Ақпараттық терроризм және қауіпсіздік


Лаңкестік – гректің «terror» сөзінен алынып, «үрейлі», «қорқынышты» деген
мағыналарды білдіреді. Бұл атауды ең алғаш Аристотель қолданған. «Террор» сөзі өз
мақсатына жету үшін ешнәрседен тайынбай, зорлықпен үкімін жүргізуді көздеген саяси
күрес деген мағынада түсіндіріледі. Лаңкестердің қарулы әрекеттері мен бүлік шығару іс-
әрекеттері олардың бүкіл болмысын айқын көрсетеді. Түрлі этникалық және діни
қайшылықтар, кедейлік пен мемлекеттегі түрлі келіспеушіліктер де лаңкестіктің шығуына
себеп болуы мүмкін. VІІ ғасырда Ислам әлемінде пайда болған діни, саяси, экстремистік
әрекет саналатын харижиттер («хулафа-и рашидин») хазреті Омар (ғ.с.) мен Оспанға
(ғ.с.) қарсы қастандық ұйымдастырды. Олар умәуилер салтанаты кезінде үлкен саяси
күшке айналып, елде әрдайым іріткі мен дау-жанжал ұрығын септі. VІІІ ғ. екінші
жартысында Ирак, Бахрейн, Йемен, Сирия, Мысыр және Хорасан жерлерінде лаңкестік
әрекеттер жасаған карматилер де діни, саяси, экстремистік ағым саналған. Карматилер
шиға мәзһабындағы исмаилиттердің негізгі тармағының бірі ретінде VІІІ ғ. ортасында
Иракта пайда болған. Олар ислам шариғатын мойынсұнбай, тіпті Қағбаны зиярат етуді
бидғат деп санаған. 899 жылы Бахрейнді басып алып, шығыс Арабияда өз мемлекетін
құрған. 930 жылы қажылық маусымында Меккеге баса көктеп кіріп, қаланы талан-таражға
салып, бірнеше мың қажылар мен жергілікті тұрғындарды өлтіріп, көптеген
мұсылмандарды тұтқындаған.
Қазіргі таңда дүниеде 500-ге жуық лаңкестік ұйым бой көрсетуде. Олардың саяси,
діни бағыты, әлеуметтік және этникалық құрамы, шабуылдау дәрежесі бойынша ең
үлкендері мыналар: «әл-Кайда», «Абсат әл-Ансар» (Ливан), «Ал-Жиһад», «Жәмағат әл-
Ислами», «әл-Ихуан әл-муслимин» (Мысыр), «Хизб-ут-тахрир әл-Ислами», «Тәибә»,
«Жамағати-Ислами» (Пәкістан).

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Ақпараттық терроризм және қауіпсіздік
Лаңкестік - гректің terror сөзінен алынып, үрейлі, қорқынышты деген
мағыналарды білдіреді. Бұл атауды ең алғаш Аристотель қолданған. Террор сөзі өз
мақсатына жету үшін ешнәрседен тайынбай, зорлықпен үкімін жүргізуді көздеген саяси
күрес деген мағынада түсіндіріледі. Лаңкестердің қарулы әрекеттері мен бүлік шығару іс-
әрекеттері олардың бүкіл болмысын айқын көрсетеді. Түрлі этникалық және діни
қайшылықтар, кедейлік пен мемлекеттегі түрлі келіспеушіліктер де лаңкестіктің шығуына
себеп болуы мүмкін. VІІ ғасырда Ислам әлемінде пайда болған діни, саяси, экстремистік
әрекет саналатын харижиттер (хулафа-и рашидин) хазреті Омар (ғ.с.) мен Оспанға
(ғ.с.) қарсы қастандық ұйымдастырды. Олар умәуилер салтанаты кезінде үлкен саяси
күшке айналып, елде әрдайым іріткі мен дау-жанжал ұрығын септі. VІІІ ғ. екінші
жартысында Ирак, Бахрейн, Йемен, Сирия, Мысыр және Хорасан жерлерінде лаңкестік
әрекеттер жасаған карматилер де діни, саяси, экстремистік ағым саналған. Карматилер
шиға мәзһабындағы исмаилиттердің негізгі тармағының бірі ретінде VІІІ ғ. ортасында
Иракта пайда болған. Олар ислам шариғатын мойынсұнбай, тіпті Қағбаны зиярат етуді
бидғат деп санаған. 899 жылы Бахрейнді басып алып, шығыс Арабияда өз мемлекетін
құрған. 930 жылы қажылық маусымында Меккеге баса көктеп кіріп, қаланы талан-таражға
салып, бірнеше мың қажылар мен жергілікті тұрғындарды өлтіріп, көптеген
мұсылмандарды тұтқындаған.
Қазіргі таңда дүниеде 500-ге жуық лаңкестік ұйым бой көрсетуде. Олардың саяси,
діни бағыты, әлеуметтік және этникалық құрамы, шабуылдау дәрежесі бойынша ең
үлкендері мыналар: әл-Кайда, Абсат әл-Ансар (Ливан), Ал-Жиһад, Жәмағат әл-
Ислами, әл-Ихуан әл-муслимин (Мысыр), Хизб-ут-тахрир әл-Ислами, Тәибә,
Жамағати-Ислами (Пәкістан).
Ланкестіктің бірнеше түрлері бар:
Ядролық лаңкестік - ядролық жарылғыш заттарды жару немесе онымен қорқыту,
радиоактивті заттармен улау, ядролық нысандарды басып алу мақсатын көздейді. Қазір
дүниенің 30 мемлекетінде 450-ге жуық ядролық объектілер, 100-деген ядролық
реакторлар, он мыңдаған ядролық қарулар бар.
Хайджекин - ірі көлік құралдары: ұшақ, пойыз, автомобиль және кемелерді
ұрлауды мақсат етеді. Бірінші әуе лаңкестік 1930 жылы жасалған. Лаңкестер тарапынан
1969 жылы 91 , 1972 жылы 59 жолаушы ұшақтарына шабуыл жасалған. Тіпті, 1971 жылы
қыркүйек айында 4 ұшақ лаңкестер тарапынан қиратылды.
Гиперлаңкестік - арнайы хакер тәсілдері бойынша компьютер басқару жүйесін
иеленіп алу, компьютер вирустары арқылы интернет жүйесін істен шығару көзделеді.
Биолаңкестік - вирус, ұнтақ сияқты бактериялық қоспаларды пайдалана отырып
лаңкестік әрекет жасау.
Химиялық лаңкестік - улаушы және тұншықтырушы газдарды лаңкестік мақсатқа
пайдалану.
Ақпараттық лаңкестік деп теракт жасауға алып келетін мағлұматтарды БАҚ
(бұқаралық ақпарат құралдары) арқылы тарату, экономикалық жағынан дамыған
мемлекеттердің өз техникалық мүмкіндіктерін басқаларға зиян тигізу үшін пайдалануды
айтады. Мысалы, бір өтірік кейде, бүкіл дүниедегі мемлекеттерді қарама-қайшылыққатүсіреді, миллиондаған адамдардың санасын улайды, оларды жолдан тайдырады. Сол
үшін БАҚ арқылы әсіресе, интернет жүйесі арқылы таралып жатқан теріс хабарлар
әртүрлі жаман нәтиже беруі мүмкін. Мұндай зиянды хабарлардың ақпарат лаңкестігі
делінуі ғажап емес. Бұл іс-әрекет саяси лаңкестіктің ажырамас бір бөлігіне жатады.
Қазіргі кезде ең көп таралған лаңкестік - дінді бетперде еткен түрі. Олардың негізгі
мақсаттары - әртүрлі діни сенімдерді пайдалана отырып, адамдардың пікіріне әсер ету,
билікті ұстап қалу, ұлтаралық соғыстар, талас-тартыстар ұйымдастыру, дінді саяси құрал
ретінде пайдалану. Лаңкестікке қарсы күресудің мақсаты рухани және материалдық,
экономикалық тұрғыдағы нысандарды залалсыздандыру. Сол үшін лаңкестіктің пайда
болу тарихын, оның түрлері мен алуан көріністерін, сондай-ақ қаупінің алдын алуды да
білген абзал.
Жалпы, елді дүрліктірген лаңкестік оқиғалардың қайдан өрістеп отырғанын,
сипатын, себеп-салдарын айқындамай тұрып нәтижелі іс-қимыл жасай аламыз деу --
берісі әбестік, әрісі -- көрсоқырлық, біліксіздік деу орынды. Елбасымыз діни экстремизм
және терроризммен күрес мәселелері жөнінде кеңесте: Қазақстанға қарсы жасалынған
терроризмді, оны ымырасыз басып-жаншуға мемлекеттің мүмкіндігі жетерлік.
Мемлекеттің қолында күш те, қуат та, жігер де бар. Біз лаңкестікті түбірімен жоқ
қыламыз. Мен сондай-ақ барлық қазақстандықтарды қырағылыққа шақырамын. Егер
лаңкестікке қатысты деректер байқалатын болса, онда дереу тиісті құқық қорғау
органдарына хабарлау қажет, -- деген еді. Бұл сөздің астарында тек ескерту ғана емес,
нақты талап та жатқанын пайымдағанымыз жөн болмақ. Шындығына келсек, терроризм
-- жаһанға төнген зор қатер. Лаңкестік (терроризм) -- негізінен, саяси-әлеуметтік
себептерге байланысты жеке адамға, көпшілікке немесе мемлекетке қысым жасау, үрей
туғызу мақсатында қасақана жасалатын қылмыстық іс-әрекет. Бұл ұғым XVII ғасырдағы
француз революциясынан кейін кеңінен қолданыла бастаған болатын. Адам жанын
түршіктірер қатыгез зұлымдыққа толы лаңкестік әрекеттердің формасы да, тактикасы да
әр түрлі, олар: кепілге адам алу, қоғамдық орындарда жарылыстар ұйымдастыру, кісі
өлтіру, бопсалау, шетелдік елшіліктерге, халықаралық ұйымдардың бас пәтерлеріне
шабуылдар жасау, ұшақ жару, қару-жарақ қоймаларын басып алу, т.б. Статистикалық
деректерге сүйенсек, ХХ ғасырдың 70-80 жылдарында күллі дүниежүзінде 5500-ден астам
лаңкестік әрекет жасалып, төрткүл әлемде 500-ден астам лаңкестік ұйымдар әрекет еткен
екен. Лаңкестердің жаппай қырып-жоятын ядролық, бактериологиялық, химиялық
қаруларға қол жеткізу мүмкіндігі -- әлемдік қауіпсіздікке зор қауіп төндіретін, күллі
адамзат қауымын алаңдататын фактор. Көп елдерде лаңкестікке қарсы ымырасыз күрес
жүргізу үшін арнайы органдар құрылған. Мәселен, Ресейде сыбайлас жемқорлық пен
терроризмді бақылау жөніндегі комитет 2010 жылдан бері жұмыс істейді. Кавказ-
Ауғанстан-Шыңжаң қауіпті белдеуіне қоңсы қонған Қазақстанға да іргені бекемдеп,
ұлттық қауіпсіздікті сетінететін экстремистік және лаңкестік әрекеттердің алдын алу аса
қажет. Терроризм жеке тұлғалар мен тұтастай елді қорқытып-үркітіп, жайы келсе күштеу
арқылы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ақпараттық терроризм
Ақпараттық дәуірдегі – ақпараттық қауіпсіздік
Ақпараттық қауіпсіздік
"Ақпараттық қауіпсіздік."
Ақпараттық қауіпсіздік саясаты
Ақпараттық қауіпсіздік түрлері
Ақпаратты қорғау - ақпараттық қауіпсіздік
Ақпараттық қауіпсіздік жайында
Ақпараттық қауіпсіздік режимін қалыптастыру
Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiк тұжырымдамасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь