Харди – Вайнберг заңы. Популяциялар динамикасы

Популяцияның генетикалык құрамын аныктау үшін ондағы аллельдер мен генотиптің (гомозигота, гетерозигота) типін таситын даралардың санын білу қажет. Осы мақсатта 1902 жылы ағылшын математигі Г. Харди және немістің дәрігер-генетигі Г. Вайнберг бір-біріне байланыссыз "таза популяцияда" гендердің және генотиптердің таралу жиілігін анықтады. Олар болашақ ұрпақ популяциясының генетикалык құрамы қандай болатынына есептеулер жүргізіп, генетикалык тепе-теңдік заңын ашты.
"Таза популяция" деп сан жағынан өте үлкен, еркін будандаса алатын, сыртқы орта факторлары (мутация, сұрыптау, оқшаулану, т.б) әсер етпейтін популяцияны айтады. Харди-Вайнберг заңы "Даралар еркін будандаса алатын үлкен таза популяцияларда доминантты жөне рецессивті аллельдердің, генотиптердің сандық жиілігі" ұрпактан-ұрпакка өзгеріссіз тұрақты беріліп отыратынын көрсетеді. Егер популяцияның генофондысы мысал ретінде, А жөне а гендерінің жүп аллельдерінен түрса, онда А геннің популяцияда көріну жиілігі р-ға, ал а геннід жиілігі g-ға тең, сонда популяциядағы осы екі аллельдің арақатынасы мына формулаға сәйкес келеді:
рА + ga = 1 (1).
Осы формуланың екі бөлігін квадраттасақ:
(рА + ga)2 = 1
енді жакшаны алгебралык жолмен ашатын болсақ, біз генотиптердің жиілігін көрсететін формула аламыз:
р2АА + 2pgAa + g2aa = 1 (2).
Жоғарыдағы формуланың мәнін түсіндірешк. (1) және (2) теңдеудің оң жағында тұрған бір саны, популяциядағы даралардың жалпы санын көрсетсе, сол жағындағы аллельдердің жиілігі бір санының бөліктерімен белгіленеді. Мұнда р және g символдар А жөне a гендерінің екі теңдеудегі жиілігін көрсетеді. Екінші формулада АА генотипі қарастырылып отырған популяцияда р жиілігімен белгіленсе, аа генотипі g жиілігіне, ал гетерозиготалы даралар 2pg жиілігіне тең болады. Сонымен аллельдердің жиілігі белгілі болған жағдайда, популяциядағы барлық генотиптердің жиілігін анықтауға, керісінше, егер генотиптің жиілігі белгілі болса, онда аллельдердің жиілігін анықтауға болады. Осы формуланың көмегімен популяциядағы ауру таситын гетерозиготалы аллельдердің жиілігін есептеп шығаруға болады. Мысал келтірейік. Бір қаланың перзентханасында 10 жыл ішінде емірге келген 84 мың баланың 210-ында рецессивті белгі ауру бар делік. Оның генотипі аа болады.
1.Сартаев А., Гильманов М. С22 Жалпы биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006. I
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
МӨЖ №4
Тақырыбы: Харди - ... ... ... ... ... ... ... доцент м.а. Садыкова Р.А.
Семей 2015ж.
Харди-Вайнберг заңы.
Популяцияның генетикалык құрамын аныктау үшін ондағы аллельдер мен генотиптің (гомозигота, гетерозигота) типін таситын даралардың ... білу ... Осы ... 1902 жылы ... ... Г. Харди және немістің дәрігер-генетигі Г. Вайнберг бір-біріне байланыссыз "таза популяцияда" гендердің және ... ... ... ... Олар болашақ ұрпақ популяциясының генетикалык құрамы қандай болатынына есептеулер жүргізіп, генетикалык ... ... ... ... популяция" деп сан жағынан өте үлкен, еркін будандаса алатын, сыртқы орта факторлары (мутация, сұрыптау, ... т.б) әсер ... ... ... Харди-Вайнберг заңы "Даралар еркін будандаса алатын үлкен таза популяцияларда доминантты жөне рецессивті аллельдердің, генотиптердің ... ... ... өзгеріссіз тұрақты беріліп отыратынын көрсетеді. Егер популяцияның генофондысы мысал ретінде, А жөне а гендерінің жүп аллельдерінен түрса, онда А ... ... ... ... р-ға, ал а ... ... g-ға тең, ... популяциядағы осы екі аллельдің арақатынасы мына формулаға сәйкес келеді:
рА + ga = 1 (1).
Осы ... екі ... ... + ga)2 = ... ... алгебралык жолмен ашатын болсақ, біз генотиптердің жиілігін көрсететін ... ... + 2pgAa + g2aa = 1 ... ... ... түсіндірешк. (1) және (2) теңдеудің оң жағында тұрған бір ... ... ... ... санын көрсетсе, сол жағындағы аллельдердің жиілігі бір санының бөліктерімен ... ... р және g ... А жөне a ... екі ... ... ... Екінші формулада АА генотипі қарастырылып отырған популяцияда р ... ... аа ... g ... ал ... ... 2pg ... тең болады. Сонымен аллельдердің жиілігі белгілі болған ... ... ... ... ... анықтауға, керісінше, егер генотиптің жиілігі белгілі болса, онда ... ... ... ... Осы ... көмегімен популяциядағы ауру таситын гетерозиготалы аллельдердің жиілігін есептеп шығаруға ... ... ... Бір ... ... 10 жыл ... ... келген 84 мың баланың 210-ында рецессивті белгі ауру бар делік. Оның генотипі аа болады.
Харди-Вайнберг заңы осы ... ... ... ... ... ... ... талдау жасауға кемектеседі. Популяцияда генотипі аа ауру баланың саны 210. Ол g2-Ka тең.
Vg2=210:84000=V0,0025
Енді осы санды квадрат ... ... g-дің ... ... бақылайтын геннің жиілігін) табамыз.
g = g2 = J0,0025 =0,05.
Популяцияда ауру таситын және сау аллельдердің ... ... тең ... біле ... сау аллельдің А жиілігін есептеп шығаруға болады. Сонда ga +рА = 1 немесе рА = 1 - ga. рА = 1 - 0,05 = 0,95. ... ... осы ... ... ... калада туылған балалар популяциясының генотиптерінің жиілігін анықтайды.
АА=р2= 0,952= =0,9025 ... = 2pg = 2 :: 0,95 :: 0,05 = ... ... аа = 2g2 = ... тең. ... ... заңы популяциядағы доминантты гомозиготалы АА және гетерозиготалы Аа аллельдердің фенотипті көрінісі бірдей болғанымен, олардың ... ... ... ... р -- доминантты аллельдің A ... g -- ... ... а жиілігі, р2 =АА -- генотиптің жиілігі, g-aa -- генотиптщ жиілігі. ... ... ... езгеріссіз, түракты болса, онда аллельдердің жиілігі де р (А) = 0,5 және q (a) = 0,5 ... ... ... ... заңы ... ... ... теңдік" түріндегі күйін болжай білуге көмектеседі. Бұл заңды тек үлкен популяцияларға ғана колдануға болады.
Популяция динамикасы - ... ... ... ... және ... реттеудің механизмдерін зерттейтін популяциялық экологияның бөлімі.
Популяция динамикасының негізгі ... ... ... ... ... - ... бір аумақтағы немесе көлемдегі даралардың жалпы саны;
* Популяция тығыздығы - белгілі бір жер аумағындағы немесе көлемдегі ... ... ... ... туылу саны - белгілі бір уақыт ішінде көбею нәтижесінде популяцияда пайда болған жаңа даралардың саны;
* Популяциядағы өлу саны - ... бір ... ... өлген даралар саны;
* Популяция өсімі - популяциядағы ... ... мен өлуі ... ... ... Өсу қарқыны - белгілі бір уақыт ішіндегі популяциядағы орташа ... ... ... ... ... тіршілігінің заңдылықтарын, сәйкесінше жалпы экожүйедегі тұрақтылық негіздерін анықтауға мүмкіндік береді.
Популяцияның сандық мөлшері мен тығыздығы - ... ... ... ... негізгі көрсеткіштер.
Әрбір популяцияға биотикалық потенциал тән, яғни, белгілі бір уақыт аралығылда популяциядағы даралардың сандық мөлшерінің көбеюіне қабілеттілігі. Әртүрлі ... ... ... ... Көбеюдің жоғары потенциалы бар ағзаларға, мысалы, кейбір бактерияларды жатқызуға ... ... 20 ... ... жай ... ... ... Bacillus coli бактериялары қолайлы жағдайларда бүкіл жер шарын 36 сағатта игеретін еді. Ал 7,5 ... ... ... ... ... ... екінші ұрпағында бүкіл Жер бетін басып қалатьн еді.
Биотикалық потенциалдың ... әр ... ... ... Мысалы, еліктің аналығы бүкіл өмірінде 10-15 лақты ... алып ... ... трихина (Trichinella spiralis) - 1.8 мың жұмыртқа салса, бал арасыньщ аналығы - 50 мың жұмыртқа, ал ай-балық (Mola mola) 3 ... ... ... Бұл түрлердің биоткалық потенциалы мұнан да жоғары, өйткені дамып келе жатқан жұмыртқалар мен ұрықтардың көпшілігі туылмай жатып өліп кетеді.
График ... ... ... өсуін көрсететін қисық сызықты экспоненциалды деп атайды. Сонымен, қолайлы жағдайларда әрбір түрдің сандық мөлшері экспоненциалды ... ... ... өсуге қабілетті. Сандық мөлшердің геометриялық өсу қарқынын экспоненциалды өсу деп атайды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1.Сартаев А., Гильманов М. С22 Жалпы ... ... ... ... ... ... ... 10-сыныбына арналған оқулық. -- Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006. I

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Популяция және оның генетикалық құрылымы6 бет
"Қазақстандағы ветеринария қызметі және ҚР «ветеринария туралы» заңы"6 бет
18.12.00 ж Қазақстан Республикасының «Cақтандыру қызметі туралы» Заңының негізгі мәселелері7 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Қасымханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», Әз Тәуке ханның «Жеті жарғысы». Үндістандағы «Ману заңы»12 бет
Автоматты реттеу жүйесінің динамикасын талдау6 бет
Адам өмірі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Заңымен қорғау объектілері ретінде18 бет
Алматы облысының ұлттық құрамының динамикасын картографиялау61 бет
Атом молекулалық ілім. Химияның негізгі түсініктері мен стехиометриялық заңдары (Зат массасының сақталу заңы, құрам тұрақтылық заңы, еселік қатынастар заңы, көлемдік қатынастар заңы, эквиваленттер заңы, Авогадро заңы)13 бет
Ақпараты толық емес техникалық жүйенің басқару заңын синтездеу38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь