Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат

І. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім.
III. Қорытынды .
IV. Пайдаланылған әдебиеттер.
Еліміз егемендікке ие болғаннан бастап, біздер жаңа өмірге бет бұрдық. Қарапайым тұрмыста қолданылатын сөздерді нақты термин ретінде ғылымның барлық саласында қолдану қажетті мәселеге айналды. Осы қажеттілікке байланысты салалық терминологиялық сөздіктер әркімнің өз білгеніне қарай жазылып, көптеп жарық көрді. Шындығын айтқанда, көп сөздіктер арасынан оқырмандардың көңілінен шықпайтын аз да болса, бірең сараны кездесіп қалады. Сондай кемшілігі бар сөздіктерден байқалатыны басқа тілдегі терминдердің өзгеріссіз алынуы немесе сәтсіз жасалған баламасы болады. Әрине, осындай кемшіліктермен жарық көрген сөздіктер елімізде терминдердің жедел және дұрыс дамуына қолбайлау болып отыр. Қоғамның дамуына байланысты әр ғылым саласындағы терминдердің саны көбейіп, қолдану аясы кеңейе түсті. Сондықтан да белгілі бір түсінікті дәл белгілеп, сөз мәнін нақтылы көрсететін терминдерді жасау маңызды үрдіске айналды . Сондықтан авторлар сөздік жазбастан бұрын балама сөздерді газет, журналдарға шағын көлемде жиі-жиі шығарып, оқырман қауымның талдауынан өткізсе құба-құп болар еді. Осыған байланысты латынның Oleum және Unguentum деген сөздерін қарастыратын болсақ, осы сөздер медицина, фармация және биология ғылымдарында кеңінен қолданылады әрі осы сөздерді барлық фармацевтер, медицина саласындағы азаматтар біледі. Латынның Oleum сөзі орыс тіліне масло, қазақ тіліне май деп аударылған және Oleum сөзінің орыс тіліндегі әрі қазақ тіліндегі баламаларының нақтылығы еш талас тудырмайды. Ереже бойынша майлар деп глицерин мен май қышқылдарының күрделі эфирлерін айтады.
Қалыпты жағдайдағы майлар сұйық және қатты болады. Ал латынның Unguentum деген сөзін қарастыратын болсақ, бұл сөз латынның Unguere – жағу (мазать) сөзінен алынған. Мұндағы Unguentum сөзі зат есім де, Unguere сөзі – етістік. Сондықтан Unguentum сөзі латын тілінде термин ретінде қолданылған және орыс тіліне мазь деп аударылған. Осы сөздің қазақша аудармасын қарастыратын болсақ, Unguere -жағу етістігінің жақ түбірінің әсерінен қазақшаға бір сөзбен жағылма және екі сөзбен жақпа май деп аударылып, даулы мәселе қалыптасқан. Осындай теке-тірестің салдарынан аударушыларға, оқытушылар мен оқушыларға күні бүгінге дейін үлкен ыңғайсыздық туып отыр. Енді осы сөздің аудармасын келесідей жазып көрейік.
1. Жантасова С.У. Латын тілі жаттығулар жинағы – Алматы, 2002 2. Керимбеков Е.Б. Физиология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сӛздігі. – Алма-Ата: Казахстан, 1991 3. Сауранбаев Н.Т., Мусабаева Г.Г, Ш.Ш.Сарыбаеваның жалпы редакциясымен Орысша-қазақша сөздік, Алматы Дайк-пресс, 2005. 4. М.Н. Чернявский Латинский язык и основы медицинской терминологии.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Фармацевтикалық терминдердің ... ... ... ... ... Билялов Е.Е
Семей 2015
Жоспар
І. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім.
III. Қорытынды .
IV. Пайдаланылған әдебиеттер.
Еліміз егемендікке ие ... ... ... жаңа өмірге бет бұрдық. Қарапайым тұрмыста қолданылатын сөздерді нақты термин ... ... ... саласында қолдану қажетті мәселеге айналды. Осы қажеттілікке байланысты салалық терминологиялық сөздіктер әркімнің өз білгеніне қарай жазылып, көптеп жарық ... ... ... көп ... ... оқырмандардың көңілінен шықпайтын аз да болса, бірең сараны ... ... ... ... бар ... ... басқа тілдегі терминдердің өзгеріссіз алынуы немесе сәтсіз жасалған баламасы болады. Әрине, осындай кемшіліктермен жарық көрген сөздіктер ... ... ... және ... дамуына қолбайлау болып отыр. Қоғамның дамуына байланысты әр ғылым саласындағы терминдердің саны ... ... аясы ... түсті. Сондықтан да белгілі бір түсінікті дәл белгілеп, сөз мәнін нақтылы ... ... ... ... ... ... . Сондықтан авторлар сөздік жазбастан бұрын балама сөздерді газет, журналдарға шағын көлемде жиі-жиі шығарып, оқырман қауымның талдауынан өткізсе ... ... еді. ... ... латынның Oleum және Unguentum деген сөздерін қарастыратын болсақ, осы сөздер медицина, фармация және биология ғылымдарында ... ... әрі осы ... ... ... ... саласындағы азаматтар біледі. Латынның Oleum сөзі орыс тіліне масло, қазақ тіліне май деп аударылған және Oleum ... орыс ... әрі ... тіліндегі баламаларының нақтылығы еш талас тудырмайды. Ереже бойынша майлар деп глицерин мен май қышқылдарының күрделі эфирлерін ... ... ... ... және ... ... Ал латынның Unguentum деген сөзін қарастыратын болсақ, бұл сөз латынның Unguere - жағу ... ... ... ... ... сөзі зат есім де, Unguere сөзі - етістік. Сондықтан Unguentum сөзі латын тілінде термин ... ... және орыс ... мазь деп ... Осы ... ... ... қарастыратын болсақ, Unguere -жағу етістігінің жақ түбірінің әсерінен қазақшаға бір сөзбен жағылма және екі сөзбен жақпа май деп ... ... ... ... ... теке-тірестің салдарынан аударушыларға, оқытушылар мен оқушыларға күні бүгінге дейін үлкен ыңғайсыздық туып ... Енді осы ... ... ... жазып көрейік.Латыншасы - Oleum, орысшасы - масло, қазақшасы - май.Латыншасы - ... ... - ... ... - ... және Unguentum деген латынша терминдер заттардың бір-біріне ұқсамайтындығын және екі зат екенін ... ал осы ... ... ... да заттардың екеу екенін көрсетеді. Енді қазақшаға Oleum - май, ал Unguentum - ... май деп ... ... ... Oleum ... ... баламасы май болса, онда май сөзі екінші рет тағы да Unguentum сөзіне балама бола алмайды. Бұл аударма (жақпа май) екі ... ... ... ... тек сөз ... ... Сондықтан латынның Unguentum деген сөзін жақпа май деп аударуды ғылым тіліне жатқызуға болмайды. Жақпа май сөзі тоң май, ... май, сары май, ... ... ... ... ... майы деген атаулар қатарында болғаны орынды болар еді. Осыдан туындайтыны, Oleum терминінің - май, ал ... ... ... ... ... ... ... Сонымен жағылма деп сыртқа қолданылатын тұтқыр пластикалық қасиетті, бір немесе бірнеше дәрілік заттардан және ... ... ... ... қалыптарды айтады.Қазақстан аймағында өзіндік ерекшеліктері бар 14 облыс ... ... ... ... ... газ ... ... оңтүстік аймақтарда мақта мен егін шаруашылығы дамыған, орталық Қазақстанда тау-кен жұмыстарымен ... ... ... ... орын ... Қазақстан облысында бұғы өсірілетін болғандықтан, онда медицинаға аса қажетті пантокрин және ... да ... ... ... ғылыми тілдің қалыптасуына әр облыстағы сөз ерекшеліктері, яғни, диалектизмдердің де ... ... ... бар. ... ... дәрі жасауда көмекші зат ретінде қолданылатын канифоль қарағай шайырынан алынады. Ол үшін қарағайдан алынған ... ... ... ... ... ... соң, ... бірігіп канифольге айналады. Канифоль ашық сары немесе ашық қоңыр, жарылып сыңған беті жылтыр, косистенциясы морт шыны тәрізді зат ... Иісі ... ... дәмі ... ... ... ... сірке қышқылында, тоң майларда, эфир майларында жақсы және аздап ... ... ... ... ... ... ал суда ... зат болады. Су моншасында балқып, мөлдір сұйықтық түзеді. Температураны 1500С-қа көтергенде хош иісті буға айналып, ыдырай бастайды. Күйдіргіш негіздермен және ... ... ... ... суда ... ... ... түзіледі. Қарағай қабығының жарылған жерінде жиналған шайырларды жергілікті халық жинап алып, балқытып өңдеп, суық күндері тамақ, ... алу ... ... ... алу ... сағыз ретінде шайнап жүреді екен. Шығыс қазақстандықтар бұл өнімді түймеш деп ... ... ... ... ... ... қазақша баламасы түймеш деп алынса, онда пікір ... ... ... ... ... ... әр ғылым саласындағы терминдердің саны көбейіп, қолдану аясы кеңейе түсті. Сондықтан да ... бір ... дәл ... сөз ... ... ... ... жасау маңызды үрдіске айналды. Ғұлама ғалым Олжас Сүлейменовтың орыстың деген сөзі, түріктің деген сөзінің калькасы, яғни тура аудармасы, әрі осы ... ... ... сөзі ... деп ... бар. Осыдан айтарым, әу бастан қазақ халқы жорыққа ... ... ... ... ... және ... ... адамдарды деп атаған. Осының өзі біздің тілдің сонау алыстан бастау алатынына дәлел бола алады. Сол заманнан бастап қазақ сөзіне, ... ... ... ... көптеп болған, тек еңбектерін жазба түрінде қалдырғандары ғана біздерге жеткен. Осыған байланысты ұлы ғалым, қоғам қайраткері әрі ақын, ағартушы Ахмет ... ... ... ... - ... - , латынның - водород - деп ... баға ... ... халқының алтын қорынан орын алды. Еліміз егенмендікке ие болғаннан бастап, біздер жаңа өмірге бет бұрдық. Көптеген оқулықтар, терминдік сөздіктер ... ... ... ... ... ... ... оқулықтар мен терминдік сөздіктер мазмұны және сапасы жағынан нашар жасалып, терминдердің ... ... ... кедергі болып отыр. Сондықтан авторлар сөздік жазбастан бұрын балама сөздерді ... тілі ... ... ... ... ... ... көлемде жиі-жиі шығарып оқырман қауымның талдауынан өткізіп, термин сапасын оңтайлап алғандары дұрыс болар ... ... ... ... ... ... фармация ғылымында жиі қолданылатын балама сөздердің тізімін бергенді жөн ... ... - жегі ... - ... ... ... воды - хош иісті сулар.4.Апробация - сынақтама.5.Бумага вощеная - ... ... ... - қол ... ... ... - ... заттар .8.Взвесь - жүзгін.9.Водорастворимые покрытия - суда еритін жабындар.10.Водородный пероксид - ... ... ... ... баня - су ... - жаңғыру,түлеу, қайта туу.13.Воспроизведение - қайта жасау.14. Вспомогательные вещества - ... ... - ... сырье - кептірілген (құрғатылған) шикізат.17.Вытяжная вентилляция - сорма желдеткіш.18.Габарит - ауқым, қомақ.19.Генеральное решение - сара ... - ... ... - ... ... лекарственные формы - көземдік дәрілік қалыптар23.Глазные мази - ... ... ... - көземдік ерітінділер.25.Густой экстракт - Қою ... қою ... - ... - ... - сығымдағыш.29.Смесь - қоспа.30.Сумма - қосынды.31.Датировка - ... - ... - ... - күйдіргі.35.Жир - тоң май.36.Загрузка - ... - ... ... ... - ... ... ... - сұйық жағылма.40.Линименты - сұйық жағылмалар.41.Жидкий экстракт - ... ... ... еріткі.42.Измельчение - ұсақтау.43.Сухой экстракт - құрғақ экстракт құрғақ еріткі.44.Экстракт - экстракт, еріткі.45.Маркер - ... - ... - ... - ... - ... - ... - ... - тұндыру.53.Фильтрование - сүзу.54.Форсунк - бүріккіш.55.Пипетка - тамызғы.56.Подставка - ... - ... - ... - ... - нақты салмақ.61.Водяная баня - су моншасы.62.Холодильник - ... - ... ... - ... ... - тарау.66.Раздел - бөлім.67.Наименование - атауы.68.Название - аталуы.69.Надпероксид - ... ... - ... ... - ... ... ... - бағана.73.Метод - әдіс.74.Капсула - қапташа, қаптама, капсула.75.Сироп - ... ... ... - ... - ... - ... - ... - тел нұсқа.81.Настой - тұным.82.Инвентарная книга - түгендеу кітабы.
Енді фармация саласындағы терминдерге келетін ... ол ... ... ... ... препараттардың айналымдарымен тікелей байланыста болғандықтан, аздап болса да қазіргі фармация жағдайына тоқтала кеткенді жөн көрдік. Соңғы деректерге қарағанда еліміз шет ... ... 900 млн. ... ... ... ... алады екен және сол препараттар халыққа қажетті дәрілердің тек 90 пайызын ғана құрап, ал қалған 10 пайызы елімізде ... ... ... ... ... ... ... препараттар алынады және өсімдіктер мен жануарлар мүшелерінен алынатын дәрілердің атаулары онша көп емес. Орыс тілінде ... ... ... ... ... ... ... линименты деп жалғасып кете береді. Енді осылардан қазақшаға аударылғаны бар ма ... ... ... тек қана ... деген сөзі дұрыс аударылып қалғандары әр түрлі сөздермен бұрыс аталып жүр. Ең бір сорақылығы настой мен настойка сөзін тұнба және ... деп ... Бұл екі ... ... ... да емес, сығынды да емес, физикалық табиғаты бойынша өздеріне тән иісі түсі ... ... ... Енді ... ... ... талқылайтын болсақ, суда ерімейтін және меншікті салмағы судан ауыр ... ... ... қатты араластырып тұндырып қоятын болсақ, су тұнған кезде суда ерімейтін, меншікті салмағы судан ауыр ... ... ... ... ... лайланған су тұнып, мөлдір түске айналған болар еді. Осыдан судың астында жатқан ұнтақ шөгіндісін тұнба, ал судың мөлдір қабатын сол ... лай ... ... деп атар ... ... ... белгісіз дәрілерге жазылған аннотацияларда осындай қателіктер жиі жіберіледі. Енді медицина, фармация, тағамтану мен басқа ... ... ... қолданылатын добавка сөзін қарастырайық. Бұл сөзді кейбір мамандар қазақ тіліне қоспа, қосынды, үстеме, ... ... деп ... Қоспа-смесь, қосынды-сумма, үстеме-добавочный, үстеме қоспа-добавочная смесь деп аударылып, добавка сөзінің нақтылы мағынасы анықталмаған. 1978 жылы жарық көрген ... ... ... ... ... үстеме, ал добавочный-қосымша, үстеме деп аударылған. Осыдан байқайтынымыз, добавить пен добавка екі ұғым, ал добавка мен добавочный сөздері ... ... бір ұғым бола ... ... ... ... талдауды жөн көрдік. Бег. м. только. ед.- жүгіріс, жүгіру. Ал беглец м. - ... Бұл ... ... салсақ бег деген сөз іс қимылды білдірсе, ол сөздін беглецке айналуы қашқын адам ... ... ... ... ... ... сөз қосып ұлғайту және екеу деген ұғымын білдірсе, осы қос ... ... ... ... деген зат есім сөзі түзеді. Осылай сөздерді өрнектеу қазақ тілінде ... ... ... оған ... ... ... ... зат есімді ұғым пайда болады. Тас - ... ... де осы ... толықтай түседі. Жоғарыда келтіріліп отырған қосқын сөзі халық арасында бұрыннан ... ... ал ... ... ұмыт бола ... сөздер қатарына жатады. Мәселен, бір үйір малға басқа жақтан келіп, саны ... ... ... ... деп ... ... орыс тіліндегі добавка сөзі қазақ тіліне қосқын деп аударылса, ол өте орынды болған ... ... ... ... ... туралы қысқаша талқылауды келтіре кеткенді жөн көрдім. Көзге арналған тамшылар орыс тілінің ... ... ... деп дұрыс аталмаған, яғни орысшасы көз тамшылары деген ұғымды ... ... ... ... ... ал қазақшаланған көз тамшылары деген сөз тіркесі, көзден шыққан жасты білдіреді. Дүние жүзінде алғаш рет көзілдірікті жасаған қытайлықтар ... Сол ... сөзі көз және ... ... ... ... кімге болас да қиынға түспейді, Сондықтан осы аталып отырған глазные капли ... ... ... деп ... ... ... еді деп ойлаймын.
ТұжырымФармацияда қолданылатын терминдерді сипаттай отырып, жаңа терминдер жасау үшін кейбір ... ... ... ... ... жасалды.
Қорытынды
Клиникалық термин элементтерді құраушы латын-грек термин құраушы элементтер.Грек-латын термин элементтерін білу ... ... ... ... ... табылады. Клиникалық терминология медициналық терминологияның ауқымды бөлігі.Мұнда ... ауру ... ... және ... әдістері сонымен қатар клиникалық мамандардың атауы беріледі:
Қолданылған әдебиеттер
1. Жантасова С.У. ... тілі ... ... - ... 2002 2. ... Е.Б. ... ... орысша-қазақша түсіндірме сӛздігі. - Алма-Ата: ... 1991 3. ... Н.Т., ... Г.Г, ... ... ... Орысша-қазақша сөздік, Алматы Дайк-пресс, 2005. 4. М.Н. ... ... язык и ... ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі4 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы8 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы ақпарат6 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы мәлімет9 бет
Фармацевтика терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі7 бет
Фармацевтикалық терминдерді латын тілінде дәріптеу ережелері5 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі5 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы4 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі атаулары21 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь