Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай жайлы

1. Бұқар жырау және Бұқар толғаулары Абылай дәуірінің айнасы.
2. Абылай ханның тарихи өмірі.
3. Әбілмансұрдың Абылай атануы.
4. Бұқар толғауларындағы Абылай хан.
Бұқар жырау Қалқаманұлы (1693-1787) – әйгілі жырау, Абылай ханның ақылшы биі, абыз. Жұрт оны көмекей әулие деп атаған. Сөйлегенде үнемі қара сөзбен емес, көмекейі бүлкілдеп, түйдек-түйдек жырмен сөйлейтін болған. Көбінесе Абылай ханның өтінішімен, «сәуле айтшы» деген тілегімен түсінде көрген істерін болжап айтады екен, бұлары дәлме-дәл келіп отырған. Жырау қазақ халқының жоңғар басқыншылығы тұсында, елдің болашағы қыл үстінде тұрған кезде өмір сүріп, сол алмағайып замандағы күрделі мәселелерге өз жырларымен жауап бере білген. Осындай ауыр сәтте Абылай ханға дұрыс кеңес беріп, ел жұртты басқыншы жауға қарсы күресте біріктіруге, бір тудың астына топтастыруға күш салған. Осы мақсатта ол Абылай ханды бірден-бір қажетті басшы санап, оған халық бірлігін сақтап қалатын көсем тұрғысынан да үлкен сенім артқан. Бұқар толғаулары шындығында да Абылай дәуірінің айнасы. Ұлтының тамаша рухани адамгершілік қасиеттерін бойына дарытқан көкірегі даңғыл, алмас тілді, дуалы ауыз кемеңгерді Абылай хан да қасынан бір елі қалдырмаған. Абылай – Жәңгір ханныңбесінші ұрпағы, Рахметтің досы. Жәңгір ханның Уәлибақы, Тәуке деген екі ұлы болады. Жәңгір қайтыс болып, таққа Тәуке отырғанда Уәлибақы хандыққа өкпелеп, Үргенішті билеген нағашы атасы Қайып ханның қолына барады. Уәлибақының баласы Абылай жекпе-жекке шыққанда жауы шақ келмейтін батыр болып, қанішер Абылай атаныпты. Осы Абылайдан көркем Уәли туады. Оның баласы Әбілмансұр «ақтабан шұбырынды» жылдарында жетім қалып, үйсін Төле бидің қолына келеді. Аш-жалаңаштықтан жүдеген өңіне, өсіп кеткен шашына қарап Төле биоған «Сабалақ» деп ат қойып, түйесін бақтырады. Әбілмәмбет төренің жылқысын да бағады. Бұл, Ш.Уәлихановтың айтуына сүйенсек, Абылайдың 13 жасар кезі болса керек. Төле бидің тәлім-тәрбиесінде болуы Абылайға зор ықпал жасады. Қазақ даласының даналығын бойына жинаған баба ақылы мен парасатын, ел билеу қабілетін, анталаған жауға қарсы қазақ халқы басы біріксе ғана тойтарыс бере алатынын жас баланың санасына ұялата білген. Оған қоса бала кезінен көрген жұпыны тіршілік, өмірлік тәжірибе Абылайдың ел өміріне ерте араласуына себепші болды. Бұқар, Үмбетей жыраулардың, т.б. ауыз әдебиетінің ірі өкілдерінің мәліметтеріне қарағанда, Абылай жиырма жасында қан майданда ерлігімен танылған.
Қозыбаев. «Абылайхан» - Алматы 1993ж.
Ысқақов. Абылайхан - Алматы 1992ж.
Жұмалиев Қ. «Қазақ эпосы мен тарихы» - Алматы.
Қансейіт Ә. «Тарих және тағдыр» - Алматы.
М.Мағауин «ХV-ХVІІІ ғасырдағы қазақ әдебиетінің тағдыры» - Алматы.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
РЕФЕРАТ
Тақырыбы:
Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай.
Орындаған: Жәлелова М.С.
Тобы: ФИ-403
Тексерген: Қадыров ... ... ... толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай.
Жоспары:
* Бұқар жырау және Бұқар толғаулары ... ... ...
* ... ... тарихи өмірі.
* Әбілмансұрдың Абылай атануы.
* Бұқар толғауларындағы Абылай хан.
Бұқар жырау Қалқаманұлы (1693-1787) - ... ... ... ханның ақылшы биі, абыз. Жұрт оны көмекей әулие деп атаған. Сөйлегенде үнемі қара сөзбен ... ... ... түйдек-түйдек жырмен сөйлейтін болған. Көбінесе Абылай ханның өтінішімен, деген тілегімен түсінде көрген істерін болжап ... ... ... ... ... отырған. Жырау қазақ халқының жоңғар басқыншылығы тұсында, елдің болашағы қыл үстінде тұрған кезде өмір сүріп, сол алмағайып замандағы күрделі ... өз ... ... бере ... ... ауыр ... Абылай ханға дұрыс кеңес беріп, ел жұртты басқыншы ... ... ... ... бір ... ... топтастыруға күш салған. Осы мақсатта ол Абылай ханды бірден-бір қажетті басшы санап, оған халық бірлігін сақтап қалатын көсем тұрғысынан да ... ... ... ... толғаулары шындығында да Абылай дәуірінің айнасы. Ұлтының тамаша рухани адамгершілік қасиеттерін бойына дарытқан көкірегі ... ... ... ... ауыз кемеңгерді Абылай хан да қасынан бір елі қалдырмаған. Абылай - Жәңгір ханныңбесінші ұрпағы, ... ... ... ... ... ... ... екі ұлы болады. Жәңгір қайтыс болып, таққа Тәуке отырғанда Уәлибақы хандыққа өкпелеп, Үргенішті билеген нағашы атасы Қайып ханның қолына барады. ... ... ... ... ... жауы шақ келмейтін батыр болып, қанішер Абылай атаныпты. Осы Абылайдан көркем Уәли туады. Оның баласы Әбілмансұр ... ... ... ... Төле бидің қолына келеді. Аш-жалаңаштықтан жүдеген өңіне, өсіп кеткен шашына қарап Төле биоған деп ат ... ... ... ... ... ... да бағады. Бұл, Ш.Уәлихановтың айтуына сүйенсек, Абылайдың 13 жасар кезі болса керек. Төле бидің тәлім-тәрбиесінде болуы Абылайға зор ықпал жасады. ... ... ... ... жинаған баба ақылы мен парасатын, ел билеу қабілетін, анталаған жауға қарсы қазақ халқы басы біріксе ғана тойтарыс бере ... жас ... ... ... ... Оған қоса бала ... ... жұпыны тіршілік, өмірлік тәжірибе Абылайдың ел өміріне ерте араласуына себепші болды. Бұқар, ... ... т.б. ауыз ... ірі ... ... ... ... жиырма жасында қан майданда ерлігімен танылған. Бұқардың Абылайға деуі осының дәлелі. 1723 жылы ... ... ... ... ... ... ... кіріп, ойран салды. Қалың ел аталған зұламатқа ұшыраған кезде Әбілмансұр он екі ... еді. Ол аш - ... ... зар ... халықты көзімен көрігені былай тұрсын, азап - бейнетін, кек пен ызасын, ... мен ... ... ... ... ... бірі болды. Әбілқайыр Ресей империясының қолдауы арқылы хандық билікке қол жеткізуді көздеп, орыстармен байланысқа шыққан ... ... ... ... ... ... нұсқан келеді. Ел ішінде үлкен алауыздық асқынады, берекесіздік етек алады. Бұны білген жоңғарлар ... ... ... ... ... құм қылу үшін дүбірлі жекпе - жектерге қазақ батырларын шақырады. Сондай жекпе - ... бірі де ... 1731 жылы ... Оған ... екі жақтың хандары да қатысады. Осы жекпе - ... ... ... ... ... жақыны, атақты батыр Шарышты шығарады. Қазақ жасақтарынан оған ... ... ... ... дауаламайды біраз тыныш тұрып қалса керек. Сонда Шарыш:

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Бұқар толғауларындағы абылай мен тарихи абылай (тарих және көркемдік шындық)"12 бет
Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай6 бет
Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай жайлы мәлімет11 бет
Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай тарих және көркемдік шындық10 бет
Бұқар жырау шығармашылығындағы заман бейнесі12 бет
Бұқар жыраудың Абылайға арнаған жыр – толғаулары28 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
Абылай және оның заманы16 бет
Бұқар жырау (1668-1781)7 бет
Бұқар жырау мен Дулат Бабатайұлының тәлім тәрбиелік идеялары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь