Түйе шаруашылығы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Түраралық будандар
2. Тұқымаралық будандар
3. Түйе қырқу
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Түйелер (лат. Camelus) — сірітабандылар отряд тармағына жататын сүтқоректі ірі жануарлардың бір туысы. Түйелер шөлге де, қатты аязға да төзімді, күшті көлік малы. Мұның екі түрі бар: қос өркешті түйе (Бактрия түйесі) — негізгі өсірілетін жерлері: Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Астрахан, Сталинград, Саратов және Чита облыстары, бұрынғы КСРО-да мұның Астрахан түйесі, Қазақстан түйесі, моңғол түйесі деп аталатын негізгі үш тұқымы өсіріледі; бір өркешті түйе (дромедар), — Түрікменстанда, көбінесе Тәжікстанда, Өзбекстанның оңтүстік аудандарында және Қазақстанның кейбір жерлерінде өсіріледі. Ең көп өсірілетін жері — Қарақұм. Қоспақ түрлеріне, пайдалануына, қанына қарай: аруана, желмая, нар деп аталады. Түйенің еті мол, жүні биязы болады.
Түйе ежелден шөлді-тұзды аймақтардың табиғат жағдайларына жақсы бейімделген, аптап ыстықтарда апта бойына сусыз тіршілік ете алатын бірден-бір түлік. Соған қарамастан оларды жазда күніне 2 рет, қыста 1 рет суару қажет, тұзды-кермек суды жақсы ішеді. Қолайсыз табиғат жағдайларында азық ретінде пайдалану үшін өркешіне артық май жиналады. Кеудесіндегі, табандарындағы, шынтағындағы, тізесіндегі қажау сүйелдерінің арқасында ыстық жерде, құмда жата алады. Түйенің тағы бір биол. ерекшелігі – қыста қолда бағуды, сапалы азықтандыруды және жылы қораны керек етпейді. Бірақ Түйелер жүні қырқылған алғашқы аптада өкпек жел мен жоғары ылғалдылыққа төзімсіз, осы мезгілде олардың жауын-шашын мен суыққа ұрынбауын қамтамасыз ету керек.
1. Мұсаев З.Н., Төтеханов А.Ә., Сейдәлиев Б.С. түйе шаруашылығы. Алматы, бастау – 2007-136 бет,
2. Нұрғазы Қ.Ш. Мал шаруашылығы: оқулық – Алматы, ЖШС РПБК «Дәуір», 2012-400 бет.
3. Садықұлов Т.С., Бексейітов Т.К. Мал өсіру және селекция. Алматы, «Дәуір», 2011-448 бет.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Түйе шаруашылығы
Тексерген: ... ... ... ... - ... ... Негізгі бөлім
* Түраралық будандар
* Тұқымаралық будандар
* Түйе қырқу
* Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Түйелер (лат. Camelus) -- ... ... ... ... ... ірі ... бір туысы. Түйелер шөлге де, қатты аязға да төзімді, күшті көлік малы. Мұның екі түрі бар: қос ... түйе ... ... -- ... ... жерлері: Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Астрахан, Сталинград, Саратов және Чита облыстары, бұрынғы ... ... ... ... ... түйесі, моңғол түйесі деп аталатын негізгі үш тұқымы өсіріледі; бір өркешті түйе (дромедар), -- Түрікменстанда, ... ... ... ... ... және ... кейбір жерлерінде өсіріледі. Ең көп өсірілетін жері -- Қарақұм. Қоспақ түрлеріне, ... ... ... ... ... нар деп аталады. Түйенің еті мол, жүні биязы болады.
Түйе ежелден шөлді-тұзды аймақтардың табиғат жағдайларына жақсы ... ... ... апта ... ... ... ете ... бірден-бір түлік. Соған қарамастан оларды жазда күніне 2 рет, қыста 1 рет суару қажет, тұзды-кермек суды ... ... ... ... ... азық ... пайдалану үшін өркешіне артық май жиналады. Кеудесіндегі, табандарындағы, шынтағындағы, тізесіндегі қажау сүйелдерінің арқасында ыстық жерде, ... жата ... ... тағы бір ... ... - қыста қолда бағуды, сапалы азықтандыруды және жылы қораны керек етпейді. Бірақ Түйелер жүні қырқылған ... ... ... жел мен ... ... ... осы мезгілде олардың жауын-шашын мен суыққа ұрынбауын қамтамасыз ету керек.
Түраралық будандар
Туйе шаруашылығында туйелерден алынатын өнімдерді ... және оның ... ... ... ... айыр ... (бактриан) түйелерін түркімен аруанасымен (дромедар) будандастыру арқылы будандар ерте заманнан алынып келді. Осындай әдіспен ... ... ... бірінші ұрпағының дeнeci зор, күшті және өнімділігі жақсы болады. Ұрпақтардың осындай артықшылықтарын Ч.Дарвин- нің теориясы бойынша будан ... ... ... гетерозистік биологиялық құбылыстың әсерінен екендігі түсіндіріледі.
Аруана мен қос ... ... ... ... су ... ... көп айырмашылығы бар жерлерді мекендеген. Сол мекендеген жерлерінің жағдайына сай оларға тұқым қуалаушылық қасиет пайда болған. Аруана мен қос ... ... ... алынған будандар екеуінің де қасиеттерін жинақтай келе түрлі жағдайға икемді, төзімді болып өседі. Қос өркешті түйелер ... ... ... ... суық, аруана туйелері мекендейтін оңтүстіктің ыстық ауа райына будандар жақсы бейімделген. Гетерозисік құбылыс (тіршілік қабілетінің күштілігі, өнімділік ... ... т.б. ... бірінші ұрпақтың будан нарында жақсы байқалады. Бірінші урпақтың нар маясына бура немесе үлек шөгергенде туған будандар (2-ші буын) ... ... ... қана сақтайды, ал кейінгі ұрпақтарында бұл қасиет жойылған, будандар негізі ... ... ... Қос ... ... мен ... ... будандастыру негізінен өндірістік будандастыруға жатады. Бұл будандастырудың негізгі мақсаты- мейілінше төзімді, неғұрлым күшті бірінші ұрпақ буданын алу. Бірінші ... ... ... ... ... ... жағдайында cеміртіп етке өтізетіндіктен олар шағылыстыруға пайдаланылмайды, ал ұрғашыларын шағылыс жасына жеткен кезінде бура ... ... ... ... ... түйе ... біріне аударады. Будандарды өзара қайытуға болмайды.
Тұқымаралық будандар
Түйе шаруашылығында ... ... ... қос ... ... ... арасында кеңінен тараған. Әcipece соңғы кездері қазақы түйе тұқымының Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан ... ... дене ... мен тірілей салмақтарын жақсарту мақсатында қазақы түйе тұкымы інгеніне қалмақ тұқымы түйесінің бурасын шөгеру арқылы жақсы көрсеткіштерге қол ... ... ... ... сол ... ... ... өсірілетін қазақы түйелердің жүн өнімділігін арттыру мақсатында Моңғолиядан моңғол ... ... ... ... ... ... осы өңірдегі қазақы түйелердің жүн өнімі едәуір деңгейге дейін өсті.
Тұқымаралық будандастыру жұмысы негізінен асыл тұқымды және тауарлық түйе шаруашылықтарында жүргізіле ... Асыл ... ... олар ... ... ... бар ... түзеу үшін жүргізілсе, тауарлық шаруашылықтарда өнімділік қасиеттерін арттыру бағытында жүргізіледі.
Түйе қырқу
Түйе қырқу -- ... көп ... ... ауыр да жауапты ic. Түйені жылына бip рет -- көктемде қырқады. ... ... ... ... жүндері ұяңданып көтеріле бастайды да, шудада ұсталып тұрады. Осы кезеңде көтерілген түбіт жүнін қолмен немесе тарақпен тарап ... ... жүн (20-30%) ... ұшырайды. Түйелерді ауа райының бipқa- лыпты жьлынған кезеңінде cәyip айының 2-ші жартысында қырқады
Егер түйе аз болса қой ... ... ... ... пышақпен қолмен күзейді. Ол үшін алдын ала су себіліп тазаланған аулаға түйелерді тобымен кіргізіп, бір-бірден ұстап жығады да, аяқтарын ... ... ... бip ... қырқады, болған соң түйені екінші жағына аударып, eкінші жағын қырқады. Осындай әдіспен қырыққан кезде 2 жұмысшы ... ... ... 5 ... ... күзей алмайды.
Қолмен күзегенге қарағанда түйелерді тұрғызып қойып (күзеу станогында) қырыққанда күзеу мезгілінің уақытын қысқартуға, қырықтықшылардың ... ... ... және ... ... ... ... етуге мүмкіндік туады. Бұл күзеу станогында қырықтықшылар түйелерді бекітіп, eкi ... ... ... қырқылған жүндерді жандарындағы қанар қаптарға салады да, келесі ... ... ... ... ... туйе шаруашылықтарында осындай қашада әдейі түйе қырқымына арналып Ақтөбе ауыл шаруашылығы құрал-жабдықтар зауытынан шығатын ЭСА-6-200 электр машинасы өндіріске енгізілді. Осының ... ... ... 3-4 ... артып, алынатын жүн өнімінің сапасы да едәуір өсті.
Түйе күзеуге біз ... ... ... қаша да ... ... ... және бонитировка жүргізуге) пайдалануға болады. Бұл қаша жұмысқа ынғайлы, әpi жайлы болып, қызмет ... 12 адам 3-4 ... ... ... Қырқым науқаны біткен соң келесі кезеңде жүннің сапасын жақсарту мақсатымен түйелерді тоғыту қажет. Мұндай процесстерді де ... ... ... ... ... ... Бұл ... да құрылысы күрделі емес, оларды қарапайым шеберханаларда жасап шығаруға болатындығы дәлелденді.
Қорытынды
Түйе өсіру - мал шаруашылығының дәстүрлі салаларының бірі. ... ... ... ... ... ... (116 млн. га) Түйе ... арқылы барынша тиімді пайдалануға болатын, шөл және шөлейт алқаптардың алып жатуы осы саланы өркендетуге кең жол ... ... ... еті мен сүті әрі ... әрі шипалы дәру, жүні - киім, өзі сенімді көлік болған қасиетті жануарды төрт ... ... ... ... Түйе ... объективті және субъективті жағдайларға байланысты түрліше қарқында дамыды. ... 1927 ж. 1,2 млн. бас түйе ... ... ... ұжымдастыру саясатының салдарынан 1941 ж. түлік саны 104,6 ... ... ... ... кейінгі 70 жылға жуық уақыт аралығында мал басы 105,0 - 154,0 мың ... ... ең жоғ. ... 1994 ж. қол ... (153,9 мың). 1980 - 95 ж. аралығында жыл ... 5,0 - 9,0 мың т түйе еті, 4,5 - 5,0 мың т ... 700 - 1000 т жүн ... ... ... Мұсаев З.Н., Төтеханов А.Ә., Сейдәлиев Б.С. түйе ... ... ... - 2007-136 ... ... Қ.Ш. Мал ... ... - Алматы, ЖШС РПБК , 2012-400 бет.
* Садықұлов Т.С., Бексейітов Т.К. Мал ... және ... ... , 2011-448 бет.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түйе шаруашылығындағы асыл тұқымды жұмыс3 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Жануарлардың құрып кету себептері7 бет
Мал шаруашылығының өнімдері21 бет
Түйе өсіру3 бет
Қазақ халқының шаруашылығы мен мәдениеті8 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылық өнімдерінің нарықтық жағдайы7 бет
ҚР мал шаруашылығы базар байланыстарын қазіргі даму жағдайында малдардың өнімдерін өңдеудегі ерекшеліктер3 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь