Түйенің экстерьері және денесінің анатомиялық ерекшелігі

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1. Түйенің экстерьері
2.2. Түйе денесінің анатомиялық ерекшелігі
2.3. Түйе тұқымдары
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Түйе: күйіс қайтаратын, жұп тұяқты, шөл және шөлейтті жерлерге жақсы бейімделген үй жануары. Түйенің аналығын - іңген, аталығын – бура деп атайды.Түйенің жас ерекшеліктеріне байланысты мынандай атаулары бар:
1. Бота
2. Тайлақ ( 2 жас)
3. Құнанша (3 жас)
4. Інген ( 4жас)
5. Атан ( 5 - 6 жас)

Түйенің тірілей салмағын өлшеу.
Түйенің салмағын ірілігіне және күшіне байланысты. Түйенің салмағын таразыға тартып дұрыс анықтауға болады. Түйенің салмағын дұрыс анықтау үшін оларды таңер тең суармайды, азықтандырмай тұрып өлшейді. Түйенің дене мүшелерін бағалау үшін алдымен оның жынысын, жасын айырады, дене өлшемдерін алады. Содан кейін түйені тегіс жерге тұрғызып, 4 аяғын тең бастырып, дене құрылысын қарайды, жүргізіп, жүрісін байқайды. 4 аяғын дұрыс басып тұрған түйенің мүшелерін басынан бастап сынайды. Түйенің ең маңызды мүшесі кеуде клеткасы. Оның кеуде клеткасы кең, терең, ұзын және қабырғалы жақсы иілген болса, одан да жақсы жетілген болып есептеледі. Белі қысқа етті түйе күшті, ал белі ұзын әлсіз болады. Түйенің тұқымға және шаруашылыққа жарамдылығын 5 өлшем арқылы айыруға болады: 1.Биіктік. Қосөркешті түйенің биіктігі 2 өркештің арасынан өлшенеді. 2. Тұрқының ұзындығын: топшының алдынан бастап айналшыққа дейін өлшейді. 3. Кеудесінің орамын: қосөркешті түйенің алдыңғы жағынан төсінің ортасынан дейін, ал аруана мен будандардың иығы үстінен төсінің ортасына дейін өлшейді. 4. Жіліншік орамы жіліншікті 3 бөлгенде жоғарғы бөлімінің ең жіңішке тұсынан алынады.
1. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: 2011.
2. Т. Мұсақұлов,Орысша-қазақша түсіндірмелі биологиялық сөздік І-том қазақ мемлекет баспасы, Алматы — 1959.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі            ... ... ... ... ... ... 
БАӨЖ
Тақырыбы: Түйенің экстерьері және денесінің анатомиялық ерекшелігі
Орындаған: Жақашева Д.Н. Тексерген: Қорабеав Ж.З.
Семей ... ... ... ... Түйенің экстерьері
2.2. Түйе денесінің анатомиялық ерекшелігі
2.3. Түйе тұқымдары
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Түйенің экстерьері және ... ... ... ... ... жұп ... шөл және шөлейтті жерлерге жақсы бейімделген үй жануары. Түйенің аналығын - іңген, аталығын - бура деп атайды.Түйенің жас ... ... ... ... ... Бота2. Тайлақ ( 2 жас)3. Құнанша (3 жас)4. Інген ( 4жас)5. Атан ( 5 - 6 жас)Түйенің ... ... ... ... ... және ... ... Түйенің салмағын таразыға тартып дұрыс анықтауға болады. ... ... ... ... үшін оларды таңер тең суармайды, азықтандырмай тұрып өлшейді. Түйенің дене ... ... үшін ... оның ... ... ... дене ... алады. Содан кейін түйені тегіс жерге тұрғызып, 4 аяғын тең бастырып, дене ... ... ... жүрісін байқайды. 4 аяғын дұрыс басып тұрған түйенің мүшелерін басынан бастап сынайды. Түйенің ең маңызды мүшесі кеуде клеткасы. Оның ... ... кең, ... ұзын және ... ... иілген болса, одан да жақсы жетілген болып есептеледі. Белі қысқа етті түйе ... ал белі ұзын ... ... ... ... және шаруашылыққа жарамдылығын 5 өлшем арқылы айыруға болады: ... ... ... биіктігі 2 өркештің арасынан өлшенеді. 2. Тұрқының ұзындығын: ... ... ... айналшыққа дейін өлшейді. 3. Кеудесінің орамын: қосөркешті түйенің алдыңғы жағынан төсінің ... ... ал ... мен ... иығы ... төсінің ортасына дейін өлшейді. 4. Жіліншік орамы жіліншікті 3 бөлгенде жоғарғы бөлімінің ең жіңішке тұсынан алынады. Экстерьері, дене құрылысы және ... ... ... ... ... бағалау малды табиғи түрінде көру және өлшемдері немесе таразыға тарту нәтижелері ... ... ... ... Сақа ... экстьері, дене мүшелері және бейімділік қасиеттерін 40 баллдық шкала бойынша, жас төлдерді 50 баллдық шкала бойынша ... ... дене ... және ... ... ... ... жалпы бал саны кемістіктер мен мүмкіндіктері үшін кестеге сай ... ... ... ... ... мен ... башпайларында мүйізді тұяқтары болмайды. Тұяқтың орнында башпайларының ұшында ғана доғаланып, қисық біткен кішкене тырнақ өседі. ... ... және ... жағы ... жұмсақ көнмен қапталған. Сондықтан бүл жануарларды көнтабандылар деп атайды. Түйенің кеудесінде, тізесі мен тілерсегінде ... ... ... ... ... болады. Түйе шөккен кезде сүйелді жерлері ыстық құмның әсерін ... ... ... түйе ... ... ... ... жата береді. Түйенің дене тұрқы ірі. Оның салмағы 700-800 кг, мойны иір және ұзын. Денесінің әр ... ұзын ... ... болады. Құрғақ далалы, шөлейтті және шөлді аймақтарда тіршілік етуге бейімделген. Сондықтан халық түйені деп атайды. Түйелер ауасы құрғақ, жазы ыстық, ... - ... аз, қысы ... суық ... ... өмір ... ... басқа түліктерде болмайтын дара жаратылыстық ерекшеліктер қалыптасқан. Оның дене құрылымы, тұрмыс әдеті басқа түліктерден өзгеше. Қос өркешті ... ... дене ... ... ірілігі, өнімділігі бойынша 3 тұқымдық типке бөлінеді: оралбөкей, Қызылорда және ... ... ... ... ... басқаларынан тірілей салмағы мен жүн өнімділігі 5 - 10%-ға жоғары болғандықтан, асылдандыру жұмыстарында ... ... ... ... келеді. Дара және қос өркешті Түйелерді бір-бірімен будандастырудан алынған ... дене ... ... ... ... ортаның қолайсыз жағдайлары мен ауыр жұмысқа төзімділігі бойынша таза тұқымды Түйеден айтарлықтай ... ... ... ... артықшылығы 20 - 25%-ға дейін жетеді. ... ... нар, ... мая деп атайды. Нарлар тек жұмыс күші мен өнім алу үшін пайдаланылып, жұптастыруға жіберілмейді. ... ... қос ... ... ... ... ... ұқсас ұрпақ алынады. Түраралық будандастыру тек таза қанды дара және қос өркешті Түйелер пайдаланылғанда ғана жақсы ... ... ... асыл ... мал ретінде маңыздылығы жоқ екендігі ескерілуі қажет.
Түйе тұқымдары
Атақты ғалым Карл Ленней ... ... ... түйені екі түрге бөледі, жалғыз өркешті түйелерді аруана, ал қос өркештіні айыр түйе деп аталады. Ы ... ... ... ... Рим қаласы халқы > деп атағандықтан , ал қос ... ... ... - ел Бактерий мемлекетінің атауына лайық бактериан деп атаған.
Дүние жүзіндегі түйелердің 12 миллион Африкада, ал қалған 4,9 ... ... ... Осы ... шамамен 94 пайызы жалғыз өркешті, ал қалған 6 ... қос ... ... түйелері негізінен субтропикада, ал бактриандар субарктикада шоғырланған. Жалғыз өркешті түйелердің бір ғана тұқымы - аруана және қос ... ... үш ... ( ... қазақ және моңғол) өсіріледі.
Жалғыз өркешті түйе тұқымдары
( дромедар)
Аруана тұқымы.
Жаздың ыстығы мен құрғақшылық ... ... ... ... айырмашылығы бар Африкалық және Азиялық топтарға бөлінеді. Африкалық аруаналар азиялықтармен ... дене ... ... ... ... өркешң кішкене және кейінірек біткен, бас сүйегі ұзынша болып келеді.
Келеге түсетін жасқа жеткен аруана түйелерінің еркегін ... ... - мая деп ...
Африка аруанасы Сахара, Марокко, Оңтүстік судан деген бірнеше түрлерге бөлінеді. Африка халқы сүйегі жуңіл, ұшқыр, салт мінуге бейімделген ... ... ... ... үшін сұрыптау жұмысын ғасырлар бойы жүргізді. Соның нәтижесінде Солтүстік Африкада > деп аталатын тұлғасы биік аруана түрі шығарылады.
Азхия аруана тобына ... ... ... және ... ... ... Үндістан аруанасы Пенджаб және Раджипутан деген екі түрге бөлінеді. Пенджаб аруанасы өз экстерьері бойынша Ауғанстан және Түркімен аруаналарымен айырмашылықтары шамалы. ... ... ... ... сүйекті, жүк артуға бейімделгентүйелер. Раджипутан аруанасы басқаша > түйесі салт мінуге арналған ұшқыр түрі. Олардың басы кішкене, мойыны ұзын әрі ... ... ... сирақтары ұзын және дұрыс қойылған болып келеді.
Аравия аруанасы.
Раджунеипутан түйелері сияұты тұқымы жақсы түйелер ... ... ... ... ... ... түйелермен қатар, дене құрылысы ірі, шомбал, жүк артуға, екіре тапртуға бейімделген аруаеналдарды да кездестіруге болады. Аравия аруанасының көбісінің түсі ақ сары ... ... ... ... және ... аруаналары дене құрылысы, салмақтары бойынша орташа және ауыр жүк артатын түйелер түрлеріне жатқызуға ... Бұл ... ... ... өте ірі ... қатар ұсақ малды да кездестіруге болады.
Түркімен аруанасы ... ... ... ... ... және Оңтүстік қазақстанда өсіріледі. Олардың денесі жинақы, шомбал, шымыр біткен, трқы қысқа, сирақтары ұзын.
Қос өркешті түйе ... ... ... ... ... ... ... қысқа әрі оның иіні әлдеқайда тереңдеу болады. Арқасында екі қркеш аралығы ... ... бос ... Аруана түйелерінен басты айырмашылығы сыирақтары қысқа болып, дене ... ұзын ... ... жүк малы ... ... малы ... ... бейімделген.
Жүндес келеді, орташа жүн түсімі 4 - 8 кг аралығында болады. Оның тұмсығының үстінде тік ... ... ... ... үсті мен ... ... ұзындығы 30-60 см шуда жүн талшықтары құрайды. Өркеш ұштарын екі жаққа ... ұзын жүн ... ... ... екі ... ... табиғи қоңыр және ақ. Қос өркешті түйелердің еркегін бура, ұрғашысын - інген атайды.
Қос өркешті түйенің 3 тұқымы бар: олар ірі ... ... ұзын ... РФ ... ... мен Астрахань облысында шоғырланған қалмақ тұқымы Қазақстанның барлық жерінде, Өзбекстан, Қырғыстан Республикасының далалық аймағында кездесетін жұмыр денелі, терең кеуделі және ... ... ... ... ... тұқым және Монғолия мен Қытай мемлекеттерінде өсіп- өнетін жатаған денелі, шудалы моңғол түйесі.
Қалмақ түйе ... ... аса іріғ ... мол, ... ... орналасқан, дене тұрқы ұзын, құрсақтары ұзын иойын астындағы, үстіндегі, жілінішек тұсындағы шудалары көп болады.
Осы кездесетін үш тұқымның ішіндегі ең ... әрі ... ... ... Бұл ... ... өте ірі тірі ... ауыр, жүндес. Мысалы деп аталатын алты жастағы ... ... 192 см ... ұзындығы 168 см, кеуде орамы 270 см және жіліншік орама 28 см болған, ал деп аталатын бураның тірідей ... 1247 кг ... деп ... бурадан жылына 21 кг өте сапалы жүн түскен. Қалмақ түйелері климаты құрғақ және континентальды шөлейт аймақтарға өте жақсы бейімделген. ... түйе ... ... ерекшелігі әрі артықшылығы сонау ықылым заманнан табиғи сұрыптау арқылы жетіліп, яғни жергілікті жердің табиғатына бейімделуіне байланысты 3 сүлеге ... Орал - ... ... және Оңтүстік Қазақстан. Бұл сүлелер дене бітімдерінің мөлшеріне және өнімділік қасиеттеріне қарай ажыратылады. Орал - ... типі ... ... облысының далалық аймағы мен Атырау облысының құмды аудандарында шоғырланған. Бұл - қазақы тұқым ... ... ең ірі ... ... ... ... ... Орал-Бөкей типті түйелерден кішірек дене құрылысы тығыз және прапорциялы сирақтары біршама қысқа, кеудесі терең, тұрқы сәл ұзындау ... ... Бұл ... ... ... және Ақтөбе облыстарының шаруашылықтарында орналасқан.
Оңтүстік Қазақстан типті ... ... ... екі ... де ... Бойлары жатағандау, дене құрылысы жеңілдеу, кеудесі тарлау, тұрқы қысқа. Оңтүстік ... ... және ... облыстарының шаруашылықтарында өсіріледі.
Моңғол түйе тұқымы.
Бұл түйе түұымы Моңғол ҚХР ... Тува ... ... ... Дене ... ... жоғарыда айтылңған қалмақ, қазақ түйелерінен де кіші болады. Бұл түйелердің басы жеңіл, бұлшық еті ... ... ... қондырақ.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
* Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: 2011.
* Т. ... ... ... ... ... ... ... баспасы, Алматы -- 1959.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Боталарды өсіру кезінде қойылатын ветеринарлық талаптар26 бет
Жылқы және түйені азықтандыру84 бет
Жылқы мен түйелердің гигиенасы,қойлар мен ешкілердің гигиенасы10 бет
Мал азықтары9 бет
Түйе бонитировкасы4 бет
Түйе түрлері мен тұқымдары10 бет
Түйе ұдайы өсіру3 бет
Түйелердің сапасын бағалау жүйесі4 бет
Түйенің биологиялық ерекшелігі. Түйені төлдету және ботаны бағып-күту технологиясы3 бет
Түйенің жүн өнімділігі. Жүнді өндіру технологиясы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь