Тұлға теорияларының компоненттері

Теорияның негізгі қызметтері – белгіліні түсіндіру және әлі де белгісіз болжау екенін атап өткенбіз. Түсіндіруші және болжаушы қызметтерінен басқа, теорияның өзі көздейтін серіппелі мәселелері де бар. Шын мәнінде, теориялар нені талқылайды ? Ол қандай негізгі компоненттерді қамтиды және адамның мінез құлқын бірізділікпен әрі қисынды түсіндіру үшін бұл компоненттер қалай құрылымдалуы тиіс ? Тұлға психлогиясын оқып зерттеуге кіріскен студенттер осыған ұқсас сұрақтарды қояды. Тұлға теориясы әрқайсысы психологияның қарастыратын жеке тақырыптары мен мәселелеріне жинақталатын көптеген « шағын теориялардан » тұрады. Осы бөлмеде тұлғаның толыққанды теориясы шешуге тиіс алты мәселені талдаймыз ( тұлға құрылымы, мотивация, тұлғаның дамуы, психопотология, психикалық денсаулық, терапевтік әсермен тұлғаның өзгеруі ). Бұл тақырыптар тұлға теориясының тұжырымды аумағын құрайды – олар теорияның мазмұны мен оның қолданылуының межелерін ашады.
Тұлғаның құрылымы
Адамдардың әр түрлі жағдайларда және түрлі уақытта өзгермейтін сипаттамаларын көрсететін құрылымды тұжырымдамалар – кез келген тұлға теорияларының негізгі белгісі болып табылады. Осындай тұрақты сипаттамалар адам психикасының негізін құрастырушы блоктарының рөлін атқарады. Осы мағынада олар жаратылыстану ғылымдарындағы атомдармен жасушалар сияқты ұғымдарға іспеттес. Дегенмен құрылымды тұжырымдамалар негізінен болжалды түрде болады, оларды мидың нейрондары сияқты микроскоппен көру мүмкін емес.
Адамдардың кім екенін түсіндіру үшін , персонологтар тұжырымдамалардан құралған мозайкалық өрнекті ұсынды. Тұлға бітістерінің тұжырымдамасы құрылымды тұжырымдамалардың ішіндегі едәуір танымал үлгілерінің бірі.
Бітіс - адамның әр текті жағдайларда өзін белгілі бір түрде ұстауға бейімділігі мен тұрақты сапасы ретінде қарастырылады. Тұлға бітістерінің танымал үлгілері түрде таралғандары: албырттық, шыншылдық , сезімталдық пен жасқаншақтық. Тұлағын мінез бітістерін зерттеу саласындағы үш жетекші белгілі ғалымдар – Гордон Олпорт, Рэймонд Кеттел және Ганс Айзенк – тұлғаның құрылымын схема түрінде мінез құлықтың негізіндегі болжалды құсиеттер терминдерімен ұсынғанды жөн көрді.
Талдаудың басқа денгейінде тұлға құрылымы тұлға типтері тұжырымдамасының көмегімен сипатталуы мүмкін. Тұлғаның типі нақты көрсетілген шектері бар дербес категорияны құрайтын көптеген әртекті бітістердің жиынтығы түрінде сипатталады. Тұланың бітістерін қарастыратын тұжырымдамаларға қарағанда бұндай тұжырымдамалар мінез – құлықтың едәуір тұрақты , әрі едәуір жалпыланған сипаттарын болжайды.
Адамдарда әртүрлі дәрежеде байқалатын мінез – құлық бітістері бар болғандықтан, оларды әдетте бір немесе басқа типке жатқызып сипаттайды. Мәселен, Карл Густав Юнг адамдарды: интроверт және экстраверт атты екі категорияға бөлінеді деген пікірде болған. Осы тұрғыдан әрбір кез келген тұлға – міндетті тұрде біріншісіне ,немесе екіншісіне жатады.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
СӨЖ
Тақырыбы: 1.3. Тұлға теорияларының компоненттері
Тексерген: ... ... ... Ж.Б
Пх-215
2015ж
1.3. Тұлға теорияларының компоненттері
Теорияның негізгі қызметтері - ... ... және әлі де ... ... ... атап ... ... және болжаушы қызметтерінен басқа, теорияның өзі көздейтін серіппелі мәселелері де бар. Шын ... ... нені ... ? Ол ... ... ... қамтиды және адамның мінез құлқын бірізділікпен әрі қисынды түсіндіру үшін бұл компоненттер қалай құрылымдалуы тиіс ? ... ... оқып ... ... ... ... ... сұрақтарды қояды. Тұлға теориясы әрқайсысы психологияның қарастыратын жеке тақырыптары мен мәселелеріне жинақталатын көптеген > тұрады. Осы ... ... ... ... шешуге тиіс алты мәселені талдаймыз ( тұлға құрылымы, мотивация, тұлғаның дамуы, психопотология, психикалық денсаулық, терапевтік әсермен ... ... ). Бұл ... ... теориясының тұжырымды аумағын құрайды - олар теорияның мазмұны мен оның қолданылуының межелерін ашады.
Тұлғаның құрылымы ... әр ... ... және түрлі уақытта өзгермейтін сипаттамаларын көрсететін құрылымды тұжырымдамалар - кез келген тұлға теорияларының негізгі белгісі болып табылады. Осындай ... ... адам ... негізін құрастырушы блоктарының рөлін атқарады. Осы мағынада олар жаратылыстану ғылымдарындағы атомдармен жасушалар ... ... ... ... ... ... негізінен болжалды түрде болады, оларды мидың нейрондары сияқты микроскоппен көру мүмкін емес.
Адамдардың кім екенін түсіндіру үшін , персонологтар ... ... ... өрнекті ұсынды. Тұлға бітістерінің тұжырымдамасы құрылымды тұжырымдамалардың ішіндегі едәуір танымал үлгілерінің бірі.
Бітіс - адамның әр текті жағдайларда өзін ... бір ... ... ... мен ... ... ретінде қарастырылады. Тұлға бітістерінің танымал үлгілері түрде таралғандары: албырттық, шыншылдық , сезімталдық пен ... ... ... ... ... ... үш жетекші белгілі ғалымдар - Гордон Олпорт, Рэймонд Кеттел және Ганс Айзенк - тұлғаның құрылымын схема ... ... ... негізіндегі болжалды құсиеттер терминдерімен ұсынғанды жөн көрді.
Талдаудың басқа ... ... ... ... ... ... көмегімен сипатталуы мүмкін. Тұлғаның типі нақты көрсетілген ... бар ... ... құрайтын көптеген әртекті бітістердің жиынтығы түрінде сипатталады. Тұланың ... ... ... ... ... тұжырымдамалар мінез - құлықтың едәуір тұрақты , әрі едәуір жалпыланған сипаттарын ... ... ... ... ... - ... бітістері бар болғандықтан, оларды әдетте бір немесе басқа типке жатқызып сипаттайды. Мәселен, Карл Густав Юнг ... ... және ... атты екі ... ... ... ... болған. Осы тұрғыдан әрбір кез келген тұлға - міндетті тұрде біріншісіне ,немесе екіншісіне жатады.
Кейбір теоретиктер көбінде бір - ... ... ... ... ... және ... - ... құрастырылған құралымдарды ұсынады. Фрейдтің тұлғаны - ид,эго және суперэго ретінді үш ... ... оның ... мен ... ... ... ... бір үлгісі болып табылады. Сонымен, тұлға жайлы кез келген тұрғының пайдалылығы - адам ... ... ... ... ... ... ? - деген мәселені қарастыруында.
Мотивация.
Мотивация тұжырымдамалары немесе басқаша айтқанда индивидуум қызметінің процессуалды қырлары адамның ... - ... ... , әрі ... ... ... ... теориясының осындай екінші компонентіне қатысты сұрақтардың үлгісі мынадай: ,
Мотивацияның бастапқыда Фрейд суреттеген редукцианистік үлгісі индивидтің физиологиялық ... ... ... ... , ал сошл қысымсы қажеттіліктерді қанағаттандыру жолымен бәсендеуді іздеуге міндеттейді дегенді болжайды. Редукционистерге қарама - ... ... ... , ... ... ... ... деген ұмтылысы мен ләззат алу мақсатында жаңа тәжірибе алу ... баса ... Осы ... ... адам ... ... оның міне-құлқы негізінен айналасындағылармен өзара тиімді әрекеттесу үшын және біліктілігін көтеру үшін дағдылар мен іскерліктерді меңгеруге бағытталады, ол оның ... ... ... ... ... деп бекітеді.
Мотивация саласындағы атақты теоретик А. Маслоу , кейбір кезеңдерде индивидуумды қажеттіліктердің тапшылығы билейді, сонда ол сол қысымды төмендетуге ... деп ... . ... теоретиктер, адамның тәуекелдік пен тіпті өміріне қауіп төнуімен тең жаңа тәжірибені басынан өткізуге итермелейтін , күштену қажеттілігін ... ... ... орай ... ... ... жүзеге асуы жоғарылайды. )
Тұлғаның дамуы.
Даму тұжырымдамалары адамның тұлғалық мативациялық аспектілері өмір сүру ... ... ... кәрілікке шейінгі кезеңде қашлай өзгеретінің қарастырады. Тұлға өмір бойына дамиды . Кейбір теоретиктер адамның өміріндегі даму мен өсудің фазаларын ... үшын ... даму ... ... ... ... ... дамудың бірізділігі ретінде берілген З.Фрейдтің теориясы осы ықпалдың бір мысалы бола алады. Келесі бір мысыл ретінде ... ... эго ... ... ... ... ... атауға болады. Аталған авторларға қарағанда көптеген теортиктер - ғалымдар ата-ана мен баланың ... ... ... ... даму ... ... ... фактор ретінде қарастырған. Мәселен , Карл Роджерс , тұлғаның қалыптасу сатысында ата ана ұстанымы мен мінез құлқының ... ... ... және ... қатынаста да) индивидуумның Мен- тұжырымдамасының қалайша қалыптасатындағына ерекше мән берген.
Тұлғаның жеке басының өсуі көптеген ішкі және ... ... ... ... Индивидуумның нақты мәдениетке , әлеуметтік экономикалық тапқа немесе әркімнің өзі бірегей отбасылық ортағы ... ... ... ... ... ... ... ішкі детерминаттар генетикалық , биологиялық және физиологиялық факторлады да қамтиды .
Дамудың әр кезеңдеріндегі өзгерістерді сипаттау - физикалық, ... ... ... эмоциялық, т.б - адам дамуының проблемасы қандай ... ... ... ... да бір ... ... ... - огның ойлауында , эмоциялары мен мінез-құлқында - әлеуметтену ... ... ... ... тірейді.Белгілі әлеуметтік таптардын да өзіндік әсерлері болады. ... ... де ... ... ... әсер ... Осы ... ата-ананың мәнез-құлқы , сендіруі мен мақсаттарының түрі де ерекше ... ... ... ... ... табылады, әрі өз қылықтары мен әрекеттері арқылы балаларына әсер етіп отырады, ал осы ... өмір ... ... ... ... ... бұл ... механиздерді арқылы ата - анадан ... ... ... ... ықпал етудің бір тұрі. Қоршаған ортамен олар тұлға дамуында шешуші рөль атқарады. Егіздерге жүргізілген зерттеулер , сенімді түрде ... ... , ... ... ... немесе жасқаншақтықтың тұрақты түрде тұқым қуалайтының көрсетті. Аса ... ... ... ... басқа ерекшеліктер жатырқау, агрессялық, жетістіктерге деген талпыныс, лидерлік т.б жатқызады.Тұлға ... ... өмір ... даму мен өзгеру мәселелеріне қандай мән берілетінімен, әркүндік дамуға жауапты факторларды ... , ... ... , ... ... әсер тететін генетикалық және орта факторларының салыстармалы рөлдерін мойындаумен ерекшеленеді.
Психопотология.
Тұлға теорияларының ... ... тап ... ... тағы ... ... ... талаптарына бейімделуге және онда тиімді жұмыс істеуге қабілетсіздігінің ... ... ... тұрады. Шын мәнінде , әр бір персонолог кейбір адамдардың күнделікті өмірде мінез құлықтын пологиялық ... ... ... ... ... ... ... - қалыпты қызмет етпеудің себебін зерттеу және түсіндіру тұлға теориясының осы компонентінің ортылық тақырыбы болып саналады.
Потологиялық мінез ... ... ... ... ... ... дамуынла әкелді. Мәселен, психодинамикалық бағдарды ұстанған теориктер , балалық ... ... ... есейген шақта потологиялық мінез-құлыққы ықтимал деп есептейді. Бұл шиеленістердің өзі жыныстық қатынас пен ... ... ... ... ... бір мезгілде пайда болуына орай туындайды. Бихевиоралды бағыт , керісінше шиеленістің өзін - проблема ретінде қарастырады. ... ... ... ғалымдар қалыпты міне -- құлықты түсіндіру үшін жорамалдарды құрап , бақылауға қолайсыз ... ... ... ... ... жоқ деп ... оның орнына өткен шақты ауытқыған міне-құлық қалайша пайда ... және ... ... ... ... ... сол ... - құлықтын осы кезде сақталып қалғаның талқылау керек деп есептейді. Кейбір теоретиктер , ... ... ... нешар мінез - құлқы жанұясының айналасындағы қоғам мен мдениетіне байланысты деп болжайды. Психикалық потологияның әлеуметтік мәдениетті үлгісін жақтайтын ... ... ... ... әрекеттестікте басынан кешіретін стресстері мен шиеленістері , мінез-құлықтың потологиялық түрлдерін тудырып демеп отырады, - деп ... ... ... ... қысымға толы деп сезініп , қиындықтарды шешудің тиімді дағдаларын таба алмауларының негізгі талдауын тұлғаның толіқ теориясы ... тиіс ... атап өту ... . ... ... ... мінез-құлқы қырларының алуан түрлілігін ескеруге тырысқан сенімді тұлға теориясы дені сау тұлғаны бағалайдың креилерін ұсынуы тиіс. Бұл ... ... өмір - ... ... ... нәрселер енеді деген сұрақ туындайды. Дуэйн Шульц мынадай мәселені көтереді: .

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi 7 жүйесінің негізгі түсініктері мен принциптері17 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
«Сауда - көлік компаниясы» ЖШС кадрлық саясаттың қазіргі жағдайы мен даму деңгейі 58 бет
«Сервир Компании» ЖШС-нің негізгі құралдарының есебі және оның тиімділі пайдалануын талдау53 бет
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп жүйесін реттеудегі аудиттің маңызы мен қажеттілігі51 бет
Визуалды бағдарламалау ортасының электронды оқулық бағдарламасын құру технологиясы47 бет
Вирус және оларға қарсы күрес17 бет
Есептеу жүйесі9 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь