Бидайдың қатты қара күйесі

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Қатты қара күйе ауруының қоздырғыштары
2.2 Бидайың аурумен зақымдануы
2.3 Ауру белгілері
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер
Қара күйе зиянкестері – паразиттер. Бұлардың өмір сүруі, өздері зақымдайтын, өсімдіктердің өміріне байланысты.
Дәнді дақылдардың тұқымы сияқты қара күйе споралары – зиянкестің өсіп-өнетін, көбейетін мүшесі деп саналады. Споралар өте уақ, қоңыр тартқан сырты қос қабықты болып келеді. Қара күйе түрлерінің споралары бірдей болмайды, олардың сыртқы көрінісінен бірінен – бірін ажыратуға болады.
Қаракүйеден келетін зияннан өнімнің кемуімен қатар, жиналған астықтың сапасы төмендейді. Қаракүйе ауруына ұшыраған егістен түскен астықтан пісірілген нанның дәмі жаман болады. Егер қаракүйгеге егңс мол ұшыраса, егін жиналған уақытта астық қаракүйенің спораларымен ластанып, қараяды.Дәнді дақылдар егісін қаракүйе ауруынан аман сақтасақ, онда одан келетін зиянға жол берілмейді.
Астық дақылдарының әрбір түрін қара күйе саңырауқұлақтарының 3-5 түрлері залалдайды. Мысалы, бидайда 5 (қатты, тозаңды, сабақ); арпада – 3 (тозаңды, тасты, жалған тозаңды); сұлыда – 2(тозаңды, қатты) т.б.
Астық дақылдарының қара күйе аурулары егін өнімінің төмендеуіне едәуір ыөпалын тигізеді. Мысалы, ауру 0,5-1% дамығанда, өнім 6-12%, ал ауру жаппай дамығанда, өнім шығымы 30-40% кемиді.
Қатты не сары қара күйе ауруын – спорасының қабығы тор көзді Tilletia tritiei Wint және спорасының қабығы бір тегіс Tilletia tritiei Wint деп латынша аталатын екі түрлі қара күйе зиянкестері қоздырады. Қоздырғыштардың өзара морфологиялық айырмашылықтары бар. Телиоспоралар бір – бірінен морфологиялық ерекшеліктеріне байланысты ажыратылады. Tilletia tritiei Wint саңырауқұлағының споралары шар тәрізді, қабығы торлы, түсі қара қоңыр, диаметрі – 14-22 мкм. Tilletia tritiei Wint саңырауқұлағының споралары бұрыс пішінді, қабығы тегіс, ашық қоңыр түсті, диаметрі – 15-23 мкм. Егінді бастыру кезінде залалданған дәндер жарылып, телиоспоралар шашылып, сау дәндердің бетіне түседі. Сол дәндермен бірге топыраққа түскен телиоспоралар көктемде базидияға өніп, одан бүршіктенген 4-12 базидиспоралар түзіледі. Соңғылар бір бірімен қосылып, инфекциялық жіпшеге айналып, өскінді залалдайды. Жіпшумақ өсімдікте диффузды таралып өсу нүктесіне жетіп, өсімдіктің барлық мүшелеріне тарайды. Сырттай бұл процесс білнбейді. Өсімдіктің дәні түзіле бастағанда жіпшумақ қарқынды дамып дәнді бұзады. Жіпшумақ кейін қара спора массасына айналады.
1. Ж.Т.Жиембаев «Дәнді дақылдардың қара күйесі».
2. Ж.Т.Жиембаев «Дәнді дақылдардың аурулары».
3. Жармұханбетов.С.О “Энтомология”.
4. Агибаев А.Ж.,Тулеева А.К.,Сүлейменов З.Ш. “Ауылшаруашылық дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау” .
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
БӨЖ
Тақырыбы: Бидайдың қатты қара күйесі
Орындаған: Абытайова Н
Тексерген: ... ... ... ... 2015-2016 жыл
Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 ... қара күйе ... ... ... ... зақымдануы
2.3 Ауру белгілері
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Қара күйе зиянкестері - ... ... өмір ... ... ... ... өміріне байланысты.
Дәнді дақылдардың тұқымы сияқты қара күйе споралары - зиянкестің өсіп-өнетін, көбейетін мүшесі деп саналады. ... өте уақ, ... ... сырты қос қабықты болып келеді. Қара күйе түрлерінің споралары бірдей болмайды, олардың сыртқы көрінісінен бірінен - ... ... ... ... ... ... ... қатар, жиналған астықтың сапасы төмендейді. Қаракүйе ауруына ұшыраған егістен ... ... ... ... дәмі ... ... Егер қаракүйгеге егңс мол ұшыраса, егін жиналған уақытта астық қаракүйенің спораларымен ... ... ... ... ... ауруынан аман сақтасақ, онда одан келетін зиянға жол ... ... ... ... түрін қара күйе саңырауқұлақтарының 3-5 түрлері залалдайды. Мысалы, ... 5 ... ... сабақ); арпада - 3 (тозаңды, тасты, жалған ... ... - ... қатты) т.б.
Астық дақылдарының қара күйе аурулары егін өнімінің төмендеуіне едәуір ыөпалын тигізеді. Мысалы, ауру 0,5-1% дамығанда, өнім 6-12%, ал ауру ... ... өнім ... 30-40% ... не сары қара күйе ... - ... қабығы тор көзді Tilletia tritiei Wint және спорасының қабығы бір тегіс Tilletia tritiei Wint деп латынша аталатын екі ... қара күйе ... ... ... ... морфологиялық айырмашылықтары бар. Телиоспоралар бір - ... ... ... ... ... Tilletia tritiei Wint ... ... шар тәрізді, қабығы торлы, түсі қара қоңыр, диаметрі - 14-22 мкм. Tilletia tritiei Wint ... ... ... пішінді, қабығы тегіс, ашық қоңыр түсті, диаметрі - 15-23 мкм. ... ... ... ... ... ... ... шашылып, сау дәндердің бетіне түседі. Сол дәндермен бірге топыраққа түскен ... ... ... ... одан ... 4-12 ... ... Соңғылар бір бірімен қосылып, инфекциялық жіпшеге айналып, өскінді залалдайды. Жіпшумақ ... ... ... өсу ... ... ... барлық мүшелеріне тарайды. Сырттай бұл процесс білнбейді. Өсімдіктің дәні түзіле бастағанда жіпшумақ қарқынды дамып дәнді бұзады. Жіпшумақ кейін қара спора ... ... ... ... 10-15° ... ... қара ... көбірек зақымданады. Ерте себілген күздік бидай бұл ауруға көп мөлшерде шалдығады. Бидайдың тұқымы топыраққа неғұрлым ... ... ... өсімдіктердің қара күйемен зақымдануына қолайлы жағдай туады. Топырақ жақсы жылымаса тұқым да кешігіп ... ... ... өнуі ... ... ... ... Бұл ауру бидай өсімдіктерінің сүттеніп пісуі кезінде толық белгі береді. Спораларының құрамында триметиламин болғандақтан ұнамсыз иісі болады, түсі ... ... қара ... ... Жеке спора ашық қоңыр түсті, ұзынша, болмаса сопақтау болып келеді, олардың мөлшері 8,5Х14,8Х16,6 ... ... ... сорттарына қарай өзгеріп отырады.
Егістікте қара күйе ауруының мол, немесе аз болуы тұқымдағы ... ... ... ... ... мол ... егісте қара күйе ауруы солғұрлым көп кездеседі. Сондықтан тұқымды қалай болса солай дәрілей бермей, ... ... ... ... түрін және егістің қандай мақсатқа арналғанын еске алып, тұқымды тиімді препараттардың кем мөлшерімен дәрілеуге көшудің экономикалық зор маңызы бар. Мұны ... ... мен ... есте ... жөн.
Ауру белгісі дәннің сүттене бастаған кезеңінде білінеді. Залалданған масақтар иілмей тік тұрады, қабығы мен мұртшалары тікірейіп, ... ... ... ... түсі ... ... Егер осындай дәнді жаншыса, одан сұрғылт шабақ иісті сұйық ағады. Ауру масақта дән орнында қара ... ... ... қалташықтар түзіледі.
Бидай егісінде қатты қара күйе бас ... ... ... ... оның ... сүттену сатысында белгіленеді. Егіс піскен кезде қара күйе қалташаларын бармақпен бассаң споралары шашылады. Спорада триметиламин бар. Онда ... ... ... иісі ... иіс болғандықтан қара күйенің бұл түрін сасық деп те атайды.
Ауруға шалдыққан бас пісер кезінде күңгірттеу жасыл болып көрінеді. Пісіп жетілген ... оның түсі ... ... ... ... ... ... бұл кезде сабақ бастарының қабықшалары ашылып қара күйе ... ... ... ... ... ұшыраған бастарында ұшырамағанмен салыстырғанда масақшалардың саны кем болады. Кейде бір ... ... ... ауырмай ішінара зақымданады. Өсімдік тканьдерінің ішіндегі зиянкестің өсуіне ... ... ... оның өсіп ... ... ... бір ауру ... ауруға ұшыраған және сау масақшалар кездесе береді.
Қара күйеге шалдыққан өсімдіктің тканьдеріндегі зиянкестің әсерінен өсімдікте зат алмасу ... ... ... ... ... ... мен сабақтарында азот пен белок молаяды, себебі өсімдікте аурудың әсерінен ... ... ... ... Ауру ... ... глюкоза көбейіп, қанттың жалпы мөлшері сау өсімдікпен салыстырғанда кем болады. Мұның барлағы өсімдіктің өсіп жетілуіне қолайсыздық туғызады.
Астық ... ... ... ... қара күйе қалташалары бөлініп шашырайды. Олардың бі қатары жарыфлып, ... ... ... қалады. Осыған байланысты тұқым тексеру лабораториясы нормадан тыс қара күйе ... бар ... ... ... ... Тұқым себу кезінде сеялкада қара күйе қалташалары ... таза ... ... ... ... ... дән бетіне, өсімдік қалдықтарында, топырақта қыстайды, бірақ топырақтағы мпоралар түрлі ... ... ... ұзақ ... Сондықтан да телиоспоралар жаздық бидайдың артынша себілген күздікті залалдайды. Сонымен қатар, тұқым себетін машиналар, қолданылған құралдар және т.б. инфекция қоры ... ... ... қара ... ... өсімдіктің дамуы мен суыққа төзімділігі төмендеп, егістік сирейді, масақта дән орнына қара күйе қалташықтары түзіледі.
Қорытынды
Қара күйе зиянкестерінің споралары тұқымдық дәнде, ... ... жер ... ... Споралардың бірқатар түрі дәнге жабысып қара күйе таратуға себепкер бодады. Споралар жерге түскен жағдайда олар бір қыстан ... өмір сүре ... ... ... жыртқанда олар терең жер қыртысына түсіп жойылуы мүмкін. Ал ... бар ... ... ... ... ... ... зиян азайып, тұқымның шығымдылығы молаяды.
Қолданылған әдебиеттер:
* Ж.Т.Жиембаев .
* Ж.Т.Жиембаев .
* Жармұханбетов.С.О ... ... ... ... З.Ш. ... ... зиянкестер мен аурулардан қорғау" .

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зиянды жәндіктер (зиянкестер)10 бет
Көкөніс дақылдарының зиянкестері4 бет
«Қарғын» романы туралы3 бет
Бидай изоферменттерінің әр түрлігін электрофорез арқылы зерттеу23 бет
Бидайдың плазматикалық мембранасындағы Н+АТФ-азаның активтілігін анықтау29 бет
Бидайдың сапасын зерттеу32 бет
Бидайдың стреске төзімді дигаплоидты линияларын физиологиялық және биохимиялық параметрлері бойынша зерттеу37 бет
Бидайдың әртүрлі генотиптеріндегі құрғақшылықтың әсерінен пайда болған физиологиялық – биохимиялық өзгерістер32 бет
Жаздық бидайдың биологиялық ерекшеліктері. Жаздық бидайды өсіріп зерттеу орны54 бет
Жаңа технологиямен өсірілген күздік бидайдың морфо – анатомиялық құрылымына экологиялық факторлардың әсері39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь