Әдеби байланыс Хасен Оралтай және Қажығұмар Шабданұлы шығармашылығы

Атамекендегі қазақ әдебиетін алып бәйтерекке теңесек, моңғолиядағы қазақ әдебиеті соның бір мәуелі бұтағы болып табылады. Бұл өлкедегі қазақтар арасынан жиналған фольклорлық мұра 5 том кітап боп жарыққа шықты.
Қажығұмар Шабданұлы (1925 жыл, Таңсық елді мекені, Шығыс Қазақстан облысы - 15-ақпан, 2011 жыл, Шәуешек қаласы, ҚХР) - жазушы.
1930-шы жылдардың басында ашаршылықтан бас сауғалап, ата-анасымен Қытайдың Шыңжаң өлкесіне қарасты Дөрбілжін ауданына ауып барған. Жергілікті халықтардың мәдени-ағарту көтерілісі кезеңінде Дөрбілжіндегі «Қазақ-қырғыз ұйымын» басқарған. Алғаш рет 1958 ж. «оңшыл», «солшыл» деген саяси айыптаулармен сотталып, 22 жылға бас бостандығынан айрылған Қажығұмар жазасын Такламакан шөліндегі Тарым лагерінде толық өткеріп, 1980 жылы бостандыққа шығады.
1986 жылы желтоқсанында ұлттық дербестікті көздейтін «Үміт» атты партия құрды және Қазақстанның астыртын ұйымдарымен байланыс жасады деген айыптаулармен, шетел жансызы деген желеумен 13 жылға екінші мәрте түрме жазасына кесіледі. Бұл жаза мерзімін ол Үрімжі қаласының №1 түрмесінде өткізеді.
Қытай өкіметі тарабынан саяси себептерге байланысты қудаланғаны үшін Қажығұмар Шабданұлы қамауда отырған кезде адам құқығын қорғау жөніндегі «Халықаралық рақымшылық» (Амнести интернешнл) ұйымы оны «ар-ождан тұтқыны» деп танып, Қытайдың құзыретті ресми орындарынан ол кісіге байланысты әділ тергеу мен ашық сот жүргізуін жүйелі түрде талап еткен.
Шығармалары
• «Қылмыс» романы (2009), жалпы алты томдық кесек шығарма, жазушы барлғын қытай түрмесынде бітірген. Бұл шығармасында жазушы бас кейіпкер Біғәділ арқылы өзінің бастан кешкендерін баяндап шығады, 30-жылдарғы казаққа төнген аштық апаты, солақай саясаттың елге төндірген зардабы, Шынжаңға ашаршылқтан, қуғын сүргіннен қашып келген қазақтардың тіптіде мүшкіл қалге түскені, дүңгендер көтерілсі, қытайдың өктемдігі баяндалады. Жазушының бұл кесек шығармасы қазақ адебиетіне қосқан үлкен үлесі.
• «Пана» романы , үш аймақ көтерілісі кезіндегі Сұлубай батырдың әңгімесін арқау етіп жазылған тарихи роман.
Қажығұмар Шабданұлы (1925 жыл, Таңсық елді мекені, Шығыс Қазақстан облысы - 15-ақпан, 2011 жыл, Шәуешек қаласы, ҚХР) - жазушы.
1930-шы жылдардың басында ашаршылықтан бас сауғалап, ата-анасымен Қытайдың Шыңжаң өлкесіне қарасты Дөрбілжін ауданына ауып барған. Жергілікті халықтардың мәдени-ағарту көтерілісі кезеңінде Дөрбілжіндегі «Қазақ-қырғыз ұйымын» басқарған. Алғаш рет 1958 ж. «оңшыл», «солшыл» деген саяси айыптаулармен сотталып, 22 жылға бас бостандығынан айрылған Қажығұмар жазасын Такламакан шөліндегі Тарым лагерінде толық өткеріп, 1980 жылы бостандыққа шығады.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ ... ... ... ФАКУЛЬТЕТІ
СОБӨЖ
Тақырыбы: Әдеби байланыс Хасен Оралтай және Қажығұмар Шабданұлы шығармашылығы
Орындаған: Əубəкірова Л.К.
Тексерген : Құрмамбаева Қ.С.
Семей ,2015жыл ... ... ... алып ... ... ... ... әдебиеті соның бір мәуелі бұтағы болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... мұра 5 том ... боп ... шықты.
Қажығұмар Шабданұлы (1925 жыл, Таңсық елді мекені, Шығыс Қазақстан ... - ... 2011 жыл, ... ... қаласы, ҚХР) - жазушы.
1930-шы жылдардың басында ашаршылықтан бас сауғалап, ата-анасымен ... ... ... ... Дөрбілжін ауданына ауып барған. Жергілікті халықтардың мәдени-ағарту көтерілісі кезеңінде Дөрбілжіндегі басқарған. Алғаш рет 1958 ж. , деген саяси ... ... 22 ... бас бостандығынан айрылған Қажығұмар жазасын Такламакан шөліндегі Тарым лагерінде толық ... 1980 жылы ... ... жылы ... ұлттық дербестікті көздейтін атты партия құрды және Қазақстанның астыртын ұйымдарымен байланыс жасады деген айыптаулармен, шетел жансызы ... ... 13 ... ... ... түрме жазасына кесіледі. Бұл жаза мерзімін ол ҮHYPERLINK "https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B6%D1%96"рHYPERLINK "https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B6%D1%96"імжі қаласының №1 түрмесінде өткізеді.
Қытай өкіметі тарабынан ... ... ... қудаланғаны үшін Қажығұмар Шабданұлы қамауда отырған кезде адам құқығын қорғау жөніндегі (Амнести интернешнл) ұйымы оны деп ... ... ... ... ... ол ... ... әділ тергеу мен ашық сот жүргізуін жүйелі түрде талап еткен.
Шығармалары
* романы (2009), жалпы алты томдық кесек шығарма, жазушы барлғын ... ... ... Бұл ... жазушы бас кейіпкер Біғәділ арқылы өзінің бастан кешкендерін баяндап шығады, ... ... ... аштық апаты, солақай саясаттың елге төндірген зардабы, Шынжаңға ашаршылқтан, қуғын сүргіннен қашып келген қазақтардың ... ... ... ... ... көтерілсі, қытайдың өктемдігі баяндалады. Жазушының бұл кесек шығармасы қазақ ... ... ... үлесі.
* романы , үш аймақ көтерілісі кезіндегі Сұлубай батырдың әңгімесін арқау етіп жазылған ... ... ... (1925 жыл, ... елді ... ... Қазақстан облысы - 15-ақпан, 2011 жыл, ШHYPERLINK "https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D3%99%D1%83%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA"әуешек ... ҚХР) - ... ... басында ашаршылықтан бас сауғалап, ата-анасымен Қытайдың Шыңжаң өлкесіне қарасты Дөрбілжін ауданына ауып барған. Жергілікті халықтардың мәдени-ағарту көтерілісі кезеңінде ... ... ... рет 1958 ж. , ... ... айыптаулармен сотталып, 22 жылға бас бостандығынан айрылған Қажығұмар жазасын Такламакан шөліндегі Тарым ... ... ... 1980 жылы ... шығады.
1986 жылы желтоқсанында ұлттық дербестікті көздейтін атты партия құрды және Қазақстанның астыртын ұйымдарымен ... ... ... ... шетел жансызы деген желеумен 13 жылға екінші мәрте түрме жазасына кесіледі. Бұл жаза ... ол ... ... ... қаласының №1 түрмесінде өткізеді.
Қытай өкіметі тарабынан саяси себептерге байланысты қудаланғаны үшін Қажығұмар Шабданұлы қамауда отырған кезде адам ... ... ... (Амнести интернешнл) ұйымы оны деп танып, Қытайдың құзыретті ... ... ол ... ... әділ ... мен ашық сот ... ... түрде талап еткен.
Шығармалары
* романы (2009), жалпы алты томдық кесек шығарма, жазушы барлғын қытай түрмесынде ... Бұл ... ... бас ... ... ... ... бастан кешкендерін баяндап шығады, 30-жылдарғы казаққа төнген аштық апаты, солақай саясаттың елге төндірген зардабы, Шынжаңға ... ... ... ... ... қазақтардың тіптіде мүшкіл қалге түскені, дүңгендер көтерілсі, қытайдың өктемдігі баяндалады. Жазушының бұл кесек ... ... ... ... ... ... ... , үш аймақ көтерілісі кезіндегі Сұлубай батырдың әңгімесін арқау етіп жазылған ... ... ... (1933 - 2010) - ... ... қазақ қайраткері, ұлт азаттық қозғалысын зерттеуші, тарихшы, публицист, түрік, қазақ, ағылшын, неміс т. б. тілдерде жазылған еңбектердің авторы. Алаш ... ... (1994), ... ... ... ун тінің құрметті проф. (1994). Қазақ халқының ... ... ... ... ... арналған түрік тілінде жазылған (Измир, 1961), (Измир, 1965), (Стамбул, 1975), ... 1965) ... ... ... Айтбаевтың дастанын және өлеңдерін (1971), тұңғыш рет сөздік ... ... ... ... ... ... материалдар жарияланатын журналын (17 сан) өз қаржысына шығарып тұрды (1962-1986). Стамбулда 1973 ж. ... ... ... халқының ғасырларға созылған ұлт азаттық қозғалысына шолу жасалынды, әсіресе, Алаш қозғалысына, Алаш Орда партиясына, Алаш өкіметіне дұрыс баға ... Ә. ... А. ... М. ... М. ... Ж. ... X. Досмүхамедов, М. Шоқаев, А. Бірімжанов, Ә. Ермеков, О. Қарашев, М. Жұмабаев, Р. ... Т. ... С. ... Н. ... О. ... С. ... т. б. Шығ. ... шыққан қазақ зиялыларының өмірбаяны, қоғамдық қызметі көрсетілді. Абай дәстүрлерінің Алаш азаматтары шығармаларында тамыр жаюын жан- жақты баяндады. Қытайдағы ... ... ... ... азаттық үшін алысқан қазақтардың үлкен бір азапты көшін (1947-54) Тибет, Үндістан, Пәкістан ... ... ... ... ... батыр, өз әкесі туралы (, 1993, № 7) шығармасын ... ... (1986) ... ... тұсында X. дүние жүзіне дабыл қағып, жазықсыз қараланған қазақ ұлтын қорғау туралы үн көтеріп, ... ... сөз ... ... ... ... Сол ... еңбегі түрік тілінен аударылып, қазақша жарияланды (, 1992, № 2). ... ... ... істеген (1967 жылдан) Х. дүниежүзі қазақтарына тарих, ... ... ... ... ... көп еңбек сіңіріп, ұлы Абай көздеген ұлттық сананы, еркіндік мұраттарын қалыптастыруға үлес қосты.
Сәуірдің 14-і күні ... ... ... ... ... сыйлығының иегерi Хасен Оралтай 77 жасында ауыр науқастан ... ... ... ... ... жылдары Азаттық радиосының қазақ бөліміне басшылық еткен болатын. Шығыс Түркістанның Тарбағатай аймағында дүниеге келген Хасен Оралтай өткен жиырмасыншы ғасырдың орта ... ... ... армандаған қазақтың үлкен тобын Шығыс Түркістаннан алып шығып, небір ... ... ... ... батыры Қалибек Хакімнің ұлы. Кейін Хасен Оралтай әкесінің Шығыс Түркістандағы қазақтарды қытай ... ... ... ... мен ... ... күресі жайлы өмір шежіресін деген кітабында баяндаған. Азаттық радиосы ... ... ... ... қазаның арты қайырлы болсын деп көңіл айтып, хабарласқан болатын:
-деп күрсіне әңгімеледі ... ... ... ... тұратын немере қарындасы, халықаралық саясат ғылымының докторы Мәриям Хакім марқұмның өмірлік жолындағы ұстанымы жайлы былай дейді:.1954-1967 жылдары Түркияда ... ... ... ... жолында күрескен алаш азаматтарының ұранымен газет, журнал, кiтап шығарумен айналысты. 1968 жылдан Мюнхендегі Азаттық ... ... ... ... Оралтай 1988 жылдан бастап 1995 жылға дейін Азаттықтың қазақ бөлімін басқарған.1986 жылғы ... ... ... ... жүйеге қарсы көтерілісі туралы күллі әлемге Азаттық ... ... ... жар салған еді. Кейін Хасен Оралтай қазақ жастарының Желтоқсан көтерілісі жайында Батыс баспасөзінде жарық көрген түрлі ... ... ... ... етіп ... ... ... сол еңбекте советтік Қазақстандағы алғашқы толқу турасында өзіндік баға да ... ... ... ... ... еткен 27 жылда советтік бұғаудағы қазақтың өзекті мәселелерін ұдайы көтерумен болды. Қазақстан халқына еркін де, бейтарап ақпарат ... ... ... ... ... ... ... мүддесін қорғау жолында өз ұстаным-сенімдерін ашық танытқанда шен алуды, пайда табуды көздемеген еді деп еске алады ... ... Қажы ... - атақты қазақ ақыны, діни қайраткері, халық ағартушысы. Шығыс Түркістандағы Алтай аймағының Көктоғай ауданында кедей отбасында ... ... Бала ... ... ауыл ... одан ... Бұқар медресесінде дәріс алып араб, парсы тілдер, сондай-ақ шариғат пен тәжуитті үйренген. 1908 жылы ... ... ... ... тобының аудармашы ретінде Меккеге қажыға сапар шегіп барады. 1910 ж. елге ... ... соң, ... ... ... ашып ... болады. 1939 жылы Шэнь Шицайдің үкіметіне наразы шыққан ... ... ... ... үшін ұсталып қамалды да, 1940 жылы абақтыда қаза болды.
Ақыт Қажы атамыздың "Жиһанша", "Ахиретбаян", "Сәйпілмүлік - ... ... ... ... ... рет жарық көрді. Оның "Абақ керей шежіресі", "Ер Жәнібек", "Алтай" сияқты толғау өлеңдері қолжазба түрінде кең тараған. Ақын Ақыт ... ... ... ... астам халық ақындарының шығармалары жинастырылып, зерттеліп, ел игілігіне айналды. Тауданбек Қабанұлы(1830-1908), Төлебай Бөжекұлы(1858-1924), Мешел Қожекеұлы(1858-1928), ... ... ... ... ... ... ... БұHYPERLINK "https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B&action=edit&redlink=1"рHYPERLINK "https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B&action=edit&redlink=1"қасын Тауданбекқызы(1905-1968) т.с.с. халық ақындарының шығармашылығы арнайы зерттеліп, оқырман қауымға жол тартты. МХР ... ... ... ... 1940 жылы ... "https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-_%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9&action=edit&redlink=1"н-HYPERLINK "https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-_%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9&action=edit&redlink=1" Өлгий қазақ ұлттық аймағы боп жеке құрылды. Бұл оқиға мұндағы қазақтың әлеуметтік-саяси өміріне бетбұрыс әкеп, ұлттық ... ... ... ... 1942 жылы ... "Қазақ аумағында жаңа әліпбиді қолдану туралы" қаулы қабылданып, латын әрпі ... ... ... ... ... (кириллица) әліпбиін пайдалану ісі жүзеге асып, ана ... ... рет ... ... ... ... ... "https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80"р") жарыққа шығып, қаламгерлер осы газет төңірегінде топтаса бастады. Тұңғыш мәдени ошақ Ұлттық клуб құрылды.
1955 жылы қазақ қаламгерлері ... ... 1957 жылы ... 4 ... жарық көретін "Жаңа талап" альманағы (қазіргі "Шұғыла") шыға бастады. 1948 жылы өткен Моңғолия Жазушылар Одағының съезіне ақын АHYPERLINK "https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B"қтан ... ... ... ... бастаған қаламгерлер қатысты. 1968 жылы 28 желтоқсанда МХРП ОК-нің саяси бюросы арнайы қаулы қабылдап, МХР Жазушылар Одағының қазақ бөHYPERLINK ... ... ... құрды. Мұның бәрі ұлттық мәдениеттің түлеп жаңғыруына, әсіресе жаңа ... ... ... зор ... ... ... ... бүгінге дейін әдебиет саласында 400-дей қаламгер еңбек етіп, олардың қатарынан 20-дан астамы МХР Жазушылар Одағының мүшесі шығып, 70-тей ... ... ... ... ... мүше ... 1957-жылдан кейінгі кезеңде ақын-жазушы, драматургтер алды 10, арты бір ... ... ... ... 300-ге ... ... шығарма, зерттеу, 40-тан астам біріккен жинақ, моңғол тілінде 30 ... ... ... ... жаңа мазмұны мен түрі пайда боп әңгіме, ... ... ... кинодрама, поэма, сатира, фантастика секілді барлық жанрды қаламгер қауым игеруге атсалысты.
Моңғолиядағы жазба әдебиеттің даму кезеңін екіге бөліп қарастыруға ...
І ... ... ... Бұл жаңа ... ... болып қалыптасу кезеңі. ІІ кезең: 1970 жылдан бүгінге дейінгі уақыт. Бұл жазба әдебиетінің толысу дәуірі.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдеби байланыс: Х.Оралтай және Қ.Шабданұлы шығармалары18 бет
«Бабыр – наме» прозалық шығармасы.5 бет
Алаш тұлғаларының көзқарасындағы үндестік5 бет
Алаш қозғалысы және Атбасар өңірі4 бет
Қажығұмар Шабданұлы «Қылмыс» романы10 бет
1930-40 жылдардағы ана тіліндегі математика оқулықтары және олардың ерекшеліктері64 бет
«Дала уалаяты», «Түркістан уалаяты» газеттеріндегі қоғамдық-саяси және ағарту мәселелері30 бет
Асан қайғының қоғам туралы философиясы3 бет
Етістіктің лексика-грамматикалық сипаты9 бет
Коммуникативтік акт шеңберіндегі төл сөздің семантика - интонациялық сипаты24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь