"Физика пәнін оқыту әдістемелерінің негізі"

1 ФИЗИКА ПӘНІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕЛЕРІНІҢ НЕГІЗІ
1.1 Физика сабақтарында оқыту әдістері мен тәсілдерінің түрлерін қолдану
1.2 Физиканы оқытудағы қазіргі ақпаратты . әдістемелік кешен.
1.3 Физика сабағындағы оқытудың техникалық құралдары және компьютерлік бағдарламалар
1.4 Оқытудың компьютерлік технологиясы
2. Физиканы оқытуды жана тәсілдер арқылы арттыру жолдары 2.1 Интерактивті тақтаны пайдалана сабақ өткізу әдістемесі
2.2 Физика сабағында диапроекторды пайдалану
2.3 Физика есептерін шешуде алгоритмді қолдану
2.4 Физиканы топтық жүйеде оқыту әдісінің тиімділігі
2.5 Физика пәнінен дәстүрлі емес сабақтарды өткізудің әдістемесі
2.6 Физикадан сабақ түсіндіруде тірек сызбаны қолдану
2.7 Оқушыларды физикалық есептерді шығара білуге үйретуде жаңа ақпараттық технологияларды қолданудың әдістемесі
Оқыту әдістерін зерттеу – негізінен дидактиканың міндеті, ал жеке пәнді оқыту, оның ішінде физиканы оқыту әдістемесінің мақсаты – физика мазмұнының ерекшелік сипатына лайықты сабақты оқыту әдістерінің тиімді тәсілдері мен әдістемелік амалдарын қолданудың жолдары мен түрлерін анықтау.
Физиканы оқыту жүйесі, қазіргі информация көлемі үздіксіз ұлғайып бара жатқан заманда ұдайы жетілдіріп келеді. Мысалы, озат мұғалімдер, физикалық шығармашылық сабақтарының сан алуан түрлерін ойлап шығарып, өз практикасында қолданып келеді: оқытудың ұжымдық-топтық жүйесі, іскерлік ойын, ұлттық ойындар, жарыс сабақ, физикалық аукцион, т. б. Сондай-ақ, жаңашыл физик – мұғалімдер әдістемелік идеялар ұсынып, оларды практикада жүзеге асырып келеді.
Физиканы оқытудың мұндай сан түрлі ұйымдастыру түрлерін нәтижелі жүргізе білу, негізінен мұғалімнің басқарушылық ролі мен әдістемелік ебедейлігіне байланысты екендігі даусыз. өйткені, физиканы оқыту үрдісін жоспарлаушы және ұйымдастырушы басты тұлға – мұғалім болып саналады. Сабақтың жүргізілу барысы оның педагогикалық шеберлігі мен шығармашылық қабілетіне байланысты.
Жиырма бірінші ғасырдың басталуы жаппай ақпараттық қоғамға көшумен сипатталады. Оған компьютерлік техника, ақпараттық технология және басқа да ғылыми-техникалық прогресс әсерін тигізуде. Қазақстан Республикасы ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі болып табылатын қоғамды ақпараттандырудың жаңа кезеңіне енді. Қоғамды ақпараттандыру – еліміздің экономикасын, мәдениетін, ғылымының дамуының негізгі алғышарты.
Физика сабағында жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану, оқушылардың ой - өрісін дамытып, алған білімдерін жан-жақты жетілдіреді, оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырады. Сонымен, физика пәнін оқытуда жаңа ақпараттық технологияларды қолданудың бір мысалы ретінде біз Macromedia Flash бағдарламасының мүмкіндіктерін қарастырамыз.
Сабақты оқытудың өзіндік қолайлы бірнеше ерекшеліктері бар: сыныптағы оқушылардың жасы бірдей,және олардың саны тұрақты, сабақ кестесі өзгермейді, сабақ мұғалімнің басшылығымен өткізіледі. Сабақта неше түрлі оқыту әдістері мен тәсілдері қолданудың нәтижесінде оқушылардың оқуға деген қызығушылығы , ынта-ықыласы, белсенділік қабілеті артады.
Заман талабына сай физика пәні де оқыту әдістері және оқыту түрлерімен толықтырылып отыр. Оқушылардың белсенділігін арттырып, білімдерін тереңдету үшін әрбір мұғалім, түрліше оқыту әдістерін ұсынып отыр. Ал біз соның тиімділерін өзімізге лайықтап пайдаланып және жас ұрпақты оқыта және тәрбиелей білсек, бұл біздің үлкен жетістігіміз болмақ.
Тақырып өзектілігі: физика пәні бойынша жаңа ақпараттық технологиялар жана оқыту әдістемелерінің қолдану.
Жұмыстың жаңашылдығы:
• Жаңа ақпараттық технологияларды физика сабағында қолдану үшін қажетті бағдарламалар іріктеліп, олардың жұмыс істеу принциптері анықталды;
• Қазіргі таңда өзекті болып отырған Web-сайттарды, электрондық оқулықтарды құруда кең түрде қолданылып жүрген «Macromedia Flash» бағдарламасының негізінде қозғалыстарға арналған бірнеше есептерге бағдарлама қарастырылды.
Зерттеу нысаны – Жаңа ақпараттық технологияларды физика сабағында қолдану процесі.
Зерттеу пәні: Физика сабағында жаңа ақпараттық технологияларды қолдану әдістемесі.
Жұмыстың мақсаты: компьютерлік бағдарламаларды қолдана отырып, физикалық есептерді шығару.
Жұмыстың мақсатына байланысты келесідей міндеттер қойылды:
• Физикалық есептерді компьютер арқылы демонстрациялаудың негізі болып табылатын Macromedia Flash бағдарламасын оқып үйрену;
• Компьютерлік бағдарламалардың көмегімен демонстрациялау үшін есептер дайындау;
• Қозғалыстарға арналған есептердің компьютерлік бағдарламасын дайындау.
Жұмыстың практикалық маңыздылығы: зерттеу жұмысының барысында жасалған физикалық есептердің компьютерлік бағдарламаларын жоғары, орта арнаулы оқу орындарында оқытуда қолдануға болатындығында.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. Каменецкий С.Е., Орехов В.П. Методика решения задач по физике в средней школе. М.,”Просвещение”,1971.
2. Енохович А.С. Справочник по физике. М., “Высшая школа”,1968.
3. Кикоин И.К., Кикоин А.К. Молекулярная физика. М., Физматгиз, 1963.
4. “Математика және физика”. Ғылыми-әдістемелік журнал. №1-6. 2004.
5. Көшеров Ә. Физикадан тақырыптық тесттер. Әдістемелік құрал. 1998.
6. Методика преподавания физики в средней школе.Электричество. Пособие для учителей. М., “Просвещение”, 1975.
8. З.Ж.Жанабаев, Ш.Б.Тынтаева, Х.Б.Жолдасова. Оқу құралы.Физиканы оқыту әдістемесі. Қазақ университеті. 2002.
9. М.Құдайқұлов, Қ.Жаңабергенов. Орта мектепте физиканы оқыту әдістемесі. Мұғалімдерге арналған құрал. “Рауан”, 1998.
10. Г.Я.Мякишев, Б.Б.Буховцев. Физика. 10-сынып оқу құралы. “Рауан”, 1996.
11. Ландсберг Г.С. Элементарный учебник физики – М., 1975г.
12. Ж.С. Ақылбаев, М.К.Құрманов, К.А.Абдықалықов. Физика. Оқу құралы. – Қарағанды. ҚарМУ баспасы. 1995ж.
13. Ванеев А.А. и др. Преподавания физики в 10 классе средней школы – М: 1984г.
14. Перышкин А.В. Курс физики. Учебник для средней школы. Часть – 3. Электричество. М: 1967г.
15. Шахмаев Н.М. и др. Физика. М. 1993г.
16. Арызханов Б.С. Физика. – А: 1986ж.
17. Аққошқаров Е.А. Физикалық ұғымдарды қалыптастыру және терминдерді меңгерту тәсілдері. – А: 1986ж.
18. А.А.Детлаф, Б.М.Яворский. Курс физики. – М. “Высшая школа” 1989г.
19. Буховцев Б.Б. и другие. Физика. Учебник для 9-го класса средней школы. – М. “Просвещение”, 1977г .
20. Әбдiғапаров Қ. және Қошпанов М. Қызықты физика. Механика. – А “Қазақстан”, 1971ж.
21.Зисман Г.А., Тодес О. Курс общей физики.Изд.5-е.Т.1-2.М., «Наука» 1972-74г.
22.Планк М. Единство физической картины мира. М., «Наука» , 1966г.
23.Ванеев А.А. Орехов В.П. Преподавание физики по новой программе. М., «Просвещение», 1971.
24.Каменецкий С.Е., Орехов В.П. Методика решения задач по физике в средней школе. М., «Просвещение», 1970
25.Разумовский В.Г. Творческие задачи по физике в средней школе. М., «Просвещение». 1966.
26.Стручков В.В. , Яворский Б.М. Вопросы современной физики. М., «Просвещение», 1973.
27.Енохович А.С. Справочник по физике. М., «Высшая школа», 1968.
28.Әбдрахимов Е. Қазақ мектептерінде физиканы оқыту методикасының кейбір мәселелері.
29.Абдулгафаров Қ.К Орта мектепте физика есептерін шығару.
30.Нұрбатырова Г. Физикалық оқу экспериментін жетілдірудің әдістемелік негіздері.
31.Бугаев А.И. Методика преподавания физики в средней школе. М., «Просвещение», 1981.
32.Малафеев Р.И. Проблемное обучение физике в средней школе. М., «Просвещение», 1980.
33.Резников Л.И., Шамаш С.Я., Эвенчик Э.Е. методика преподавания физики в средней школе. М., «Просвещение», 1974.
        
        Кіріспе
Оқыту әдістерін зерттеу – негізінен дидактиканың міндеті, ал жеке
пәнді ... оның ... ... ... ... ...... ерекшелік сипатына лайықты сабақты оқыту әдістерінің тиімді
тәсілдері мен ... ... ... жолдары мен түрлерін
анықтау.
Физиканы оқыту жүйесі, қазіргі информация көлемі үздіксіз ұлғайып ... ... ... ... ... ... озат ... физикалық
шығармашылық сабақтарының сан алуан түрлерін ... ... ... ... ... оқытудың ұжымдық-топтық жүйесі, іскерлік
ойын, ұлттық ойындар, жарыс ... ... ... т. б. ... ...... ... идеялар ұсынып, оларды практикада
жүзеге асырып келеді.
Физиканы оқытудың мұндай сан ... ... ... ... ... негізінен мұғалімнің басқарушылық ролі мен әдістемелік
ебедейлігіне байланысты ... ... ... ... ... ... және ұйымдастырушы басты тұлға – мұғалім болып ... ... ... оның ... ... мен шығармашылық
қабілетіне байланысты.
Жиырма бірінші ғасырдың  басталуы жаппай ақпараттық қоғамға ... Оған ... ... ... ... және ... ... прогресс әсерін тигізуде. Қазақстан Республикасы ғылыми-
техникалық прогрестің негізгі ... ... ... ... жаңа ... ... Қоғамды ақпараттандыру – еліміздің
экономикасын, мәдениетін, ғылымының дамуының негізгі алғышарты.
Физика ... жаңа ... ... ... ой - өрісін дамытып, алған білімдерін жан-жақты жетілдіреді,
оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырады. ... ... ... жаңа ... ... қолданудың бір мысалы ретінде біз
Macromedia Flash бағдарламасының мүмкіндіктерін қарастырамыз.
Сабақты оқытудың өзіндік ... ... ... ... ... жасы бірдей,және олардың саны тұрақты, сабақ кестесі
өзгермейді, сабақ мұғалімнің басшылығымен ... ... неше ... ... мен ... ... нәтижесінде оқушылардың оқуға
деген қызығушылығы , ынта-ықыласы, белсенділік ... ... ... сай ... пәні де ... ... және ... толықтырылып отыр. Оқушылардың белсенділігін арттырып,
білімдерін тереңдету үшін әрбір ... ... ... ... ... Ал біз ... тиімділерін өзімізге лайықтап пайдаланып және ... ... және ... ... бұл ... ... ... болмақ.
Тақырып өзектілігі: физика пәні бойынша жаңа ақпараттық технологиялар
жана оқыту әдістемелерінің қолдану.
Жұмыстың жаңашылдығы:
• Жаңа ақпараттық технологияларды физика ... ... ... ... ... ... ... істеу принциптері
анықталды;
• Қазіргі таңда өзекті болып отырған Web-сайттарды, электрондық
оқулықтарды құруда кең ... ... ... ... ... негізінде қозғалыстарға арналған бірнеше
есептерге бағдарлама қарастырылды.
Зерттеу нысаны – Жаңа ақпараттық технологияларды ... ... ... ... ... сабағында жаңа ақпараттық технологияларды қолдану
әдістемесі.
Жұмыстың мақсаты: компьютерлік бағдарламаларды қолдана ... ... ... ... ... ... міндеттер қойылды:
• Физикалық есептерді компьютер арқылы демонстрациялаудың негізі
болып ... ... Flash ... оқып ... ... бағдарламалардың көмегімен демонстрациялау үшін
есептер дайындау;
• Қозғалыстарға арналған есептердің компьютерлік ... ... ... ... ... ... ... есептердің компьютерлік бағдарламаларын жоғары, орта арнаулы оқу
орындарында оқытуда қолдануға болатындығында.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: ... ... екі ... ... ... тізімінен тұрады.
1 ФИЗИКА ПӘНІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕЛЕРІНІҢ НЕГІЗІ
1.1 ... ... ... ... мен ... түрлерін
қолдану
Қай пәнді болса да мектепте оқытудың әдістемесі болуы ... ... ... ... ... ... алғаш оқыта бастаған кезде,
физика пәні мұғалімдері көбінесе, орыс тілінде ... ... орыс ... ... ... пайдаланып келді. Онда
кездесетін атау сөздер (терминдер) сол орыс ... ... ... ... ... ... ... негізі ертеректе
қаланғанымен, ол кездегі өркениеттің тарихи дамуының әр түрлі ... бере ... ... ... ... одан әрі ... жайып дами
алмады. ¦лы ғұлама әл-Фарабиден бастау ... ... да ... ... мен ... ... ... алдымен шығыстық
ғылымға, қала берді жалпы әлемдік ғылымға қосылған бай қазына еді. Бұл
қазынаны ... біз енді ғана ... ... ... елдер ғасырлар
бұрын игеріп алған және де ол ... ... ... ... сүбелі
үлесін қосты да.
¤зге тілді қалыптасқан ілім жетістіктерін ... ... ... тілін тұрақты қалыптастыру бүгінгі заман талабы болып отыр. Олай
дейтініміз, мемлекетімізді тиянақты ... де ... ... ... деп
білеміз, яғни қазақ тілін ғылым тілі ретінде орнықтыруда.
Қазіргі мектепте қолданылып ... ... ... емес ... ... ... ... Ондағы қазақы атаулар жоқтын
қасы, сондықтан да ... өте ... ... оқу ... ... физика
мен математикадан жазылған оқулықтар да өте аз. Қазақ тілінде жазылған
физика-математика оқулықтарын ... ... ... сөз ... ... ... ... ой орамдары орыс тіліндегі нұсқаның көшірмесі
ғана.
Қазақ тілін белсенді түрде ғылымға енгізу ... ... ... ол үшін ... ... ... атаулардың қазақша
баламаларын жасап, оларды орнықтыру қажет. Орнықтыру үшін әр ... ... ... ... жазу ... ... Оқулықтар,
ғылыми көпшілік әдебиет жазу ісі де жеделтіледі. Аударма әдебиеттер жасау
ісі де ... ... Осы ... ... барысында атауларымыз
жұмырланып, реттеліп, шалағайлығынан таза болып, жүйелі ... ... ... ... «Физика» және «Пішіндеме» атты ... ... ... атаулар қазақ тілінде өзінің дәл
баламасын ... ... ... ... ... біраз атау сөздердің
балама атауларына мысал келтірейік.
Тік бағыт – вертикаль
Жатық бағыт – горизонталь.
От сызығы – перпендикуляр түзу.
Шаршы метр – ... ... метр – куб ... шама – ... ...... бағыттың түзулігін тексеретін құрал.
Түстік сызық –экватор сызығы.
Жердің төбесі – жердің полюсі.
Жердің белдеуі – ... ... ... ...... ... ... кіндігі – жердің центрі.
Жермай – мұнай.
Сорап – поршень.
Көпшек – оске кигізілген ...... ... жүк ілінген диск.
Шөлдігі – айналу осі.
Қиықшалық ережесі – параллелограмм ережесі.
Пішіндеме – геометрия.
Пішіні – формасы.
Диаметр - өре.
Биссектриса – жарма.
Керме – ...... ... ... тіл ... ... ... кездесетін
қазақша атаулардың өзі де қазір біздің пән сөздерімізге айналып ... заңы – ... ............ қозғалыс - салыстырмалы қозғалыс.
Жайма қозғалыс – кемімелі қозғалыс.
Тел жылдамдық – қорытқы жылдамдық.
Нәрсесі – заты.
Маңыз – масса.
Тел күш – ... ... ...... ... күш – ... ... кіндігі – күштің нәрсеге тиетін нүктесі, центрі.
Бастырық – жолы ... ... ... ... ... – қадақ, пұт, батпан.
ұзындық өлшемдері – бір сәт, қас қағым, сүт пісірім, ет ... ... ... ... Омаровтың «Физика»оқулығының басқа бөлімдеріне де осындай балама,
түсіндірме сөздерді, атау сөздерді кездестіруге ... Бұл ... ... ... ... ... ұлттық танымдарын сақтай
отырып жазылған төл оқулық екендігіне көзіміз жетті. Бұл оқулықтардағы атау
сөздер әлі де ғылым салаларының ... ... өтей ... ... ғылым тіліне айналдыру ісі соңғы жылдар деңгейінде ғана шындап қолға
алына бастады.бұл құбылыс - ... ... ... түсіндірілсе керек.
Жалпы, республикамыздағы ... ... ... ... айтарлықтай
дамыған, оның кейбір салаларындағы ғылыми жетістіктер ауқымы ... ... десе де ... ... ... сол салаға
жатқызамыз. Ғылым тілінің ұлттық тілге тигізер әсері ерен болғандықтан,
ұлттық ... ... ... тіл ... ... ... ... т. б. салаларында қазақ тілі еркін, жан-
жақты сөйлейтін болуы керек. ... ... ... ... сабақтың
ең жақсы формасы – әңгімі сабақ болатыны анықталған. Мұғалім жаңа сабақты
әңгімелеу арқылы ... ... ... ... араласып, сұрақтарға
жауап береді, тәжірибелерден өзіндік қорытынды жасайды, ... ... ... қойылатын жалпы талап дамыту
мақсатындағы оқытуды қамтамасыз ету болып табылады. Оқушылардың ... ... ... ... оқытуда сабақтың негізгі қағидаларын
түгелдей айтып шығу ... ... ... ... ... ... Оқытудың
дедуктивтік, индуктивтік тәсілдерін қолдану жеткіліксіз.
Оқушылардың ойларын дамыту, олардың физикалық есептерді өздігінен
шығара білуін қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... жаңа ... ... бұрын бар біліммен шығарады. Есеп ... ... ... қойылған мақсатты іске асырады. Оқытудың алғашқы сатысында,
оқушылар оқулықтардағы ... ... мен ... ... ... ... істей білуге дағдылануы қажет.
Есептерді шығаруға оқытудың түрлерін пайдалану, оқушының танымдық
қызығушылығын арттырады. Ол үшін ... ... ... таңдай білу керек.
Тарихи мазмұнды есептерге, экспериментті есептерге, сурет бойынша берілген
есептерге, өлшеуіш приборлармен жұмыс істеу ... ... мән ... ... ... ... шаманы теорияда анықтап, есептеу
нәтижесінтәжірибе ... ... ... ... қызықты іске
асырылады. Сапалы есептер шығара отырып, оқушы ... ... ... ... физикалық мәніне ой жібереді, ойды дамытады,
жауабын дәлелдейді. Сапалық ... ... ... ... ... ... орындаған жөн.
Демонстрациялық тәжірибелер мен зертханалық жұмыстар арқылы оқушыларды
ғылымдағы зерттеудің эксперименттік ... ... ... ... қалыптастыру, оқушылардың танымдық қабілетін,
қызығушылығын арттыру жұмыстары жүргізіледі.
Мұғалімнің бақылауымен, ... ... ... ... ... ... ... әсерлі құрал бола алады. Қосымша
әдебиеттер оқитын, үйде бақылау және ... ... және ... жауап бергенде пайдаланатын баяндамалар, хабарламалар
жасайтын, әзірленген ... ... ... жекелей
жұмыс жүргізу керек.
Оқыту әдістерін зерттеу – негізінен ... ... ал ... ... оның ... физиканы оқыту әдістемесінің мақсаты – ... ... ... ... ... оқыту әдістерінің тиімді
тәсілдері мен ... ... ... ... мен түрлерін
анықтау.
Физиканы оқыту жүйесі, қазіргі информация көлемі үздіксіз ұлғайып бара
жатқан заманда ұдайы жетілдіріп келеді. Мысалы, озат ... ... ... сан ... ... ойлап шығарып, өз
практикасында қолданып келеді: оқытудың ұжымдық-топтық ... ... ... ... ... ... физикалық аукцион, т. б. Сондай-ақ,
жаңашыл физик – мұғалімдер әдістемелік идеялар ұсынып, ... ... ... ... ... мұндай сан түрлі ұйымдастыру түрлерін ... ... ... ... ... ролі мен ... байланысты екендігі даусыз. ¤йткені, физиканы ... ... және ... ... ... – мұғалім болып саналады.
Сабақтың жүргізілу барысы оның ... ... мен ... байланысты.
Мектептегі оқыту үрдісін ұйымдастырудың негізгі түрі – сабақ. Мұның
негізін салған ... чех ... – Я. А. ... Бұл соңғы төрт ғасыр
ішіндегі ашылған ең ірі, әрі маңызды педегогикалық жаңалыққа ... ... ... ... бірнеше ерекшеліктері бар:
сыныптағы оқушылардың жасы бірдей,және олардың саны тұрақты, сабақ ... ... ... ... ... Сабақта неше түрлі
оқыту әдістері мен ... ... ... оқушылардың оқуға
деген қызығушылығы , ынта-ықыласы, белсенділік қабілеті артады.
Сабақтың мақсаты мен ... ... ... ... ... ... жаңа оқу ... түсіндіру сабағы;
2. есеп шығару сабағы;
3. зертханалық сабақ;
4. қайталау және қорытындылау сабағы
5. ... ... мен ... ... ... оқушыларды экскурсияға дайындау сабағы;
7. оқушылардың білімдерін тексеру сабағы;
8. барлық мақсат ... ... ... ... практикасынан белгілі мұндай әр түрлі сабақтардың жеке ... өтуі ... ... Көп ... ... 3 –5 ... бір сабақта аралас сабақ түрінде өткізеді. Себебі, бір ... жаңа ... ... ... ... және ... ... ебдейліктері мен дағдыларын қалыптастырады,
олардың білімдерін бағалайды, ... ... ... ... ... ... ... өткізілетін сабақтың қай түрінде болса
да, оқытудың ... ... мен ... ... есте болу
керек.
Жаңа оқу материалын түсіндіру сабағы, көбінесе, формулаларды қорытып
шығаруда, теңдеулерді түрлендіруде, құбылыстар мен ... ... ... ... ... ... ... мұндай сабақтың
әдістемелік құрылымы мынандай бөліктерден тұрады:
1. кіріспе ... ... ... келелі жағдайлар туғызып, оны шешуді ұйымдастыру;
3. бұл мәселені эксперименттің жәрдемімен, не өлшеулер мен ... ... ... ... ... жаңа ... бекіту мақсатында оқушыларға жаттығу орындаттыру;
6. үйге тапсырма беру.
¤зінше ерекше қиыншылықтары көп сабақ – оқушылардың ... ... ... мен дағдыларын қалыптастыру, не дамыту сабағы. Әр сыныпқа
қатысты оның жүйесі физика пәнінің оқу бағдарламасының соңында көрсетілген
сабақтың ... ... ... ... мұғалімнің оны орындауы тиіс. Мұндай
сабақтар, әдетте, есеп шығаруға, өлшеулер жүргізуге, физикалық ... ... ... ... ... ... ... бірі - өткен тарауды немесе бөлімді
қайталау және қорытындылау сабақтары.
Оқушылардың білімдері мен ... ... ... ... ... оқу жылы ... өткізіледі. Бұл сабақ жеке оқушыдан немесе
сынып ... есеп ... ... диктант, тест арқылы, реферат-баяндама
жасау, сын жұмысын алу ... ... ... сабақтың құрылымдық бөлігі мыналар:
1. бұрын өтілген физикалық құбылыстарды талдауға арналған әңгіме,
2. оқушылардың шығарған есептері мен ... ... ... ... ... рефераттарын немесе баяндама хабарларын тыңдап,
талдау,
4. диа-кинофильм немесе телевизиялық хабарды көрсету
5. мұғалімнің қорытындалуы,
6. үйге тапсырма ... ... ... әр ... бойынша 2 сағаттан өндіріс
орындарына экскурсия өткізу ... Мұны ... ... ... экскурсияға дайындау сабағы ретінде ... ... ... ... байланыстыратын, физикалық заңдылықтардың практикада
қолданылуын көрсететін, ... ... ... ... қондырғылардың жұмыс істеуін бағыттайтын кез ... ... ... ... мұғалімнің үнемі айтып, түсіндіріп
отырғаны жөн.
Физика сабақтарының кез ... ... ... та, ... бәрі де
негізінен, мынандай 5 кезеңге бөлінеді:
1. ұйымдастыру ... (2 – 3 ... үйге ... ... ... (10 – 15 ... жаңа тақырыпты түсіндіру (20 – 30 мин);
4. жаңа материалды бекіту, қорытындылау (3 – 5 мин);
5. үйге тапсырма беру (1 – 3 ... ... ... ... және әдістемелік
мақсаттары ... ... ... баяндау, көрнекілік,практикалық
тәсілдерінің барлық түрлерін қолдану арқылы ... ... ... ... оқытудағы қазіргі ақпаратты - әдістемелік кешен.
Физиканы оқытуда қолданылатын қазіргі заманғы ақпараттық
технология бұрынғы ... ... ... рөлін алмастырды, ал
замандас ақпараттық техникалық құралдарын қолдану оқу ... ... ... өзгертеді. Қазіргі заманғы сапалы да жаңа оқыту ... ... ... ... технологияларды қолдануға бағытталған
физиканы оқыту құралдарының ... ... ... ... ... ... электрондық сандық
сақтаушылардағы оқу - ... ... ... ... ... ... физиканы оқытуда физика мұғалімнің ғылыми ... ... ... оны ... ақпараттық – әдістемелік кешенді (АӘК) құрастырады. 1.1
– суретте ақпараттық – әдістемелік кешен ... ... – ға ... кампоненттер құрамын және олардың физика
бойынша оқыту процесіндегі функционалды рөлін қарастырайық.
АӘК кампоненттерінің барлық жинтығын ... ... үш ... ... электронды оқу - әдістемелік әдебиеттер, оқыту құралдарының
жүйесі және ғылыми ... ұйым ... ... ... физиканы оқытуды оқулықтар, ... ... есеп ... ... және ... ... және ... әдебиеттер, техникалық әдебиеттер,
физика тарихы бойынша әдебиеттерсіз және т.б, елестету мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ... (магиттік
тегеріштерде, оптикалық тегеріштерде, электрондық флэшь карталарда және
т.б, ). Бұл ... ... ... құрастырады.
Оқыту құралы жүйесінің екінші моделіне теориялық материалды
зерттеуге арналған және физикалық тәжірибелерді орындауға араналған қажетті
дидактикалық ... ... ... ... ... үшін ... дидактикалық
ақпараттық құралдарды былай бөлуге болады:
Баспалы ақпараттық әдебиеттер – әртүрлі физикалық таблицалар,
плакаттар, студентер; ... ... ... ... ... ... ... кинофильмдер, обьектілер,
дыбысты материалдар; жаңа дидактикалық ақпараттық құралдар – диапозитивтер,
диафильмдер, транспаранттар, кинофильмдер, кампьютерлік слайдтар және ... ... ... ... сандық оқытушы және бақылаушы
бағдарламалар, мдльтимедиалар.
Дәстүрлі дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... оқу материалын түсінбеу және
оқылатын жауаптардың көшірілмеуіне ... ... ... құралдардың қолданылуы мұғалімге жүктелген функция және ... ... ... Оған ... білім қиындықтары байланысты, әрбір
оқылатын материал әр оқушы үшін дарабақылануы қажет. Бұл талапқа ... ... ... дидактикалық ақпараттық құралдармен
оқытылатын елдерде сәтті болмай жатыр.
1.1-сурет. Ақпаратты - әдістемелік ... блок – ... ... жаңа ( ... ... ... ... жауаптарды қабылдау қабілеттілігіне және оларға
артықшылық болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... құралдарға орындауға мүмкіндік береді.
Дәстүрлі дидактикалық ақпараттық құралдарыды ... ... ... ... ... ... бойынша оқу
ортасында жаңа бағыт болып табылады. Қазіргі кезде оқу - ... ... ... дәстүрлі дидактикалық ақпараттық құралдар сақталуда,
сондықтан жаңа ... жету ...... ... ... ... орындауға арналған оқыту құралдарына
мыналар жатады: компьютерлік техникамен біріктірілген оқу жабдықтары ... ... ... немесе обьектіні моделдейтін дидактикалық
ақпараттық құралдар. Оқу жабдықтары физикалық эксперименттің түрі ... ... ... ... үшін, практикум зеттханалық
жұмыстар. Физикалық экспериментті сүйемелдеуге арналған жабдықтарға әртүрлі
қосалқы зертханалық жабдықтар жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... сандық және санды аналогты
түрлендіргіштер, электірлік және оптикалық кабельдер және т.б, ... ... ... ...... ... қолданылуы
физикалық параметірлер туралы хабарды жинауға мүмкіндік туғызады, оқытуда
физикалық процестерді болжау және болжау ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қазіргі заманғы ... ... ... ... ... талап етеді. Сол үшін ... ... ... ... ... ... қолданады. Мұндай
микропроекцияларды үлкен ... ... үшін ... ... ... оқытуда лабораториялық тәжірибені орындау үшін
автаматтандырлған лабораториялық кешендерді ... ... ... ... ... ... шынайы уақыттағы лабораториялық
тұрақтылыққа ұйретеді.
Сонымен қатар оқуда физикалық экіспириментті орындау құралдарына
кампьютерлік моделдер, демонстрациялық ... ... ... және
обьектілер жатады.
Физиканы оқытуда қазіргі заманғы процесс ЗАТ –ң қолданылуы
кампьютерлік жүйе және ... ... ... ... спутниктік байланыстарсыз мүмкін емес. Мұндай жүйелер
мектепшілік жергілікті сияқты ... ... ... да ... ... ... Телекмоникация құралдары ҒЕҰ құрамдар
моделіне кіреді. Бұл модель құрамына ... ... ... ... әсер ... әртүрлі қазіргі заманғы техникалық
құралдар кіреді. техника баспа жұмыстары орындалуы үшін, оқу ... ... оқу ... материалдарды сақтау үшін қызымет етеді.
Қазіргі заманғы ақпараттық технологияны оқу процесінде қолдану өзімен
бірге физиканы оқытуда жаңа педагогикалық техналогияны алып ... ... ... ... бұл ... бейімделуді талап етеді.маңыздысы бұл
процесті ұзарту емес, физиканы оқытуда әртүрлі мүмкіншіліктері бар ... ... ... ... жаңа педагогикалық
технологиясын енгізеді.
1.3 Физика сабағындағы оқытудың техникалық құралдары және компьютерлік
бағдарламалар
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... жекелеме пән сабақтарында компьютерлік техниканың мүмкіндіктерін
толық пайдаланып, оқушыларға терең де тиянақты білім ... ... ... ... ... ... баулу арқылы тек қана информатика
сабағын ғана емес, басқа сабақтарды да арнайы ... ... ... ... ... ... кез ... тақырыпты оқушы өзі
меңгеруге дағдылануы қажет. ... ... ... сабақтарында
компьютерлік техниканы пайдалануға мүмкіндік мол. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өз бетінше
шығармашылықпен, ізденімпаздықпен жұмыс жасауына мүмкіндік береді.
Физика және ... ... де ... арнайы құрастырылған
компьютерлік бағдарламаларды қолдану нәтижесінде оқушылардың ... ... ... ... ... ... Болашақтың бүгінгіден
де жарқын болуына жол ашатын құдіретті күш тек білімде ғана. ... ... ... ... ... Оның ... ... ізденгіштігі. ОТҚ-ын
оқу мен жазу арқылы дамыту бағдарламасының маңызы зор. Бұл ... ... ... ... әр ... өз ойын ашық ... таластыруына, өз тобында жұмыс жасай алуына мүмкіндік алады.
Ізденімпаз жаңашыл мұғалімнің шығармашылығындағы ерекшелік, ... ... ... ... жүрегіне жол таба білуінде. Әрбір
сабақ мұғалімнің ізденісінің нәтижесін ... ... ... қарай түрлендіріп өткізсе оқушылардың пәнге деген қызығушылығы
артады [6].
Сонымен ... ... ... ... ... өте ... ... берудің кез келген саласында «Электрондық
оқулықты» пайдалану ... ... ... ... қана ... ... жүйесін қалыптастыруға, шығармашылықпен еңбек етуіне жағдай
жасайды. Электрондық ... ... ... кеңінен беріліп
түсіндіріледі.
Қоғамды ақпараттандырудың негізгі бағыттарының бірі — оқыту процесін
ақпараттандыру. Ал ақпараттандыру болса үздіксіз білім ... бір ... ... ... ... ... білім беру жүйесі
мыналарға сүйенеді:
- білім берудің сапасын ... даму ... ... ... ... ... мүшелерінің ой-өрісінің даму деңгейін көтеру;
- өз бетінше білім алу мүмкіндіктерін кеңейту және міндетті емес ... ... ... мүшелерінің өз мамандықтарын қайта өзгерте алатындай
жағдай туғызу.
Ақпараттандыру ... ... аса ... ... ... Бұл ұғымды сипаттай келе А. Ракитов компьютерлендіру — ... ... ... жасай білуін қамтамасыз ету деп ... ... ... және оны техникалық құрастыруға қатысты
жүзеге асырылады. Оған ... ... ... ... ақпараттандыру
процесі жалғасады. Қазіргі ЭЕТ мен ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... негізі болып табылады.
Орта білім беруді ақпараттандыру процесі мен оқытудың жаңа ақпараттық
технологиясы арасындағы байланыс орта ... ... ... ... ... байқалды.
Білім беруді ақпараттандырудың негізгі бағыттары:
—методологиясын жетілдіру мен стратегиялық мазмұнын таңдау;
— әдістері мен формаларын ұйымдастыру;
—қоғамды ақпараттандырудың қазіргі ... ... ... ... оқытудың әдістемелік жүйесін жасау;
— оқушының интеллектуалдық потенциалын дамытуға бағыттау;
— өз бетімен білім алу, біліктілігін қалыптастыру;
— информациялық оқу, ... ... өз ... ... ... ... тестілік, диагностикалық бақылау әдістері мен ... ... ... жаңа информациялық технологияға (ЖИТ) көшпей тұрып оқу-тәрбие
процесінде білім беруді информатикаландыру мүмкін емес.
Білім берудегі ЖИТ — оқу мен ... ... ... ... ... мен ... құралдардың жиынтығы, сол
сияқты ол есептеуіш техника құралдарының оқу ... рөлі мен ... мен ... еңбегін жеңілдетуде оларды пайдаланудың түрі мен
әдістері туралы ... ... ... ЖИТ аса ... ... ... ... ой еңбегін арттыруға, оқу процесін тиімді басқаруды қамтамасыз
етеді.
ЖИТ-тің негізгі ерекшелігі ол мұғалімдер мен ... өз ... ... ... ... жасауға көп мүмкіндік береді және ... ... ... ... зердесіне, сезіміне,
мүддесіне, көзқарасына әсер ете отырып оның интеллектілік мүмкіншіліктерін
арттыруға көмектеседі. ... ... беру ... енуі ... мазмұнын, әдістері мен ұйымдық түрлерін сапалы өзгертуге мүмкіндік
береді.
Білім беруде ... оқып ... ... тән ... ... негізгі
үйлестілігі болып табылатын жеке ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі
жетілдіруге тырысуға;
— оқыту мен ... ... ... ... динамикалық
дамытуға мүмкіндік береді.
Болашақта Қазақстанда ... беру ... ... желілерді жасау және дамытумен ұштасады. Ал білім беру
жүйесінің негізгі міндеттері біртұтас телекоммуникациялық ... құру ... ... ... ... ақпараттық мәдениетті ұйымдастыру мен жеделдету процесін жоғары
деңгейге жеткізу;
— жасалынған және дамып келе ... ... ... ... ақпараттық кеңістікте интеграциялау;
— біртұтас ақпараттық кеңістікте ... ... ... ... ету;
— білім беруді дербестендіруді қамтамасыз ету, дистанциялық ... ... ... ... оқушыларды даярлауда және білім беруде
маңызды формаға айналып отыр.
Білім беру жүйесінде телекоммуникация ... ... ... орта білім беруді, практикалық жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... ... телекоммуникациялық
желіні білім беру жүйесінде пайдалану басты ақпараттық ағымы мен жұмысшы
ақпараттық ... ... ... ... ... ... деректер қорын
таратуға пайдалануы қажет. Бұл жүйені ... ... ... ... оқытудан ... оқу ... ... және «Информатика мен есептеуіш
техникасы негіздері» курсының міндетті түрде орта мектепте оқытыла бастауы
зерттелетін ... ... ... түрі ... ... ... қай тілде және машинада қандай бағдарламамен балаларды ЭВМ мен
қарым-қатынас жасауға үйрету керек, мектеп информатикасының ... ... ... алгоритмдік мәдениет, ойлаудың операциялық стилі ше? — деген
сұрауларға жауап беру ... ... ... ... ... ... оны ... да туындады: мектепке арналған машиналар, толып жатқан әр ... мен ... ... ... ... ... ... сауаттылықты меңгеріп
алуы оларға танымның жаңа құралын сонымен қатар қазіргі кездегі барлық
мамандардай меңгере ... ... ... ... ... міндеттері тек қана есеп шығарумен шектеліп
қалмайды, практикалық ... ... ... ... Информатика
негіздері курсының алдында жалпы білім беретін оқу пәні ... ... ... тұр. Олар компьютерлік сауаттылықты қалыптастырудың
шеңберінен шығып кетеді. Есептеуіш техникасын ... ... ... ... оны ... ... бастап барлық пәндерге енгізген
кезде ғана оқушылардың компьютерлік сауаттылығы қалыптасады.
Сондықтан информатика курсының мақсаты, басқа пәндердегідей оқушыларды
оқыту, тәрбиелеу және ... ... ... ... жалпы міндеттерін шешетін
потенциалдық мүмкіндіктері бар. Сол мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... мақсаттарына мыналарды жатқызуға
болады:
— оқушылардың білім негіздері туралы түсініктерін тереңдету; ақпаратты
тарату және ... білу ... ... қазіргі ғылыми ... ... ... ... ... ашып көрсету;
— қазіргі қоғамның дамуындағы ... ... мен ... ... ... компьютерді оқу процесінде де, кәсіби қызметте де ұтымды пайдалану
Ғылыми ... ... ... Бұл жағдайда негіз болатын үш
түрлі ұғымдар: зат, энергия, ... ... ... қалыптасады — осының
негізінде әлемнін қазіргі ғылыми ... ... ... принциптер
құрылымы мен өзін-өзі басқару жүйесінің ... ... ... ... жаңа ... ... рөлі, адам қызметінің
мазмұны мен сипаты ... ... ... ... ... ... оқыту мен компьютерді пайдалану мектеп оқушыларының теория
және шығармашылдық ... ... ... ... бар екенін
көрсетеді, сондай-ақ жаңа типтегі ой-өрісін ... ... ... ... Е.И. және т.б.) компьютерді оқу процесінде
пайдаланудың тиімділігін арттыруда ойлаудың модульдік — рефлексивтік стилі
қалыптасады деп атап ... ... ... ... алуға, еңбекке,
практикалық қызметке даярлау. ... бұл ... ... ... ... компьютерлік сауаттылықты қалыптастыру мен мектеп
оқушыларынын ақпараттық мәдениетін, жаңа ... ... ... ... ... даярлаудың аса ... ... ... ... байланыстырады. Бұл компоненттер қазіргі кездегі
оқушыларға білім беруде, танымдық іс-әрекеттің ... ... ... орны ... ... көрсетеді. Сабақта «оқушы-
ЭЕМ» ықпал етіп, реттеп отырушы мұғалім болып қала ... ... ... ... ... ... даму болашағы қоғамның даму білімнің ғылыми
интеграцияға ұмтылуында ... және ... өсіп ... ... ... ... ... беру процесі — ақпараттық қоғам жағдайындағы жас өспірімдерді
жан-жақты даярлайтын процесс болуы қажет. ... ... беру ... пайдаланудың маңызы зор. Өйткені компьютер адам қызметінің
барлық саласында еңбек өнімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың
компьютерде жұмыс жасауды игеруімен тығыз байланысты.
Компьютерді мектепте ... ... ... ... ... және практикалық сипаттағы түйінді мәселелерге жол
ашып отыр. Атап айтқанда, ... ... тез өсу ... деңгейлі мамандар даярлау жаңаша оқыту әдістерінің қажеттігін алға
қоюда.
Бұл мәселелерді ... ... бір жолы — оқу ... ... оқу ... ... ... үшін оны
қолданудың әдістемелік жүйесін жасау керек.
Білім беруді ақпараттандыру ... ... өте кең және ... Бұл мәселе төңірегінде кейінгі жылдары ... ... ... ... ... жүргізіп, құнды-құнды еңбектер шығарды.
Қазіргі кезде информатика курсын мектептерде оқытудың айтарлықтай
тәжірибелері жинақталды. Атап ... ... ... ... және
компьютерлік сауаттылыққа үйрету әдістемесі жасалынды. 1960—1970 жылдарда
жалпы білім беру ... ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік болмады. 80-жылдардың аяғына қарай
программалау ... ... ... ... мектеп оқушыларына
таныстыру әдістемесі, компьютерлік сауаттылықты ... ... ... жасалынды (В.Й. Монахов). Компьютерлік мәдениеттілікті
қалыптастырудың бір бағыты ЛОГО ... ... ... мектептері үшін
қазақша варианты жасалып, орта ... ... ... ... бас кезінде оқытудың компьютерлік технологиясы жасалды (Қараев
Ж.). Сондай-ақ ... ... ... ... ... А.Г. ... А.Х. Шень оқушыларды есептеуіш техникаларының
элементтерімен таныстыру бойынша сыныптан тыс жұмыстар жүргізу жайлы ... Д.М. ... ... ... жүргізді. Математикамен
информатиканың ... пән ... ... ... ... ... Б. Баймұхановтың, С.Исаевтің, Ж.Қараевтің және т.б.
еңбектерінде қарастырылған. ... ... ... техникаларды
пайдалану мәселелері В.А. ... А.С. ... ... М.Ә. ... В.В. ... және т.б. зерттеулерінде
кездеседі. Компьютердің оқу ... ... ... ... ... ... психологиялық-педагогикалық тұжырымдардың жоқ екендігі де
анықталып отыр.
Теориялық, ғылыми-әдістемелік әдебиеттерді оқып, талдау ... ... ... келіп отырмыз. Біріншіден, көптеген
жаратылыстану ... ... ... мәселесі іске асырылуда,
бірақ бұл мәселе физика ... кең өріс ала ... ... ... ... компьютерді пайдалану қалыптасқан психологиялық-
педагогикалық талаптарға онша сай ... ... ... ... ... қарым-қатынас текке мұғалім мен оқушы арасында ғана болса,
ал оқу ... ... ... ... ... және ... ... педагогика пайда болғаны мәлім.
Сондықтан да мектепте жалпы білім беретін пәндер циклында, соның
ішінде ... және ... ... ... ... компьютерлік
технологияны пайдаланып оқыту мақсатында түбегейлі зерттеулер үздіксіз
жүргізілуі қажет [10].
Компьютерлік оқытуға ... ... ... ... оның ... ... беріледі (О.Т. Талызина, Т.В. Габай). Оқытуды
компьютерлендіру кезінде оқушылардың қалыптасуға ... ... ... ... ... ... Оқу қызметінің операционалдық жағын
қалыптастыруда, қандай жағдай болса компьтерді пайдалануды орнықтыру қажет.
Компьютер ... ... зор ... ... ... ол ... ... түрде елестетуге және оның орындалу жағдайын көрсетуге
мүмкіндік береді. Екіншіден, ... оқу ... ... отырып
интелектуалдық әрекетті елеулі түрде өзгертетін құрал. Сондықтан да ... ... ... ... құрылымындағы өзгерістерді
ерекше бөліп көрсетіп, жекелеген ... ... ... оқыту құралдарын жасау пәнді оқытудың мазмұнына, логикасына
және әдістемесіне байланысты ... ... ... ... программалық құралдар (ППҚ) және инструментальдық
педагогикалық ... (ИПҚ) ... ... ... үйретуші программалары мен жұмыс
істегенде ғана компьютер ... ... ... позитивтік қатынасын
қалыптастаруды тиімді шешуге ықпал етеді. Ондай программалар оқушыларға
өздерін ыңғайлы оқып ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ойын
элементтерін енгізіп, иллюстративтік материалдарды көрсету олардың білім
алуға ... ... ... ... ... ... ойындар арқылы оқыту жайлы ... ... ... ... ... ... сипатында болуы балаларды
жалықтырмайды, қажет болған кезде ... ... ... беріп отырады.
С.А. Кондратьев пен В.В. Лаптев физика ... ... ... ... ... ... бойынша есептерді шығаруға ЭЕМ-ді
тиімді пайдалану жолдарын қарастырды.
Үйретуші программалардың құндылығы сол ... кез ... ... ... ... ... алу, ... қадам сайын алған білімін
қадағалап отыру мүмкіндігін иеленуі болып ... ... өз ... алу ... де аса ... деп ... ... программаларды
құрғанда білім берудің қызықтылығын ұмытпаған жөн. Оқу процесінің сапасын
арттыруда музыкалық сүйемелдеудің ерекше мәні бар, ... ... ... ... ... ... ... бейне техникалық құралдардың
барлығы нақты ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Бірақта, бүгінгі негізгі міндеттің бірі оның ... ... ... ... түсе ... шындығын айтқанда оқу
мақсатын жақсарта алмауымен қорытындыланады. Компьютерлік оқыту белгілі
мөлшерде ... ... ... ол ... курсында оқытылатын
пәндердің мүмкіндігін кеңейтеді және оған ... өте ... ... ... ... да, біз теориялық негізін құрайтын мына принциптерді бөліп
көрсетеміз:
а) материалды кішкентай, өзара өте ... ... ... ... ... ... ... белсенді әрекеті;
в) оқушылардың әрбір жауабын бірден ... ... ... ... эмпирикалық тексеру.
Біздің ойымызша компьютерді оқу процесінде пайдалану ... ... ... ... ... компьютерлік техникалар негізінде оқушыларға
жаңа білімді меңгерту немесе оны бекіту үшін, «мұғалім-компьютер» ... ... ... ... құру ... ... таңда орта мектепте әдістемелік, психологиялық-педагогикалық,
программалық-техникалық және ... ... ... ... кұру үшін ... компьютерлік технологиясы (Қараев
Ж. А.) кұрылды.
Оқытудың компьютерлік технологиясы (ОКТ) көптеген зерттеушілердің
пікіріне сүйенсек ... өз ... ... ... ұйымдастаруға
ерекше қолайлы жағдай туғызады екен. Қойылған міндеттерді шешу үшін жағдай
жасау мақсатында объектінің ақпараттық ... ... ... ... ... ... ету үшін ... кадастр арқылы деректердің
құрылымдық жиынтығын ... және ... ... аламыз. Бұл жағдайда біз
оқушыларды объект ... ал ... ... деп ... ... ... ... қызметін басқаруды
интенсивтендіру, оптималдандырудың жаңа принципті мүмкіндіктерін ашады.
Физика ... ... ... ... оқытуды
интенсивтендірудің негізгі факторларының ... ... ... ... Олар ... ... ... информативтік, мақсаттылық,
сыйымдылық мазмұнын көтеру, бұл әдістердің белсенді формасын қолдану, оқу
еңбегінің ... ... ... жаңа ... технологиясын
(оқытудың компьютерлік технологиясын) жүзеге асыру оқушының шығармашылдық
потенциалын дамытуға ... ... өз ... ... ... ... ... оқушылардың өз бетімен оқу
қызметінің ... ... орта ... ... ... арқылы оқытуды енгізудің
мынадай негізгі бағыттарын:
-оқыту;
-мұғаліммен оқушы ... ... ... ... оқу ... ... қалыптастырудың мақсатты құралы ... ... ... ... ... технологияның жаңа формасымен жеке адамға,
қоғамға, экономикаға, өндіріске және ... ... ... ... ... ... оқу ... есептеу
техникасының көмегінсіз білім, білік, дағдысын ... ... ... ... ... теориялық зерттеулер мен
эксперименттік ... ... ... ... оқыту
кезінде КПП ... және оны ... ... ... ... ойымызша физика сабағында компьютерді
пайдалану ... ... ... ... құрамдас бір ... ... ... ... ... ... басқа процестермен бірігу арқылы
біртұтас ... ... жету үшін ... ... ... ... дербес амалдың педагогикалық ... ... ... ... ... талаптарға
жауап беретін тапсырма ... ... да ... құрылымдық элементі бола ... ... оқу ... ... ... ... ... деңгейін жақсартуды
қамтамасыз етеді. Оқушыларға сабақты, ... ... ... береді.
Компьютерлік оқытудың міндеттерін шешу арқылы физика пәнінің
мұғалімі ... ... ... ... ... ... қажет. Ол мақсаттар ... ... ... міндеттерін анықтау, оның ... ... ... ... бар ... ... пәннің ... ... ... ... ... шешімін алу мақсатында
материалдарды ... ... ... ... ... ... ... ақпараттарады жинақтап және сақтауға, оны оқу материалын
меңгеру ... ... ... ... ... ... қателіктері мен осал ... ... Сол ... ... ... ... ... деңгейін анықтайды. Компьютер оқушылардың білімі мен
біліктілігін ... ... ... ... ие ... ... қолдануға тікелей мүмкіндігінің ... ... ... қамтамасыз етеді. Мұнда мұғалім ... ... ... ... ... ... жеткілікті түрде орындамаған ... және ... ... ... ... ... мен
тапсырмаларды топтастыруға, құрылымдық ақпараттарды алуға ... ... ... Ұсынылып отырған ... ... ... физика курсының
материалдарының ... ... ... сондай-ақ оқушылардың
дағдысы мен ... ... ... КПП көмегімен
физика курсының мазмұны мен меңгерту деңгейі ... ... ... ... жасаған КПП оқушылардың материалды меңгеруін жақсартады,
оқу мотивін күшейтеді. КПП сыныптағы қабілетті ... аса ... ... ... ... ... ... мұғалімі оқушылардың
берген жауаптарының әр түрлілігіне, әр ... ... ... ... ... ... ... деңгейін анықтайды, осының
негізінде оқушыларды саралап оқыту амалын ... ... КПП ... ... КПП ... ... есіне ала отырып, белгілі бір
дидактикалық идеяларға сәйкес келеді. Біз ... ... ... ... программалар мұғалімге оқушыларға оқу ... ... ... ... қамтамасыз ететін оқыту әдісін ... ... ... есептерін шығаруға үйрету аса қиын педагогикалық ... ... ... ... ... ... алгоритм құру және ЭЕМ-де
программалау арқылы техникалық дағдысын қалыптастыруға көңіл бөлдік. Физика
сабағында компьютерді қолданудың ... ... ... күнделікті жұмысына және оқушылардың өз бетімен
істейтін жұмыстарына дербес компьютерлерді пайдалану мәселелері ... ... ... оқу ... ... ... сабағында тек қана оқу міндеттеріне қатысты нәтижелі ... ... ... оқушыларының ақыл-ой дамуын, тұлғасынан алғанда оқушыны
шығармашылдық еңбекті сыйлауға, таным қызығушылығын оятуға, ... ... ... ... ... ... тәрбиелейді. Сондықтан тұтасынан
алғанда ... ... ... ... ... оқытудың және
педагогикалық процестің сапасын арттырады [4].
Дербес компьютерлердің пайда болуы жаңа ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... техника адам
өмірінің әртүрлі саласында қолданысқа енді. ... ... ... ... мультимедиалық программалар, қолданушының шығармашылық
бағыттағы жұмыстарын арттырып және қызығушылықтарын оятты. Бұл әсіресе тану
процесі үшін өте бағалы. Оқушы мен оқытушының ... жаңа ... ... дәстүрлі оқытудың техникалық кұралдарының орнына (эпи-және
диапроекторлар, киноүзінділер, аудио және ... ... яғни ... ОТҚ барлығын ауыстыратын және сапа жағынан артық жаңа құрал келді.
Қазіргі мультимедиалық дербес ... орта ... ... ... ... ету ... ... Алайда дербес
компьютерлер қазіргі заманғы ... ... ал ... ... ... ... ... (тежеуі мүмкін бірақ тоқтата
алмайды). Қазіргі заманғы ... ... ... ... мүмкіндігінше
біздің орта мектептерге енгізуіміз керек.
Сонымен, компьютер есептегіш машинадан тағы бір оқытудың техникалық
құралына айналды, ол осы ... ... ... ... ... техникалық
құралдардан күшті, әрі тиімді. Орта мектептегі физика курсының ... ... ... ... ... ... етеді. Бірінші орында
«Молекулалық физика», «Электродинамиканың» кейбір ... ... ... және т.б. ... сөз ... ... Бір ... физика курсынан түсінуге қиын бөлімді кез келген тарауынан табуға
болады.
Кейбір ... ... ... құбылысты, процесті
тереңірек түсінуге ойлау, ойлану дағдылары ... ... ... ... ... ... ... құралы көмекке
келеді, бірінші орында — дербес ... ... ... ... физикалык құралдардың әрекет ету принципі және құрылғыларды
демонстрациялау үшін дербес ... ... ... алғаш
мектептерде есептеуіш техника енген кезде пайда болған. Мектеп физикасын
оқытудағы бірқатар өзекті ... шешу ... ... алғашқы сабақтардан-ақ көрінді. Солардың кейбіріне тоқталайық.
Көпшілік құбылыстарды демонстрациялауға мектеп физика кабинетінің жағдайы
келе бермейді. ... ... ... өте ... ... процесс немесе
тәжірибе жасайтын құралдардын кабинетте болмауы. Нәтижесінде оқушыларда
оларды ойша елестету және тақырыпты түсіну ... ... ... бұл
құбылыстардың тек моделін ғана жасап қоймай, ... ... ... ... да ... ... Физика -эксперименттік ғылым. ... ... ... ... ... ... орай физика кабинетінің
жабдықталуы жаңа ... ... ... ... ... ... жеткілікті бола бермейді. Осы ... ... ... ... ... өте күрделі зертханалық жұмыстарды да орындауға
мүмкіндік бар. Оқушы онда өз қалауынша ... ... ... ... нәтижесінде құбылыс қалай өзгергенін көріп, көргенін
талдап, сәйкесінше қорытынды жасайды. Физикалық құралдардың ... ... ... оқу ... сабағының бөлінбейтіні белгілі. Көбінесе құралдарды
оқығанда мұғалім сол ... ... ... ... ... ... ... Оқушылардың бір бөлігінде физикалық процесс
тізбегінің жұмысын ... ... ... ... ... ... компьютерлік программалар құралды әркет принципіне
негізделген жеке детальдан бастап «жинауға» ... ... ... ... құралдарымыздың мультипликациясын бірнеше рет айналдыруға болады.
Компьютерді сонымен қатар сабақтың басқа типтерінде де ... ... жаңа ... ... есептер шығаруда, бақылау жұмысы
уақытында. Әсіресе жаңа ... ... мен ... және ... ... ... оқушылардың логикалық ойлау қабілеті
жақсы дамиды. Физика сабақтарында ... ... ... және ... ... ... алып ... Компьютерді мұғалімдер
көбіне жаңа материалды түсіндіру, бекіту және ... ... ... ... бір ... физика сабақтарында компьютерлерді
пайдалану нағыз шығармашылық процестерге алып келеді және дамыта оқыту
принциптерін ... ... ... ... ... ... ... етеді. Айта
кететін бір жай физикалық құбылыстарды модельдеу «тірі» ... ... ... ... ... қолданылуы болып жатқан
құбылыстың мағынасын жоғары деңгейде жеткізеді. ... ... ... ... ... арттырады, барлығы бірдей, яғни
нашар оқитындар да ... ... және ... ... ... ... ... мұғалімдерді жаңа қарумен қаруландыру уақыты туғандай
және оның нәтижесі келер буында көрінісін табады [6].
2. Физиканы оқытуды жана тәсілдер ... ... ... ... ... пайдалана сабақ өткізу әдістемесі
Сабақты өткізу барысындағы «Активті экран» бағдарламалы – техникалық
кешенін және мүмкіншіліктерін орнату ... ... ... ... ... ... ... келесі түрде өткізілуі ... ... Power Point ... ... ... ... түрінде
беріледі. Сонымен қатар, материалдың құрамында кесте, диаграмма, сурет,
басқарушы ... ... ... ... Түсіндіру
барысында қолданылған материалды есте сақтап, қажет жағдайда қайталап
қолдана алады. ... ... ... ... ... ... ... бір форматпен сақталады, сонымен қатар, PDF форматында ... ... ... ... ... ... жіберуге болады.
Сонымен «Актив экран» бағдарламалық ... ... ... ... ... жазу қажет емес екендігі анықталады.
Практикалық сабақты өткізу ... ... ... ... ... ... ала дайындаған дәрісті немесе ... ... ... және ... (студенттің) білімін, біліктілігін, дағдысын
бақылауға бағытталған тапсырмаларды орындауға ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі, интерактивті
тақтаны пайдалану арқылы теориялық ... ... ... ... ... ... ... есепті шығаруды, графиктерді құруды, құрал
саймандарды ... ... ... ... ... ... оған жеке ... береді. Тақтада жұмыс ... ... ... ... іс - ... есте сақтап келесі сабақта қолдануға
болады.
Семинарды өткізу әдістемесі бағдарламалық–техникалық кешенді ... ... ... ... Семинар сабағы белгілі бір тақырып бойынша
әңгімелесу немесе дискуссия формасында өткізіледі. Оқытушы ... ... және ... сұрақтар бойынша презентациялық материалдар
дайындайды. Слайдтарға талқылау қажет ететін негізгі ... ... ... ... ... семинар тақырыбын түгелдей
ашуға қажет ақпараттық объектілерді кірістіреді. ... ... ... тақта арқылы басқарып отырады. ... ... ... ... топтық әңгімелесу, талқылау түрінде ұйымдастыруға
болады. Кейбір сұрақтарды толық игеру үшін студенттер ... ... ... ... бір сабақ жоспарын ұсынып отырмын.
Сыныбы: 9 «А»
Пәні: Физика
Тақырыбы: «Резерфорд ... ... ... ... ... ... мен ... міндеттері:
1. Білімділік: оқушыларға Резерфорд тәжірибесінің маңызын түсіндіру.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, өз ойын ... ... ... ... ... ... ... ойлау қабілеттерін, білімге
қызығушылығын дамыту.
Мақсат: Резерфорд ... ... ... ... планетарлық
моделін, атом ядросының құрамын түсіндіру.
Құрал-жабдықтар, көрнекті құралдар: электронды оқулық, ... ... ... есеп шығару.
Сабақ барысы:
1. Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылардың сабаққа дайындығын қадағалау.
2. Білімдерін тексеру. Үй тапсырмасын сұрау, өткен ... ... ... Жаңа ... ... 1911 жылы Эрнест Резерфорд және ... ... өте жұқа ... және ... ... ... ... тәжірибесінің қойылымын
көрейік. Өз тәжірибесінен Резерфорд мынадай қорытындыға келді: Атомның
массасының және оң зарядының үлкен бөлігі ... ... өте ... ... ... ... ... келе 1911 жылы Резерфорд Күн
жүйесіне ұқсас атомның ... ... ... ... ... ... оң зарядталған ядродан және оны айналып ... ... ... ... Ядро төңірегіндегі мұндай электрондарды орбиталық
электрондар деп атайды, ал олардың жиынын электрондық қабықша дейді.
Ядро атом ... өте ... ... ... алып тұрады. Ядроның
диаметрі см, ал атомның диаметрі см шамасында. Атомдар ... ... ... ... ... мен ... заряды
бірін-бірі теңгеріп тұрады. Ғалымдардың зерттеуі бойынша, атом ядроларының
заряды мына шамаға тең:
Мұндағы: Z – элементтің ... ... ... ... e ... ... ... кіретін оң зарядты бөлшектерді протондар деп атаймыз.
Қалыпты жағдайда атом ядросының оң зарядын орбиталық электрондардың ... ... ... ... ... ... теріс зарядтардың
саны кері таңбамен алынған ядро зарядына тең:
Бұл теңдіктерден мынадай қорытынды шығады:
- Әрбір электронның немесе ... ... бір ... ... ... Кез ... ... атомының ядросындағы протондар саны сол элементтің
Менделеев кестесіндегі Z реттік санына ... мен ... ... ... ... 1932 жылы ... ... ядро құрамына кіретін жаңа бөлшек – нейтронды ашты.
Сөйтіп, кез ... ... ... ... екі ... бөлшектен: протондар
мен нейтрондардан тұрады екен. Оларды ... ... деп ... ... ... ... дейді. Ядродағы протондар мен нейтрондардың жалпы санын
А әрпімен белгілейді де, массалық сан деп атайды. Элементтердің ядроларын
сол ... ... ... таңбаларымен белгілейді. Нақты бір
элементтің ядроларындағы протондар саны Z ... ... ... ... келеді. Осыған сәйкес химиялық элементтің ядродағы нуклондар
саны А өзгеріп отырады. Сөйтіп, элементтердің ядролары реттік санына ... ... ... ... ... ерекшеліктерін дәл көрсету
үшін олардың таңбаларының төменгі жағына ... ... Z ... ... ... ... саны А жазылады.
Z саны, яғни элементтің реттік нөмірі, сол ... ... ... ... тең. Ол ... ядроның заряды анықталады.
Сондықтан Z санын заряд саны деп атайды. Мысалы сутек атомын ... ... 1 ... саны Z=1, ал ... 2 ... саны А=2. .
Массалық сан мен заряд санын біле отырып, ядродағы нейтрондар санын N
таба ... ... ... уран атомындағы нейтрондар санын табу үшін 238-92=146.
Бір-бірінен тек ядросындағы нейтрондар санына ... ... ... ... деп ... ... сутектің 3 изотобы бар.
Жеңіл сутек- өте көп кездеседі, ауыр сутек- ... ... ... ... ... ... изотоптарының химиялық қасиеттері бірдей,
сондықтан оларды химиялық тәсілмен ажыратуға ... ... ... ... ... ... сезімтал құралдардың жәрдемімен бөліп
алады.
4. ... ... ... планетарлық моделі қандай тәжірибеге негізделген?
2. Протондар дегеніміз не?
3. Нейтронды қай ... ашты және қай жылы ... ... ... деп нені ... ... сан, ... саны дегеніміз не?
6. Изотоптар дегеніміз не?
7. Бір элементтің әртүрлі изотоптарын химиялық тәсілмен ажыратуға болады
ма?
5.Үйге тапсырма. §53 оқу 42-жаттығудың №1 ... ... ... үшін ... шығу ... 1,92 эВ. ... үшін фотоэффектінің
қызыл шекарасы қандай?
2. Тантал үшін фотоэффектінің қызыл шекарасы λ=0,2974мкм. ... шығу ... ... ... ... ... Электромагниттік сәуленің толқын
ұзындығы қандай?
4. Қуаты 100 Вт жарық көзі 1 ... 5* ... ... ... ... ... ... Егер рентгендік түтік 180 кВ кернеуде жұмыс істесе, онда электронның
кинетикалық энергиясы неге тең ... ... ... ... сабаққа қатысушылардың барлығының ойын бір
ортаға жинақтап, қажетті ақпаратты өңдеу ... ... ... ... ... құрал болып табылады. Алдын ала дайындалған
оқу материалдары –презентациялар, мәтіндік, графикалық ...... ... ... және ... ... ... қолдануды
қамтамасыз етеді. Сонымен, «Актив экран» кешенін қолдану ... ... жаңа ... мүмкіншіліктерді ашуға мүмкіндік береді [12].
2.2 Физика сабағында диапроекторды пайдалану
Физика ... ... ... ... ... анықтамаларды экранға проекциялап оқушылардың оқу материялын
көзбен көру арқылы есте сақтауын қамтамасыз ету үшін ... ... Онда оқу ... ... ... ... да, ол
оқушылардың тақырыпты игеруіне басты мәселеге назар ... ... ... мектептің физика кабинетінде «elite vision DL» ... бар. ... ... ... онымен қоса 4 қорап пленкалары және
сонша ... ... де қоса ... және ... ... ... мүмкіндіктерді пайдаланып мен 10—11 сыныптар ... ... ... ... жинағын жасадым. Бұл слайдылар ... ... ... ... нақтылы материалымен қоса
слайдыларда тапсырмалар ... ... ... жоқ ... зертханалық жұмыстарға және өздік жұмыстарға нұсқаулар, ... ... ... жасағанда оқу материалы жеке
мазмұндық элементтерге бөлінеді. Олардың көлемі ... жас ... ... ... ... Слайдылардың негізгі бөлігі қара
түспен жазылады да, оқу материалының маңызды мәселелері түрлі-түсті жазумен
бөлектеп көрсетіледі.
Диапроекторларды ... ... ... ... ... ... көп еңбектенуді қажет ететін бөлігі сабақтан бұрын
жасалады да, түсіндіру барысында мұғалім суреттің жетіспейтін ... ... ... штрихтармен толықтырып отырады. Бұл кезде
мұғалімнің беті оқушыларға қарап отыруы қолайлылық тудырады.
2. Күрделі суреттер мен сызбаларды жеке пленкаларға ... ... ... ... ... ... ... шығару әдістемелік
тұрғыдан қызықты. Мәселен, 11 сыныпта «Электромагниттік тербелістер»
тақырыбын ... ... ... ... ашық ... контурдың сызбасы.
Екіншіде — конденсатордағы электр өрісінің сызықтарының ... ... ... ... магнит өрісінің сызықтарының бейнесі, төртіншіде ... ... ... ... ... көрсетіледі. Осыларды
бірінің үстіне екіншісін орналастыру арқылы оқытылатын ... ... ... ... ... болады. Басқа бір жағдайда — құрылғының
жеке ... мен ... ... ... ... ... мен
тактыларын, т.б. көрсету ... ... ... ... тербелістерді шығарып алуға арналған құрылғы сызбасында
бірінші слайдыда катод тізбегімен қоса триод салынады, екіншісінде — ... ... — анод ... ... ... кезінде слайдыларды
бірінің үстіне екіншісін қою арқылы толық ... ... ... ... баяндалғаннан гөрі суретке қозғалмалы сипат береді.
3. Диапроекторларды пайдаланып оқу процесінде тірек конспектілерін
жасап көрсету ... Онда ... ... ... ... ... ... графиктер, белгілеулер, терминдер, формулалар,
шамалардың өлшем ... ... ... ... аты-жөні,
физикалық құбылыстың техникада пайдалану мысалдары қысқаша қорытындылар,
т.б. көрсетіледі. Сонымен, графикалық ... ... ... ... ... ... ... түрде жинақталады. Мұндай
конспектілер аз ... ... ... ... қорытындылауға,
негізгі материалды қайталауға, негізгі тірек элементтерін «көруге», олардың
арасындағы логикалық байланысын сезуге, оқушыларды қысқаша ... ... ... бәрі ... ... ... ... мүмкіндік
жасайды.
4. Оқу материалын ірі блоктарға бөліп оқытуда қорытындылау кестелерін
слайдыға түсіріп ... ... ... тақырыпқа немесе тарауға
құрылымдық-логикалық талдау жасалады: білімнің ... ... ... бұл тірек конспектілеріндегіден ірілеу қалыпта жасалады
(негізгі ұғымдар, ... ... ... ... ... ... ... олардың арасындағы себеп-
салдарлық байланыстар тағайындалады. Одан кейін білім ... ... ... ... ... ... және ... түрде
анықталады және кестеге түсіріледі. ... ... ... ... үшін ... дайындалып, слайдының белгілі бір
бөліктерін штрихтау немесе әртүрлі түске бояу қолданылады. Бұл ... ... ... жеке ... ... көрсетуге, оларды
көрнекті етеді және есте жеңіл сақтауға мүмкіндік береді.
5. Диапроекторларды оқушылардың өздік ... және ... ... кезінде пайдалану қолайлы. Мәселен, алғашқы ... ... ... ... ...... ... мен оны түсіндіруші суреттер
беріледі. Есептер экранға проекцияланады да, оқушылар оны өз ... ... ... болғаннан кейін дұрыс жауабы жазылған кадрлар
көрсетіледі, оқушылар дереу өзінің жауабының дұрыстығын тексереді. Қажетті
жағдайда, ... ... ... ... ... ... салу үшін алдын ала
слайдыға тор сызып дайындау керек. ... ... ... сызықтар жасау
үшін мөлдір үшбұрыштар, сызғыштар, ... ... ... аяқталмаған суреттерді қолданған жөн. Онда графиктің негізгі бөлігі,
бірақ физикалық тұрғыдан маңызды емес ... ... да, оны ... ... жүктеледі. Оны оқушы тақтада орындайды, Егер слайдыда
прибордың бастапқы қалыптағы суреті берілсе, оқушы оның соңғы ... ... ... ... осылай тиімді пайдалану ... ... және ең ... ... ... оңай түсініп игеруіне
мүмкіндік жасайды [10].
2.3 Физика есептерін шешуде алгоритмді қолдану
Физиканы оқып ... мен ... ... ... ... ... барысында физикалық есептерді шешудің маңызы зор. Өтілген тақырыпты
жетік меңгеру үшін, оның физикалық мағынасын ашу, есеп шығару сияқты ... ... ... ... ... Физикалық есептерді шешуді әр
оқытушы немесе ізденуші өз тәжірибесінен, оқыту әдісі мен бар ... ... ... ... ... тырысады. Айталық, кейбір
авторлардың ұсынып ... ... ... шешіп үйрену әдістерін
бірнеше сатыда бөліп ... ... Оны ... ... ... ... жолдарын қарастыру керек болады. Себебі физиканың кейбір
тарауларын жеке алып қарасақ, ол физиканы жаңа оқып ... ... үшін ... ... ... оның ... меңгерген оқушыларға немесе оқытушыларға
арналғанын байқайсың. Сондықтан жекелеген сатыларды барлық есептерді ... ... ... ... шешу ... ... Қазіргі кезде
арнайы әдістер және есеп шығару тәсілдері бар. Енді әрбір оқытушы физика
пәнін ... өз ... жете ... ... осы пәнге деген
ынта-жігерін оята білуге тырысу ... ... ... ... ... ... керек, қандай физикалық зандарға, құбылыстарға сүйенген ... ... ... Бұл ... ... ... оқып ... жауап
береміз. Есеп шығару барысында физиканың тек бір ғана бөлімін оқып қоймай,
басқа да ... ... ... ... да ... (мысалы: химия,
астрономия, математика, т.б.) байланысын ескерген жөн. Есептін мәтіндік,
графикалық, экспериментальды т.б. түрлерін білеміз. Есеп ... өзі ... ... ... ең ... ... ... түрлеріне
қарай шешу, алгоритмдерін жасау болып табылады. Алгоритм ... ... ... ... көмегін тигізеді.
Төмендегі схемада есеп шығару жолдары рет-ретімен берілген. Ол есептің
барлық түрлері үшін жасалған, ... ... әрі ... ... ... Мұндай талдау арқылы шығарылған есептер оқушының физикалық
процестердің теориясынан түсінбегендерін есеп ... ... ... септігін тигізеді [11].
Физикалық есептерді шығаруда ... ... өте ... ... ... өркендеген заманында барлық мектептерде, оқу
орындарында компьютермен қамтамасыз етілгендіктен, оны барлық ... ... ... ... арқылы әр есепке программалар құруға
болады. Бұл бізге бір есептегі физикалық шамаларға әр ... ... ... ... ... алуымызға болады. Әсіресе екі шаманың қатынасына
графиктер тұрғызу, ... ... ... ... ... ... зор. ... компьютермен жұмыс істеу арқылы
физика пәніне, физикалық есептерді шешуге ... ... ... ... ... ... ... көрсете кетейік.
ЕСЕП. Жазық конденсатордың астарларының ара қашықтығы және
потенциалдар айырмасы . Осы ... ... ... ... ( ε =3) орналастырылған. Эбонитті байланысқан зарядтарының
беттік тығыздығын анықтау керек.
1)Есепті берілген схема ... ... ... ... ... ... соң, ... математикалық белгілермен берілгенін жазамыз.
2) Бұл есептің ... ... ... ... ... ток ... орта ... қарастырылып отыр) зарядталған
беттегі зарядтың беттік тығыздығын деп ... ... ... ... ... ара ... потенциалдар айырмасы және
эбонит пластинканың қалыңдығы берілген. Біз қарастырылған ортаны біртекті
деп ... ... ... ... ... ε =3 ке ... ... мазмұнына сай түсінікті болу үшін суретін салайық.
Мұндағы:
- конденсатар астарларының ара қашықтығы;
- эбонит ... ... ... ... ... ... кернеулігі;
4)Есеп электродинамика бөлімінің электр сыйымдылық және конденсаторлар
тақырыбына берілген. Осы тақырыптар ... ... ... ... ... ... ара қашықтығы ,
эбонит таяқшаның калыңдығы бірліктер жүйесіне келтірейік.
6)Осы 2-5 бөлімдер бойынша талдауды жалғастырайық. ... шешу ... ... ... ... мына ... ... ескерсек:
Осыған орай, конденсатордың оң астары үшін потенциалдар айырмасын
жазайық , ал конденсатордың теріс ... үшін ... ... Демек, жалпы коңденсатор үшін толық потенциалдар ... ... ... ... ... ... қасиеттерін
қарастыру үшін енгізілген шама. Ортаның диэлектрлік өтімділігі дегеніміз
біртекті диэлектрлік ішіндегі электр ... ... ... өріс ... ... неше есе кем екенін көрсететін
физикалык шама. Олай ... ... ... ... диэлектрлік өтімділік
мынаған тең:
(2)
Мұндағы: - біртекті диэлектрлік ішіндегі кернеулік, -
эбонит пластинаның ... ... ... бәрін толтырған біртекті орта үшін ... ... ... ... үшін орындалады. Кез келген түрдегі
дене үшін және арасындағы тәуелділік күрделірек болады. ... және ... өріс ... қатысты анықталады.)
(2) формуладан ... ... ... ... ... қойып былай жазайық,
Осы формуладан табайық,
Бұл формуладан -ді табамыз,
Табылған формуланы (3) формулаға қойып мынаны аламыз:
Осы теңдіктегі -ні табу ... ... ... ... ... сол ... ... сонда . -ні
жақша сыртына шығарамыз, одан мынадай теңдеу шығады:
(4)
Зарядтың беттік тығыздығы мына формуламен ... ... ... ... ... ... сол бет ... қатынасына
тең екен. Кернеулік пен беттік заряд тығыздығы арасындағы қатынас ... ... ... біле ... тек ... зарядталған денеге жақын орналасқан электр өрісінің
кернеулігін есептеу үшін қолданылады.
Конденсатор астарлары ... ... әр ... және ... қосындысына тең.
(7)
Егер пластиналарауданын S деп, электр зарядын +q және – q ... ... ... (6) ... қойып мынаны табамыз:
Осы формуладан q зарядты табамыз,
(8)
(5) формулаға ... ... ... табамыз:
(9)
Осы табылған формулаға (4) формуланы пайдаланып мынандай ... ... ... ... тексеріп, оның өлшем бірлігін
табайық:
8) Өлшем бірлігі бойынша қорытынды формуламыздың дүрыстығын білгеннен
кейін берілген шамалардың сан ... ... ... ... бұл ... ... программалау тілінде программа құрайык (4):
Program Pr-1;
Var D, U, D2, E, E0:Integer; S: real;
Begin
D:=1; U:=200; D2:=8; E:=3; E0:=8.85E(-12)
S:=((E-1)*E0*U)/(E(D-D2)+D2);
Writeln (” беттік ... ... ... арқылы конденсатор астарларының ара кашықтығын,
потенциалдар ... әр ... ... ... ... ... осы ... оқыту оқушылардың сабаққа ... ... өз ... ... ... ... ... немесе жеңіл есепті алгоритм бойынша шешіп, нәтижесін көргенде,
шығармашылығын, қызығушылын одан әрі ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан, біздің ұсынып отырған алгоритм
ыңғайлы, әрі қолайлы ... ... ... бойынша:
-Кез келген физикалык есептерді шығару әдістерін табуда және ... ... ... ... ... ... тез ... логикалық
жолмен ойымызды дұрыс қорытындылауға мүмкіндік береді;
- Мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... түсінуімізге көп көмегін тигізеді;
-Алған білімімізді программалау тілдерін қолданып, пайдалана аламыз.
Есепті алгоритмдеу және сол берілген схема бойынша рет-ретімен есепті
шығару, ... ... ... программа құрып шығарудың ыңғайлы және
қолайлы екенін көруге болады [7].
2.4 ... ... ... ... ... ... және физика журналының 2013 жылғы № 1 санында жарияланған
З.Қуандыққызының "Оқытудағы топтық ... және ... ... ... ... ... ала ... "Ата-мұра"
баспасынан шығарылған 7-сыныптың "Физика және астрономия" ... ... ... оқыту әдістемесін пайдаланып жұмыстар жүргіздім." Сынып
оқушыларын "А", "Ә", "Б", "В" ... ... ... ... ... және
өте жақсы оқитын оқушыны консультант үйретуші ретінде белгілеп, ... ... ... ... ... жұмыстарды үйретулер арқылы
төрт топтың ... топ ... ... ... ... арнатып, бағалау белгілерін (бұрыш, үшбұрыш, төртбұрыш, бесбұрыш)
дайындату арқылы және топ мүшелерінің сабақтарға ... ... ... ... файл ... ... ... жүргіздім.
Бұл әдістемемен жұмыс жүргізу кезінде деңгейлеп ... әр ... ... ... ... ... ... "А" тобының 1 мүшесі, "Ә"
тобының 2 мүшесі т.б. с.с. Яғни бұл әр ... №1, №2, №3, №4 ... ... ... ... ... жүйеде оқыту әдісінің тиімділігі мол екендігін төмендегі
жағдайлар арқылы атап ... ... ... ... жолдастық қарым-қатынасы арта түсіп, бір-
біріне бар ынта жігерімен көмектесіп, үйретуге, ... ... ... ... қабілетінің арта түсетіндігі, оқушы бағалауының әділ
болатындығы және бір ... ... ... ... бағалау мүмкіндігі
туатындығы, топтап оқыту әдістемесін пайдалану қолайлы екендігінің бірден-
бір дәлелі.
Бұл жүйедегі оқыту әдісінің ... ... ... ... түсіп,
олардың пәнге деген қызығушылығының артатындығы, үнемі ізденіс үстінде жан-
жақты даярланып ... үшін де өте ... ... айта ... уақытта 3.Қуандыққызының блоктық жүйедегі және деңгейлік жүйелердегі
оқыту әдістемелерін пайдалану арқылы үйлестіруді жалғастырып көрмекшімін.
7-сыныптың "физика және астрономия" ... ... ... ... ... ... өткізген сабақтардың үлгісін ұсынып отырмын.
Сабақтың тақырыбы: Заттың тығыздығы.
Сабақтың білімділік мақсаты: Оқушылардың заттың ... ... ... ... ... ... бір ... келтіру, негізгі
ұғымды бекіту.
Дамытушылық мақсаты: Оқушыларға әртүрлі қатты денелердің тығыздығын
анықтау арқылы, экспериментке ... ... ... Сабаққа оқушылардың өз еркімен белсене араласуы,
білімдерін көрсете алуы, топпен ұйымдасып ... ... ... ... көрнекілігі: Тест тапсырмасы, сабақ құрылысы "Жүйелі білім"
жедел пойызының жол схемасы, есеп, ... ... ... ... ... ... ... анықталатын заттар, "Қатесін
тап, жалғастыр" ... ... ... ... ... Қожа ... кесенесінің макеті т.б.
Сабақтың типі: кіріктірілген (шаблон) сабақ, сайыс сабақ.
Пәнаралық байланыс: Тарих, жаратылыстану, математика, әдебиет
Сабақтың әдісі:
1) Топтап ... ... ... ... ... (демонстрациялау),
4) Саяхат сабақ,
5) Иллюстрациялық,
6) Түсіндірмелі сұрақ- жауап,
7) Жаттығу.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру.
II. Үй тапсырмасын сұрау
Жалпылама сұрақ- жауап түрінде сұраймын. Қойылатын ... ... ... ... әріппен белгілейміз?
3.Екі дененің массасының қатынасы неге тең?
4.Массаның өлшем ... ... .
5. ... ... ... ... тексеру сұрақтары жазылған
өзіндік жұмыс дәптерін тексеру.
III. Үй ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттесу кезіндегі жылдамдықтарының өзгеру дережесін
анықтайтын физикалық шама болды.
IV. Жаңа сабақ. Заттың тығыздығы.
Бізді ... ... ... ... бір ... ағаштан,
темірден және таға басқа да заттардан жасалады. Барлық денелердің өздеріне
тән пішіні, көлемі, ... ... және т.б. ... Егер ... ... осындай сипаттамаларын өлшеулер жүргізу арқылы анықтай ... ... ... ... тартатынын анықтаймыз. Дененің массасы
оның өлшеміне, қандай заттан ... ... ... 1 м ... дәл ... қорғасынның массасынан аз да, алюминидің массасынан көп
болады. Демек, көлемдері бірдей денелерді салыстыра ... ... ... ... ... ... ... қасиетін сипаттайтын тығыздық деп
аталатын физикалық ұғымды енгізу қажеттілігі туындайды.
Заттың тығыздығы деп сол ... ... ... ... ... ... ... заттың тығыздығын табу үшін, дененің массасын оның көлеміне
бөлу керек. Заттың ... , ... ... , оның ... ... сонда заттың тығыздығын мына формуламен
анықтаймыз.
Зат тығыздығының бірлігі үшін бірліктердің халықаралық жүйесіндегі(СИ)
килограмның метр ... ... кг/ ... Бұл ... 1 м ... 1 ... тең ... заттың тығыздығы. Есептеулер жүргізу кезінде
заттың ... ... ... да ... ... ... және дененің көлемі белгілі болса, оңда ... ... ... ... ... ... массасы мен тығыздығы белгілі болса дене ... ...
V. Жаңа ... ... ... мақсатында төмендегі
сұрақтарды қоямын.
1. Тығыздық дегеніміз не болды?
2. Өлшеу бірліктері.
3. Белгіленуі.
4. Барлық ... ... ... ... Жаңа ... бекіту
Алдыңғы тақырыптағы үй тапсырмасы дене массасымен байланыстырамын.
Балалар, біз бүгін заттың тығыздығы тақырыбын өттік. Осы ... ... ... ... ... пойызына мініп, сонау қасиетті Түркістан
шаһарына қарай саяхат жасайық. Ондағы Қожа ... ... ... ... өз ... алып ... ... мәдени мұраларды зерттеу игеру жөніндегі Президенттің
2003 жылғы ... ... ... айтылған. Осыған байланысты Үкімет
"Мәдени мұра" бағдарламасын қабылдап оған 3 млрд. теңге ақша ... ... ... ... осы ... сай ... ескерткіштерге барып,
өз үлесімізді қосайық. Сыныптағы А. Ә, Б, В ... төрт ... ... ... ... Қай пойыз мәреге бірінші жетеді.
А пойызының контролері тексерушісі -Абдуллаева Р,
Ә пойызынікі —Жаңалықова Ф,
Б пойызынікі- ... ... ... Жақыпов Е.
Ал, осы тексерушілердің білімін ... жол ... ... ... ... пойыздарымыз жылжиды.
I-бекет. Қазалыдағы көне Жанкент қаласы. Бұл ертедегі үлкен ... ... ... қала болған. Ендеше бұл көне Жанкент ... тест ... ... ... ата ... Қорқыт атақты қобыздан
күңіренткен күйші болған. Тек қана қазақтар ... ... ... ... ... Бұл станциядағы тапсырма осы ескерткіш маңынан түрлі заттар
алып, олардың эксперимент арқылы тығыздығын табу.
ІІІ-бекет. Шиелідегі Оқшы ата ... Бұл ... ... ... Ендеше бұл станциядағы тапсырма суреттер бойынша берілген
денелердің көлемдерін, массасын табу ... ... ... ... ... бұл "Кіші Мекке" аталған Қожа Ахмет Иассауи
кесенесі. Бұл ... ... ... ... Әмір ... ... көптеген
адамдар онда барып, тайқазанды көріп, саяхат жасайды. Ал, біздер бұл жерден
осы кесенені тұрғызуға ... ... ... байланысты есептер
шығарамыз. Бұл тапсырманы контролер-тексерушілер орындайды.
Төрт бекеттен өткен соң Тайқазандағы ... ... ... ... сол топ бүгінгі жеңіске жетеді.
Соңғы тапсырма: "Қатесін тап, жалғастыр" ойыны.
Үйге ... ... ... №2, ... ... ... оқыту әдісінің тиімділігі мол ... ... ... атап ... ... Оқушылардың бір-біріне деген жолдастық
қарым-қатынасы арта түсіп, бір-біріне бар ынта ... ... ... ... ... жетекшінің ұйымдастыру қабілетінің арта
түсетіндігі, оқушы бағалауының әділ ... және бір ... ... ... ... мүмкіндігі туатындығы, топтап оқыту әдістемесін
пайдалану қолайлы екендігінің бірден-бір дәлелі [2].
2.5 Физика ... ... емес ... ... ... ... ... республикамызда "білім берудің жаңа жүйесі
жасалып, әлемдік білім беру ... ... ... ... Бұл ... мен оқу-тәрбие үрдісіндегі елеулі өзгерістерге байланысты болып
отыр: білім берудің ... ... жаңа ... басқаша қарым-қатынас,
өзгеше менталитет пайда болуда. Білімнің дәстүрлі парадигмасы: мұғалім —
оқулық — ... жаңа ... ... ......... ... жүйесінде оқу процесінің негізгі тұлғасы болып қазір оқушы
саналады. Сондықтан қазіргі таңда оқушыны жеке ... деп ... ... өз
сұраныстарына мүдделеріне сай оқыту мен тәрбиелеуін сан қилы ... ... ... Мектеп физикасы бағдарламасында белгілеген
білімдер мен дағдыларды оқушыларға меңгертулері мен ... ... ... ... деп айтуға болмайды. Тек ... ... ... орта дәрежедегі қабілеті бар оқушыға арналған оқулықтар
мен қатаң құрылымды, бекітілген тәртіп бойынша өткізілетін сабақтар оқушыны
жалықтырып, оның оқуға деген ... ... ... байланысты
педагогтар сабаққа жаңа педагогикалық технологияларды, оның ішінде
ақпараттық технологияны ... ... ... ... ... ... оқыту, ерекше, дәстүрлі емес сабақтарды өткізу арқылы
оқушыларды өз бетінше білім алуына, өзін-өзі ... ... ... ... ... шеше ... дағдыландыруға көп
көңіл бөліп отыр.
Оқушылардың физика пәнінен көп артта қалып, үлгермеушіліктерінің
себептерінің бірі ... ... ... ... аз ... Оған
қарамастан, сабақ уақыттарында мұғалімнің ұйымдастырылуымен ... ... ... ... ... ... білімдерін жетілдіруге
болады. Дәстүрлі емес сабақтың негізгі мақсаты ... ... ... ояту арқылы оқытудың тиімділігін арттыру. Дәстүрлі емес сабақ
дәстүрлі емес құрылымы бар тосын ... оқу ... ... және ... ... ... ... ұғымына берілген анықтама нақты емес. ... ... ... ... ... «шығармашылық сабақ», ... ... ... ... ... емес ... деп те атайды. Дәстүрлі емес
сабаққа мұғалімдердің пікірлері әртүрлі: біреулері оны педагогикалык ойды
тереңдетіп, мектептерді ... ... ... десе, екіншілері,
керісінше мұндай сабақтар педагогикалық принциптерді бұзу қаупін туғызады
деген ойда болды. Екінші ... ... ... ... ... ... келмейтін және істей алмайтын мұғалімдердің әлсіздігі.
Педагогикалық әдебиеттерді талдау ... ... емес ... ... ... ... Олардың атауларының өздері-ақ мұндай
сабақтардың ... ... ... әдістері туралы түсінік береді.
Дәстүрлі емес сабақ өзінің ерекшелігімен қарапайым сабақтардан қарағанда
оқушыларға өте ұнайды, ... ... ... ... ... ... өткізуі қажет. Бірақ мұндай сабақтарды жұмыстың негізгі
нысанына аударудың қажеті жоқ, себебі оларды өткізуге көп ... ... ... ... ... ... ... емес
сабақтарды атауға болады:
1) Шығармашылық сабақтар: шығарма сабағы, өнертапқыштық ... есеп ... ... шығармашылық сабақ, өз жұмысының
көрмесін құру және оны көру ... қиял ... Ойын ... ... ойын ... ... көңілді
тапқыштар клубы, сайыс сабағы, физикалық аукцион сабағы, саяхат сабағы;
3) ... ... ... ... ... сабағы, еске
түсіру сабағы;
4) Қоғамдық кұбылыстармен байланысты сабақтар: ... ... ... ... ... ... ... компьютерді
қолдану сабағы, ақиқат іздеу сабағы, диалог сабағы, оқушылардың ... ... ... беру ... ... ... мұндай сабақтарға белсенді түрде
қатысып, физикадан алған тек өздерінің білімдерін ғана ... ... ... мен ... ... ... салады. «Ойын
сабақтарына» ерекше назар аударуға болады. Оқыту тәжірибесінде ... ... ... жарыстар, рольдік ойындар, кроссвордтар мен
ребустарды шешу ... ... ... Олар оқушылардың оқу
материалына деген қызығушылығын оятады, эмоционалды ... ... бір ... зейінділікті, тапқырлықты дамытады және толық әрі
берік білім ... ... ... ... ... оның мәнін ашып көрсетейік. Жарыс сабағы
өзінің мазмұны, құрылымы мен ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... оқыған материалды қорытындылау немесе қайталау мақсатында
өткізіледі.
Түрлері: ... ... ... ... ... және ... ... нәтижесінде оқушыларды жеке және ... ... ... ... ... ... ... байланыстыру икемділігін, нақты есеп ... өз ... ... ... емес ... бейімделіп, өзінің барлық
қабілетін қолдана білуін қалыптастыру.
Мұндай түрдегі кез келген сабақ 3 ... ... ... ... ... кезеңі;
-қорытындылау және талқылау кезеңі.
Ұйымдастыру кезеңінде ... ... ... ... ... ... қажет құралдар, сұрақтар, хабарланатын
материалдар таңдалады. Жарыс сабағын ... ... ... ... ... ... тапсырмалар беріледі.
Негізгі ойын бөлімінің өзі бірнеше ... тұра ... ... ... есеп ... ... ... капитандар сайысы және т.б.
Әрбір бөлімшеден кейін қазылар алқасы өздерінің пікірлерін ортаға салып
отырады. ... ... және ... ... ... ... Мысал ретінде педагогикалық тәжірибеден өту барысында жүргізген
«Жылу құбылыстары» ... ... ... ... ... атты ... кештің жопарын ұсынғым келіп отыр.
І. Жарыс сабағының аты. Жылу әлемі.
ІІ. ... ... ... ... жұмыс
сұрақтарға жауап беру, өз ... есеп ... ... ... ... ... ... арқылы оқушылардың алған
істерін, икемділіктерін ... ... ... ... арттыру.
Тәрбиелік. Халық тағылымдарын байланыстыра отырып, сұрақ қою арқылы
халқымыздың ... ... ... ... ... тәрбиелеу,
ұжыммен жұмыс істей білуге шақыру.
Дамытушылық. Ойлау қабілетін, танымын, пәнге ... ... ... жылу ... ... бере білуге үйрету.
IV. Көрнекілік кұралдар: Демонстрациялық тәжірибеге қажетті
құралдар, ... бар ... ... бар карточкалар, ғалымдардың
портреттері.
V. Сабақтың барысы:
1) Ұйымдастыру кезеңі.
2) ... ойын ... ... ... «бәйге» бөлімі;
б) «тәжірибе, тағы да тәжірибе» бөлімі;
в) «жарайсың» бөлімі;
г) «капитандар» жарысы
3. Қорытындылау және нәтижені талдау ... ... ... ... ... іштерінен девиздерін
айтып, физика ғалымдары Лорд Кельвин мен Джоульдің өмірі, еңбектері жөнінде
қысқаша баяндама ... ... ... ... ... деген көзқарасын
плакатқа сурет салу арқылы түсіндіреді. Артынан қазылар алқасы тиісті
ұпайларын ... ... ... ... ... ... бар карточкалар
ілінеді. Ол сұрақтар тәжірибе, қарапайым сұрақ немесе есеп ... ... ... ... беру ... ... ... ұпай жинайды,
Мүмкін болатын сұрақтардың нұсқалары:
1. Есеп. 2 кг бензин мен 3 кг ... ... Осы ... ... ... жылу мөлшерін шығарады ?
2. Жылу мөлшері дегеніміз не ?
3. Қалың қабырғалы бөтелке ішіне су тамызамыз. Бетін тығынмен жабамыз.
Шетіндегі түтікшені ... ... ... ... ... ... ... ауа жібереміз. Біраз уақыттан соң ... ... ... ... ... ... процесс болды, неліктен тығын атылып шықты?
4 Неліктен киіз үйдің іші жазда ... ал ... суық ... Суы бар шыны ... ... мұз ... оны суы ... кетпейтіндей етіп жүкпен бастырамыз, су бетіне эфир ... ... Мұз ... ... ... үлкен көл маңындағы ағаш кеш ... Бір ... ... май ... бүйір жағынан, сосын дәл сондай
қашықтықта үстіңгі жағынан жақын ұстаймыз. ... ... ... ... ... ... ... 100 градуста 5 л қайнаған су қоршаған ауаға 1680 кДж жылу
бере отырып, қандай температураға дейін салқындайды ... ... ... ... және ... ... ... Неліктен көсеу ұзын болады?
«Тәжірибе, тағы да тәжірибе» бөлімі.
Кез келген болжамның шынайлылығын тек тәжірибе, яғни эксперимент қана
дәлелдей ... ... ... ... ... ... әдістерінің
бірі болып келеді. Бұл бөлімнің шарты: командалардың ... ... ... аспаптарының қызметін тәжірибе жүзінде көрсетіп, қорғайды.
Еңбектерінің дәлдігіне байланысты қазылар алқасы тиісті ұпайларын береді.
«Жарайсың» ... Ойын ... ... Жүргізуші қойған
сұраққа көрермендер жауап беру керек. Мұнда ... ... ... ... айтқан көрерменге сыйлық беріледі.
«Капитандар жарысы» бөлімі. Шарты: берілген 1 минут уақытта 13 ... ... ... тез әрі ... ... ... байланысты
тиісті ұпайларын алады. "Кельвин" тобының капитанына қойылған сұрақтар
(олардың ... ... ... грек ... аударғанда нені білдіреді ? (табиғат)
2. Конвекция болмайтын зат? (қатты дене, вакуум)
3. Қандай металдардың жылу өткізгіштігі үлкен? (мыс пен ... ... ... ? ... Ең ... дене ? ... Судың қайнау температурасы? (100 градус)
7. Дененің ... ... ... ... ... ... Судың қатты күйі ? (мұз)
9. Денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын шама ? (күш)
10. Сұйықтың бетінде жүретін булану? ... Жылу ... ... ? (1 ... 1 дм неше мм бар ? (100 ... құрамынды қандай атом бар ? (көміртек)
"Джоуль" тобының капитанына қойылған ... ... ... ... ... ... ... ? (физика)
2.Судың қатаю температурасы?(0 градус)
3. Ауа мен сұйықтың ретсіз қозғалысы ? ... ... 24 ... ... ... (градус)
6. Ең ауыр атом? (уран атомы)
7. Пішіні мен көлемін сақтау қандай денеге тән қасиет? ... ... ... неше күн ... ... ... ... өлшем бірлігі?(дж/кг)
10.Температураны өлшейтін құрал?(термометр)
ІІ.Заттың қатты күйден сұйық күйге айналу процесі? (Балқу)
12. Энергиянын өлшем бірлігі?(Дж)
І3.Қысым айырымын өлшеуге арналған кұрал?(манометр)
Жоғарыда қойылған ұпайлар ... ... ... жарыстың нәтижесін
шығарып, жеңімпазды анықтайды. Жеңілген оқушылармен жеңген ... ... сай ... ... ... емес ... ... қарапайым сабақтардан қарағанда оқушыларға өте ұнайды,
сондықтан мұндай сабақтарды барлық мұғалімдер өз ... ... ... ... түсіндіруде тірек сызбаны қолдану
Оқушыларға сабақ түсіндіруде ... ... ... ... ... әдістерді пайдалана отырып, жеңіл де ең ... ... ... ... ... ... мен ... ой-өрісін
дамыту болып табылады. Осы тұрғыда сыныптарда ... трек ... ... ... ... ... жөн деп ойлаймын. Себебі, осы тәсіл
оқушының сызбаны өзі толтыруда ... жаңа ... ... өз көзімен
көріп отыратындықтан ойында, жадында, есінде қалады деп есептеймін. Осындай
сабақ түсіндіруде бір сабақ ... ... ... ... тақырыбы: Үйкеліс күші. Техникадағы үйкеліс әсерін ескеру.
Сабақ мақсаты: Оқушыларға үйкеліс туралы ұғымның ... ... ұғым ... оны ... ... түсіндіру.
Дамытушылық мақсаты: Формулаларды қолдана отырып есеп шығаруға ... ... ... ... ... мақсаты: Күнделікті өмірде үйкелістің түрлері пайда
болатындығын ескере ... өз ... ... білуге тәрбиелеу.
Білімділік мақсаты: Үйкеліс күші ... ... ... ... ... білу.
Көрнекілігі: Суреттер, тірек-сызбалары, динамометр, жүктер, тақтай.
1. Сабақ барысы:
1. Ұйымдастыру.
2. Үй тапсырмасына шолу.
3. Негізгі жаңасабақ.
4. Сабақты бекіту.
5. Бағалау.
6. Үйге ... ... ... ... сызба бойынша түсінік алу. (Жұмыс дәптерлеріне орындайды)
1-тірек сызба ... ... ... ... ... ... әр түрлі суреттер
көрсетемін. Суреттегі көріп отырған жағдайлардан сұрақтар қою ... ... ... бойынша түсінік беремін
Динамометрмен жұмыс жасап демонстрациялық көрсету.
Дененің өзі жанасып тұрған бетке тік бағытта түсіретін күші ... күші деп ... және N ... ... ... қысым күші
денеге әрекет ететін ауырлық күшіне тең.
4. Кестемен жұмыс. Есептер шығару.
5. Бағалау. Үйге ... ... ... ... трек сызба бойынша сабақ
түсіндіруді қолға ... жөн деп ... ... осы ... ... өзі ... ... жаңа сабақ түсіндіруде өз көзімен көріп
отыратындықтан ойында, жадында, есінде қалады деп есептеймін [4].
2.7 ... ... ... ... ... ... ... күні ақпараттық технология кең көлемде оқыту мен педагогикалық
ұйымдастыру қызметінде барлық оқу орындарында ... ... ... және ... ... байланысты білім беру іс -
әрекеттері түрлерін ақпараттандыру, ақпараттық технологияларды ... мен ... ... сипатталады. Осындай технологиялар қазіргі
кездегі ашық және қашықтан білім беру жүйесінде ... ... ... мен ... бірлескен әрекетін қамтамасыз етуде белсенді түрде
қолдана ... ... ... оқытушысы ақпараттық технологиялар біліммен
ғана емес, сонымен қатар оны ... ... ... пайдалануға
мамандануы қажет.
Ақпараттық технологиялар арқылы жаңа білім ... ... ... ... ... ... ... потенциалын
дамыту үшін қажетті жағдай жасау ... Оқу ... жаңа ... ... ... адам ... ... тұлғаға
айналуы, өзінен - өзі түсінікті.
Бүгінде білім беру ... ... ... ... ... ... талабына байланыста ақпараттық қоғамның шарттарына сәйкес оқушыларды
тұрмыстық қоғамдық және кәсіптік өмір ... ... әрі ... ... ... ... ... беру ісінің өзі күрделі құрылымнан тұратын
жүйе ретінде қарастырылады. Осындай күрделі жүйе бір – ... ... ... ... ауқымдарымен тығыз байланысқан бес бөліктен тұрады:
теориялық - әдіснамалық, педагогикалық – экокномикалық, ... ... ... ... ... да ... ... білім беру саласындағы өзекті мәселелердің
бірі –ақпараттық технологияларды пайдаланудың техникалық жағы ... оны ... ... және ... жақтары болып
отыр.
Білім беру жүйесін ақпараттандыру ісі жаңа оқыту ... ... ... ... ... электрондық басылымдар:
электрондық оқулықтар, мультимедиялық оқыту құралдары мен әр ... ... ... ... ... ... ... беруді ақпараттандыру процесінің жүргізілуіне
байланысты осы процесті жүзеге асырудағы өзекті ... бірі ... ... болып табылады. Ал оларды оқыту процесінде қолдану ... ... ... ... бір ... ... табылады.
Электрондық байланыс жүйелері арқылы ақпарат алмасудың тиімділігі
өркениетті елдердің іс – тәжірибелерінде айқын ... ... беру ... мен білімді тексеру мақсатында ақпараттық технологияларды
енгізу басты мәселеге айналуда.
Оқыту процесін компьютерлендіру үрдісі ... ... ... сабақты сапалы, жүйелі жоспарлы болуына ... ... ... ... ... интерактивті байланыстарды қамтамасыз етеді;
- қажетті ақпаратты жедел түрде алуға жағдай жасайды;
- оқушының ой - өрісін, ... ... ... ... ... ... сай күнделікті сабақта видео, аудио қондырғылармен
теледидарды, компьютерді қолдану айтарлықтай ... ... ... ... ... арттырып, зейін қойып тыңдауымен
қатар, түсінбей қалған сәттерін ... ... ... және ... ... ... береді.
Қазіргі ақпараттық технологиялардың мүмкіндіктерін іске асыру оқу
ісін байытады, информатиканы ғана ... ... да көп ... ... ... мен ... ... жаңартуға мүмкіндік береді.
Ақпараттық технологиялардың мүмкіндіктерін пайдалану білім берудің
төмендегідей жаңа түрлерін кеңінен пайдалануға ... ... ... сұхбат – ол қолданушының компьютермен қарым – қатынасы
арқылы жүзеге ... Бұл ... ... ... ... ... ... қарқынды түрде жүзеге асып отырады;
- нақты объектілерді басқару;
- экранда көрініс тапқан түрлі объектілердің, құбылыстардың, процестердің
үлгілерін басқару;
- оқу ... ... ... бақылау өзіндік бақылау жасау
және бақылаудың нәтижелері бойынша тестілеу, түзетулер енгізу.
Қазіргі заманғы ақпараттық технологиялардың көмегімен ... ... ... ... ... қашықтан оқытудың ажырамайтын бөлігі болып
табылады. Осындай қатынас жасау барасында оқушы оқытушыдан ... ... ... ... болады. Бұл сонымен ... ... ... ... ... бақылауға және оқытуды жекешелеп оқыту
түрі негізінде ұйымдастыруға мүмкіндік береді [24].
Интербелсенді оқытуды ұйымдастыру ... мен ... ... және ... ... ... ... тұрғыдан интербелсенді оқуға дайындау қажет. Әдетте сабаққа
келгендердің бәрі ... ... ... ... кетуге дайын емес, өйткені
олардың өздерін ыңғайсыз сезінуі мүмкін. Үйренушілердің ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа
толық ниеттеліп, қызу кірісіп кетуін бірінші мезетте ойсергектер арқылы
жүзеге асыруға болады. Ойсергектер арқылы аудиториядағы ... ... ... ... әрқайсысы біртұтас ұжымның өкілі ретінде алда
күтіп тұрған бірлескен күрделі ... ... ... ... және күтілетін нәтижелерді айқындау. Әр сабақтың
басында ... ... ... ... ... өз тұрғысынан сабақтың
мақсаттарын айқындап, үйренушілерден қандай білім, білік, дағды, әрекеттер
күтетіндігін жеткізеді.
3. Жұмыс ... ... ... барысында жұмыс ережелерін
қабылдап, оларды әрі қарай қатаң ұстану үйренушілерді тәртіпке ... әрі ... ... жұмыс жасауға қолайлы.
4. Барлық үйренушілер жұмысқа қатысуы керек. Интербелсенді
әдіс ... ... ... мақсаттарының бірі бірлесе ... ... әр ... ... ... ... абзал.
5. Тыңдай білу: барлық пікірлер тыңдалуы керек. Талқылау,
пікірлесу, ой қозғау, тапсырманы бірлесе ... әр ... өз ... ... жариялауға мүмкіндік беру.
6. Аудиторияны жұмысқа дайындау.
7. Топқа бөлу.
8. ... ... Кері ... Бұл ... ... бен үйренушілердің арасына
сенімге негізделген қарым-қатынас орнатуға бағытталған. Сонымен ... ... ... ... мен талдаудың, келесі сабақты жоспарлаудың тиімді
түрі болып ... ... ... Психологиялық климат дегеніміз ... ... ... ... жан-жақты дамуы мен өнімді бірлескен
жұмыс жасауына тиімді тұлға аралық ... ... мен ... ... ... топ ... кіретін үйренушілердің
еркіндігі. Бұл еркіндік өзара сыйласымдық, ... ... ... ... нәрсені (басқаның пікірі, көзқарасы) жағымды тұрғыдан қабылдау
мен оны түсінуге ... оған төзе ... ... Үйренушілердің тек
осындай жағдайда ғана оқу процесі тиімді сипат алатындығын түсінгені абзал.
Жағымды психологиялық климат құру әр ... және ... ... ... игеру процесінің басты мақсаты болуы керек. Үйренушілер әр ... ... ... ... ... жақсылық пен ізгілік нышаны
деп түсінген абзал.
Жағымды психологиялық климат құру ... мен ... ... ... сақтауды талап етеді:
- үйрену процесіне қатынасушылардың әрқайсымен жеке қарым-қатынас орнату;
- әрбір үйренуші мен бүкіл топтың жұмыс ... ... мен ... ... қолпаштау;
- әрбір үйренуші мен бүкіл топқа көмек пен жәрдем жасау, қол ұшын ... ... ... ... білу және ... ... басқалардың нәтижесіне шын көңілден қуану;
- жпғымды (позитивтік) көзқарас ұстану, ешкімді де, ... де ... ... ... ... жұмыс барысы мен нәтижесінде
туындайтын сәтсіздіктердің алдын алу, ... ... ... ал
сәтсіздік болған жағдайда кімнің кінәлі екндігін ... ... ... болашақта оны болдырмаудың жолдарын қарастыру;
- жұмысқа әртүрлі тәсілдер мен құралдарды қолдану арқылы ... ... ... ... қиыншылықтардан аударып, оларды
ынталандырады, еркіндік ... ... ... ... процесіне қатынасушылардың әрқайсысының
шығармашылық тұрғыдан ашылуына мүмкіндік беру.
Жағымды психологиялық климат құруда сабақ ... ... ... ... ... немесе аяғында) үйренушілердің көңілін көтеру
үшін, олардың назарын ... ... мен ... ... ... ... тиімді. Ойсергек үйренушіні еркін сезіндіріп, ... пен ... ... ... ... ... ... сабақта топтық жұмыс арқылы
тақырыптық тапсырмаларды бірлесе орындаған тиімді. Топтық ... ... ... ... сол ... ... тікелей
қатысы бар екендігін аңғартады.
Бірлескен жұмыс барысында топ мүшелерінің барлығы да интербелсенді
әрекетте болады, ... ... тыс не ... ... ... ... да
әрекетте, барлығы да жұмыс нәтижесіне өз үлесін қосады.
Әдетте дәстүрлі сабақта ... ... ғана ... ... ... ... беру, талқылау, т.с.с.), топтық жұмысқа барлық дерлік
оқушылар қатысады. Дәстүрлі сабақта үйренушілерді ... ... ... ... нысанында болса, топтық ... ... ... ... ... ... ... жасалады. Дәстүрлі сабақта
ұстаз үйренушілердің жұмысын бақылауға алса, топтық жұмыста бақылауды ... ... ... ... ... ... ... мен әрекеттер
арттырады:
- үйрену процесіне қатынасушылардың әрқайсымен жеке ... ... ... ... ... мен оның ... турасында туындаған
сенімсіздік пен қобалжудан, қорқыныштан арылту;
- әр үйренушіге өзінің қабілеттері мен ерекшеліктерін ... ... ... және ... ... ... топ жұмысында позитивтік, конструктивтік, шығармашылдық ... ... ... ... ... қалыптастырып қана қоймай,
бірлескен жұмыстың қызық әрі тартымды ... ... ... ... деген ынтасын арттыруы шарт.
12. Сәттілікке бағытталу. Біз әдетте сәтсіздікке көп ... ... ... қандай да бір іс жасасақ та, алдымен қандай қате
жібергенімізді назарға аламыз да, ал қол ... ... ... ... Бұл ... ... ... дамытпайтындығы анық.
Үйренуде өз жұмысы мен әрекеттерінің сәтті ... ... ... басқа да мезеттерінде өз ісінің сәтті аяқталуына сенімі болмай,
өзін әрқашан да ... ... ... ... ... ниеттелу керек және аяққы нәтиженің сәтті
болатындығы туралы ойды қалыптастыру қажет. Мәселен, қате ... ... оны ... үшін үйренушіні жазаламай, қатенің үйренуде алатын
маңызды ... ... ... жөн. ... ... ... ... шығару керек, оларды болашақта қайталамаудың жолдарын қарастыру
қажет.
Сәттілік жағдайын келесі тәсілдер арқылы қалыптастыруға болады:
- басты назарды жұмыстың ... ... ... ... ... ... кемшілік ретінде қабылдамай, оларды үйренудің заңды
көрінісі деп түсіну;
- жазалау шараларын түзету ... ... әр ... ... ... силау және оған ілтипат көрсету, олардың
әрбір ниеті мен әрекетін ... ... жылы ... секілді
«жұмсақ», «сабырлы» коммуникативтік тәсілдерді таңдау.
Егер үйренушінің ... өз ... ... ... ... ... оның үйренуге деген ықыласы мен ынтасының төменгі дәрежеде
болуы ықтимал. Сол ... де ... ... ... ... ұдайы көңіл бөліп тұрған жөн [2].
2.7 Оқушыларды физикалық есептерді шығара білуге үйретуде ... ... ... ... ... ... білу физика курсының мазмұнында маңызды рөл
атқарады.
Бізді қызықтыратын білім, білік, дағды, ... ... ... ... ... ... біз ... соңғы 10-
жылдықтағы оқулықтарының есептік материалына қысқаша талдау жасадық.
Бағдарламаның көптеген есептері физика ... ... ... ... және ... бағытталған. Оларды шешу үшін оқытылатын
материалдың нақты сұрақтары ... ... ... ... ... және
дағды болуы тиіс. Негізінен, бұл машықтандыру жаттығулары, ... ...... және ... ... ... ... жатқан материалға
негізделген есептер. Мұндай есептерді шығару барысында есептерді шығару
үрдісіндегі аса маңызды құрама ... ... ... ... ... ... ... білімді қалыптастыру жүзеге аспай қалады. Есептердің құрылымы
және олардың шығарылуы бірқалыпты: ... ... кем ... берілгендері
бар есептеулер жоқтың қасы, есептерді құруға және «есеп – оған кері ... ... ... жоқ. Мәтінді мұқият талдауды талап
ететін тапсырмалар өте аз. Сондықтан, ... ... ... ... қате түсінік туындайды. Біздің зерттеуіміз көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... тарылуына алып
келеді [16].
Сонымен қатар, есептер жүйесі шығармашылық жұмыстарға және үрдістерге
жеткілікті мөлшерде әр ... ... ... жапа ... Бұл шығару
барысында теориялық материалды белсенді ететін проблемалық есептерді
пайдалануға мүмкіндік бермейді.
Барлық ... ... ... ... ... есептер
құрайтындығын және мұндай есептердің кез келгенін үш шамамен сипатталатын
өлшемнің жағдайы ретінде қарастыруға болатындығын атап ... ... ... деп есептейік, екіншісін – өлшемнің бірлігі, ал үшіншісін
өлшенетін шамадағы ... ... саны деп ... Егер осы ... деп белгілесек, онда олар үшін ... ... ...
Мұндай байланыс жол – жылдамдық – уақыт, сатып алынған тауардың құны ... ... құны – ... ... ... ... – бір сағаттағы өнімділік –
жұмыс уақыты және т.б. ... ... бар ... ... ... ... 9-шы сыныптың физика сабағына қатысу,
сабақ жүргізудегі өзіміздің іс-тәжірибеміз, тәжірибенің материалдарын оқып
үйрену, ... ... ... ... ... ... жіберетін
оқушылардың типтік қателіктерін анықтауға мүмкіндік берді.
Біріншіден, оқушылардың жартысынан көбі есептің мәтінін ... ... ... ... ... ал бұл өз ... бірқатар
қателіктердің пайда болуына алып келеді. Сонымен қатар, кейбір оқушылар
( ... есеп ... ... ... және ... ... ... «сынақ пен қателік әдісімен» шығарылады (жауапқа сүйеніп
сәйкестендіріп есептейтіні де ... ... ... ... және ізделінді шамалар ... ... ... ... аса ... аудармайды.
Бұл, негізінен, сабақта есептің мәтініне талдау жасауда ... ... және бұл ... ... негізгісін мұғалім өзіне
алатындығымен түсіндіріледі деп ... ... ... ... ол ... ... есептің шығарылуына жеткілікті мөлшерде көңіл бөле
алмайды (бұл есептің қысқаша жазбасын жазуға және сызбасын ... ... алып ... Сонымен қатар, аталған қателіктердің тағы
бір ...... ... шығару үрдісінде синтетикалық және
аналитикалық ... ... ... ... ... емес қалыптасуы болып
табылады.
Екіншіден, мұндай қиындықтар оқушылардың ... ... ... таңдауына алып келеді. Көптеген оқушылар (жартысына ... ... ... ... ... ... орнына, бірден
ізделінді шаманы х арқылы белгілеуге тырысады және ... ... ... ... керісінше, бірінші амалын жазады. Ерекше
қиындықтарды (бақылауға алынғандардың -і) ... ... ... ... ... ... ... туғызады.
Есептердің шығарылуының тиімді әдісін таңдауда оқушылардың қателіктері
төмендегідей жағдайлармен байланысты деп есептейміз:
а) оқушылардың алгоритмдік ... ... ... ... ... ... пайдалануға кедергі жасайды;
ә) әріптік өрнектерді құруға арналған есептерді шығара алмауы, бұл
шешудің алгебралық тәсілін қолдануға кедергі жасайды;
б) ... ... есеп үшін ... әр түрлі мүмкіндіктерін бағалай
алмауы (ең бірінші шешудің аралас әдісін қолдану ... ... ... ... жүргізу кезінде бақылауға
алынғандардың бөлігінде есептің ... ... әр ... ... ... Есепті шығару жауапты алумен ғана
шектелді немесе кей жағдайда ... ... ... ... ғана
жүргізілді. Оқушылар есепті шығаруда бақылау әдісін және жауапқа талдау
жасауды ... ... ... ... ... себептерін айқындауға
болады:
а) көп есеп ... ... ... ... болатын уақыттың
жетіспеушілігінен есепті шығарып болғаннан ... оған ... ... ... ... оқушылардың есепті басқа әдіспен шығарып көру арқылы есептің
шешіміне бақылау жүргізе алмайтындығы;
б) ... ... ... ... ... ... жолы мен
қорытындылау кезіндегі жете бағаламаушылығы.
Төртіншіден, біздің бақылауымыз бойынша оқушылардың ... ... ... ... ... ... Оқушылар, көбінесе,
шығарылған есептерге ұқсас есептерді ғана оңай құрастырды. Бірақ оларда
есептерді берілген сандар, ... ... ... ... ... ... қатар, есептің ... ... ... ... қиындықтар туды.
Бұл есепті құруда пайдаланылатын тәсілдердің тиімділігіне мұғалімдерің
сенімсіздік танытатындығынан шыққан. Жоғарыда айтылған қателіктермен қоса,
оқушылардың біраз бөлігі ... ... ... ... ... ... ... Бұны оқушылардың есептеу дағдыларының төмен деңгейде
қалыптасқандығы дәлелдейді.
Өз іс-әрекеттерін дұрыс ... және ... ... ... ... ... дұрыс жазбайтын (бақылаушылардың жалпы
санының бөлігі) жағдайлар өздеріне ... ... ... ... ... ... кейбір кемшіліктерді атап ... ... ... жазбаны жазбау немесе белгісіз шаманы ... ... ... 9 ... ... ... ... біз келесі типтегі
кемшіліктерді байқадық:
1) есептің шартына талдау жасаудағы ... ... ... ... және ... құруда жіберілген қателіктер де жатады);
2) есептің шешімін бақылау және жауапқа талдау жасау ... ... ... ... ... ... берілген сандар бойынша;
– берілген қысқаша жазба бойынша;
– берілген сандық формула немесе теңдеу ... және ... ... ... ... ... сипатындағы қателіктер;
5) атауы бар шаманы қолдану кезіндегі қателіктер;
6) есепті өрнектеп жазу кезіндегі қателер.
Біздің ... ... ... келесідей қорытынды жасауға
болады:
1. Физика пәнінің мұғалімдерінің жұмысында оқушыларды есептер ... ... есеп ... ... барлық мүмкіндіктері
жеткілікті түрде пайдаланылмайды;
2. Жиі кездесетін қателіктер арасында келесілері ерекше ... ... ... ... және ... анықтай алмау, есептің
мәтінімен жұмыс жасау тәжірибесінің ... ... ... ... ... ... үлгі бойынша шығаруға ұмтылу;
3. Есепті шығара білуге үйретудің алғашқы кезеңінде оқушылар ... ... ... ... емес және әлдеқайда тиімдісін
таңдау мақсатында пайда болған нұсқаларды талдай ... ... қол ... ... ... бірден шешімнің қолайлы
тәсілін таңдау керек, себебі бұдан, оқу уақытын тиімді пайдалану,
физика бойынша есеп ... білу ... ... ... сондай-ақ, жалпы физикалық біліктіліктің қалыптасу ... орай біз ... ... ... ... ... оқытудың
келесі әдістерін ұсынамыз:
1. Есептер шығару бойынша іс-әрекеттер 3-ші ... ... ... ... ... Оқушыларда есептің құрылымы, оның шешімінің құрылымы туралы есептің
шартына кіретін шамалардың арасындағы ... ... ... ... Есеп туралы оқушылардың білімін, оны шығару кезінде түрлі деңгейдегі
белгі моделдерін қолдану арқылы қорытындылау, есеппен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тізбек түрінде ұсынамыз: есеп мәтіні →
сурет → сызба → теңдеу немесе амалдар ретін құру. ... және ... орта ... біртіндеп көрсетілген тізбектен шығып кетеді
де, олардың саны барынша қысқарады.
Оқулықтағы мәтіндік есептерді шығару көп жағдайда символдық жазбаларды
интерпретациялай алуды, ... ... ... ... тіліне
аударуды, оқушылардың ойлау қабілетін дамытуды қалыптастыру бағытында
қарастырылады.
Қозғалысқа арналған есептерді шығаруда біз ... ... ... ... ... ... сипаттау-есептерімен істес боламыз. Бұл
толығымен психологтардың ойлау акты – бұл бастапқы ... ... яғни ... ұғым ... ... ... деген тұжырымдарына
сәйкес келеді.
Моделді объектілер туралы жаңа ... алу ... құру ...... деп ... ... шығару барысында кез келген моделді құру үшін оның ... мен ... ... шамамен талаптарды ескеру қажет
болғандықтан, ... ... ... бір түрі ... табылады. Сондықтан,
есептің моделін құруға қойылатын талап, оның терең талдауын ұйымдастыруды
бағыттайды.
Есеп. Бір жағадан бір уақытта және бір ... екі ... ... ... ... ... – 21 км/сағ, екіншісінікі – 29 ... ара ... неше ... ... 40 ... тең ... 1-ші модель, яғни, есептің ауызша моделі болып ... ... ... ... ол ... ... болады:
1 кесте
Есептің кесте түріндегі моделі
| ... ... |жол ... ... |21 ... |? |? ... қайық |29 км/сағ |? |? ... ара ... ... ... кейін 40 км болады?
Педагогикалық әдебиеттерде қысқаша жазба жаза білу ... ... ... ... үшін бұл ... шарт екендігі көрсетілген.
Ақпаратты көрнекті ... ... білу аса ... ... табылады (3 модель –
көрнекті сызба-нұсқалық):
Келесі моделдеу ... ... ... ... ... дамиды:
4а моделі – цифрлық-таңбалық:
1). 29-21=8 /қашықтау жылдамдығы/
2). 40:8=5 /ізделінді уақыт/.
...... ... ... |жылдамдық ... |жол ... ... |21 |Х |21 х ... қайық |29 |Х |29 х ... ... ... ... ... ... ... түрде
болады:
29 х-21 х =40
Есепті шығару барысында модель сипаты екі рет ... ... ... ... ... моделден цифрлық-таңбалық
немесе әріптік-таңбалық модельге өту ... Бұл ... ... ... ғана оқушының ойына есеп құрылымының көптеген элементтер
санын қоса ... ... ... ... ... ... ... ойлары сөзбен
берілген бірінші деңгейден шынайы бейнеге, содан кейін берілген ғылымның
таңбалар және таңбалар жүйесінде әлдеқайда ... және дәл ... ... жылжиды.
Физикалық есептерді шығаруда компьютерлік технологияны қолдануға
қойылатын ... ... ... ... ... ... есептерді
іріктеу;
2) есептер физика курсының теориялық жағдайын ... ... ... болуы керек;
3) компьютерлік технологияны қолдануға іріктелген есептер ... ... ... ... ... ... мәтіні оқушылар үшін түсінікті болуы керек;
есептің математикалық моделін құра білу керек.
Мектеп оқушыларында қашықтыққа берілген есептер қиындықтар ... ... ... есептерге флипчарттар дайындалды. Солардың бірін біз
мысал ретінде алдық (2.2 сурет).
2.2 сурет ... ... ... шығару жолымен оқушыларды таныстыруда есепті шығарудың сызба-
нұсқалық, көрнекілік ... және ... ... Олар ... ... ...... сызба-нұсқалық моделі
Флипчарт бетінің төменгі жағында Сурет және Жан бітірім нысаналары бар.
Мұғалім Сурет нысанасын таңдаса, осы мысалдың ... ... (2.4 ... Жан ... ... ... бейненің қозғалысын
көрсететін файлды оқушыларға көрсете алады.
2.4 сурет – ... ... ... ... – Есеп ... қажетті формулалар
2.6 сурет – Есептің шешімі
Флипчарттарды дайындауда ACTIVstudio бағдарламасының мүмкіндіктерін
және эффектілерін пайдалану ... ... ... ... деген
қызығушылықтарын арттыруға тырыстық. Бұл бағдарламаны мектептің мұғалімдері
мен оқушылары, сонымен қатар, ... оқу ... ... пайдалана
алады.
Қорыта келе, біздің түйіндейтініміз, компьютермен жұмыс ... ... ... ... өз бетімен шығармашылық бағытта жұмыс істеуіне.
– Оқушылардың өзін-өзі ... және өз ... ... ... ... ... ... пәндерден алған білімдерін бекітуге көмектеседі.
– Жалпы танымдық қабілетінің дамуына әсер етеді.
– Материалды тез меңгеруге.
Табиғи жағдайда көзге ... ... ... ... ... ... ... техника дамыған XXI ғасырда жас ұрпақты білімді,
ізденгіш, шығармашылықпен жұмыс істеуге дағдыландыру үшін әр ... ... ... болады. Солардың бірі физика сабағында жаңа ақпараттық
технологияны қолдану. Білімді белгілі бір ... ... ... шеберлік
пен дағдыны қалыптастырумен шектелмей, жаңа ақпараттық ... ... ... Физика сабағында ЖАТ-ты пайдаланатын болсақ
біріншіден, оқушы белсенді ... ... ... ... ... үшіншіден, физикалық заңдылықтарды, ұғымдарды өз бетінше
қортып, шығармашылық зерттеушілігі артады. Жаңа ... ... ... ... мен ... ... пайдалану өте
тимді.
Сабақ – мектептегі жұмыстың негізгі формасы. Әр сабақта ... ... ... ... ... ... таңдап ала білу,
сабақтың мақсатын терең ашып ... ... әр ... дұрыс
ұйымдастыру, оқушының білім деңгейіне қарай тапсырмалар беру, мұғалімнің
шәкіртпен ынтымақтастығы, мұғалім этикасы тағы ... ... ... ... ... ғана ... ... жетпек.
Мұғалімнің шығармашылық ізденіспен жаңаша жүргізілетін күрделі жұмысы
– физика пәніне халықтық, ұлттық салт-дәстүрлерді, ұлттық ... ... ... ... ойындарды көптен қолдана білу, оған даяр жоба
ұсынуға болмайды. ... ... ... ... ... жұмысына, талантына, біліміне байланысты. Егер ... бір ... ... ... ... ... ... оған қорытынды жасай білуге, ... ... ... ... ... ... ... бір сабақтың мүмкіндігіне қарай
халқымыздың дәстүрлі ... ... ... ... ... ... біле бермейтін ұғым-түсінігін бүгінгі ... ... ... сол ... танымдық мақсат қояды. Сөйтсе отырып, ұлттық салт-
дәстүрді қадірлей білуге, адамгершілікке, ізгілікке,еңбекке назар ... бойы ... ... қазақ халқы физтка ілімінің ... ... ... ... ... береді де. Халық өмірінен
келтірілген мысалдарды шәкірттер қызыға ... күн ... ... ... ... айналып келе
жатқан сабақтың мүмкіндігіне қарай ... ... ... ... ... отырып өткізілген дәстүрлі емес сабақ ... ... ... ... ... ... ... дербес ойлау қабілетін дамытуға ықпал ететіндігіне көзіміз жетіп
отыр. Оқушылар өзіне-өзі баға беруге, әлсіз ... сын ... ... ... сезе ... өз беттерімен ... ... ... ... ... ... ... ахуалы
қалыптасып, тапсырылған жұмыстарды бірлесіп шешуді дағдыда, оны ... ... ... ... емес ... ... ... пәнге
қызығушылығын арттырып, білім сапасын көтеруге ықпал ететіндігін көрсетті.
Бүгінгі ... ... күні әр ... ... ... ... Мұндай
сабақтарда оқушылардың тапсырылған жұмыстарға іскерлігі қалыптасады.
Болашақ өмірінде, белгілі бір ... ... ... ... ... ... физика курсының мазмұнына орай бұл пәнді оқытуда,
оқушылардың ақыл ойын ... және ... ... ... ... қоғамдағы және жалпы адамзат мәдениетіндегі ... ашу; ... ... ... бекіту адамның әлемге қатынасына,
жеке тұлғаның құндылық жүйесіне ... ... ... ... ... ... қолдануға болатын икемділіктер мен дағдыларды оқушы
бойында қалыптастыру.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... С.Е., ... В.П. ... ... задач по физике в
средней школе. М.,”Просвещение”,1971.
2. Енохович А.С. ... по ... М., ... ... ... И.К., ... А.К. ... физика. М., Физматгиз, 1963.
4. “Математика және физика”. Ғылыми-әдістемелік журнал. №1-6. ... ... Ә. ... ... ... ... құрал. 1998.
6. Методика преподавания физики в средней ... для ... М., ... ... ... ... Х.Б.Жолдасова. Оқу құралы.Физиканы
оқыту әдістемесі. Қазақ университеті. 2002.
9. М.Құдайқұлов, Қ.Жаңабергенов. Орта ... ... ... ... ... ... ... 1998.
10. Г.Я.Мякишев, Б.Б.Буховцев. Физика. 10-сынып оқу құралы. “Рауан”,
1996.
11. Ландсберг Г.С. Элементарный ... ... – М., ... Ж.С. ... ... К.А.Абдықалықов. Физика. Оқу құралы. –
Қарағанды. ҚарМУ баспасы. 1995ж.
13. Ванеев А.А. и др. ... ... в 10 ... ... школы – М:
1984г.
14. Перышкин А.В. Курс физики. Учебник для средней школы. ...... М: ... ... Н.М. и др. ... М. ... Арызханов Б.С. Физика. – А: 1986ж.
17. Аққошқаров Е.А. Физикалық ұғымдарды қалыптастыру және терминдерді
меңгерту тәсілдері. – А: 1986ж.
18. А.А.Детлаф, ... Курс ... – М. ... ... 1989г.
19. Буховцев Б.Б. и другие. Физика. Учебник для 9-го класса средней школы.
– М. “Просвещение”, 1977г ... ... Қ. және ... М. ... ... ... – А
“Қазақстан”, 1971ж.
21.Зисман Г.А., Тодес О. Курс общей физики.Изд.5-е.Т.1-2.М., «Наука»
1972-74г.
22.Планк М. Единство физической ... ... М., ... , ... А.А. ... В.П. ... физики по новой программе. М.,
«Просвещение», 1971.
24.Каменецкий С.Е., Орехов В.П. Методика решения задач по физике ... ... М., ... ... В.Г. ... ... по физике в средней школе. М.,
«Просвещение». 1966.
26.Стручков В.В. , Яворский Б.М. Вопросы современной ... ... ... А.С. ... по физике. М., «Высшая школа», 1968.
28.Әбдрахимов Е. ... ... ... ... ... мәселелері.
29.Абдулгафаров Қ.К Орта мектепте физика есептерін шығару.
30.Нұрбатырова Г. Физикалық оқу экспериментін ... ... А.И. ... ... ... в средней школе. М.,
«Просвещение», 1981.
32.Малафеев Р.И. ... ... ... в ... школе. М.,
«Просвещение», 1980.
33.Резников Л.И., Шамаш С.Я., Эвенчик Э.Е. методика преподавания
физики в средней ... М., ... ... ... ... - ... ... оқу - әдістемелік әдебиет
Оқыту құралдары
ҒЕҰ құралдары
Теорияны қолдау ... ... ... Моделдер
Есептің мазмұны
1.Қысқаша математикалық белгілермен берілгенін жазу
6. 2-5 белгілер бойынша ... ... ... ... мән ... ... ... графиктер, т.б.) талдау жасап,
қорытындылау.
2. Есептің ... ... ... ... ... ... бірдей бірліктер жүйесіне келтіру.
3. Есептің берілуіне байланысты суретін салу. ... ... ... ... ... ... ... Берілген есептерді бір өлшем жүйесіне келтіріп, есептеу.
8. Алынған сан мәндері мен басқа шамаларға қорытынды жасау.
4. Тарауларды, физика курсының тақырыбын ... ... ... ... ... ... аспа денемен бірге еркін түскенде, құлағанда
Салмақ
Белгіленуі, Р
Тірекке немесе аспаға әрекет ететін күш
Салмақсыздық
Тірек дененің ... ... ... ... әсер ... ... ... кедір-бұдыр болуы
Үйкелістің пайда болуы
Молекулалардың өзара тартылысы
Үйкеліс түрлері
Денелер бір-біріне қатысты тыныштық қалпын сақтайды
Бір дене екінші дененің бетімен домалайды
Бір дене ... ... ... ... ... әрекетін ескеру
Подшипниктерді пайдалану
Сырғанау үйкелісін домалау үйкелісімен алмастыру
Жанасатын беттер ... ... ... ... ... күші ... ... коэффициенті
Ауырлық күші
Үйкелетін материалдар тегіне байланысты
μ N
μ ... ... ... сурет – Есептің сызба-нұсқалық моделі

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқыту принциптері34 бет
Жарық табиғаты ғылымының даму тарихы және оның физика пәнін оқытуда қолдану63 бет
«Молекулалық физика курсы бойынша электрондық қабықша34 бет
Діни психология40 бет
Жалпы психология213 бет
Жас ерекшелік физиологиясы6 бет
Қазақстан, Ұлыбритания және Канада елдерінде жалпы білім беретін мектепте жаратылыстану пәнін оқыту ерекшеліктері (салыстырмалы сипатта)71 бет
Балаларды санға үйретуге ақыл-ойдың әдістері25 бет
Болашақ педагогты жеткіншектердің көркемдік мәдениетін қалыптастыруға даярлау82 бет
Дүниетану пәні4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь