психология: учеб. пособие / Л. А. Ванштейн и др. - Мн.: ... 2005. - 368 с.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұйымдастыру негіздері6 бет
Медицина психологиясының қалыптасу тарихы9 бет
Дәлелдемелер теориясындағы дәлелдемелер және дәлелдемелердің қайнар көздерінің түсініктемелерінің ара қатынасы81 бет
Иліктің бөліну теориясындағы сот билігі түсінігі, мазмұны, функциясы31 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері. Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы7 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы6 бет
Эстетикалық, әдеби ой- пікірлердің туу, даму тарихы мен кезеңдері. Әдеби шығармашылық және әдебиет теориясының методологиясы. Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері15 бет
Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар8 бет
Қылмыстық құқық теориясындағы қылмысты саралау85 бет
Әдеби эстетикалық ой-пікірлердің тууы.Әдебиет теориясының методологиясы.Қазіргі әдебиет теориясындағы ғылыми ағымдар.Әдебиеттанудағы эстетика мен теория8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь