Минералды заттар. тағам өнімдерінің гигиенасы

• Тағам гигиенасы
• Минералды заттар
• Тағамдағы микроэлементтер
• Қорытынды
Адам организмі көптеген тағамдық заттарды қажет етеді. Атап айтатын болсақ, витамин, нәруыз, көмірсу, май, минералды заттар.
Тағам гигиенасы – адам организміне тағамдық рационның әсерін, адам организмінің тағамдық заттардың мөлшеріне деген сұранысын, алиментарлы аурулардың профилактикасын оқытатын гигиена бөлімі.
Тамақ өнімдерінің желінетін бөлігінің 0,7-1,5% минералды заттар үлесіне тиеді. Ас тұзы салынатын (көбіне 1,5 -3%) өнімдер, әрине, бұларға қосылмайды.
Минералды заттардың ақуыздар, майлар мен көмірсулар сияқты энергиялық құндылығы болмайды. Алайда адам оларсыз өмір сүре алмайды.
Минералды заттар адамның тіршілік ету үрдістерінде пластикалық қызмет атқарады, іс жүзінде адамның кез келген тініндегі зат алмасуға қатысады, бірақ олардың фосфор мен кальций сияқты элементтері басым болатын сүйек тінінің құрылымында атқаратын ролі ерекше зор. Минералды заттар ағзаның су-тұз, қышқыл-сілті алмасуы секілді аса маңызды алмасу үрдістеріне қатысады. Белгілі бір минералды заттар қатыспайынша ағзадав көптеген ферменттік үрдістердің болуы мүмкін емес. Минералды заттар әдетте екі топқа бөлінеді: тамақта біршама көп мөлшерде болатын макроэлементтер (Са, Р, Мg, К, Сl, S) және аз мөлшерде болатын микроэлементтер (Fe, Zn, Cu, I, F және басқалары).
Кальцийсүйектің құрамына кіреді. Ұлпа мембраналарының функциялық жағдайларын реттеу кальцийдің қатысуынсыз өтпейді. Ол қанды ұйытуға, бұлшық еттерді жиыруға, жүйкені тітіркендіріп қоздыруға қатысады, бірқатар гармондардың әрекеті де кальциймен тығыз байланысты. Ұлпа ішінде кальций алмасуы бұзылса, онда жүректің бұлшық еті де нашарлайды.
Дендері сау ересек адамдарға тәулігіне 800 миллиграм кальций қажет. Екіқабат әйелдер мен бала емізіп жүрген аналарға кальций бұдан да көп мөлшерде (100-1200мг) керек. Кальций жетіспеуден адамның сүйегі жұқарып, жұмсарады, қанның ұйығыштығы төмендейді, адамның жүйкесі қозғыш, ашуланшақ болып кетеді. Кальций нанда, жармаларда, көкөністерде, жемістерде, балықта, етте болады, бірақ жеткіліксіз, аз мөлшерде ( аталған азық-түліктің 100 грамында 10-15 мг) ғана болады.
Кальций сүт пен сүт өнімдерінде мол. Мысалы, әрбір 100 г. тағамда: сырда-800-1000 мг., сүзбеде 150-175 мг., сүтте-120-130 мг. кальций болады.
Адам ағзасына қажет кальциймен туыстас минералдық заттардың бірі –фосфор.Бұл да кальций сияқты сүйектің құрамына кіреді. Ересек адамдарға тәулігіне 1200 мг., ал екіқабат әйелдер мен бала емізетін аналарға 1500 мг-ға дейін фосфор қажет. Фосфор сырда (500-600мг), етте, сұлы және бидай жармалары мен жұмыртқа да фосфорға бай.
Магний ақуыз және нуклеин қышқылдарын биологиялық синтездеуге қажет, сондай-ақ ол көптеген ферменттік жүйелердің белсенділіктерін реттеуге де қатысады. Ересек адамдар үшін магнийдің тәуліктік нормасы-400 мг. Бұл элемент жармаларда, әсіресе қарақұмық, сұлы, тары жармасында мол.
Егер кальций мен фосфор бірлесе қызмет етсе, натрий мен кальций, шын мәнінде антагонистер, яғни бір-біріне қарама-қарсы әрекет етеді. Натрий қан плазмасы мен ұлпадан тысқары сұйықтардың негізгі катиондарының бірі. Калий болса, керісінше, ол ұлпаның ішінде болады. Иондардың бұлай кеңістікте бір-біріне қарама-қарсы орналасуы кездейсоқтық емес, ұлпалармен тұтастай ағза қалыптан ауытқымай тіршілік етуі үшін табиғаттың өзі осылай орналастырған.
        
        ҚР Ғылым және Білім Министрлігі Семей қаласының  Шәкәрім атындағы                           ... ... ... ... ... өнімдерінің гигиенасы
Группа: БТ-407
Орындаған: Кайраткер Айзат
Тексерген: Кабденова Айнур
Жоспар:
* Тағам ... ... ... ... микроэлементтер
* Қорытынды
Адам организмі көптеген тағамдық заттарды қажет етеді. Атап айтатын ... ... ... ... май, ... ... ... - адам организміне тағамдық рационның әсерін, адам организмінің тағамдық заттардың мөлшеріне деген сұранысын, алиментарлы аурулардың профилактикасын ... ... ... ... ... ... 0,7-1,5% ... заттар үлесіне тиеді. Ас тұзы салынатын (көбіне 1,5 -3%) өнімдер, әрине, бұларға қосылмайды.
Минералды заттардың ақуыздар, ... мен ... ... ... құндылығы болмайды. Алайда адам оларсыз өмір сүре алмайды.
Минералды заттар адамның тіршілік ету үрдістерінде пластикалық қызмет атқарады, іс ... ... кез ... ... зат ... қатысады, бірақ олардың фосфор мен кальций сияқты элементтері басым болатын сүйек тінінің құрылымында атқаратын ролі ... зор. ... ... ... су-тұз, қышқыл-сілті алмасуы секілді аса маңызды алмасу үрдістеріне қатысады. Белгілі бір минералды заттар қатыспайынша ағзадав көптеген ферменттік үрдістердің ... ... ... Минералды заттар әдетте екі топқа бөлінеді: тамақта біршама көп ... ... ... (Са, Р, Мg, К, Сl, S) және аз ... ... ... (Fe, Zn, Cu, I, F және ... құрамына кіреді. Ұлпа мембраналарының функциялық жағдайларын реттеу кальцийдің ... ... Ол ... ұйытуға, бұлшық еттерді жиыруға, жүйкені тітіркендіріп қоздыруға қатысады, бірқатар гармондардың әрекеті де кальциймен тығыз байланысты. Ұлпа ... ... ... ... онда ... ... еті де нашарлайды.
Дендері сау ересек адамдарға тәулігіне 800 миллиграм кальций қажет. Екіқабат әйелдер мен бала емізіп жүрген ... ... ... да көп ... ... керек. Кальций жетіспеуден адамның сүйегі жұқарып, жұмсарады, қанның ұйығыштығы төмендейді, адамның жүйкесі қозғыш, ашуланшақ болып кетеді. ... ... ... көкөністерде, жемістерде, балықта, етте болады, бірақ жеткіліксіз, аз мөлшерде ( аталған азық-түліктің 100 ... 10-15 мг) ғана ... сүт пен сүт ... мол. ... әрбір 100 г. тағамда: сырда-800-1000 мг., сүзбеде 150-175 мг., сүтте-120-130 мг. кальций болады.
Адам ... ... ... ... ... ... бірі - фосфор.Бұл да кальций сияқты сүйектің құрамына кіреді. ... ... ... 1200 мг., ал ... ... мен бала ... аналарға 1500 мг-ға дейін фосфор қажет. Фосфор сырда ... ... сұлы және ... ... мен ... да ... бай.
Магний ақуыз және нуклеин қышқылдарын биологиялық синтездеуге қажет, сондай-ақ ол көптеген ферменттік жүйелердің белсенділіктерін реттеуге де ... ... ... үшін магнийдің тәуліктік нормасы-400 мг. Бұл элемент жармаларда, әсіресе қарақұмық, сұлы, тары жармасында мол.
Егер кальций мен ... ... ... ... натрий мен кальций, шын мәнінде антагонистер, яғни бір-біріне қарама-қарсы әрекет етеді. Натрий қан плазмасы мен ұлпадан ... ... ... ... ... ... ... керісінше, ол ұлпаның ішінде болады. Иондардың бұлай кеңістікте бір-біріне қарама-қарсы орналасуы кездейсоқтық емес, ... ... ағза ... ауытқымай тіршілік етуі үшін табиғаттың өзі осылай ... көп енуі ... адам ... ... молайып кетсе, калий тұздары, керісінше, сол жиналған сұйықтарды сыртқа айдап шығуға күш ... Сол ... де ... қан ... ... ... ... нашарлаған, бүйректері ауыратын адамдарға натрийді азырақ, калийді көбірек пайдалануға кеңес береді.
Натрий тұздалған балықта, ... және ... ... ащы ... көп. Оның етте, нанда, жармаларда, көкөністерде барын білеміз.
Калийге келетін болсақ, ол етте, балықта, жармаларда көп (200-400 мг). ... ... ... ... мол. ... ... картопта (569мг.), мейізде (860мг.), өрікте, арахисте (732мг.) көп.
Темірдің қосындысының ағза үшін құндылығын айтып жеткізу қиын. Ол ... ... ... ... ... сөйтіп ұлпалардың тыныс алуын, қанның оттегін тасуын қамтамасыз етеді, ... ... ... ... пайда болған қалдықтарды сыртқа шығаруға жәрдемдеседі.
Ересек адамға тәулігіне 10мг. темір қосындысы қажет, ал әйелдерге бұдан да көп (18 мг.) ... Бала ... ... ... үшін ... ... ... нормасы-25мг.Темірдің қосындысын біз дәнді бұршақ дақылдардан (9-12 мг.), бауырдан (7-12 мг.), тарыдан, қарақұмық жармасынан аламыз. Етте-2,5 нанда-2-3, көкөністерде-0,5-1,0 мг. ... ... ... Жемістердің ішінде темірге айва, інжір, қара өрік, қара ... пен ... ... ... ... жүйелерді құрастыруға қатысу және олардың белсенділіктерін реттеу микроэлементтердің бәріне ортақ ... ... ... ... ағза үшін аса ... қызмет атқаратын болғандықтан да олардың тамақ құрамында мөлшерден ары - бері ... ... үшін ... маңызды микроэлементтердің бірі-мыс. Темір қосындысы сияқты ол да қан түзілуіне қажет. ... ... ролі ... ғана ... Ол ... ... ... коллаген және эластин деп аталатын ақуыздардың биологиялық тотығу және метаболизм үрдістерін реттейтін бірқатар ферменттерді ... ... адам үшін ... 2 мг. мыс ... Бұл элемент сиыр бауырында (3,8 мг.), теңізден өндірілетін азық-түліктерде (0,85-1,5 мг.), ... ... ... ... , сұлы жармаларында, макарондарда, сырда, грек жаңғағында мол. Ал сүт пен сүт ... ... мыс аз. Сол ... де ... тек қана сүт пен ... іше беруге де болмайды., ағза мыстан тапшылық көріп қалады.
Тамақтағы микроэлементтер жайын аяқтай келе, адам өзін аса ... ... және ... ... ету үшін ... ... топтарын қоса отырып, асты алуан түрлі етіп ішуі керек демекпін. Егер үнемі біркелкі әрі сынаржақ тамақтанатын ... ... гөрі мал ... ... гөрі ... ... ... жақсы көрсек, қоректену дәстүріміз, ата салтымыз солай дейтін болсақ, онда ағзадағы тепе-теңдік (баланс) сөзсіз бұзылады, ... ... ... үрдістері өзгерістерге ұшырайды, жазылмайтын қатерлі сырқаттарға шалдығамыз.
Әр түрлі организмдер жасушасының өзіне тән өзгешеліктері болғанымен, олар құрамындағы ... ... ... ... ұқсас келеді. Жалпы жасуша құрамында Д.И.Менделеев таблидасының 70 элеметі кездескенімен, тірі организмдерде олардың 24 ... ... ... ... құрамында 62% шамасында оттегі, 20% шамасында көміртегі, 10% шамасында сутегі және 3% шамасында азот болады. Оттеті мен сутегі су мен ... ... ... на ... көміртегі -- органикалық заттар негізін құрайды. Азот амин қышқылдарының, белоктардың, нуклеин
қышқылдарының, АТФ-ның, гемоглобиннің, көптеген ... мен ... ... на ... ... 2,5% ... ... 1% шамасында фосфор кездеседі. Кальций сүйек ұлпасы мен тіс кіреукесінің құрамына енеді, қанның ұю процесін, ет талшықтарының ... ... ... ... ... ... ... да сүйек ұлпасы мен тіс кіреукесінің, нуклеин ... ... ... ... ... на енеді.
Кальций -- ұлпалық сұйық, қан құрамында болады, оның иондары ... ... ... ... қамтамасыз етеді, бұлшық ет пен нерв жүйесінің ... ... ... ... өтімділігін азайтады, жүрек қызметін реттеуде маңызды қызмет атқарады.
Фосфор -- ... зат ... ... ... рөл ... Оның ... көмірсулардың фосфорлану процесі жүреді, қанның қышқыл-сілігілік тепе-теңдігі қамтамасыз етіледі, бұлшық еттің жиырылуын қуаттандыратын биохимиялық процестер ... ... 0,25% ... -- цистеин, цистин, метионин амин қышқылдарының, В дәрмендәрісі мен кейбір ферменттердің құрамы на ... ... ол ... ... ... ... ... кофермент А, таурин мен оның туындылары құрамында кездеседі. Бұл элемент жүннің, мүйіздің, құс қауырсыны мен ... ... көп ... кездеседі. Ол организмде күкірт қышқылын түзіп, тоқ ішекте түзілетін улы ... ... ... ... атқарады.
Жасуша құрамында калий да ион түрінде едәуір мөлшерде ... (0,25%). Ол ... ... қамтамасыз ететін ферменттердің әрекетін жандандырады, жүрек жұмысын реттеуге ... нерв ... мен бұл шық ... қозғыштығын төмендетеді, қозу толқынын таратуда, ацетилхолин медиаторын түзуде маңызды рөл атқарады.
Натрий -- жасушада тек ион түрінде кездеседі. Ол ... дене ... ... нда ... да, қан мен ... ... қысымын реттеуде маңызды рел атқарады. Натрий буферлік жүйе ... ... ... ... ортасын реттеуге, қозу процесінің туындап, таралу процесіне қатысады, гормондар синтезіне әсер етеді.
Хпор -- организмде теріс ... ... ... ... ... және ... иондарымен байланыста болады, жасушада козу процесінің туындауында маңызды рөл атқарады, қарын сөлі құрамыңдағы тұз қышқылының құрамы на енеді.
Магний -- ... ... ... ... Ол митохондрия-ларда шоғырланады, тотықтырғыш фосфорлану процесінің белсендірушісі болып табылады да, қуат ... ДНК ... ... ... мен ... жалғастыратын магнийлі белок комплексінің құрамына еніп, бұлшық еттің жиырылуын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... ... ферменттік жүйелердің құрамына енеді, кальцийдің кереғары болып ... Қан ... ... мөлшері өссе, нерв жүйесінің қозғыштығы төмендеп, нерв орталықтарының қызметі тежеледі, организмді ұйқы басып, селқостық (апатия) байқалады.
Организмдегі минералды заттардың жалпы мөлшері онша көп ... дене ... 3,5-4 ... ... Олар ... жинақ-талған мөлшеріне қарай макро, микро- және ультра ... ... ... ... маңызы жоғарыда баяндалып өткен химиялық заттар макроэлементтерді құрайды. Микроэлементтер де-неде өте аз мөлшерде (103-105 пайыз) кездеседі. Оларға ... мыс, ... ... ... йод, бром, фтор, никель жатады. Ультраэлементтердің (алтын, күміс, селен, радиоактивті элементтер) денеде ... ғана ... (106 ... және одан да аз).
Микроэлементтер организмнің өсіп даму процесін реттеуде, оның түрлі дерттерге төзімділігін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. ... әр ... ... бір ... ... -- гемоглобиннің, миоглобиннің, тотығу-тотықсыздандыру ферменттері -- пероксидаза, каталаза мен биологиялық ... ... ... ... ... ... на ... Денеде темір бауырда, көк бауырда, ішектің кілегейлі қабығында ферритин (темірдің гидрат тотығы мен белоктардың қосылысы) түрінде кездеседі. Организмде ... ... ... ... ... ... ... түрінде де кездеседі. Темірдің бір бөлігі плазма белоктарымен сидерофилин атты қосылыс түзеді. Осы қосылыс түрінде темір организмде ... ... ... ... эритроциттердің түзілуі бұзылып, қан азаяды (анемия).
Мыс -- гемокупреин түрінде ... ... ... Ол ... ... ферменттерінің құрамына ене оты-рып, ұлпалық тыныс процестеріңде маңызды рөл атқарады. Мыс қан түзу процесін жақсартады, меланин пигментін түзу үшін қажет. Ол ... ... ... ... гипофиздің алдыңғы бөлігінің гормондары мен А, В, С, Е, РР ... ... ... ... ... ... -- В12 ... құрама бөлігі болғандықтан қан түзу процесінде маңызды қызмет атқарады. Ол организмдегі ферменттік процестерге, зат алмасу қарқынына, өсу, даму процестеріне ... әсер ... ... ас ... ағзаларының, нерв жүйесінің, ішкі секреция бездерінің, сүйек кемітінің қызметін жақсартады. Орга-низмде ұйқы безінде, бауырда, бұл шық еттерде ... -- ... ... мүшелері мен ұлпа ларының құрамында кездеседі, бірақ сүйекте, ... ... ұйқы ... гипо-физде көбірек жинақталады. Ол белоктарды ыдырататын ферменттердің құрамы на енеді, кейбір тотығу-тотықсыздандыру ... ... ... белоктың, көмірсулардың, маидың алмасуын жандандырады. Марганец организмнің өсіп-дамуына, қанның түзілуіне, сүйектің жетілуіне жағымды ықпал етеді.
Мырыш -- ... ... ... ... ферментінің, инсулин гормонының құрамына енеді, мырыш тұздары гипофиз, ұйқы безі және жыныс бездері ... ... ... ... мен ... ... ... -- қалқанша безі гормойдарының құрамы на енеді, зат ... ... ... өсу процесін күшейтеді.
Бром -- гипофиз гормондарының құрамы нда кездеседі, үлкен ми ... ... ... қозу және ... ... ... реттейді.
Фтор -- сүйек пен тіс кіреукесінің құрамы на енеді. Ол көптеген ферменттердің әрекетін әлсіретіп, зат алмасу ... ... қан ... ... мен ... ара қатынасына әсер етіп, сүйектің қатаюын шапшандатады. Фтор жетіспесе тіс кіреукесі бұзылады ... -- ... ... белсенділігін күшейтіп, ашу процесін жандандырады, организмде оның мөлшері шамадан артық болса, онда никель көздің қасаң қабағына жинақталып, организм көру ... ... ... ... ... ғана ... сондық-тан олардың биологиялық мәні әлі толық зерттелмеген. Бұл элемент-тердің (мышьяк, радий, торий, уран және оның ыдырау өнімдері) зат ... ... ... ... ... ... - ... өте қажетті құрамдас бөліктері. Тамақта олардың жетімсіздігі әр түрлі аурулар ... Егер ... ... ... ... айырса, олар көп ұзамай өледі. Өсімдіктер тұздарды топырақтан алады. Натрий, калий, хлор тәріз-ді макроэлементтердің ең ... ... бірі - олар ... тұз ... мен осмостық қысымын тұрақты деңгейде қалыпты ұстап тұрады, ал қан мен талшықтарда сақталатын су- дың мөлшері едеуір мөл-шерде ... ... ... су ... ... ... алмасуымен тығыз байланысып, қабысып жатады. Ағзада су - тұз ... ... және гор- мон ... әсер ... Дені сау ... ... ағзасына тамақпен келетін тұздардың мөлшері негізінен несеп пен тер арқылы ... ... ... мөлшерімен дәлме-дәл тең-десіп отырады.Адамның тұзға деген қа-жеттілігі, біріншіден, жасанды емес тамақ ... ... ... ... ... ... 3-5 грамм); дайындаған кезде тамаққа қосылатын тұз-дың есебінен (шамамен 3-5 грамм) және ақыр соңында, тамақтану үстінде ... өзі асқа ... ... ... ... Сонымен, адамның күндік рационында орта есеппен 10-15 грамм ас тұзы болуға тиіс. ... көп күш ... ... ... ... ... ыстық цехтарда істейтін жұмысшыларға, алыс қашықтыққа жүретін немесе жүгіретін спортшы- ларға, марш жасайтын жауынгерлерге тамақтағы тұз-ды қосқанда ... тұз ... 20 ... ... ... одан көп емес) арттыру керек.Тұзды артық тұтыну ағ-зада судың көп мөлшерде ұсталуына жәрдемдеседі, сол ... ... пен ... керексіз ауыртпалық түседі. Тамақпен бірге тұзды шамадан тыс тұтыну әсіресе осы ... ... ... көбірек зиян тигізеді. Жүрегі жеткіліксіз істейтін және бүйрегі ауыратын ... ... ас ... күрт ... жөн. Өйтке-ні, ауру жүректің қажетті мөлшердегі қанды бүйректен өткізуге шамасы жетпейді де, тұздар ағзада ұсталып қалады. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... бұл ... шамадан артық судың жиналуын туғызады. Осыған байланысты ... ... ... сәл ... мен бет ... ... құр- сақ ... жаппай суға толуына дейін көлкілдеп ісіну пайда болады.Соңғы жылдарда ... ... ... ... ... жағдайында сақталып тұрған кейбір химиялық элементтердің адам ағзасында бірден көбейе ... және ағза үшін ... бар ... ... ... кетуі байқалуда. Химиялық элементтердің барлығы да ... ... ... болса немесе азайып кетсе адам ағзасына кері әсер ететіні анықталған. Химиялық элементтердің табиғатта таралу жағдайларына жасалған ... ... ... ... ... 50%-ын ... ... астамын кремний құрайды. Он сегіз элемент -- оттек, кремний, алюминий, темір, кальций, калий, натрий, ... ... ... ... хлор, фосфор, күкірт, азот, марганец, фтор, барий - жер ... ... ... ал ... 0,2%-ы барлық басқа элементтердің үлесіне тиеді.Элементтердің ағза мен қоршаған ортада әркелкі таралуы олардың сіңірілуіне, табиғи ... ... ... ... ... жерлерден жылына 6 млн.т. тұздар шайылып, жер бетіне таралып отырады. Бұл көрсеткіш жылдар ... ... 12 ... ... ... жайлы ғылыми болжамдар бар.Кремнийдің, алюминийдің табиғи қосылыстары суда ерімейді, сондықтан олар тірі ағзаларға сіңірілмейді. Тірі жүйелер негізін, ... ... ... элементтер -- органогендер: көміртек, сутек, оттек, ... ... ... ... ... ... Оттек пен сутекті көміртектің органикалық қосылыстарының тотығу және тотықсыздындыру қасиеттерін ... ... ... болады. Қалған үш органоген - азот, фосфор, күкірт ферменттердің белсенді ортасын ... ... тірі ... ... мөлшеріне қарай үш топқа бөледі :
1.Макроэлементтер (оттек, сутек, көміртек, азот, фосфор, күкірт, кальциий, ... ... және ... ... ... 10% -- дан ... ... Микроэлементтердің (йод, мыс, мышьяк, фтор, бром, стронций, барий, кобальт) ағзадағы мөлшері 10%-15%.
3. Ультрамикроэлементтер -- сынап, алтын, ... ... ... және т.б. ... ... мөлшері 15% -- дан төмен.
Әр түрлі жасушалар мен ... ... мен өмір ... үшін ... ... ... элементтер болып табылады.Тіршілік үшін маңыздылығына қарай химиялық элементтерді үш топқа бөледі:
1.Тіршілікке ... ... Олар адам ... ... ... және ... гормондар, дәрумендер құрамына кіреді : H, O, Ca, N, K, P, Na, S, Mg, Cl, C, I, Mn, Cu, Co, Fe, Zn, Mo, V. ... ... ... ... өмір сүруін бұзады.
2.Қосымша элементтер. Бұл элементтер жануар мен адам ағзасында болады: Ga, Sb, Sr, Br, F, B, Be, Li, Si, Sn, Cs, Al, Ba, Cl, As, Rb, Pb, Ra, Bi, Cd, Cr, Ni, Ti, Ag, Th, Hg, V, Se. ... ... ... осы ... ... ... зерттелмеген.
3.Өте аз элементтер. Адам және жануар ағзаларынан табылған, мөлшері және ... ... ... ... ... ... әр түрлі концентрлейді, яғни микро-және макроэлементтер мүшелер мен ұлпаларда әркелкі таралады. ... ... ... сүйек және бұлшық ет ұлпаларында жиналады. Бұл ... ... ... ... қоры. Элементтер кейбір мүшелерге тән болып табылады және онда концентрациясы жоғары болады. Мысалы, мырыш - қарын асты ... йод - ... ... фтор - тіс ... ... ... ... - шашта, кадмий, сынап, молибден - ... , ... - ішек ... стронций - қуық безінде, сүйек ұлпасында, барий - көздің пигментті қабатында, бром, марганец, хром - ... және тағы ... ... зат, оны ... ... тірі ... тән ... Қоректену нәтижесінде ағзада көптеген биологиялық, химиялық және ... ... ... ... өсу, ... ... ету, т.б. жағдайлары болады. Адамның денсаулығы дұрыс болып қалыпты өмір сүру үшін ең қажеттісі -- ... ... ... ... ... ену ... ... түрде тиісті деңгейде сақталуы керек. Әрбір қоректік заттың энергетикалық балансын сақтау ең басты шарт болып табылады. Қоректік заттың құрамындағы әр ... ... ... ... ... ... ... минералды заттар, макро және микроэлементтер, витаминдер)саны белгілі ретпен бір-біріне тығыз байланыста болатындығы ... ... ... ... кейбір негізгі қоректік заттардың мөлшерлері келтірілген

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Минералды заттар6 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
"тірек-қимыл жүйесі,жас ерекшелігі.баланың жеке басына қойылан гигиеналық талаптар"9 бет
Ірі қара гигиенасы7 бет
Ірі қара мал гигиенасы жайлы3 бет
Ішкі секрециялық бездер5 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу8 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасының мазмүны, міндеттері, даму тарихы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь