Картоп түйнегінің ұршықтануы

1.Картоп
2.Ауру қоздырғыш саңырауқұлақ
3.Картоп обыры
4.Ауру қоздырғыштар
1.Картоп — тағамдық, азықтық қасиеттеріне қарай жəне өндірісте шикізат ретінде қолдануға арналған, сонмен қатар Қазақстан Республикасы ауылшаруашылығындағы кеңінен тараған, үлкен сұранысқа ие дақылдардың бірі [1]. Бүгінгі таңда экономикамыз тұрақталып, өсу қарқыны белең ала бастаған елімізде картоп шаруашылығының дамуын қолдау мақсатында Қазақстан ауылшаруашылығы министрлігінің тарапынан қолдау көрсетіліп, қаржы бөлінуде. Қазақстанда картоп дақылдың егіс көлемі 170 мың гектар шамасында, орташа өнімділігі гектарына 160 центнер төңірегінде. Жыл сайын елімізде 2,76 млн. тонна картоп өндіріледі. Ақмола облысы картоп егісінің көлемі жағынан республикада Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан жəне Алматы облыстарынан кейін төртінші орында[2]. Дақылдан алынатын өнімнің төмен болу себептерінің бірі вегетация кездері оның əртүрлі өте зиянды ауруларға шалдығуынан. Сонымен бірге алынған өнімнің айтарлықтай бөлігі тағы да сол аурулардың əсерінен қоймаларда сақтау кездері жойылады. Сондықтан картоп дақылының жəне оның өнімінің ауруларымен күресудің алғы шартына алдымен ауру түрлерін анықтап, олардың таралу жəне даму заңдылықтарын анықтау жатады. Ақмола облысының картоп егісі алқабынан вегетация кездері жəне қоймалардан қысқы сақтау кездері алынған сынамаларды зерттеу нəтижесінде фитопатогенді саңырауқұлақтар туындататын аурулардың 6 түрі анықталды. Олардың ішінде 2 түрі картоптың тек түйнегін (кəдімгі отыр,немесе актиномикоз жəне б.рт.кті отыр, немесе ооспороз), 1 түрі түйнегін, тамырсабағын жəне жас өскінін (араотыр, немесе ризоктониоз) қалған 3 түрі (фитофтороз,макроспориоз, обыр жəне) дақылдың барлық органдарын зақымдайды. Қысқы сақтау кездері картопты шірітуге себеп болатын ауруларға осы анықталған барлық ауру түрлері себеп болады. Мақалада ауру түрлеріне жəне ауру қоздырғыштарға морфологиялық сипаттамалар жəне олардың таралу аудандары берілген. Төменде осы анықталған түрлердің зерттелу аймағында таралуы, морфометрикалық ерекшеліктері жайында алынған мəліметтер баяндалады. Фитофтороз. Зерттелген барлық аудандар көлемінде кездесті.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
БӨЖ
Тақырыбы: Картоп түйнегінің ұршықтануы
Орындаған:Оспанов А
Тексерген:Сагандыков С.Н
Тобы:АГ-213
Семей ... ... ... обыры
4.Ауру қоздырғыштар
1.Картоп -- тағамдық, азықтық қасиеттеріне қарай жəне өндірісте шикізат ретінде қолдануға ... ... ... ... ... ... кеңінен тараған, үлкен сұранысқа ие дақылдардың бірі [1]. Бүгінгі таңда ... ... өсу ... ... ала бастаған елімізде картоп шаруашылығының дамуын қолдау ... ... ... ... ... ... көрсетіліп, қаржы бөлінуде. Қазақстанда картоп дақылдың егіс көлемі 170 мың ... ... ... ... гектарына 160 центнер төңірегінде. Жыл сайын елімізде 2,76 млн. тонна картоп ... ... ... ... ... ... жағынан республикада Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан жəне Алматы облыстарынан кейін ... ... ... ... ... төмен болу себептерінің бірі вегетация кездері оның əртүрлі өте зиянды ... ... ... ... алынған өнімнің айтарлықтай бөлігі тағы да сол аурулардың əсерінен қоймаларда сақтау кездері жойылады. Сондықтан картоп дақылының жəне оның ... ... ... алғы шартына алдымен ауру түрлерін анықтап, олардың ... жəне даму ... ... ... ... ... ... егісі алқабынан вегетация кездері жəне қоймалардан қысқы сақтау кездері алынған сынамаларды зерттеу нəтижесінде фитопатогенді саңырауқұлақтар туындататын аурулардың 6 түрі анықталды. ... ... 2 түрі ... тек түйнегін (кəдімгі отыр,немесе актиномикоз жəне б.рт.кті отыр, немесе ооспороз), 1 түрі ... ... жəне жас ... ... ... ... қалған 3 түрі (фитофтороз,макроспориоз, обыр жəне) дақылдың барлық органдарын зақымдайды. Қысқы ... ... ... ... ... ... ... осы анықталған барлық ауру түрлері себеп болады. Мақалада ауру түрлеріне жəне ауру қоздырғыштарға морфологиялық сипаттамалар жəне олардың таралу аудандары ... ... осы ... түрлердің зерттелу аймағында таралуы, морфометрикалық ерекшеліктері жайында алынған ... ... ... ... ... ... көлемінде кездесті. Алғашқы белгісі дақылдың гүлдей бастаған кезінде жоғарғы жəне ортаңғы жапырақтарда майда, жеке-жеке орналасқан, бірен-саран қоңыр дақтар ... ... ... соң бірте-бірте олардың көлемі ұлғайып, саны да арта ... ... ... да, ... ... да ... болды. Мұндай жапырақтар қоырқай тартып, сонан соң қарайып, қурап қалды. Түйнектегі ауру белгісі біршама өзгеше. Мұнда алдымен түйнектің сыртқы ... түсі сұр, ... ... ... ... ... ... Түйнекті кесе бөліп қарағанда дақ пайда болған жердің ұлпасы қоңырқай тартып, түйнек ... ... сына ... ене ... байқаймыз. Мұндай жерлер шіри бастайды, көп ұзамай ауру түйнектің қалған бөлігін қамтып, түгелдей шірітіп жібереді.
2.Ауру қоздырғыш саңырауқұлақ - ... ... ... ... (Oomycetes) переноспоралар қатарына (Perenosporales) жатады. Гифтері түссіз, клеткасыз, көпядролы. Жыныссыз көбюі зооспораларымен, ... ... ... ... ... ... тек ... шыққан отаны - Мексикада ғана кездеседі. Конидийтүзгіштері аздап тарамдалған, конидийлері бір клеткалы, пішіні лимонға ұқсас, көлемі 26-30х15-22 мкм. ... ... ... ... құрылығынан Европаға, одан бізге жеткен. Ауру өте қауіпті. Қоймада сақтау кездері түйнектен-түйнекке тез тарап өнімнің көп ... ... ... ... Бұл ауру Целиноград жəне Аршалы аудандар жерінде анықталды. Өсімдіктің тамырынан басқа барлық органдарын зақымдайды. Ең көп зақымдайтын органы картоп түйнегі. ... ... ... жас түйнектердің көзшелерінде шағын бүртік түрінде пайда болып, сонан соң тез үлкейе бастайды. Ісік көлемі ... ... ... ... ... жай ... ... күңгірттеніп, сонан соң қара түске енеді. Əбден жетілген ісік жіктеліп, ... ... ... ... та ісік астынан бастап, түгел шіріп кетеді. Түйнек қоймалжың, қоңырқай шірнелі массаға айналып, жағымсыз иіс таратып тұрады[4]. Ауру ... ... - ... ... ... ... ... миксохитридиялар қатарына (Mychytrxoidiales) жатады. Патоген иелік өсімдік ... ... ... ... ... ... ... протоплазма түйіршіктерінен тұрады. Шіру үдерісіне ауру қоздырғышынан басқа, əртүрлі бактериялар мен сапротрофты саңырауқұлақтар да қатынасады. Вегетация соңына қарай обыр ... ... ... түсі сарғыш-қоңыр цисталар (50-80 мкм) пайда болады. Олар қыстап шығу қызметін ... ... өсіп ... береді. Зооспорангийлерде пайда болған бір жіпшелі зооспоралар картоп түйнегінің көзшесіне, немесе оның айналасындығы ұлпаларға жетіп, өседі, өскіні ұлпа клеткаларына ... ... - өте ... кей ... өнім ... дейін төмендейді. Столондары көп зақымдалған картоп дақылы өнім бермейді. ... ... ... ... ... ... кездесті. Картоп түйнегінде жабысқан топырақ түйіршігі сияқты, оңай ... ... ... ... ... ... ... түйнек жасымығының айналасында майда қара дақтар түрінде, ал түйнек көзшелерінің маңында ірі (1-3 см), ... ... ... қара дақтар түрінде көрінеді. Қоңыр дақтар жəне мұндай дақтар тізбегі тамырда жəне тамырсабақта да пайда болады. Ауруға ... ... ... ... ... ... Өскінінде ауру күңгірт-қоңыр дақтар мен ойық жарақаттар түрінде байқалады. Зақымдалған жерінен өскін сынып, жер бетіне шыққанға дейін өледі. ... ... өнім ... ұзақ ... ... ... тұратын жара дақтар тез ұлғайып, мұндай түйнектер тез арада шіріп кетеді. ... сау ... ... олар не ... не ... ... болып қалады. Ауру қоздырғыш -Rhizoctonia solani Kühn жетілмеген саңырауқұлақтар класының (Deuteromycetes) стерильді мицелийлер (Mycelia sterila) ... ... ... ... ... етуі тек ... ... күйінде ғана өтеді. Мицелийі жуан, жиі далдалы ... ... ... ... 3]. ... отыр, немесе актиномикоз. Балық зерттелген аудандарда кездесті. Картоптың тек түйнектері ғана зақымдалады. Түйнектің бетін бүртіктер мен ... ... ... ... ... ... ... жайпақ, томпақ, батыңқы жəне торлы. Бұлардың ішіндегі ең зияндысы батыңқы қотыр (Actinomyces ochroleucusWol., Act. incanescens Wol.). Бұл ауру ... ... ... оның ... ... ... да ... Түйнек бетінде терең батыңқы жарақаттар түрінде көрінеді. Мұндай жарақаттар, кейде бір-бірімен қосылып, түйнектің едəуір бөлігін ... Ауру ... ... ... ... пайда болады.
4.Ауру қоздырғыштар - актиномицеттер (Actinomyces түрлері) тобына жатады. Актиномицеттер топырақта көп ... ... ... ... ... зиянды ауру, картоптың тауарлық бағасын төмендетеді, ұзақ сақтауға жарамсыз етеді, ... ... ... Б.рт.кті отыр, немесе ооспороз. Целиноград, Шортанды жəне Аршалы аудандарында анықталды. Ауру тек картопты ... ... ... ғана ... қыс бойы ... ... ... Алғашқыда түйнекте майда, түсі картоп қабығына ұқсас, немесе одан сəл күңгірттеу, ... ... ... ... жиектері батыңқы, ал орта тұсы көтеріңкі, көлденеңі 2-4 см шамасында болады. Ауру ... ... ... ... ... түйнектің едəуір бетін қамтиды, картоп фитофторозына ұқсай бастайды. ... ... ... дақтың орнына бүртік пайда болады жəне бүртіктің асты дақтағыдай шірімейді. Егер бүртіктер түйнек көзшесінің жанында ... ... онда ... өліп, өскін бермейді[5]. Патоген түйнекке ондағы көзшелері мен жасымықтары арқылы енеді. Жас түйнекке ауру танапта жұғып, кейін, қамбада жалғасын табады. ... ... ... ауру ... ... болған патогеннің конидийлері сау түйнектерге қонып, ауруды таратады. Қамбада ылғал жоғары болып, желдетілуі нашар болған ... ауру ... ... Ауру ... -Oospora ... Owen. et Wak. ... ... класының (Deuteromycetes) гифтілер қатарына (Hyphales) жатады. Ауру қоздырғыштың ... ... ... конидийтүзгіштері болмайды. Конидийлері сопақша келген, көлемі 5-11х2-3 мкм, тікелей негізгі мицелий гифтерінде тізбектеле пайда болады. Макроспориоз, ... кебу ... Тек ... ... ... ... ... дөңгелек, күңгірт-қара дақтар, пайда болады. Дақтардың бетін патогеннің спора түзуші органдарынан ... ... ... зең ... ... ... ... жапырақтың сарғая бастауымен ұласады. Сабақта ұзындығы 7-10 см ... ... ... ... зеңі ... ... ... күңгірт дақтар пайда болады. Кейде мұндай дақтар бір-бірімен қосылып жатады. Макроспориоз ауруына ... ... ... ... ... көп ... қурап қалады. Пəлектен ауру картоп түйнектеріне өтеді. Онда дөңгелек, аздап батыңқы, əртүрлі көлемдегі, күңгірт зең ... ... ... байқалады[4]. Макроспориоз картоптың өте зиянды ауруларының бірінен саналады. Кей жылдары дақылдың бұл аурудан шығыны 20-50-%-ға дейін жетеді. Ауру қоздырғыш -Macrosporium solani Ell. et Mart. ... ... ... (Deuteromycetes) гифтілер қатарына (Hyphales) жатады. Мицелийлері, конидийтүзгіштері мен конидийлері күңгірт түсті. Конидийлері сопақша келген, бойлық 1-3 жəне көлденең 7-10 далдалы. ... ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Инбридинг және аутбридинг"16 бет
Аграрлық саясат9 бет
Ас қорытудың маңызы30 бет
Ауыл шаруашылығына зиан келтіретін карантиндік зианкестер9 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының фосформен қоректендіру оптимизациясы12 бет
Ақуыздың дәстүрлі емес өнімдерге қажеттілігі. Сүт және сүт өнімдерінің оргонолептикалық көрсеткіштері4 бет
Бала емізулі әйелдер мен жүкті әйелдердің тамақтануы8 бет
Баланың ас қорыту жүйесі15 бет
Биологиялық қару3 бет
Гені бұзылған организм6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь