Отбасы түрлері және құрылымы

Отбасы - бірлесіп күн көретін туыстық қатынаста тұратын адамдар тобы. Балалар тәрбиесін жүзеге асырып, басқа да қоғамдық тұрғыдан мәнді кажеттіліқтерді қанағаттандыратын некелік немесе туыстық қатынастармен байланысқан адамдар тобы. Отбасының маңызды сипаты - оның қызметі, құрылымы және динамикасы болып табылады.
Отбасы құрылымы Отбасы құрылымы отбасының құрамы мен санынан, сонымен қатар оның мүшелері арасындағы өзара қарым-қатынастарының жиынтығынан тұрады. Отбасы құрылымын талдау отбасы қызметінің қандай жағдайда жүзеге асуы жөніндегі сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік туғызады: отбасында кім басшылық етеді және кім – орындаушы, отбасы мүшелерінің арасындағы құқықтары мен міндеттері қалай бөлінген деген сияқты. Отбасы құрылымының бұзылуы – бұл оның қызметінің отбасымен орындалуына қиындық тудыратын және кедергі келтіретін құрылымдарының ерекшеліктері болып табылады. Мысалы, ері мен зайыбының арасындағы шаруашылық-тұрмыстық міндеттерінің тең бөлінбеуі өзара қарым-қатынас құрылымының бұзылу негізінде ілгері басады, яғни маңызды міндеткерлікті алған сол ерлі-зайыптылардың қажеттілік қатарының қанағаттануына кедергі жасайды: жеке күшті бұрынғы қалпына келтіру, рухани қажеттілікпен қанағаттандыру. Осы себептен, отбасындағы қарым-қатынас құрылымының бұзылуы оның түрлі қызметінің отбасымен орындалуына кедергі келтіретін отбасылық қақтығыстар екенін мойындау керек. Отбасының қызметі Отбасының тәрбиелік қызметі Отбасының тәрбиелік қызметі ана және әке болуда, балалармен қатым-қатынаста, оларды тәрбиелеуде, балалардың өз бетімен өсуі кезіндегі жеке қажеттіліктің қанағаттанарлығынан тұрады. Отбасы қоғаммен байланысы бойынша өсіп келе жатқан ұрпақтардың әлеуметтенуін, қоғамның жаңа мүшелерін дайындауды қамтамасыз етеді. Отбасының шаруашылық-тұрмыстық қызметі Отбасының шаруашылық-тұрмыстық қызметі - отбасы мүшелерінің материалды қажеттіліктерінің (азық-түлік, қан және т.б.), олардың денсаулығының сақталуына әсер етуінің қанағаттанарлығынан тұрады. Отбасының осы қызметінің орындалу барысында еңбек ету кезінде жұмсалған жеке күшті бұрынғы қалпына келтіру қамтамасыз етіледі. Отбасының эмоциональдық қызметі Отбасының эмоциональдық қызметі – оның мүшелерін ұнатушылық, сыйлаушылық, мойындаушылық, эмоционалды қолдаушылық, психологиялық қорғаушылық қажеттіліктерімен қанағаттандыру. Осы қызмет қоғам мүшелерінің эмоционалды тұрақтануын, олардың психикалық денсаулығының сақталуына әсер етуді қамтамасыз етеді. Рухани қарым-қатынас қызметі Рухани қарым-қатынас қызметі – бос уақытты бірлесе өткізу, екі жақты рухани байыту қажеттіліктерімен қанағаттандыру. Бастапқы әлеуметтік бақылау қызметі Бастапқы әлеуметтік бақылау қызметі – отбасы мүшелерінің әлеуметтік мөлшерінің орындалуын, оның ерекшелігі, егер кімнің түрлі жағдайда күші бар (жасы, науқастану және т.б.) болып, әлеуметтік мөлшермен толық сәйкес өзінің мінез-құлқын өз бетімен тәрбиелей алатын қабілетін жеткілікті деңгейінде меңгере алмаған жағдайда қамтамасыз етеді.
1.Қабдиев Д. Социально-экономическое воззрения казахских просветителей демократов. Алма-ата, 1976.
2. Әлеуметтану. И.Шәмшәтұлы, М.Дәкенов, Д.Дәуіт, И.Күнхожаев. А, 1999.
3. Әлеуметтану, М.Дәкенов, Р.Әбсаттаров, 2007.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:Отбасы түрлері және құрылымы
Тексерген: Кошкимбаева Р.Х
Орындаған: Жақанова А.Ш
Тобы: П-307
Семей 2015 ... - ... күн ... ... ... ... ... тобы. Балалар тәрбиесін жүзеге асырып, басқа да қоғамдық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... байланысқан адамдар тобы. Отбасының маңызды сипаты - оның қызметі, құрылымы және динамикасы болып табылады.
Отбасы ... ... ... ... ... мен ... сонымен қатар оның мүшелері арасындағы өзара қарым-қатынастарының жиынтығынан ... ... ... ... ... ... ... жағдайда жүзеге асуы жөніндегі сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік туғызады: отбасында кім басшылық етеді және кім - ... ... ... ... ... мен ... ... бөлінген деген сияқты. Отбасы құрылымының бұзылуы - бұл оның ... ... ... ... ... және ... келтіретін құрылымдарының ерекшеліктері болып табылады. Мысалы, ері мен зайыбының арасындағы шаруашылық-тұрмыстық ... тең ... ... ... ... ... ... ілгері басады, яғни маңызды міндеткерлікті алған сол ерлі-зайыптылардың қажеттілік қатарының қанағаттануына кедергі ... жеке ... ... ... ... ... қажеттілікпен қанағаттандыру. Осы себептен, отбасындағы қарым-қатынас құрылымының бұзылуы оның түрлі қызметінің отбасымен орындалуына кедергі ... ... ... ... мойындау керек. Отбасының қызметі Отбасының тәрбиелік қызметі Отбасының тәрбиелік қызметі ана және әке болуда, балалармен қатым-қатынаста, оларды тәрбиелеуде, балалардың өз ... өсуі ... жеке ... қанағаттанарлығынан тұрады. Отбасы қоғаммен байланысы бойынша өсіп келе жатқан ұрпақтардың әлеуметтенуін, қоғамның жаңа ... ... ... ... ... ... ... Отбасының шаруашылық-тұрмыстық қызметі - отбасы мүшелерінің материалды қажеттіліктерінің (азық-түлік, қан және т.б.), олардың денсаулығының сақталуына әсер етуінің қанағаттанарлығынан тұрады. Отбасының осы ... ... ... ... ету ... ... жеке ... бұрынғы қалпына келтіру қамтамасыз етіледі. Отбасының эмоциональдық қызметі Отбасының эмоциональдық қызметі - оның мүшелерін ұнатушылық, сыйлаушылық, ... ... ... ... қорғаушылық қажеттіліктерімен қанағаттандыру. Осы қызмет қоғам мүшелерінің эмоционалды тұрақтануын, олардың психикалық денсаулығының сақталуына әсер ... ... ... ... ... ... Рухани қарым-қатынас қызметі - бос ... ... ... екі ... ... ... қажеттіліктерімен қанағаттандыру. Бастапқы әлеуметтік бақылау қызметі Бастапқы ... ... ... - ... мүшелерінің әлеуметтік мөлшерінің орындалуын, оның ерекшелігі, егер кімнің түрлі жағдайда күші бар (жасы, науқастану және т.б.) ... ... ... толық сәйкес өзінің мінез-құлқын өз бетімен тәрбиелей алатын қабілетін ... ... ... ... жағдайда қамтамасыз етеді.
Отбасының құрылымдық типтері -- ерлі-зайыптылық, тұрмыстық және ата-аналық сипаттарға сәйкес пайда ... ... ... ... ... кұрылымын оның мүшелері арасындағы өзара қарым-қатынастар, рөлдерді бөлісу мен ішкі билікті ... ... Бұл ... ... оның ең кең ... түрі -- ... немесе ерлі-зайыптылық отбасы. Оның негізін ерлі-зайыптылар мен олардың балалары құрайды, яғни мұндай отбасында екі ұрпақтың ... өмір ... ... бұл ... аса көлемді етек алуына әлемдегі казіргі таңда кеңінен жүріп жатқан индустрияландыру мен урбанизация процестері себепші болып отыр. ... ... ... ... тандағы отбасының тағы бір түрі -- кеңейген немесе туыстық тұрғыдан жақын ... ... ... өз ... ата-аналарымен, бауырларымен бірге тұрады, онда бірнеше ұрпақ өмір ... ... ... мен ... ... ... отбасылық - туыстық байланыстардың әлсірегені емес пе деген қорытынды жасауға да итермелейді. Конттың пікірі бойынша, отбасындағы ... жас ... ... ... ... және ... жыныстық белгісі бойынша еркектерге бағындыру тиіс. Бүгінгі таңда осы екі ... де ... ... ... ... өз беттерінше өмір сүрулері үшін ата-аналарының отбасынан ерте кетеді, әке-шешесінің мамандығына сәйкес келмейтін ... ... ... Әйелдердің эмансипациясы отбасының иерархиялық тұрғыда ұйымдасуына, ыдырауына өз әсерін тигізді. Осыған байланысты отбасындағы билікті ... яғни ... ... ие болу және ... ... бөлу сипатына қарай отбасының екі типі сақталған. Оның біріншісі - дәстүрлі немесе авторитарлық отбасы. ... ... кем ... үш ... ... тұрады, билікті, яғни лидерлікті жасы үлкен ер адам өз қолына алады. Дәстүрлі ... ... ... тән:
-- ер адам негізгі мәселелер бойынша шешім кабылдаушы болып саналады, оның ... ... ... ер ... ... ... ... отбасындағы міндеттерді бөліп, ер ... және ... ... ... (ер адам ... әйел от ... ... үй шаруасы мен бала тәрбиесі негізінен әйелдің иығына түседі.
Қазіргі кезде осындай ... ... ... ... ... ... ... ер адамның отбасындағы авторитарлық билігі жойылуда. Алайда, тұрмыста әлеуметтік теңсіздік әлі де сақталып, ол бірден-бір өткір мәселе болып ... ... ... т.б. ... орай ... отбасының екінші түрі -- эталитарлық немесе демократиялық отбасы. Бұл отбасына:
-- үй шаруасына катысты міндеттердің ... ... ... тең, әділ ... ... ... ... бойынша бірлесіп шешім қабылдауы;
-- демалыстарын бірге еткізуі, ... ... ... ... тән.
Отбасыларының өтпелі типтері де бар. Онда ер ... әз ... ... алға ... мақсаты оның нақты тәртібіне қарағанда дәстүрлі сипатта болады, ... ... рөл ... ер адам керісінше үй шаруашылығымен айналысуға аз қатысады.
Сайып келгенде, қазіргі отбасында әйелдердің кәсіби кызметпен жаппай айналысуына байланысты әйелдердің ... ... ... ... ер ... ... де басқа сипатқа ие болады. Бұған Батыс Еуропа елдеріндегі ер адамдардың баланы күтіп-бағу үшін демалысқа шығуы дәлел бола алады. ... ... жаңа осы ... ... ... ... ... шешетін отбасылық міндеттерді кайта бөлуге дайындығын анықтаудың маңызы да зор. ... -- ... ... ... ... ... құрылымының типтері алуан түрлі болуымен қатар, оның әкенің немесе шешенің қайсыбір қасиеттеріне байланысты екендігін де атап ... ... ... этно ... отбасы және туыстық әлеуметтануында әлеуметтік әкелік және физиологиялық әкелік және дәл сондай дәрежеде шешелік деп бөлу ... ... ... ... немесе матрилокалдандыру принциптері негізінде фамилияны, мүлік - дүниені, әлеуметтік жағдайды әкесі немесе шешесі жағынан мұралану патрилиниялық және матрилиниялық отбасылар деп ... ... ... ... ата-аналарының, туыстарының алатын орнына қарай отбасылар гомогенді және гетеро генді болады. ... ... ... бірдей әлеуметтік жіктен шыққандар болса, ал гетерогенді отбасында олар әр түрлі әлеуметтік топтардан, касталардан, ... ... ... мен ... ... және ... белгілерінің ерекшеліктеріне қарап гомогамдық отбасы және гетерогамдық отбасы деп бөлу әдісі де қолданылады. Гомогамдық ... ... ... жас ... ... ... т.б. біртектес болса, ал гетерогамдық отбасында бұл көрсеткіштер керісінше әр түрлі ... ... ... - ... яғни ... мекен-жайына қарап патрилокалды және матрилокалды болып бөлінеді. Патрилокалды отбасында жас жұбайлар күйеуінің әкесінің үйінде тұрады, матрилокалды отбасында келіншек пен ... ... ... ... үйін ... ... Эванклюлелокалдық отбасы ерлі-зайыптылардың ағасының немесе әпкесінің отбасымен бірге түрумен сипатталады. Жас жұбайлар ата-аналарынан мүлдем бөлек тұратын болса, онда оны неолокалды ... ... ... ... ... да әр ... болады. Алайда, кез келген коғамда адамдар бас қосып, шаңырақ көтерердің алдында әр түрлі кедергілерге тап ... олар ... ... байқайды және некеге отырар алдында соған дайындалады, осы шаралар барысында болашақ жұбайлар өз таңдауының дұрыс - бұрыстығын тексеріп, оның ... ... онды ... көз ... ... некеге тұрған адамдар енді бірлесіп шаруашылық жүргізуге және ... ... ден қоя ... ... бел буады. Некені әлеуметтік тұрғыда мойындалған тәртіптің үлгісі ретінде анықтауға болады, ... ... ... екі немесе бірнеше адам отбасын құрайды. Некеге отыру ерлі-зайыптылардың балаларды дүниеге әкелу және оларды тәрбиелеу деңгейімен ғана шектеліп ... ол ... да ... ... мен ... ... ... Неке арқылы сол коғам олардың ерлі-зайыптылық, ата-аналық қарым-қатынастарын да реттеп отырады. Десек те, әр коғам отбасындағы ... ... өз ... мен ... сай жүйесін дамытады, бұл үлгілер тарихи себептерге байланысты болады әрі нақты экономикалық негіздерге арқа сүйейді.
Тәжірибе ... ... ... байланыс үлгілері қоғамдағы басқа да мәдени үлгілерге қарағанда этно центризмге қарай біршама бой алдырған. Осыған ... ... ... ... ... ... таңдағы кейбір коғамда болашақ жұбайлар алдын ала бірін-бірі көрмей, кездеспей-ақ құда түсу арқылы да ... ... ... Олар ... ... ма, жоқ па, бұл ... ... қалай біліп, бағалайды, олардың сезімі ешкімді неге қызықтырмайды ... ... ... ... ... Біз ... деп ойласақ, басқа мәдениеттегі адамдар дәл біздей тұжырым жасайды және дәл осылай сезінеді деп ... ол этно ... ... ... болып табылады. Біздің коғамда жұбайлардың түтін түтету қарсаңындағы кадамына алғашқы кезде жастардың арман - ... ... ... ... ретінде қарайды, үйренісе келе адамдар махаббатқа кенеледі деп түсінеді. ... ... ... Қытай мен олардың казіргі отбасыларында қыз, мысалы, ата-анасы таңдамаған адамға тұрмысқа ... ... ... ... нәрсе деп қарайды. Этно центризм бағытын ұстайтын біздер басқа коғамда қалыптасқан тәртіпке, ... ... ... еркі жоқ жастарға жанашырлық, аяушылық білдірсек, олар, керісінше, ата - ... ... ... ... ... ... ... өзін сөгеді. Алайда, екі жақтың да жастары ... ... ... ... деп ... ... ... отырар жастарға таңдау берерде отау тігушілердің әздеріне қандас шағын топқа жатпайтын, бөтен жердегі адамға үйленуіне ғана ... ... Бұл ... экзогамия деп атайды. Біздің коғамда жақын адамдардың қандарының араласып кетуінен сақтандыру үшін осындай шектеулер қойылады. Біздің адамгершілік нормаларымыз өзіміздің ... ... және әзге де ... ... үйленуге тыйым салады. Қазақта жеті атаға толмай қыз алысып, қыз берісуге тыйым салынған норма әлі күнге дейін ... ... ... ... өз ... ... ... тайпасының, ауылының ішінен жұбай таңдауға тыйым салынған.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Қабдиев Д. ... ... ... ... ... Алма-ата, 1976.
2. Әлеуметтану. И.Шәмшәтұлы, М.Дәкенов, Д.Дәуіт, И.Күнхожаев. А, 1999.
3. Әлеуметтану, М.Дәкенов, Р.Әбсаттаров, 2007.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отбасы ролі мен отбасы ішіндегі рольдердің құрылымы26 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
«Отбасылық қарым-қатынас типтері»4 бет
Біздің отбасы8 бет
Бала бойында азаматтылық пен патриотизмге қалыптастыруда мектеп пен отбасы қарым-қатынасы5 бет
Бала дамуындағы ата-ананың рөлі. Отбасылық тәрбиенің қателіктері68 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Балабақша мен отбасы жұмысы сабақтастығы29 бет
Балабақша мен отбасы қарым-қатынас ынтымақтастығы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь