Тамақтану гигиенасы. балалардаың тамақтану рационын құру. қазақ халқының ұлттық тағамдары және пайдасы

1. Кіріспе.
2. Ұтымдытамақтанудын негізгі терминдері.
3. Ұтымды тамақтануды ұйымдастыруына қойылатын гигиеналық талаптар.
4. Тамақтану тәртібі ұтымды тамақтанудын құрамдылық бөлігі ретінде.
5. Қорытынды.
Тамақтану әр тірі организмнің негізгі өмірлік қажеттілігінің бірі болып табылады. Тамақ арқылы адам қоршаған ортамен тікелей байланысқа түседі. Көптеген ішкі орта факторларының ішінде тамақтану маңызды болып табылады, ол организмге тұрақты және ерекше әсер етеді. Тамақ ішкі орта факторларының басқаларына қарағанда өте күрделі кешен. Тамақпен организмге адамның денесін құрайтын барлық заттар түседі (оттегі, адамға тынысалу арқылы). Тамақ және де тірі организмнің энергия көзі ретінде маңызды роль атқарады. Сондықтан организімнің сыртқы ортамен зат алмасуы, әсіресе тамақтану, адам организімінің негізгі процестерінің бірі болып табылады.
Ішкі және сыртқы зат алмасу тепе-теңдігін ұстап тұруда маңызды болатын тамақтану екендігі бізге белгілі. Сондықтан тамақтанумен байланысты және денсаулықтың санитарлық көрсеткіштерімен тығыз қатынаста: туу, физикалық даму, еңбекке қабілеттілік, сырқаттанушылық, өлім, өмір ұзақтығы. Көрсеткіштер бойынша, дұрыс тамақтанған тұрғындарда туу көрсеткіші жоғары деңгейде.
Тұрғындардың денсаулығының санитарлық көрсеткіштерінің ішінде физикалық даму көрсеткіштері тамақтануға өте сезімтал. Әсіресе бала контингенттерінде физикалық даму көрсеткіштерінің тамақтанумен байланыстылығы айқын көрінеді: салмақ, бойы, кеуде клетка аумағы. Толық тамақтанған балалар жақсы өседі, салмақ қосады және дұрыс дамиды, ал тамақатну жетіспеген жағдайда балалардың физикалық дамуы өз жасынан қалып жүреді (мысалы, көптеген елдерде бірінші және екінші дүние жүзілік соғысы кезінде жеткіліксіз тамақтану нәтижесінде балалардың физикалық даму көрсеткіші төмендеген). Балалардың жеткіліксіз тамақтануы тек физикалық дамуға ғана емес және психикалық дамуынада әсерін тигізеді (ерте жаста сөйлеу қабілетінің кешігуі, ал ересек балаларда орталық жүйке жүиесінің тежелуі).
Тамақтану ересек адамның ой және физикалық еңбек қабілеттілігіне үлкен әсерін тигізеді. Тамақтану бұзылған жағдайда еңбек қабілеттілігі төмендейді, тез шаршайды, әлсіздік, есінің төмендеуі және еңбекке қызығушылығы болмайды.
Тұрғындардың өмір ұзақтығы, сырқаттанушылық және өлім көрсеткіштер деңгейі тамақтану жағдайына тәуелді. Көбіне тамақтану жетіспеушілігі сырқаттанушылыққа, өлімге және туберкулезден кейіінгі летальдікке әкеледі (бірінші және екінші дүние жүзілік соғыстан тұрғындардың өлім көрсеткіштері көп есе жоғарлаған: Югославияда – 250%, Францияда – 200% ж.т.б.). Дұрыс тамақтанбаған жағдайда пневмония, невриттер, кейбір жұқпалы аурулар ағымы ауыр өтеді.
Жоғарыда айтылған мәліметтер бойынша ұтымды тамақтану көптеген адам организмінің денсаулық көрсеткіштеріне әсер етеді: бойы, дамуы, денсаулық және еңбекке қабілеттілігіне. Тамақ рационы дұрыс құрылған жағдайда адам организмі мүшелер мен жүйелерінің қызметі қалыпты жүруіне қажетті тағамдық заттарды алады. Бұл организмнің сыртқы ортамен байланысын жақсартады.
1.А.Г.Хрипкова Возрастная физиология и школьная гигиена. М., 1990
2.С. Жұмабаев Жасерекшелік физиологиясы және мектеп гигиенасы. А.,1988.
3.Қазақтың ұлттық тағамдары Алматы 2000 жыл
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СРО №3
Тақырыбы: Тамақтану гигиенасы. Балалардаың тамақтану ... ... ... ... ... тағамдары және пайдасы.
Орындаған: Омарова А. Х.
Топ: П-409
Тексерген: Кунанбаева Н. С. ... ... ... ... ... терминдері.
* Ұтымды тамақтануды ұйымдастыруына қойылатын гигиеналық талаптар.
* Тамақтану ... ... ... құрамдылық бөлігі ретінде.
* Қорытынды.
Тамақтану әр тірі организмнің негізгі өмірлік қажеттілігінің бірі болып табылады. Тамақ арқылы адам ... ... ... байланысқа түседі. Көптеген ішкі орта факторларының ішінде тамақтану маңызды болып табылады, ол организмге тұрақты және ерекше әсер етеді. Тамақ ішкі орта ... ... ... өте ... кешен. Тамақпен организмге адамның денесін құрайтын барлық заттар түседі (оттегі, адамға тынысалу арқылы). Тамақ және де тірі ... ... көзі ... маңызды роль атқарады. Сондықтан организімнің сыртқы ортамен зат ... ... ... адам ... ... ... бірі болып табылады.
Ішкі және сыртқы зат алмасу тепе-теңдігін ұстап тұруда маңызды ... ... ... ... ... ... тамақтанумен байланысты және денсаулықтың санитарлық көрсеткіштерімен тығыз қатынаста: туу, физикалық даму, еңбекке қабілеттілік, сырқаттанушылық, өлім, өмір ұзақтығы. ... ... ... ... ... туу ... жоғары деңгейде.
Тұрғындардың денсаулығының санитарлық көрсеткіштерінің ішінде физикалық даму көрсеткіштері тамақтануға өте сезімтал. Әсіресе бала контингенттерінде физикалық даму көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... ... клетка аумағы. Толық тамақтанған балалар жақсы өседі, салмақ қосады және дұрыс дамиды, ал тамақатну жетіспеген жағдайда балалардың физикалық ... өз ... ... ... (мысалы, көптеген елдерде бірінші және екінші дүние жүзілік соғысы кезінде жеткіліксіз ... ... ... ... даму ... төмендеген). Балалардың жеткіліксіз тамақтануы тек физикалық дамуға ғана емес және психикалық дамуынада әсерін тигізеді (ерте ... ... ... ... ал ... балаларда орталық жүйке жүиесінің тежелуі).
Тамақтану ересек адамның ой және физикалық еңбек ... ... ... ... ... бұзылған жағдайда еңбек қабілеттілігі төмендейді, тез шаршайды, әлсіздік, есінің төмендеуі және еңбекке қызығушылығы болмайды.
Тұрғындардың өмір ұзақтығы, ... және өлім ... ... ... ... ... Көбіне тамақтану жетіспеушілігі сырқаттанушылыққа, өлімге және туберкулезден кейіінгі летальдікке әкеледі (бірінші және екінші дүние жүзілік соғыстан тұрғындардың өлім ... көп есе ... ... - 250%, ... - 200% ж.т.б.). Дұрыс тамақтанбаған жағдайда пневмония, невриттер, кейбір жұқпалы аурулар ағымы ауыр өтеді.
Жоғарыда айтылған ... ... ... ... көптеген адам организмінің денсаулық көрсеткіштеріне әсер етеді: бойы, дамуы, денсаулық және еңбекке қабілеттілігіне. Тамақ рационы ... ... ... адам ... ... мен ... қызметі қалыпты жүруіне қажетті тағамдық заттарды алады. Бұл организмнің сыртқы ортамен байланысын жақсартады.
Тұрғындардың дұрыс ... мен ... ... ... қамтамасыз етілуі тағам өндірістерінің сипатына байланысты, бұл ... ... ... ... ... ... ... проблема аса маңызды емес. Жиі тамақтану сирек ұтымды болады. Бұл үшін тек ... ... ... көп ... ... емес, және бұған қоса білім, ғылыми негіздер керек (тағам гигиенасының дәрігерлері, мамандар, осы ... ... ... ... ... ... және тәжірибелік мәліметтерін тұрғындар арасында тарату керек.
Ұтымды тамақтану және де ... ... ... тамақтанудың физиологиялық нормасының негізін құрау үшін қажет.
Тамақтанудың ... ... ... - организмнің энергия шығынын толық жабатын, қажетті тағамдық заттармен қамтамасыз ететін ғылыми негізделген нормалар. ... ... ... ... ... бір ... негізгі тағамдық заттардың және энергия қажеттіліктерін қамтамасыз етіп отыратын орташа белгіленген шама болып табылады. Тамақтанудың ... ... ... мен ... ... нақты тамақтануды бағалаудың критерилері есебінде, ұтымды тамақтану сұрақтары ретінде және де ... ... мен ауыл ... ... ... үшін ... ... алғы шарттар ретінде қажет.
1991 жылы СССР денсаулық сақтау Министрлігімен бекітілген .
Тамақтану нормаларының мөлшерлік (энергиялық) және сапалық ... ... ... нормаларының мөлшерлік жағы дегеніміз - килокалориямен берілген адамға тәуліктік қажетті тамақ мөлшері, немесе ... ... ... ... ... ... заттардың сапасы (тамақтық құндылығы) мен мөлшері және олардың тәуліктік рациондағы ... ... ... ... - ... ... ... биологиялық қозғалыстарды тудыратын биологиялық белсенді заттармен және оптимальді тамақтық сәйкестілікпен қамтамасыздандырылған тамақтану. Баланстанған тамақтануда негізгі және биологиялық белсенді ... ... ... ... қарастырылады: белоктардың, майлардың, көмірсулардың, минералды заттардың және витаминдердің. Осымен қатар организмде синтезделетін немесе ... ... ... ... (8-10 ауыстырылмайтын аминқышқылдары, 3-5 полиқанықпаған май қышқылдары, барлық витаминдер, көптеген минералдық элементтер), және ... ... ... ... ... ... кешендер - фосфатидтер, липопротеидтер, белокты-лецитиналы кешендер және адамның тамағында болатын көптеген басқа да ... аса ... ... ... Сондықтан қазіргі уақытта биологиялық белсенді және тағамдық заттарды баланстау маңызды, яғни тамақтануды баланстаудың ерекшелігі қазіргі жағдайда тағамдық заттардың қажетті нормаларын емес ... ... ... ... Балансты тамақтану формуласын анықтаудың бұл жолы организмге сәйкес қажетті тағамдық заттардың балансын қамтамасыз етіп, биологиялық жағынан тағамдық рационды толықтырып ... ... ... ... ... адамның жасына, жынысына, еңбек қозғалысының сипаты мен жалпы тіршілік тәсіліне байланысты дұрыс және негізгі заттар мен биологиялық белсенді заттардың ... ... ... ... табылады. Тұрғындардың әр түрлі жастар және маман топтарының арасында тамақтанудың баланстау принциптерін енгізу тамақтану ... ... ... ... ... ... табылады.
Ұтымды тамақтануды түсіну үшін тамақтың өзінің, тамақтану ... және ... ... ... ... анық білу керек. Бұл сұрақтарға жауап берместен бұрын мына ұғымдарға тоқтала кетейік: , , , .
Тамақтану рационы дегеніміз ... ... ... - бір күн ... тамақтануға қолданылған тағамдар құрамы мен жалпы мөлшері.
Тамақ арнайы жеуге сәйкес үлгімен ... ... ... ... қоспасы.
Тамақтық азық-түліктер дегеніміз - бұл тағамдық заттардың аса немесе жай күрделі табиғи (сирек жасанды) үйлесімі.
Тағамдық заттар ... - ... ... ... ... әр ... органикалық және неорганикалық қосылыстар.
Ұтымды тамақтану тамақтың өзінің, тамақтану тәртібі және тамақ қабылдау жағдайының талаптарынсыз ұйымдастырылмауы керек.
Тамақтық рационының негізгі ... ... ... ... құрам. Тамақтық рацион құндылығы организмнің энергия шығынын жауып ... ... ... ... ... (химиялық) құрам. Тамақ құрамында барлық қоректік заттар ... ... ... ... ... витаминдер, минералды тұздар, қажетті мөлшерде су (организмнің қалыпты тіршілігі үшін).
* Жақсы сіңімді және пісіруге ыңғайлы. Тамақтың сіңімділігі мен ... ... ... ... сапасына және асқазан-ішек трактісіне байланысты. Тамақ асқорыту мүшелерінің функциясының мүмкіндігіне сәйкес келуі керек (тамақтық талшықтар).
* Тамақтың ... ... ... Тамақтың органолептикалық қасиеттері (сыртқы түрі, түсі, консистенциясы, иісі, дәмі ж.т.б.) тәбетке әсер ... Бұл ... ... ... кулинарлық дайындалатын бұйымдар дәмді және ұтымды болады. Тамақ сонымен қатар сыртқы түрімен, иісімен, дәмімен және басқа да ... ... ... ... ... әр ... ... Тамақтардың әртүрлілігі дайындау процестерінде әр түрлі кулинарлық әдістерді қолданып ... ... ... жоғарлату.
* Тамақтың қанығу сезімін тудыру қабілеті. Қанығу ... ... үшін ... ... кезде кулинарлық өңдеу тәсілдерін қолдану және олардың асқазан-ішек жолдарына кері әсерінің болмауы керек.
* Тамақ санитарлық-эпидемиологиялық жағынан мінсіз және ... ... ... микробтар, токсиндер, саңырауқұлақтардың улы түрлері, гельминттердің личинкалары, органикалық және неорганикалық улы ... ... ... ... ...
Ұтымды тамақтануды ұйымдастыруда тамақтану тәртібіне, тамақ қабылдау жағдайына көңіл аудару қажет (столдың сервировкасы, ... ... ... ... ... Бұлардың барлығы тамақтану кезінде жақсы тәбетті және тамақтың жақсы сіңімділігін қамтамасыз етеді.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарға ... ... ... ... ... ... ... болады:
* Тәуліктік рацион құндылығы мен тәуліктік энергия шығынының сәйкес келуі, яғни тамақтанудың энергиялық адекваттығы.
* ... ... және ... ... ... ... Тамақтануда мамандық, климато-географиялық, ұлттық және де басқа ерекшеліктерді ... алу.
* ... ... және ... қабылдау жағдайын сақтау.
Демек, ұтымды тамақтануды ұйымдастыру маңызды гигиеналық шаралардың орындалуын талап ... ... ... ... тамақтану тәртібіне және тамақ ішкен кезде қоршаған орта жағдайы әсер етеді.
Тамақтану ... ... - ... қабылдаудың белгілі бір тәртібі: уақыты, тамақ қабылдау жиілігі, интервал ... ... ... күні ... ... ... ... бөлінуі (құндылығы, сапалық құрамы, салмағы және көлемі), тамақ ішкен кезде адамның өзін-өзі ұстауы.
Алдыменен, тамақты белгіленген уақытта қабылдау керек. Осы ... ... ... қабылдау уақыты тітіркендіргіш ретінде адам тамақты көрмей және қабылдамай тамақ ... мен ... үшін ... ... бір секреторлық қызметі шартты рефлекс тудырады. Бұл жағдайда ... ... ... жоғарлататын, тамақтың қорытылуы мен сіңімділігін қамтамасыз ететін ... сөлі бар ... ... ... интервалдары тағам орталығының тежелуін түсіру үшін жеткілікті және ... ... ... үшін ... болу ... ... міндетті болу керек: таңертеңгі ас пен түскі ас арасында 4-6 сағат, түскі ас пен кешкі ас арасында 5-7 сағат, ... ас пен ... ас ... 8-10 ... Жеңіл астар арасында аштық секрецияны болдырмас үшін 2-3 ... ... ... тәртібі сақталса асқорыту мүшелерінің қызметінің ритмі жақсарады, ал сақталмаған кезде бұл ритм және асқорыту процесі өзгереді.
Тамақ ішкен кезде ... және ... ... ... ... оптимальді ұзақтығы дәл анықталмаған, таңертеңгі асты ішу орташа 20-30 минут, түскі асты ішу ... 40-50 ... ... ас - 20-25 ... Түскі астан кейін дем алу ұсынылады.
Дені сау адамға мақсатты түрде күніне 4 ... ... ... ... ... 3 ... одан төмендегенде өзін-өзі жалпы сезінуі нашарлайды. Тәулігіне 3 реттік тамақтану таңертеңгі, түскі, ... ... ... ал 4 ... тамақтануда сәскелік ас қосылады. Тамақтың құндылығын мына тәртіппен бөлген ... 3 ... ... ... ас тәуліктік рационның орташа 30%-ін, түскі ас орташа 45-50%-ін және кешкі ас - ... ... ал 4 ... тамақтануда таңертеңгі ас - 25-30%, ... ас - 40-45%, ... ас - 10-15%, ... ас - 15-20%. 4 реттік тамақтану кезінде организмнің асқорыту мүшелеріне аса күш түсірілмей энергия қоры және ... ... ... ... ас ... ... ... шығынын жабуы керек. Түскі ас құрамына: салқын тісбасарлар, І-ші және ІІ-ші ... және ... ... ... керек. І-ші (ыстық) сұйық тамақта күшті сок айдағыш экстракттар болады. ІІ-ші тамақ тағамдық заттардың негізгі бөлімін ... ... асты ... ... негізгі көлемі шығарылғанда секрецияны төмендету үшін тәтті тағамдармен (кисель, компот) аяқтау керек. Қант асқорыту секрециясын тежейді, ал ... дәм ... ... ... ... ас түнгі тыныш күйде организмнің қажеттіліктерімен қамтамасыз ету үшін арналған. Таңертеңгі және түскі аста ет, балық тағамдарын ... ... ас ... ... - ... ... тұрып қалатындай майлы емес болуы керек. Кешкі асты жатар алдында 1,5-2 сағат бұрын ішу ... бұл ... ... ... ... ... ... өтіп үлгереді, ішектік асқорыту орталық жүйке жүйесін төмен деңгейде қоздырып, ұйқыны жақсартады. Кешкі ... 5-8% ... ... тағамдарға қалдырып, ұйықтар алдында айран ішуге болады.
Пайдаланған әдебиеттер:
1.А.Г.Хрипкова ... ... и ... ... М., ... Жұмабаев Жасерекшелік физиологиясы және мектеп гигиенасы. А.,1988.
3.Қазақтың ұлттық тағамдары ... 2000 жыл

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тамақтану гигиенасы. Балалардың тамақтану рационын құру. Қазақ халқының ұлттық тағамдары және пайдасы7 бет
Тамақтану режимі, балалардың тамақтану рационын құру7 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Ұлттық құндылық -тәрбие негізі4 бет
Ірі қара өсіру5 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
"Ауылшаруашылығы құстарының гигиенасы"5 бет
1915-1945 жылдар аралығындағы Корей халқының Жапон отарына қарсы ұлт азаттық қозғалыстары38 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь