XIX-XX ғасырлардағы егіншілік жүйесінің дамуы

КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1.1. Егіншілік жүйесі туралы жалпы түсінік.
1.2. Егiншiлiк ауыл шаруашылығының саласы ретiнде.
1.3. Егiншiлiк жүйелерiнiң дамуы .
1.4. XIX.XX ғасырлардағы егіншілік жүйесінің дамуы.

ҚОРЫТЫНДЫ
Егiншiлiк жүйелерi деп “жердi тиiмдi пайдалануға, топырақтың құнарлылығын сақтауға және арттыруға, ауыл шаруашылығы дақылдарынан жоғары және тұрақты өнім алуға бағытталған агротехникалық, мелиоративтiк және ұйымдастыру шараларының өзара байланысқан кешенiн айтады” (10). Егiншiлiк жүйесiнiң шын мағынасын түсiну үшiн егiншiлiк сөзі беретiн екi ұғымды ажырата бiлу керек. Бiрiншiсiнде егiншiлiк ауыл шаруашылығының бiр саласы туралы түсiнiк берсе, екiншiсiнде сол саланы дамытуға бағытталған ғылымның бағыты туралы ұғым бередi.
Қазіргі егiншiлiк ғылымы топырақтың құнарлылығы мен мәдени өсімдіктердің тiршiлiк жағдайларын топырақты өңдеу, арамшөптермен күресу және ауыл шаруашылығы дақылдарын алмастыру арқылы реттеудiң шараларын зерттеу және жетiлдiру туралы iлiм болып табылады.



1.6. Егiншiлiк ауыл шаруашылығының саласы ретiнде.

Егiншiлiк ауыл шаруашылығының саласы ретiнде - мәдени дақылдарды өсіру үшiн жердi пайдалануға негiзделген өсімдік шаруашылығының салаларын біріктіреді . Егiншiлiк жүйесi ауыл шаруашылығын жүргiзу жүйесiнiң құрамдас мүшелерінiң бiр бөлігі болып табылады және өсімдік шаруашылығы саласының инфрақұрылымын көрсетеді. Егiншiлiк жүйесiнiң толық мазмұны, Қазақстанның әр облысына арналып дайындалған және басылып шығарылған ”Ауыл шаруашылығын жүргiзу туралы ұсыныстарда” берiлген.
Егiншiлiк жүйесiнiң түсiнiгiн тар мағынада, топырақтың тиiмдi құнарлылығын жұмылдыруға, сақтауға және толықтыруға бағытталған шаралардыңң жүйесi деп тануға болады. Академик В.Р.Вильямс егiншiлiк және өсімдік шаруашылығы ұғымдарын теңдестiруге қарсы болды. Ол: “… топырақтың тиiмдi құнарлылығына ондағы ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруде үзiлiссiз ыдырайтын қарашiрiндiнiң орнын толтыратын жүйе керек. Бұл жүйе – егiншiлiк жүйесi,” – деп жазды . Егiншiлiк жүйесiнiң тарихи дамуында оған қойылатын мiндеттер күрделене түстi.
Қарапайым егiншiлiк жүйелерiнiң негiзгi мiндетi, бәрiнен бұрын, топырақтың табиғи құнарлылығын жұмылдыруға байланысты болды. Оның орнына келген егiншiлiктiң сүрi танапты жүйесiнде құнарлылықты жұмылдырумен қоса, сүрi танапта көң сiңiру арқылы, жарым-жартылай болса да, оны толықтыру жүргiзiле бастады.
1. Қ.Ш.Жаңабаев , С.С.Арыстанғұлов «Агрономия негіздері»
2. Ізтаев Ә., Отыншиев Б. «Астықтану және диқаншылық негіздері» , Алматы «Қайнар» 1994ж
3. Құрманбаев С.Қ. «Агроландшафтная система земледелия»
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БӨЖ ... XIX-XX ... ... ... ... А.Н. ... ... С.Н.
Топ: АГ-213 ... ... ... ... ... ... ... Егiншiлiк ауыл шаруашылығының саласы ретiнде.
+ Егiншiлiк жүйелерiнiң дамуы .
+ XIX-XX ... ... ... ... ... жүйесі туралы жалпы түсінік.
Егiншiлiк жүйелерi деп "жердi тиiмдi пайдалануға, ... ... ... және арттыруға, ауыл шаруашылығы дақылдарынан жоғары және тұрақты өнім ... ... ... ... және ... ... ... байланысқан кешенiн айтады" (10). Егiншiлiк жүйесiнiң шын мағынасын ... үшiн ... сөзі ... екi ... ... бiлу керек. Бiрiншiсiнде егiншiлiк ауыл шаруашылығының бiр саласы туралы түсiнiк берсе, екiншiсiнде сол саланы дамытуға бағытталған ғылымның бағыты туралы ұғым ... ... ... ... құнарлылығы мен мәдени өсімдіктердің тiршiлiк жағдайларын топырақты өңдеу, арамшөптермен күресу және ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... және ... туралы iлiм болып табылады.
+ Егiншiлiк ауыл шаруашылығының саласы ретiнде.
Егiншiлiк ауыл шаруашылығының ... ... - ... ... ... үшiн ... пайдалануға негiзделген өсімдік шаруашылығының салаларын біріктіреді . Егiншiлiк жүйесi ауыл шаруашылығын жүргiзу жүйесiнiң құрамдас мүшелерінiң бiр бөлігі ... ... және ... шаруашылығы саласының инфрақұрылымын көрсетеді. Егiншiлiк жүйесiнiң толық мазмұны, Қазақстанның әр ... ... ... және басылып шығарылған "Ауыл шаруашылығын жүргiзу туралы ... ... ... ... тар ... топырақтың тиiмдi құнарлылығын жұмылдыруға, сақтауға және толықтыруға ... ... ... деп ... ... Академик В.Р.Вильямс егiншiлiк және өсімдік шаруашылығы ұғымдарын теңдестiруге қарсы болды. Ол: "... топырақтың тиiмдi құнарлылығына ... ауыл ... ... ... ... ыдырайтын қарашiрiндiнiң орнын толтыратын жүйе керек. Бұл жүйе - ... ... - деп ... . ... ... ... дамуында оған қойылатын мiндеттер күрделене түстi.
Қарапайым егiншiлiк жүйелерiнiң негiзгi мiндетi, бәрiнен бұрын, топырақтың табиғи құнарлылығын ... ... ... Оның ... келген егiншiлiктiң сүрi танапты жүйесiнде құнарлылықты жұмылдырумен қоса, сүрi танапта көң ... ... ... ... да, оны толықтыру жүргiзiле бастады.
Егiншiлiктiң жемiс алмастыру жүйесiнде, оның ең жақсы варианттарында, құнарлылықты жұмылдыру, сақтау ғана емес, оны ... ... ... ... ... ... және ... тыңайтқыштарды қолдану арқылы ұлғайтылған мөлшерде толықтыру мәселесi шешiлетiн болды.
Ауыл шаруашылығында ғылыми-техникалық ... ... бiр ... ... ... ... өңдеу арқылы топырақ құнарлылығына қарқынды әсер етсе, ал екiншi жағынан, табиғат-климат жағдайларының қолайсыздығынан егiншiлiкке жарамсыз немесе ... ... деп ... жерлердi өндіріске енгiздi. Осыған байланысты қазiргi егiншiлiк жүйелерiнiң ең ... ... жел және су ... ... алу және одан топырақты қорғау және құрғақшылықпен күрес болып ... Бұл ... ... жүйелерiн тіпті топырақ қорғау егiншiлiк жүйелерi деп атай бастады. Егiншiлiк жүйесiне әдеттен тыс бұл атаудың берiлу себебi, ... ... ... және ... шараларының кешенiн қолданбай өсімдіктердi ойдағыдай өсіру мүмкiн еместiгiнде болып отыр.
ТМД елдерiнiң жерлерiнiң көп бөлігінде өсімдік ... ... ... жоқ. ... АҚШ ... 60% ... жылдық жауын-шашын мөлшері 700 мм және одан да артық болатын жерлер алып жатыр, ал ТМД елдерiнде ондай жерлердiң ауданы 1% ғана ... ... ... ... егiншiлiк жүйелерiнiң ең басты мiндетi тұрақты мөлшерде өсімдік шаруашылығы өнімдерін жинау және оның әр ... ... ... ... болып табылады .
+ Егiншiлiк жүйелерiнiң дамуы .
Егіншілік жүйесі туралы ұғым ғылыми агрономияның даму кезінен бастап пайда болған . Оның мәні ... ... ... ... ... айтылған. Егіншілік жүйесін бірінші рет ғылыми тұрғыда түсіндірген А.В.Советов болды. Осы ... ... ... ... ... ... кездегі анықтамаларға негіз болып қалды.
Егіншілік жүйесінің даму тарихы- олардың сипаты мен қолданылуы және де ауысуы, ауыл шаруашылығы дақылдарын егуде топырақтың ... ... мен ... ... артуына байланыстылығын көрсетеді. Егіншіліктің экстенсивті және интенсивті түрлері бар. Экстенсивті түрінде егіншіліктен өнім алу үшін қосымша қаражат көп ... ... ... артуы, көбінесе, топырақ құнарлылығына және егін егетін жер көлемінің жаңадан кеңейтілуіне ... ... ... және ғылымның дамуына байланысты егіншілік экстенсивті түрден интенсивті ... ... ... ... ... ... жүрген жерге қосымша еңбек, қаржы (механикаландыру, суландыру, ... ... ... ... көтеру, т.б.) жұмсап, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімін арттырады. ... ... ... суармалы, тәлімі және таудағы түрлері қалыптасқан. Құрғақ егіншілік жауыны аз, желді, ... ... ... ... Бұл ... ... төзімді дақылдар өсіріліп, топырақта ылғал сақтаудың агротехникалық шаралар жүйесі (қар тоқтату, топырақты ... ... ... қысқа мерзімде себу, т.б.) қолданылады.
+ XIX-XX ғасырлардағы егіншілік жүйесінің дамуы.
туралы айтатын болсақ, ғылыми және арнайы әдебиеттерде ХІХ-ХХ ... 2 ... ... ... ... ғылым және экономикалық. Табиғи ғылыми көзқарастан егін шаруашылығының жүйесіне кешенді агротехникалық іс-шаралар ретінде ықпалын ... және ... ... болып табылады.
Ғылыми талданымдар аса талапты емес. Мысалы, жердің эрозиясымен кебінумен айналысатын ғылым көп жақсы шешәмдер ұсынды. Сібірде және ... ... ... ... А.И ... ... және Новосильская тәжірибелік бекетіндегі А.Н Каштановтың басшылығымен жасалған жұмыстар белгілі болды. Бірақ, ... ... де көп ... ... ... ... шегеді. ГИЗРаның мәліметтері бойынша елімізде 65%егістік жерлер кебінумен қасірет ... ... Жыл ... ағып ... ... ... гектарларға өсіп жатыр, ал егістіктің аймақтары жыралардың өсуіне қарай қысқартылып жатыр. Бұған 2 себеп бар. Біріншісі- ғылыми мекемелермен ... ... ... ... ... және универсалды емес. Екіншісі- шығармашылық тәсіл емес, ресмилік, шаблонды, жауапкершілігі бар тәсіл қолдану керек. Әлеуметтік идеялардың түрленуі 20-30жылдары егін шаруашылығына ... ... ... ... ... ... өндірістің ғылыми түрде жаңартуы туралы әңгіме де бола алмады. Үлкен және көпсалалы шаруашылықтар құрылды, олар егін шаруашылығының жүйелеріне ... ... ... Осы ... орай ... ұғым деген ұғымға ауысты. Табиғи ғылымдар өз нышандарын жоғалта бастады.
Кеңес Үкіметінің белгілі ғалымдары Д.Н.Прянишников және В.Д. Вилиамс егін ... ... жүйе ... ... егіннің - шөпті немесе ұрықты екенін ... ... зор деп ... Сол ... егін ... жүйесі үшке бөлінген:
- егістік жүйе, Н.С.Хрущев көтерген мәселе, Алтайдағы НИИ-дің бұрынғы ... ... ... Бұл жүйе ... елде деп ... Сол ... бұл Алтайда болмаған нәрсе. Ауыспалы егістерде егістік өнімдер 25% аспады.
- ... ... ... ... ... ... ... игеру кезінде қолданылды. Оның негізгі бөлімдері- астықтардың ауыспалы егістерімен, жедел ротациямен, топырақты өңдеу мен сабанды сақтау болып ... ... ... - ... ... ... ...
Іс-жүзінде бұл бағдарламалар кешендер ретінде ғана емес, экологиялық және ... ... тыс ... ... ... ... егін ... жүйелі және аймақтық тәсілдер қолданылды. Ғылыми мекемелері ауыл ... ... ... ... ... ... жасау қолға алынды.
Осыған орай егінді жаңадан құрастыру бағыты бойынша үлкен жұмыстар жасалынды. Осы ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылды,егістіктің тәсілдері жақсартылды, ауыспалы егістіктерге ғылыми негіздер енгізілді, жалпы технологиялық жағдайлар арттырылды. Көп аймақтарда өнімнің шығымдылығын ... ... ... бұл ... аса көп ... ... Әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан тыс, нәтиже бойынша ғылыми- әдістемелік өзгерістер енгізілді. Аймақтық ... ... ... ... Ең ... жетіспеушілік- ол сипаттама мінездемесі. Олардың баяндамасында белгілі бір мөлшерлемелер жоқ. Көп сипаттамалар егістік жерге сай емес болады, ауа- райына ... ... Жеке ... ... топырақ пен өсімдіктерге мелиорациялық ықпал тигізеді.
1986жылы ... көп ... жоқ ... ... қарастырылып, көптеген пікірлер жиналды.А.М.Лыков, В.В.Гриценко, И.С.Кауричев өз сұхбаттарында заманауи егін шаруашылығының ... ... ... Осы жүйе ... өндірістік факторлардың жинақтылығын сақтайды, егіннің шығындылығын қарастырады. Факторлардың егіске деген ықпалы әр ... ... әсер ... ... ... ... Бұл ... агрономиялық ғылым мен өндірісті байланыстыру керек.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
* Қ.Ш.Жаңабаев , С.С.Арыстанғұлов
* Ізтаев Ә., Отыншиев Б. , ... ... ... С.Қ.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVIII – XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстанның мәдениеті43 бет
ХІХ-ХХ ғасырдағы егіншіліктің дамуы7 бет
Жылқы – көлік құралы7 бет
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі11 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
X-XII ғасырлардағы Қазақстан халықтары мен тайпаларының мәдениеті43 бет
Ақтамберді жырау33 бет
Ежелгі жәдігерліктер мен жыраулар поэзиясының поэтикалық үндестіктері5 бет
Ертедегі және орта ғасырлардағы Қазақстан тарихнамасы25 бет
Көшпенділердің материалдық, рухани мәдениеті15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь