Экономикалық теория қалыптасу кезендері

Экономикалық ілімдерді жүйелеудің ең алғашқы белгілі талпыныстары бірінші Аристотель (б.з.д. 364-322) мен Платон (б.з.д. 428-348) сияқты ежелгі грек ойшылдарымен байланысты. Олар өз зерттеулерінде экономикалық өмірдің негізгі мәселелерін қарастырған. Аристотель экономиканы байлық туралы ғылым ретінде анықтап, құн, баға және ақша теориясына өте көп үлес қосты.
Жоғарыда атап өткеніміздей, «экономика» термині ежелгі грек сөзі, оны алғаш рет грек жазушысы және тарихшы Ксенофонт (б.з.д. 430-355) қолданған. Шын мәнінде, бастапқы мағынасында «экономия» сөзі орын алған, ол үй шаруашылығын жүргізудің өнері туралы ғылым ретінде сипатталды. Алайда, уақыттың өзгеруіне байланысты экономикада жаңа ұғымдар пайда бола бастады. Мемлекеттер қалыптасып, қоғамдық еңбек бөлінісі мен айырбас қатынастары дами бастады. Осыған орай, біртұтас мемлекеттің халық шаруашылығын басқару қажеттілігі туындады. Осы кезде француз экономисі Антуан де Монкретьен (1575-1621) 1615 жылы «Саяси экономия трактаты» атты еңбегін жариялайды. Онда ол сауда қатынастарын жан-жақты дамыту арқылы экономикалық саясатты жүргізуді ұсынады. Сөйтіп, экономия сөзі саяси экономия деп аталатын сөз тіркесіне айналды. «Саяси экономия» - бұл кең мағынасында, халық шаруашылығын мемлекет тұрғысынан басқару туралы ғылым. Сол уақыттағы осы ғылым тұрғысында экономистер мемлекеттің ұлттық табысын арттыратын шешімдерді және шаруашылық жүргізудің негізгі мәселелерін алға тартты.
МЕРКАНТИЛИЗМ. Экономикалық теориядағы алғашқы мектеп – меркантилизм болып табылады. Бұл бағыт ұлттық табыстың негізгі көзі деп байлық ретінде саналатын алтын мен күмісті жинау мәселесін қарастырды. Бұлар байлықтың көзі тек саудада деп түсінді, яғни сырттан бағалы металлдарды арзанға сатып алып елге жинау беру және оларды басқа елдерге қымбатқа сату. Меркантилизмнің басты өкілдері болып жоғарыда аталған А. Монкретьен, ағылшын экономисі Томас Мэн (1571-1641), Уильям Стаффорд (1554-1612), француз экономисі Жан Батист Кольбер (1619-1683), орыс экономисі Иван Посошков (1652-1726) табылады. Меркантилистер экономикалық теорияның ғылым болып қалыптасуына айтарлықтай өз үлестерін қосты. Сонымен, меркантилизм – бұл байлықтың сыртқы сауда нәтижесінде жасалатынын түсіндіретін және айналыс аясын зерттейтін экономикалық теорияның бір бағыты.
1.А.Н.Доғалов; Н.С. Досмағанбетов «Экономикалық теория» 56-59 бет; Алматы,2014
2. «Жалпы экономикалық теория» оқулығы 252-255 бет; Қ.Жұбаенов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті,2004
        
        Қазақстан Республикасының  Білім және Ғылым  министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:1.Экономикалық теория қалыптасу кезендері.
Тексерген: Габдуллина Л.Б
Орындаған: Қасым Қарлығаш
Семей ... ... ... ең ... ... ... бірінші Аристотель (б.з.д. 364-322) мен Платон (б.з.д. 428-348) сияқты ежелгі грек ... ... Олар өз ... экономикалық өмірдің негізгі мәселелерін қарастырған. Аристотель экономиканы байлық туралы ғылым ретінде анықтап, құн, баға және ақша теориясына өте көп үлес ... ... атап ... ... ... грек ... оны ... рет грек жазушысы және тарихшы Ксенофонт (б.з.д. 430-355) ... Шын ... ... ... сөзі орын ... ол үй шаруашылығын жүргізудің өнері туралы ғылым ретінде сипатталды. Алайда, уақыттың өзгеруіне байланысты экономикада жаңа ұғымдар пайда бола бастады. Мемлекеттер ... ... ... ... мен ... қатынастары дами бастады. Осыған орай, біртұтас мемлекеттің халық шаруашылығын басқару қажеттілігі туындады. Осы кезде француз экономисі Антуан де ... ... 1615 жылы атты ... ... Онда ол сауда қатынастарын жан-жақты дамыту арқылы экономикалық саясатты жүргізуді ұсынады. Сөйтіп, экономия сөзі саяси экономия деп аталатын сөз ... ... - бұл кең ... ... шаруашылығын мемлекет тұрғысынан басқару туралы ғылым. Сол ... осы ... ... ... ... ұлттық табысын арттыратын шешімдерді және шаруашылық жүргізудің негізгі ... алға ... ... ... ... ... - меркантилизм болып табылады. Бұл бағыт ұлттық табыстың негізгі көзі деп байлық ... ... ... мен ... ... ... ... Бұлар байлықтың көзі тек саудада деп түсінді, яғни сырттан ... ... ... сатып алып елге жинау беру және оларды басқа елдерге ... ... ... ... ... болып жоғарыда аталған А. Монкретьен, ағылшын экономисі Томас Мэн (1571-1641), Уильям Стаффорд ... ... ... Жан ... ... ... орыс экономисі Иван Посошков (1652-1726) табылады. Меркантилистер экономикалық ... ... ... қалыптасуына айтарлықтай өз үлестерін қосты. Сонымен, меркантилизм - бұл байлықтың сыртқы сауда нәтижесінде жасалатынын түсіндіретін және айналыс аясын ... ... ... бір ... Бұл мектептің негізін салушылар болып француз ғалымдары Франсуа Кенэ (1694-1774) мен Анн ... ... ... Физиократтар экономикалық ғылымда айтарлықтай бетбұрыс жасады. Олар бірінші болып өндіріс аясына көңіл бөлді. Олардың ойынша, байлықтың көзі сауда емес, ... ... ... олар ауыл ... ... ғана жақтады, яғни ауыл шаруашылығындағы жұмысшылардың еңбегі арқылы ұлттық табыс жасалады, ал жер табиғаттың берген сыйы, олай ... ... ... өнім ғана ... ... ... алады деп дәріптеді. Бұл жерде ауыл шаруашылығынан басқа экономиканың салалары (өнеркәсіп, сауда, т.б.) деп саналды. ... ... ... ... ... ... рет ... экономика шеңберінде (әсіресе, Кенэнің Францияның ұлттық шаруашылығын зерттеуі) ... ... ... ... ... ... физиократизм - бұл пайда табудың жолы ең алдымен, ауыл шаруашылығы саласында қалыптасатынын және өндіріс аясын зерттейтін экономикалық теорияның бір ... ... ... ... ... ... мен ... сүбелі үлесті ағылшын экономистері Уильям Петти (1623-1687), Адам Смит (1723-1790), Давид Рикардо (1772-1823), Джон ... ... ... ... экономисі Жан Батист Сэй (1762-1832) қосты. Классиктер (бұларға деген атақ берген Карл Маркс еді) ... ... ... ... ... көзі тек ауыл ... ... арқылы ғана емес, барлық өндіріс салаларындағы еңбекпен алынатынындығын қадап айтты. Бұл бағыт шеңберінде еңбек құнының теориясы жасалып, барлық саладағы және ... ... ... ... үдерісіне қатыса отырып ең тиімді нарықтық айырбас нысандарын жүзеге ... ... ... дамыды. Классикалық саяси экономияның өкілдері ең алдымен, экономикалық еркіндікті және ... ... ... ... араласуын жақта-мады, яғни, бұлар ұғымын қалыптастырды. Классикалық саяси экономия уақытында экономикалық ғылым өз ... ... ... ... Бұл ... ... жалғастыру-шы мектептер пайда болды. Сонымен, классикалық саяси экономия - бұл еңбекті ... ... мен ... ... құны деп ... және еңбек құнының тұжырымдамасы арқылы қоғамның барлық топтарының табыс көздерін анықтауды қарастыра-тын экономикалық теорияның ең басты бағыттарының бірі.
МАРКСИЗМ. Басты өкілдері ... ... Карл ... ... пен Фридрих Энгельс (1820-1895) еңбек құнының теориясы негізінде классиктердің тұжырымдамаларын жалғастырып нарықты шаруашылықты тереңірек зерттеді. Маркс ... ... ... ойынша, тек жалдамалы жұмысшылардың еңбегі ғана қоғамның байлығын жасайды. Ал капиталистердің пайдасы жұмысшылар табының төленбеген еңбегін білдереді. К. Маркс ... ... ... ... алып ... ... формация, ұдайы өндіріс, экономиканың циклдік дамуы, жалдамалы жұмысшылардың еңбегі, рента теориясы, социализм, тауарға сіңген еңбектің екі ... т.б. ... ... ... В. ... мен Г. Плеханов дамытты.
НЕОКЛАССИКАЛЫҚ ТЕОРИЯ. ХІХ-ғасырдың екінші жартысында ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастарын қарастыруға бағытталады. Ғалым-экономистер шектеулі ресурстарды тиімді пайдалану мәселелерін зерттеуге талпыныс жасай ... ... ... ... ... аты ... термині ұғымымен алмастырылады. Экономикалық ғылым өзінің жаңа атауын ағылшын экономисі Альфред Маршаллдың 1890 жылы шыққан еңбегіне байланысты ... Олай ... бұл ... ... ... ... ... Альфред Маршалл (1842-1924) мен Артур Пигу (1877-1959) болды. Бұл бағыт негізінде экономикалық теория шектеулі ресурстарды тиімді пайдалану ғылымы ретінде ... ... ... ... ... мен ... өздерінің әл-ауқаттылық дәрежелерін қалайша арттыратындығы туралы мәселелерді талдау ... ... Оның ... ... максималдау тек еркін бәсекелестік жағдайында ғана болуы мүмкін және осы тұрғыда ғана ... ... келе ... Неоклассиктердің жасаған негізгі талдау құралдары, бүгінде әлемдік экономикалық ғылымның ... Ол ... ... мыналар болып табылады: шекті талдау, сұраныс икемділігі, ... ... ... ... ... ескеру арқылы қысқа және ұзақ мерзімдер арасындағы айырмашылықты көрсету, фирма теориясындағы өндіріс ауқымы тиімділігін талдау, т.б. ... ... ... ... және ... рөлін бағаламауы (ол тек қызметін атқарады) тұрғысынан экономикалық теория ХХ-ғасырдың соңына дейін бірнеше ... бойы ... ... ... ... келді.
МАРЖИНАЛИЗМ. Маржинализм теориясы арқылы экономикалық теорияның микроэкономикалық негіздері әріқарай дами түсті. Бұл бағыттың негізін ... Карл ... ... ... ... ... Фридрих Визер (1851-1926), Леон Вальрас (1834-1910), Вильфредо Парето (1848-1923), Август Фридрих фон Хайек (1899-1992), Людвиг фон Мизес (1891-1973) ... Осы ... ... ... ... ... қалыптасты. Бұлар құндылық, баға, айырбас, шығын, сұраныс және ұсыныс туралы көзқарастары арқылы экономикалық ғылымға төңкеріс алып ... ... ... ... ... экономикалық субъектілердің шаруашылық қатынастарын зерттеуде субъективтік бағалаулардың теориясын енгізді. Неоклассиктер мен ... ... ... экономиканың өзін-өзі реттеушілік сипатына мән бере отырып, еркін бәсекелестіктің бұзылған ... ... ... ... келтіре алу мүмкіндігіне ие екендігін және осы арқылы теңгерімді қарқынды, ... ... ... ете ... ... Ғалымдар мемлекеттің экономикаға араласуына қарсы болды, шаруашылықты шектен тыс реттеудің қауіп-қатері бар екендігін ескертті. ... ... ... ... ... елдерінде өрши түскен дағдарыстық құбылыстар әлемдік экономикалық тоқырауға алып келді, ол тарихта 1929-1933 жылдары АҚШ-та орын деген ... ... ... Бұл ... ... ... ... қатар неоклассикалық бағыттың микроэкономикалық теориясы мен талдауы да күйзеліске ұшырады, яғни олар экономикалық ... шығу ... және одан ... ... ... ... Бұл ... нарықтың өзін-өзі реттеушілік тетігі мен мемлекеттің экономикаға араласпауы ... ... ... ... осы ... жаңа бір бағыты - кейнсиандық теориямен қатты ... ... Енді осы ... ... ... ... Бұл ... негізін қалаушы, ағылшынның көрнекті ғалым-экономисі Джон Мейнард Кейнс (1883-1946) болды. Кейнс өзінің 1936 жылы ... ... ... еңбегінде экономикалық мәселелерді реттеудің макроэкономикалық негіздерін жасай отырып, микроэкономикалық талдау шеңберінде шешіле алмайтын көптеген сұрақтарға ... бере ... Осы ... ... ... ... ... бөлігі - макроэкономика қалыптасты. Кейнстің бұл еңбегі оны және оның теориясын әйгілі етті. ... ... ... ... ... бас ... ... нарық өзін-өзін реттей алмайтын тетік екенін дәлелдеді. Мұндағы Кейнстің басты ... ... ... ... ... ... табылады. Өйткені, таза нарық жағдайында экономиканың күрделі мәселелері, атап ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыру, халықтың әл-ауқаттылығын жақсарту сияқты күрделі мәселелер өздігінен шешілуі мүмкін емес, осыларды реттеу үшін мемлекет нарыққа міндетті түрде ... ... ең ... ... ... күші деп ... ... сұранысты бірінші орынға қояды, олай болса, ол жиынтық сұранысты көтеру және ... үшін ... ... және ақша-несие саясаттарын жүргізуді ұсынды. Кейнстің макроэкономикалық теориясын Элвин Хансен, Пол Самуэльсон, Джон Хикс, ... ... және Рой ... ... ғалымдар әріқарай дамытып неокейнстік бағыттың негізін қалады.
МОНЕТАРИЗМ. Экономикалық ой-пікірдің бұл ағымы жаңа көзқараспен екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өмірге келді. Монетаризмнің ... ... ... ... ... сыйлығының лауреаты Милтон Фридмен (1912-2006) болып табылады. Бұл бағытта макроэкономикалық саясаттың ортасында ақша ... орын ... ... ... реттеудің басты бағыты ретінде ақша-несие саясатын жүргізудің негізі қарастырылады. Мемлекеттің бұл ... ... ... ... және ... да ... күресу үшін банктік несие пайызын және ақша массасын бақылап отыруы табылады. Фридменнің монетаризм саласындағы жеткен жетістіктері Кейнстік талдауды ... ... ... оның ... ... ... ... өзгерістер ең алдымен, ақша массасымен және ақша импульстерімен тығыз байланысты болып табылады. ОҢТАЙЛЫ ... ... Бұл ... жаңа ... ... ... ... атпен белгілі болып 1970-жылдары қалыптасты. Бұлар макроэкономика саласына микроэкономикалық талдаудың құралдарын қолдануды ұсынды. Жаңа классиктер оңтайлы ... ... алға ... оның ... ... ... экономисі, Нобель сыйлығының лауреаты Роберт Лукас (1937 жылы ... ... Осы ... ... ... баға ... ... экономикалық субъектілер үшін мінез-құлық танытудың ең маңызды себептері болып табылады. Осыған байланысты, үнемі өзгеріп отыратын экономикалық жағдайларға байланысты және ... бар ... ... ... ... олар ... болашақ уақытқа қарап шешімдер қабылдап отырулары тиіс. ҰСЫНЫС ... ... ... ... ... бұл ... негізін салған болып американ экономисі Артур Лаффер (1941 жылы ... ... Бұл ... ... орын ... энергетикалық дағдарыстан кейнстік талдау әдістері негізінде нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеудің айтарлықтай ... ... орын ... Неоклассикалық батыстық бағыт экономиканы сауықтырудың жаңа әдістерін іздестірумен болды. Лаффердің және оның жақтастарының көзқарастары тұрғысынан, экономикалық дамудың факторы деп ... ... ... қолдау және кәсіпкерлердің инвестициялық қызметін ынталандыру керек дейді. Негізгі қағидасы болып мемлекеттің экономикаға араласуын барынша төмендете ... жеке ... ... беру ... ... қаржылар басты құрал ретінде қарастырылады, яғни салық мөлшерлемелерін төмендету жолымен ... ... ... ... көңіл бөлінеді. Лаффердің теориясы және оның тәжірибелік қорытындылары сол кездегі АҚШ Президенті Рональд Рейганның атты ... ... ... ... ИНСТИТУЦИОНАЛИЗМ. термині дегенді білдіреді. Институционалдық-әлеуметтік бағыт қазіргі экономикалық теорияда маңызды орын алады. Бұл ... ... ... ... ... Торстейн Веблен (1857-1929), Джон Коммонс (1862-1938), Уэсли Митчелл (1874-1948), Джон Гэлбрейт (1908 жылы туылған). Бұлар экономикалық мәселелерді дәстүрлі емес ... ... ... ... мәселесін ретінде қарастырды. Бұл жағдай олардың пікірінше, институттар арқылы реттеледі, яғни ол ... ... ... ... және ... нормалар, корпорациялар, кәсіподақтар, басқа да экономикалық құбылыстар мен тетіктер жатады. Сонымен қатар, институттар ... ... заң ... ... ... ... ... пікір, сән-салтанат, жоғары білім, еркін бәсекелестік, жеке меншік, несие сияқты құбылыстарды да ... ... ... - бұл адамдардың экономикалықтан басқа, әлеуметтік, мәдени, саяси, адамгершіліктік, құқықтық құндылықтарын зерттейтін ерекше ... ... ... ... екі ... ... неоинституционализм және қоғамдық таңдау теориясы. Неоинституционализм бағыты меншік құқығының экономика-лық теориясы деп ... ... ... ... ... ... ... сыйлығының лауреаты Рональд Коуз (1911 жылы туылған) табылады. Бұл ... ... ... ... аса мән бере отырып, нарықтық қатынастарды дамытудағы меншік құқығының жаңа рөлін қалыптастырды және өндірісті нарықтық тұрғыдан тиімді үйлестірудің шығындарын ... алға ... ... ... ... ... және ... құбылыстардың өзара байланысын зерттейді. Американдық экономистер, Нобель сыйлығының лауреаттары Джеймс Бьюкенен (1919 жылы туылған) мен Кэннет ... (1921 жылы ... осы ... ... ... болып табылады. Қоғамдық таңдау теориясы саясат қызметін экономикалық талдауды ұсынады. ... ... ... ... ... бұл ... ... басындағы қоғамдық лауазымды тұлғалар жеке индивидтер мен фирмалар сияқты өздерінің жеке ... ... ала ... ... шешімдер қабылдайды. Сонымен қатар, атқарушы және заң ... ... ... ... ... ... ... әл-ауқаттылықты арттыруға тырысады. Соңында, ... ... ... бағыттары мен ілімдеріне және олардың ерекшеліктеріне қарай отырып, біз қазіргі экономикалық ... жай ғана ... мен ... ... ... емес ... оның ... экономикалық жүйелерді зерттеуде туындайтын сұрақтарға жауап бере алатын танып білудің икемді және үнемі жетілдіріліп отыратын құралы ретінде ... ... ... Н.С. ... 56-59 бет; ... оқулығы 252-255 бет; Қ.Жұбаенов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті,2004

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық теорияның қалыптасу кезеңдері11 бет
Лизинг және әлемдік лизингтік нарықтың қалыптасуы28 бет
Қазақстан Республикасынның үкіметі, оның қызметтері мен өкілеттілігі54 бет
Италия экономикасының «Ғажайып даму» кезеңі58 бет
Меншік ұғымы. Экономикалық жүйе. Сұраныс және ұсыныс икемділігі. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке және оның модельдері16 бет
Нарық экономикасы кезеңіндегі еңбек және еңбекақы есебінің маңызы65 бет
Экономикалық ойлардың пайда болуы және теорияның даму кезеңдері8 бет
Экономикалық теорияның даму кезеңдері және оның қалыптасуындағы көзқарастар9 бет
Экономикалық теорияның қалыптасу кезеңдері. Қазақстан Республикасындағы жекешелендіру процесі16 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь