Түйе шаруашылығы


I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Түраралық будандар
2. Тұқымаралық будандар
3. Түйе қырқу
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Түйелер (лат. Camelus) — сірітабандылар отряд тармағына жататын сүтқоректі ірі жануарлардың бір туысы. Түйелер шөлге де, қатты аязға да төзімді, күшті көлік малы. Мұның екі түрі бар: қос өркешті түйе (Бактрия түйесі) — негізгі өсірілетін жерлері: Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Астрахан, Сталинград, Саратов және Чита облыстары, бұрынғы КСРО-да мұның Астрахан түйесі, Қазақстан түйесі, моңғол түйесі деп аталатын негізгі үш тұқымы өсіріледі; бір өркешті түйе (дромедар), — Түрікменстанда, көбінесе Тәжікстанда, Өзбекстанның оңтүстік аудандарында және Қазақстанның кейбір жерлерінде өсіріледі. Ең көп өсірілетін жері — Қарақұм. Қоспақ түрлеріне, пайдалануына, қанына қарай: аруана, желмая, нар деп аталады. Түйенің еті мол, жүні биязы болады.
Түйе ежелден шөлді-тұзды аймақтардың табиғат жағдайларына жақсы бейімделген, аптап ыстықтарда апта бойына сусыз тіршілік ете алатын бірден-бір түлік. Соған қарамастан оларды жазда күніне 2 рет, қыста 1 рет суару қажет, тұзды-кермек суды жақсы ішеді. Қолайсыз табиғат жағдайларында азық ретінде пайдалану үшін өркешіне артық май жиналады. Кеудесіндегі, табандарындағы, шынтағындағы, тізесіндегі қажау сүйелдерінің арқасында ыстық жерде, құмда жата алады. Түйенің тағы бір биол. ерекшелігі – қыста қолда бағуды, сапалы азықтандыруды және жылы қораны керек етпейді. Бірақ Түйелер жүні қырқылған алғашқы аптада өкпек жел мен жоғары ылғалдылыққа төзімсіз, осы мезгілде олардың жауын-шашын мен суыққа ұрынбауын қамтамасыз ету керек.
1. Мұсаев З.Н., Төтеханов А.Ә., Сейдәлиев Б.С. түйе шаруашылығы. Алматы, бастау – 2007-136 бет,
2. Нұрғазы Қ.Ш. Мал шаруашылығы: оқулық – Алматы, ЖШС РПБК «Дәуір», 2012-400 бет.
3. Садықұлов Т.С., Бексейітов Т.К. Мал өсіру және селекция. Алматы, «Дәуір», 2011-448 бет.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті

СӨЖ
Тақырыбы: Түйе шаруашылығы

Тексерген: Қорабаев Ж.З
Орындаған: Мамырбек Б

Семей - 2015
Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Түраралық будандар
2. Тұқымаралық будандар
3. Түйе қырқу
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе

Түйелер (лат. Camelus) -- сірітабандылар отряд тармағына жататын сүтқоректі ірі жануарлардың бір туысы. Түйелер шөлге де, қатты аязға да төзімді, күшті көлік малы. Мұның екі түрі бар: қос өркешті түйе (Бактрия түйесі) -- негізгі өсірілетін жерлері: Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Астрахан, Сталинград, Саратов және Чита облыстары, бұрынғы КСРО-да мұның Астрахан түйесі, Қазақстан түйесі, моңғол түйесі деп аталатын негізгі үш тұқымы өсіріледі; бір өркешті түйе (дромедар), -- Түрікменстанда, көбінесе Тәжікстанда, Өзбекстанның оңтүстік аудандарында және Қазақстанның кейбір жерлерінде өсіріледі. Ең көп өсірілетін жері -- Қарақұм. Қоспақ түрлеріне, пайдалануына, қанына қарай: аруана, желмая, нар деп аталады. Түйенің еті мол, жүні биязы болады.
Түйе ежелден шөлді-тұзды аймақтардың табиғат жағдайларына жақсы бейімделген, аптап ыстықтарда апта бойына сусыз тіршілік ете алатын бірден-бір түлік. Соған қарамастан оларды жазда күніне 2 рет, қыста 1 рет суару қажет, тұзды-кермек суды жақсы ішеді. Қолайсыз табиғат жағдайларында азық ретінде пайдалану үшін өркешіне артық май жиналады. Кеудесіндегі, табандарындағы, шынтағындағы, тізесіндегі қажау сүйелдерінің арқасында ыстық жерде, құмда жата алады. Түйенің тағы бір биол. ерекшелігі - қыста қолда бағуды, сапалы азықтандыруды және жылы қораны керек етпейді. Бірақ Түйелер жүні қырқылған алғашқы аптада өкпек жел мен жоғары ылғалдылыққа төзімсіз, осы мезгілде олардың жауын-шашын мен суыққа ұрынбауын қамтамасыз ету керек.

Түраралық будандар
Туйе шаруашылығында туйелерден алынатын өнімдерді көбейту және оның сапасын жақсарту мақсатында қазақтың айыр өркешті (бактриан) түйелерін түркімен аруанасымен (дромедар) будандастыру арқылы будандар ерте заманнан алынып келді. Осындай әдіспен алынған түраралық буданның бірінші ұрпағының дeнeci зор, күшті және өнімділігі жақсы болады. Ұрпақтардың осындай артықшылықтарын Ч.Дарвин- нің теориясы бойынша будан түйелердің жетілу барысында гетерозистік биологиялық құбылыстың әсерінен екендігі түсіндіріледі.
Аруана мен қос еркешті түйелер климаты, азығы, су жағдайы бір-бірінен көп айырмашылығы бар жерлерді мекендеген. Сол мекендеген жерлерінің жағдайына сай оларға тұқым қуалаушылық қасиет пайда болған. Аруана мен қос өркешті түйелерді будандастырудан алынған будандар екеуінің де қасиеттерін жинақтай келе түрлі жағдайға икемді, төзімді болып өседі. Қос өркешті түйелер тараған Қазақстанның батыс облыстарының суық, аруана туйелері мекендейтін оңтүстіктің ыстық ауа райына будандар жақсы бейімделген. Гетерозисік құбылыс (тіршілік қабілетінің күштілігі, өнімділік қасиетінің молдығы, т.б. белгілері) бірінші ұрпақтың будан нарында жақсы байқалады. Бірінші урпақтың нар маясына бура немесе үлек шөгергенде туған будандар (2-ші буын) гетерозис қасиетін аздап қана сақтайды, ал кейінгі ұрпақтарында бұл қасиет жойылған, будандар негізі тұқымға ауысып кетеді. Қос өркешті түйелер мен аруананы түраралық будандастыру негізінен өндірістік будандастыруға жатады. Бұл будандастырудың негізгі мақсаты- мейілінше төзімді, неғұрлым күшті бірінші ұрпақ буданын алу. Бірінші ұрпақтың еркек тайлақтарын, буыршындарын табиғи жайылым жағдайында cеміртіп етке өтізетіндіктен олар шағылыстыруға пайдаланылмайды, ал ұрғашыларын шағылыс жасына жеткен кезінде бура немесе үлекпен сіңіре будандастыру әдісімен түйе тұқымының біріне аударады. Будандарды өзара қайытуға болмайды.

Тұқымаралық будандар
Түйе шаруашылығында тұқымаралық будандастыру әдістepi қос өркешті түйелер тұқымы арасында кеңінен тараған. Әcipece соңғы кездері қазақы түйе тұқымының Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан сүлесі түйелерінің дене құрылысы мен тірілей салмақтарын жақсарту мақсатында қазақы түйе тұкымы інгеніне қалмақ тұқымы түйесінің бурасын шөгеру арқылы жақсы көрсеткіштерге қол жеткізілді.
1950 жылдарға дейін сол кездегі Шымкент ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Түйе сүті
Түйе өсіру
Түйе бонитировкасы
Түйе терісі
Туйе обасы
Түйе сүтінің поллютанттары
Түйе түрлері мен тұқымдары
Түйе ұдайы өсіру
Түйе сүті туралы
Түйе шаруашылығындағы асыл тұқымды жұмыс
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь