Жыраулар мұрасы және қазақ халқының елдік тарихы


Жалпы алғанда Үмбетей жырау болсын немесе басқада жырау болсын толғаулары дидактикалық сарында жазылған. Өлеңдердің тақырыптары отан сүйгіштік, ел, жер қорғау болса, ал, кейбіреулері мейірімділік жолы, жақсылық пен жамандық, ұлағат, үлгі – өнеге жайлы сөз етеді. Қай жырауды алып қарасада идеялары ұқсас болып келеді. Сөз саптаулары әсерлі, ұйқасты, тілге жеңіл болып келеді.

Үмбетей жырау:
«Жауқашарға» толғауы - Үмбетей Жауқашарға деген толғауында адамгершілікті, мейірбандылықты ту етіп көтереді. Ақын қонақ мезгілсіз келсе де қуану керек дегенді насихат етеді.
"Бәкеге" деген жырымен әділдікке шақырады. Ақын "тоқымы кеппей топтанып, ел тонауға аттанып" жүрген тоғыз тентекті сынға алады. Жақсы ұлдың, жаман ұлдың қандай болатынын мысалдап айтады.
“Бұқарға”, “Бекболат биге” арнауларынын идеясы - өмірдің ұзын ырғасынан тәлім алып, мәнді ғұмыр кешуге шақырар үгіт — өнеге. Әділетсіздік, білімсіздік, қараулық пен аяулыққа мін. Бас бұзар оспасыздыққа тоқтам. Опасыздыққа үкім , кесім.
«Ақтамберді» жырауында болса құн дауы , жесір дауы, ар туралы сөз етіледі.

Жыраулардың арнау өлеңдері.
Қазтуған жырау «Мадақ жыр»
Таза далалық поэзия! Бұл жолдар қазақ тілінде ғана сұлу, қазақ оқушысына ғана түсінікті. Мұздай ызғарлы ауыр сауыт киген батыр көтермелеу үшін өзін номадтың түсінігіндегі ең әулетті, ең құрметті деген заттарға балайды. Тарпаң тағыны ұстар ұзын құрық, ақ орданы сүйеп тұрған әшекейлі сырық, жас бураның тал қайзар өткір азуы, қыранның жембасар тырнағы, - алтын да, күміс те, алмас та емес, бірақ алтыннан да, алмастан да салмақты, іріктеліп, екшелеп алынған образдар. Осы жолдардан Қазтуғанның жорықшы, жауынгер жырау болғандығы көрінеді. Сонымен бірге жыраудың эпосшы болғандығы да аңғарылады. Ноғайлы цикліндегі жырлардың біразынан Қазтуған поэзиясының әсері байқалады. Бұл тұрғыдан алғанда Қазтуған – қазақ эпосын жасаушылардың бірі.
 http://reftrend.ru
 https://kk.wikipedia.org

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

СӨЖ
Тақырыбы: Үмбетейдің "Бұқарға", "Ақтамберді", "Қабанбайға", "Бекболат биге", "Бәкеге", т.б. арнау өлеңдерін басқа жыраулардың арнау өлеңдерімен салыстыру. "Жыраулар мұрасы және қазақ халқының елдік тарихы". Реферат.

Орындаған: Әбілмажинова Ж.С.
Тексерген: Қадыров А.К.
Тобы: ФИ 403

Семей 2015ж
Үмбетейдің "Бұқарға", "Ақтамберді", "Қабанбайға", "Бекболат биге", "Бәкеге", т.б. арнау өлеңдерін басқа жыраулардың арнау өлеңдерімен салыстыру.

Жалпы алғанда Үмбетей жырау болсын немесе басқада жырау болсын толғаулары дидактикалық сарында жазылған. Өлеңдердің тақырыптары отан сүйгіштік, ел, жер қорғау болса, ал, кейбіреулері мейірімділік жолы, жақсылық пен жамандық, ұлағат, үлгі - өнеге жайлы сөз етеді. Қай жырауды алып қарасада идеялары ұқсас болып келеді. Сөз саптаулары әсерлі, ұйқасты, тілге жеңіл болып келеді.

Үмбетей жырау:
Жауқашарға толғауы - Үмбетей Жауқашарға деген толғауында адамгершілікті, мейірбандылықты ту етіп көтереді. Ақын қонақ мезгілсіз келсе де қуану керек дегенді насихат етеді.
"Бәкеге" деген жырымен әділдікке шақырады. Ақын "тоқымы кеппей топтанып, ел тонауға аттанып" жүрген тоғыз тентекті сынға алады. Жақсы ұлдың, жаман ұлдың қандай болатынын мысалдап айтады.
"Бұқарға", "Бекболат биге" арнауларынын идеясы - өмірдің ұзын ырғасынан тәлім алып, мәнді ғұмыр кешуге шақырар үгіт -- өнеге. Әділетсіздік, білімсіздік, қараулық пен аяулыққа мін. Бас бұзар оспасыздыққа тоқтам. Опасыздыққа үкім , кесім.
Ақтамберді жырауында болса құн дауы , жесір дауы, ар туралы сөз етіледі.

Жыраулардың арнау өлеңдері.
Қазтуған жырау Мадақ жыр
Таза далалық поэзия! Бұл жолдар қазақ тілінде ғана сұлу, қазақ оқушысына ғана түсінікті. Мұздай ызғарлы ауыр сауыт киген батыр көтермелеу үшін өзін номадтың түсінігіндегі ең әулетті, ең құрметті деген заттарға балайды. Тарпаң тағыны ұстар ұзын құрық, ақ орданы сүйеп тұрған әшекейлі сырық, жас бураның тал қайзар өткір азуы, қыранның жембасар тырнағы, - алтын да, күміс те, алмас та емес, бірақ алтыннан да, алмастан да салмақты, іріктеліп, екшелеп алынған образдар. Осы жолдардан Қазтуғанның жорықшы, жауынгер жырау болғандығы көрінеді. Сонымен бірге жыраудың эпосшы болғандығы да аңғарылады. Ноғайлы цикліндегі жырлардың біразынан Қазтуған поэзиясының әсері байқалады. Бұл тұрғыдан алғанда Қазтуған - қазақ эпосын жасаушылардың бірі.

Шалкиіз жырау
Жыраудың Жуан ханға толғауында қазақтың аруағы асқан айбарлы тоғыз батырының тұлғасы сомдалып, олар түгел қазақ халқының бойындағы табиғи ерлік қасиеттерімен ұштаса, сомдала тұлғаланған.

Марғасқа жырау
Ей,Қатағанның хан Тұрсыны атты өлеңінде Ташкент ханның қазақ ауылына опасыздықпен шабуыл жасағанын бетіне басады.

Ақтамберді жырау
Балаларыма өсиет, Уа,қарт Бөгембай атты арнау жырлары бар. Балаларым өсиет өлеңінде балаларын тірліктегі бірлікке, талап мұратқа, татулыққа үндейді.Жас ұрпақтың бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығаруы елді мақсатына жеткізерін ескертеді.Халықты алауыз мінездерден сақтандырады. Ал, Уа, қарт Бөгембай толғауы батылдыққа, ізгілікке, патриоттық күй-сезімдерге толы.

Бұқар жырау
Ай,Абылай, Абылай атты толғауында ханның сол кездегі ұстанған саясаты мен көрегендігі, алғырлығы мен білгірлігі сипатталады.

Пайдаланған әдебиеттер:

Бес ғасыр жырлайды
https:kk.wikipedia.org

"Жыраулар мұрасы және қазақ халқының елдік тарихы". Реферат.

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

Реферат
Тақырыбы: "Жыраулар мұрасы және қазақ халқының елдік тарихы".

Орындаған: Әбілмажинова Ж.С.
Тексерген: Қадыров А.К.
Тобы: ФИ 403

Семей 2015ж
Жыраулар мұрасы. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақ халқының ұлы тарихы
Қазақ хандығы кезіндегі жыраулар
Қазақ халқының кілем тоқу тарихы
Қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани мұрасы
Жыраулар
Қожаберген және Қазақ тарихы
Жыраулар поэзиясы
Қазақ қолөнерінің асыл мұрасы
Қазақ халқының мәдениеті
«Ақын – жыраулар шығармашылығындағы дүниетаным»
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь