Бидайдың қатты қара күйесі


I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Қатты қара күйе ауруының қоздырғыштары
2.2 Бидайың аурумен зақымдануы
2.3 Ауру белгілері
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер
Қара күйе зиянкестері – паразиттер. Бұлардың өмір сүруі, өздері зақымдайтын, өсімдіктердің өміріне байланысты.
Дәнді дақылдардың тұқымы сияқты қара күйе споралары – зиянкестің өсіп-өнетін, көбейетін мүшесі деп саналады. Споралар өте уақ, қоңыр тартқан сырты қос қабықты болып келеді. Қара күйе түрлерінің споралары бірдей болмайды, олардың сыртқы көрінісінен бірінен – бірін ажыратуға болады.
Қаракүйеден келетін зияннан өнімнің кемуімен қатар, жиналған астықтың сапасы төмендейді. Қаракүйе ауруына ұшыраған егістен түскен астықтан пісірілген нанның дәмі жаман болады. Егер қаракүйгеге егңс мол ұшыраса, егін жиналған уақытта астық қаракүйенің спораларымен ластанып, қараяды.Дәнді дақылдар егісін қаракүйе ауруынан аман сақтасақ, онда одан келетін зиянға жол берілмейді.
Астық дақылдарының әрбір түрін қара күйе саңырауқұлақтарының 3-5 түрлері залалдайды. Мысалы, бидайда 5 (қатты, тозаңды, сабақ); арпада – 3 (тозаңды, тасты, жалған тозаңды); сұлыда – 2(тозаңды, қатты) т.б.
Астық дақылдарының қара күйе аурулары егін өнімінің төмендеуіне едәуір ыөпалын тигізеді. Мысалы, ауру 0,5-1% дамығанда, өнім 6-12%, ал ауру жаппай дамығанда, өнім шығымы 30-40% кемиді.
Қатты не сары қара күйе ауруын – спорасының қабығы тор көзді Tilletia tritiei Wint және спорасының қабығы бір тегіс Tilletia tritiei Wint деп латынша аталатын екі түрлі қара күйе зиянкестері қоздырады. Қоздырғыштардың өзара морфологиялық айырмашылықтары бар. Телиоспоралар бір – бірінен морфологиялық ерекшеліктеріне байланысты ажыратылады. Tilletia tritiei Wint саңырауқұлағының споралары шар тәрізді, қабығы торлы, түсі қара қоңыр, диаметрі – 14-22 мкм. Tilletia tritiei Wint саңырауқұлағының споралары бұрыс пішінді, қабығы тегіс, ашық қоңыр түсті, диаметрі – 15-23 мкм. Егінді бастыру кезінде залалданған дәндер жарылып, телиоспоралар шашылып, сау дәндердің бетіне түседі. Сол дәндермен бірге топыраққа түскен телиоспоралар көктемде базидияға өніп, одан бүршіктенген 4-12 базидиспоралар түзіледі. Соңғылар бір бірімен қосылып, инфекциялық жіпшеге айналып, өскінді залалдайды. Жіпшумақ өсімдікте диффузды таралып өсу нүктесіне жетіп, өсімдіктің барлық мүшелеріне тарайды. Сырттай бұл процесс білнбейді. Өсімдіктің дәні түзіле бастағанда жіпшумақ қарқынды дамып дәнді бұзады. Жіпшумақ кейін қара спора массасына айналады.
1. Ж.Т.Жиембаев «Дәнді дақылдардың қара күйесі».
2. Ж.Т.Жиембаев «Дәнді дақылдардың аурулары».
3. Жармұханбетов.С.О “Энтомология”.
4. Агибаев А.Ж.,Тулеева А.К.,Сүлейменов З.Ш. “Ауылшаруашылық дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау” .

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті

БӨЖ

Тақырыбы: Бидайдың қатты қара күйесі

Орындаған: Абытайова Н
Тексерген: Сагандыков С.Н
Топ: АГ-213

Семей қаласы 2015-2016 жыл

Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Қатты қара күйе ауруының қоздырғыштары
2.2 Бидайың аурумен зақымдануы
2.3 Ауру белгілері
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер

КІРІСПЕ

Қара күйе зиянкестері - паразиттер. Бұлардың өмір сүруі, өздері зақымдайтын, өсімдіктердің өміріне байланысты.
Дәнді дақылдардың тұқымы сияқты қара күйе споралары - зиянкестің өсіп-өнетін, көбейетін мүшесі деп саналады. Споралар өте уақ, қоңыр тартқан сырты қос қабықты болып келеді. Қара күйе түрлерінің споралары бірдей болмайды, олардың сыртқы көрінісінен бірінен - бірін ажыратуға болады.
Қаракүйеден келетін зияннан өнімнің кемуімен қатар, жиналған астықтың сапасы төмендейді. Қаракүйе ауруына ұшыраған егістен түскен астықтан пісірілген нанның дәмі жаман болады. Егер қаракүйгеге егңс мол ұшыраса, егін жиналған уақытта астық қаракүйенің спораларымен ластанып, қараяды.Дәнді дақылдар егісін қаракүйе ауруынан аман сақтасақ, онда одан келетін зиянға жол берілмейді.
Астық дақылдарының әрбір түрін қара күйе саңырауқұлақтарының 3-5 түрлері залалдайды. Мысалы, бидайда 5 (қатты, тозаңды, сабақ); арпада - 3 (тозаңды, тасты, жалған тозаңды); сұлыда - 2(тозаңды, қатты) т.б.
Астық дақылдарының қара күйе аурулары егін өнімінің төмендеуіне едәуір ыөпалын тигізеді. Мысалы, ауру 0,5-1% дамығанда, өнім 6-12%, ал ауру жаппай дамығанда, өнім шығымы 30-40% кемиді.

Қатты не сары қара күйе ауруын - спорасының қабығы тор көзді Tilletia tritiei Wint және спорасының қабығы бір тегіс Tilletia tritiei Wint деп латынша аталатын екі түрлі қара күйе зиянкестері қоздырады. Қоздырғыштардың өзара морфологиялық айырмашылықтары бар. Телиоспоралар бір - бірінен морфологиялық ерекшеліктеріне байланысты ажыратылады. Tilletia tritiei Wint саңырауқұлағының споралары шар тәрізді, қабығы торлы, түсі қара қоңыр, диаметрі - 14-22 мкм. Tilletia tritiei Wint саңырауқұлағының споралары бұрыс пішінді, қабығы тегіс, ашық қоңыр түсті, диаметрі - 15-23 мкм. Егінді бастыру кезінде залалданған дәндер жарылып, телиоспоралар шашылып, сау дәндердің бетіне түседі. Сол дәндермен бірге топыраққа түскен телиоспоралар көктемде базидияға өніп, одан бүршіктенген 4-12 базидиспоралар түзіледі. Соңғылар бір бірімен қосылып, инфекциялық жіпшеге айналып, өскінді залалдайды. Жіпшумақ өсімдікте диффузды таралып өсу нүктесіне жетіп, өсімдіктің барлық мүшелеріне тарайды. Сырттай бұл процесс білнбейді. Өсімдіктің дәні түзіле бастағанда жіпшумақ қарқынды дамып дәнді бұзады. Жіпшумақ кейін қара спора массасына айналады.
Бидай өсімдігі 10-15° жылылықта қатты қара күйемен көбірек зақымданады. Ерте себілген күздік бидай бұл ауруға көп мөлшерде шалдығады. Бидайдың тұқымы топыраққа неғұрлым терең енгізілсе, солғұрлым өсімдіктердің қара күйемен зақымдануына қолайлы жағдай туады. Топырақ жақсы жылымаса тұқым да кешігіп өнеді. Өсімдіктің кешігіп өнуі аурудың жұғуына қолайлы болады. Бұл ауру бидай өсімдіктерінің сүттеніп пісуі кезінде толық белгі береді. Спораларының құрамында триметиламин болғандақтан ұнамсыз иісі болады, түсі қызыл қоңыр, қара қоңыр тартады. Жеке спора ашық қоңыр түсті, ұзынша, болмаса сопақтау болып келеді, олардың мөлшері 8,5Х14,8Х16,6 микрон.Споралардың мөлшері бидайдың сорттарына қарай өзгеріп отырады.
Егістікте қара күйе ауруының мол, немесе аз болуы тұқымдағы спора мөлшеріне байланысты. Тұқымда неғұрлым мол болса, егісте қара күйе ауруы солғұрлым көп кездеседі. Сондықтан ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Алматы обылысы жағдайында күздік бидайдың қатты қаракүйе ауруымен күресу шараларын жетілдіру
Күздік бидайдың биологиялық және морфологиялық ерекшелігі
Арпаның қатты немесе тас қаракүйесі
Бидайдың сапасын зерттеу
Күздік қара бидай
Сычужны қатты ірімшігін өндіру
Қатты отынның жануы жайлы
Қатты денелер
Тұрмыстық қатты қалдықтарды (ТҚҚ)
Сұйықтар,қатты денелер
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь