Электр қозғаушы күш көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары. Электр тізбектерінің эквиваленттік түрлендірулері

1. Электр қозғаушы күш.
2. Ток көзі.
3. Электр тұтынушыларын тізбектей қосу және Ом заңының орындалуы.
4. Электр тізбектерінің тармақтары, түйіндері және контурлары туралы ұғымдар.
5. Электр тұтынушыларын параллель немесе аралас қосу және Кирхгоф заңдарының орындалуы.
Электр қозғаушы күш – электр тізбегіне жалғанған, табиғаты электрстатикалық емес энергия көзі. Тек қана электрстатик. күштер тұйық тізбекпен тұрақты токтың үздіксіз жүруін қамтамасыз ете алмайды. Өйткені бұл күштердің тұйық контур бойымен зарядты қозғалтуы үшін жұмсайтын жұмысы нөлге тең, ал ток жүрген кезде әдетте энергия шығыны болады. Сондықтан тұйық контурмен үздіксіз ток жүруі үшін электр тізбегінен тыс басқа бір энергия көзі болу керек. Бұл энергия көзі энергияны сырттан ала отырып, оны зарядтардың қозғалыс энергиясына айналдырады да, қосымша электр өрісін (Е) тудырады. Мұндай қосымша электр өрісі күшінің тұйық контур бойымен істейтін жұмысы нөлге тең болмайды: . Е' шамасы электр қозғаушы күш деп аталады және оның шамасы бірлік зарядты қозғалтуға кететін электрстатик. емес күштердің жұмысына тең. Потенциал сияқты . электр қозғаушы күштің де өлшеу бірлігі – вольт (в). Электролиттердегі иондардың диффузиясы, контур арқылы өткен магнит ағынының өзгеруі (эл.-магн. индукция), т.б. электр қозғаушы күшін тудырады.
Электр тогы деп электр зарядтарының реттелген қозғалысын айтады.
Өткiзгiштегi оң зарядталған бөлшектердiң қозғалыс бағыты электр тогының бағыты ретiнде алынады.
Ток күшi деп аталатын скалярлық шама I электр тогының сандық сипаттамасы болады. Өткiзгiштiң көлденең қимасы арқылы бiр уақыт аралығында тасымалданатын заряд мөлшерiн ток күшi дейдi. Егер өткiзгiштiң көлденең қимасы арқылы Δt уақыт аралығында Δq заряды тасымалданса, ток күшi тең болады.
Халықаралық бiрлiктер жүйесiнде СИ ток күшi ампермен (1 А) өлшенедi. Ол француз ғалымы Андре Мари Ампердiң атымен аталады.
Өткiзгiштегi ток күшiнiң ток тасушылар концентрациясына n, олардың бағытталған қозғалысының жылдамдығына v, өткiзгiштiң қимасының ауданына S және әрбiр ток тасушының тасымалдаған зарядына q тәуелдiлiгi мынадай болады: I = qnvS.
1.В.Н. Шепель; Алматы: “Эдельвейс” .Атабеков Г.И. Основы теории цепей.-М.: Энергия, 2006-544с. 2.бакалов В.П., Воробинко П.П. Крук Б.И Теория электрических цепей.-М.:1998-440с. 3.Под редакцией Ионкина П.Теоритические основы электротехники. М.: Высшая школа.1976-545с. 4.Зевеке Г.В Ионкин П.А и др. Основы теории цепей. М.:Энергия, 1989-528с.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласының   ... ... ... ... Н.Б. ТЭ-417 ... ... ... Электр қозғаушы күш көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары. Электр тізбектерінің эквиваленттік түрлендірулері.
Электр қозғаушы күш көзі және ток ... Ом және ... ... ... тізбектерінің эквиваленттік түрлендірулері.
Дәріс жоспары:
1. Электр қозғаушы күш.
2. Ток көзі.
3. Электр тұтынушыларын тізбектей қосу және Ом ... ... ... ... ... түйіндері және контурлары туралы ұғымдар.
5. Электр тұтынушыларын параллель немесе аралас қосу және ... ... ... ... күш - электр тізбегіне жалғанған, табиғаты электрстатикалық емес энергия көзі. Тек қана электрстатик. күштер тұйық тізбекпен тұрақты токтың ... ... ... ете алмайды. Өйткені бұл күштердің тұйық контур бойымен зарядты қозғалтуы үшін жұмсайтын ... ... тең, ал ток ... кезде әдетте энергия шығыны болады. Сондықтан тұйық контурмен үздіксіз ток жүруі үшін электр тізбегінен тыс ... бір ... көзі болу ... Бұл энергия көзі энергияны сырттан ала отырып, оны ... ... ... ... да, қосымша электр өрісін (Е) тудырады. Мұндай қосымша электр ... ... ... ... ... ... жұмысы нөлге тең болмайды: . Е' шамасы электр қозғаушы күш деп ... және оның ... ... ... ... ... электрстатик. емес күштердің жұмысына тең. Потенциал сияқты . ... ... ... де ... ... - ... (в). ... иондардың диффузиясы, контур арқылы өткен магнит ағынының өзгеруі ... ... т.б. ... қозғаушы күшін тудырады.
Электр тогы деп электр зарядтарының реттелген қозғалысын айтады. Өткiзгiштегi оң ... ... ... ... электр тогының бағыты ретiнде алынады. Ток күшi деп аталатын скалярлық шама I электр тогының сандық сипаттамасы болады. Өткiзгiштiң ... ... ... бiр уақыт аралығында тасымалданатын заряд мөлшерiн ток күшi дейдi. Егер өткiзгiштiң көлденең қимасы арқылы Δt уақыт ... Δq ... ... ток күшi тең ... Халықаралық бiрлiктер жүйесiнде СИ ток күшi ампермен (1 А) өлшенедi. Ол француз ғалымы Андре Мари Ампердiң атымен ... ... ток ... ток ... ... n, олардың бағытталған қозғалысының жылдамдығына v, өткiзгiштiң қимасының ауданына S және әрбiр ток тасушының тасымалдаған зарядына q тәуелдiлiгi мынадай болады: I = qnvS. ... ... ... Ом ток күшi ... ... кернеуге тура пропорционал екенiн тапты: I~U . Ол өткiзгiштi басқа ... ... ... ... дәл ... ал ток күшi ... ... байқады. Демек, әр түрлi өткiзгiштер тiзбектегi ток күшiн әр түрлi шектейдi. Тәжiрибелер нәтижелерiн математикаша былай жазуға болады: ... , ... ... коэффициентi, ол өткiзгiштердiң қасиетiне тәуелдi. Өткiзгiштiң тiзбектегi ток күшiн ... ... ... шама ... деп аталады. Еркiн электрондардың кристалл торының иондарымен соқтығысуы ... ... ... ... ... тұйықталған электр тізбектері Ом заңы және Кирхгофтың 1-ші және 2-ші ... ... ... ... ... электр қозғаушы күші, кедергі және ток арасындағы байланыстар Ом заңымен ... Ом ... ... ... болады: тұйықталған тізбектегі ток электрқозғаушы күшіне тура пропорционал және барлық тізбектің кедергісіне кері пропорционал. Тізбектегі ток ЭҚК ... ... ... энергия көзінің ЭҚК көп болған сайын, тұйықталған тізбектегі ток та көп болады. Тізбек кедергісі ток ... ... ... сондықтан тізбек кедергісі өскен сайын ток мөлшері ... Ом ... ... формуламен өрнектеуге болады: немесе , мұнда R - тізбектін сыртқы бөлігінің кедергісі; Rо - ... ... ішкі ... ... тізбектің кедергісі: . Ом заңы барлық электр тізбегіне ғана емес, оның кез келген бөлігіне де тура ... Егер ... ... энергия көзі жоқ болса, онда бұл бөлікте оң зарядтар потенциалы жоғарылау нүктеден потенциалы ... ... ... ... көзі осы аймақтың басы мен соңы аралығындағы потенциалдар айырымын ұстап ... да оған ... да ... энергия жұмсайды. Осы потенциалдар айырымын қаралған аймақтың басы мен соңы ... ... деп ... Сонымен, Ом заңын тізбектің аймағына қолдана отырып алатынымыз: Осыдан ом заңын былайша тұжырымдауға болады: электр тізбегі аймағындағы ток, ... ... ... оның ... ... тең ... ... учаскесіндегі кернеу ток пен осы учаске кедергісінің кө-бейтіндісіне тең, яғни . ... ... ... ... тұтынушылар бір-бірімен әр түрлі тәсілдермен жалғануы мүмкін, мысалға ... ... және ... ... ... ... R1, R2, R3 кедергілері бір-біріне тізбектей жалғанған электр тізбегін қарастырайық. Үш кедергіден тұратын тізбектей қосылған тұйық электр ... ... ... ... ... бірдей ток өтетініне көз жеткізу қиын емес. Біздің жағдайда сыртқы тізбектің кедергісі тұтынушылар кедергісінің қосындысына тең ... Олай ... ток Ом заңы ... ... ... түрде анықталады: . Сонымен, тізбектей қосылған үш өткізгіш болғанда, тізбектің жалпы кедергісі , ал сыртқы тізбектің кедергісі тең ... ... ... ... ... ... тізбекке түсірілген кернеуге тең, яғни мұнда IR0 - ... ... ішкі ... түсетін кернеу. Тізбектеп қосылған энергия тұтынушыларынын қысқыштарындағы кернеу, токпен қабылдағыш кедергісінің көбейтіндісіне тең: Сонымен, тізбектеп қосылған тұтынушылардағы ... ... ... ... ... ... тең. ... қосылған тұтынушылардан тұратын тізбектінң барлық учаскелеріндегі ток бірдей болғандықтан, кернеулер олардың кедергісін тура пропорционал немесе өткізгіштігіне кері пропорционал болады, яғни . ... ... ... ток ... кедергісіне тәуелді болады. Сондықтан тізбектеп қосылған тұтынушылардың бірінің кедергісі өзгерсе, онда ол тізбектің жалпы кедергісі мен әрі ондағы токтың ... алып ... Бұл ... ... ... кернеулер де өзгереді. Тізбектеп косылған косымша резисторлар іс жүзінде кернеулерді төмендету үшін (іске қосқыш және ... ... және де ... ... ... ... ... шегін азайту үшін қолданады. Бірақ, көбінесе іс жүзінде ... ... ток ... да ... бір ... ... әр ... жолменен тарап бір немесе бірнеше нүктелерде өткізгіш сымдар түйісіп ұштасуы мүмкін. Мұндай түйісу нүктелерін түйіндер (түйін нүктелері) деп ... ал ... ... екі ... ... тізбек учаскесін тізбек тармағы деп атайды. Электр тізбегін параллель қосу. Бұндай электр тізбектеріндегі токтардың таралуы Кирхгофтың ... заң ... ... ... бірінші заң келесідей физикалық сипатта түсіндіріледі. Тұйықталған электр тізбегінде электр зарядтары оның ... бір ... ... қала ... ... бүл ... ... потенциалдарын өзгертуге алып келер еді. Сондықтан қандай да бір түйінге белгілі ... ... ... ... заряды, осы түйіннен сол уақыт бірлігінде кететін зарядқа тең. Егер түйінде бағыттары әртүрлі тогы бар ... ... ... ... онда ... сол ... ... келетін токтардың қосындысы жазылады, ал оң жағында түйіннен кететін ... ... ... Бұл ... ... ... заңы болып табылады. . Кирхгофтың бірінші заңын былай тұжырымдауға болады: электр тізбегіндегі түйінге (түйін нүктесіне) келетін ... ... осы ... ... ... ... тең ... электр тізбегінің түйін нүктесіндегі токтардың алгебралық қосындысы нольге тең. Бұл ... ... ... ... оң, ал ... ... ... теріс токтар деп ... ... ... ... ... ... деп ... тек бір ғана кернеу астында болуын айтамыз. Параллель қосылған резисторларда тізбектің жалпы кедергісі ... ... жеке ... ... ... тең ... жалпы өткізгіштілігі көбейеді. Бұл ... оңай кез ... ... Ол үшін ... ... өткізгіштердің санының көбеюін өткізгіштің көлденең қима ауданының ескендігіне сәйкес ... деп ... ... Олай болса сәйкес ... ... ... тізбегі үшін өткізгіштілікті келесідей теңдеулер негізінде алуымызға болады: . Өткізгіштілік кедергіге кері шама ... бұл ... ... ... жазуға болады: . Бұл формулада параллель ... төрт ... ... немесе балама кедергісі. Балама кедергінің мәні берілген төрт резисторлардың қай-қайсысынан болса да кіші ... ... ... ... ... резисторлардың кез-келген санына сәйекс келеді. Дербес жағдайда, егер электр тізбегінде параллель қосылған екі ... және ... ... ... ... . ... ... іс жүзінде кеңінен қолданылады. Оны былай тұжырымдауға болады: параллель қосылған екі энергия тұтынушының кедергісі осы ... ... ... сол кедергілердің қосындысына бөлгенге тең
Пайдаланған әдебиеттер;
1.В.Н. Шепель; Алматы: "Эдельвейс" .Атабеков Г.И. Основы теории цепей.-М.: Энергия, ... ... В.П., ... П.П. Крук Б.И ... электрических цепей.-М.:1998-440с. 3.Под редакцией Ионкина П.Теоритические основы электротехники. М.: Высшая школа.1976-545с. 4.Зевеке Г.В ... П.А и др. ... ... цепей. М.:Энергия, 1989-528с.

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Xml тілі туралы80 бет
Дихроматометрия4 бет
Медициналық тәжірибедегі потенциометрия4 бет
Сандық талдау әдістері24 бет
Тотығу-тотықсыздану титрлеу әдісін талдауда қолдану21 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
1 Абай және казіргі заман 2 Шокан және географиялык детерминизм 3 З,Фрейд және психоанализ 5 Ф,Ницше және аса кушті адам15 бет
10 кВ кернеулерге арналған резеңке оқшаулы күштік кабельдер4 бет
1930 жылдардағы Қазақстанда күштеп ұжымдастырудың зардаптары47 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасының қозғаушы күштері мен барысы13 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь