Термодинамикалық температураның нолге жетпеу принципі

«Температура» сөзі бәрімізге бала кезден таныс. Температура туралы түсінік ғылымда бірнеше жүздеген жылдар бұрын пайда болған.Ертедегі ғалымдар жылудың күйі (дененің температурасы) туралы жылуды немесе суықты нақты сезіну арқылы тұжырымдар жасағанмен, олар субъективті, дәл және анық емес-ті. Біз салқын, жылы немесе ыстық денелерді анықтай аламыз, өйткені дене әртүрлі дәрежеде қызу қасиетіне ие бола алады. Бұл қасиетті температура деп атайды. Температура ұғымын зерделеу барысында төмендегідей ой-болжамдарға ссүйенеміз. Егер әртүрлі қыздырылғанекі денені жанастырсақ, онда аса қатты қызған дене салқындайды, ал суық дене жылынады. Мұнда екі дененің, жылу берілуі әсерінен бір-бірімен жылуң немесе энергия алмасуын байқаймыз.Жылу алмасу – екі дене жанасқанда, жылу берілу жолымен энергияның қаттырақ қыздырылған денеден азырақ қыздырылған денеге өту процесі.Жылуды (энергияны) өзіне қабылдайтын екінші денеге қарағандажылу (энергия) беретін дененің температурасы жоғары болады. Мұнда жүйенің көлемі, қысымы, температурасы сияқты бірқатар параметрлерінде өзгерістер болуы мүмкін. Біз мұз ерген сайын, стакандағы судың салқындайтынын байқаймыз. Мұз толық еріп болғанда мұздың еруінен жиналғансу жыли бастайды, ақырында су қоршаған ортаның температурасын қабылдайды. Бұдан кейін стакандағы суда ешқандай өзгерістер болмайды. Ендеше біршама уақыт ішінде әрт түрлі ,мпературадағы екі дененің арасында жылулық тепе-теңдік орнайды. Көлем, қысым өзгермесе, онда заттардың өзара түрленуі жәнеодан әрі жылу алмасуы болмайды. Осы жағдайда көлем мен қысым өзгермейді, яғни жүйенің температурасы белгілі бір уақыт ішінде тұрақты болып қалады.
Температураларды өлшеу әдісі екі дене арасында болатын жылу алмасу кезіндегі жылулық тепе-теңдіктің орнауына негізделген.Осы құбылыс негізінде түрлі термометрлер жасалған. Дененің температурасын термометрмен өлшейді. Температураны өлшеу үшін сынап, спирт сияқты термометрлік заттар қолданылады. Сынап және спирт термометрлердің көрсетіу тек екі нүктеде ғана сәйкес келеді. Сынапты термометрмен мұқият болу керек, себебі сынап буы –улы.Әдетте температураны термометрдегі термометрлік заттың көлемі бойынша анықтайды. Дене температурасын өлшеу үшін оны қолтыққа қысып, 5-8 мин ұстайды. Бұл уақыт термометрдегі сұйық бағанының деңгейі тоқтағанға дейін созылады. Термометр кернеуін санаған кезде термометрлік заты бар резервуар температурасы өлшенетін ортада болуы тиіс.Бір стакандағы суды А денесі деп, екінші стакандағы суды В денесі деп атайық.(6-сурет) Егер А және В денелерінің Әр қайсысы С денесімен жылулық тепе-теңдікте болса, онда бұл денелер (А және В) өзара жылулық тепе-теңдікте болады. Сондқтан оларды тікелей байланысқа келтірмей-ақ, денелердің жылулық тепе-теңдік күйін салыстыруға болады және температура ұғымын енгізуге болады. Егер А және В денелерінің әрқайсысы С денесімен жылулық тепе-тееңдікте болса, онда екі дененің температурасын бірдей деп есептеуге болады. С денесін термометр деп атайды.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министірлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
СӨОЖ
Пән: ... ... ... температураның нолге жетпеу принципі
Орындаған : Төлепбеков Д.Д
Топ: ТФ-319
Тексерген: Сейсенбаева М.Қ
Семей 2015
сөзі ... бала ... ... ... ... ... ғылымда бірнеше жүздеген жылдар бұрын пайда болған.Ертедегі ғалымдар жылудың күйі (дененің температурасы) туралы жылуды ... ... ... сезіну арқылы тұжырымдар жасағанмен, олар субъективті, дәл және анық ... Біз ... жылы ... ... ... ... аламыз, өйткені дене әртүрлі дәрежеде қызу қасиетіне ие бола алады. Бұл қасиетті температура деп атайды. Температура ұғымын зерделеу барысында ... ... ... Егер ... ... денені жанастырсақ, онда аса қатты қызған дене салқындайды, ал суық дене ... ... екі ... жылу ... ... бір-бірімен жылуң немесе энергия алмасуын байқаймыз. Жылу алмасу - екі дене ... жылу ... ... энергияның қаттырақ қыздырылған денеден азырақ қыздырылған денеге өту процесі. Жылуды (энергияны) өзіне қабылдайтын екінші денеге қарағандажылу (энергия) беретін дененің ... ... ... Мұнда жүйенің көлемі, қысымы, температурасы сияқты бірқатар параметрлерінде өзгерістер болуы мүмкін. Біз мұз ерген сайын, стакандағы судың салқындайтынын байқаймыз. Мұз ... еріп ... ... ... ... жыли ... ... су қоршаған ортаның температурасын қабылдайды. Бұдан кейін стакандағы суда ешқандай өзгерістер болмайды. Ендеше біршама уақыт ішінде әрт түрлі ... екі ... ... ... ... орнайды. Көлем, қысым өзгермесе, онда заттардың өзара түрленуі жәнеодан әрі жылу ... ... Осы ... ... мен қысым өзгермейді, яғни жүйенің температурасы белгілі бір уақыт ішінде тұрақты болып ... ... ... екі дене ... болатын жылу алмасу кезіндегі жылулық тепе-теңдіктің орнауына негізделген. Осы құбылыс негізінде түрлі термометрлер жасалған. Дененің температурасын термометрмен ... ... ... үшін сынап, спирт сияқты термометрлік заттар қолданылады. Сынап және спирт термометрлердің көрсетіу тек екі нүктеде ғана ... ... ... ... ... болу ... ... сынап буы - улы. Әдетте температураны термометрдегі термометрлік заттың көлемі бойынша анықтайды. Дене температурасын ... үшін оны ... ... 5-8 мин ұстайды. Бұл уақыт термометрдегі сұйық ... ... ... ... ... Термометр кернеуін санаған кезде термометрлік заты бар резервуар температурасы өлшенетін ... ... ... Бір ... суды А ... деп, екінші стакандағы суды В денесі деп атайық.(6-сурет) Егер А және В денелерінің Әр қайсысы С денесімен жылулық тепе-теңдікте ... онда бұл ... (А және В) ... ... тепе-теңдікте болады. Сондқтан оларды тікелей байланысқа келтірмей-ақ, денелердің жылулық тепе-теңдік ... ... ... және ... ... ... ... Егер А және В денелерінің әрқайсысы С денесімен жылулық тепе-тееңдікте болса, онда екі ... ... ... деп есептеуге болады. С денесін термометр деп атайды.
Термометр - температурасы өлшенетін денемен жылулық байланыста болатын дене.
Кез-келген жүйенің ... ... ... айту үшін жүйе мен ... жылулық тепе-теңдікте болуы шарт. Тек осы жағдайда ғана ... ... ... ... дененің температурасы жайлы айтуға болады. ІІІ. Термометр құрылысы негізінде температураны сезгіш денелердің әр түрлі ... ... ... ... сұйықтың, мәселен, сынаптың немесе спирттің температура артқан кезде ұлғаю немесе ... ... ... ... ... ... ... көлем (мәселен, сынаптың) температураға пропорционал өзгереді деп есептеледі.Мұндай жағдайда температуралардың кез келген шкаласын құруға болады. Барлық термометрлерде негізгі екі нүктені -- ... еру (0°С) және ... ... ... ... ... қажет.
Атмосфералық қысымдағы таза судың қайнау және қату температуралар айырымының жүзден бір бөлігін бір ... деп ... мен 100 ... аралығындағы шкаланы бірдей 100 бөлікке бөледі, оларды ... деп ... ... бағанының бір бөлікке орын ауыстыруы температураның 1°-қа ... ... ... ... ... температураларға > (теріс температуралар) таңбасы қойылады (7-сурет).Осылай анықталатын температуралық шкаланы ұсынған швед астрономы А. Цельсийдің есімімен оны Цельсий шкаласы деп ... және оны °С деп ... ... ... дененің температурасын өлшеу үшін оны температурасы өлшенетін денемен жылулық тепе-теңдікке келтіреді. 8- және 9-суреттерде термометрлердің әр түрлеріне мысалдар келтірілген.АҚШ-та, ... ... (°Ғ) ... ... ... Бұл ... ... су 32°Ғ-те қатады, 212°Ғ-те қайнайды (10-сурет).IV. Газ қысымы температураға тәуелді: температура жоғарылаған сайын газ кысымы ... ... ... ... температура төмендегенде кемиді.
Қысымның ұлғаюын молекулалық теория тұрғысынан оңай ... ... ... ... ... ... олар ... қозғалып, ыдыс қабырғасына қатты соғылады. Газдың осы қасиетін көлемі тұрақты болғанда, оның температурасын және қысымын өлшеу үшін пайдаланады. ... ... ... ... газ ... ... ... өлшемі деп атау қабылданған.
Егер газы (аргон, неон, сутек немесе гелий) бар баллонды манометрмен жалғайтын ... онда газ ... деп ... құралды алуға болады (11-сурет). Температурасы өлшенетін денемен баллонды жылулық байланысқа ... ... ... дене мен ... ... ... ... де, манометрдің көрсетуі бойынша дененің температурасын білуге болады. Газ термометрі -- өте күрделі құрылғы. Оны, негізінен, ... ... ... реттік термометрлерді градуирлеуге пайдаланады.V. Т - температура, V - газ ... ... ... ... отырып, газ көлемінің температураға сызықтық тәуелділігін кескіндейік (12-сурет).Бұл тәуелділікті төмен температуралар аймағында қарастырайық. Температура төмендегенде, газдың ... ... ... ... ... мәнге ие болмайтындықтан температураның мәні де, Цельсий шкаласы бойынша ... ... ... аз ... ... ... ... zero), Кельвин шәкілі бойынша нөлге тең температура, мұндай температурада термодинамикалық жүйе ең төменгі энергияға ие ... Бұл ... ... шәкілі бойынша -- 459,67 Ғ немесе Цельсий шәкілі бойынша -- 273,15 ... ... ... және кез ... жүйе үшін ... тұрғыдан ең төменгі температура болып табылады. Газ қысым тұрақты болған кезде температураның түсуіне байланысты ... ... газ ... ... нөлдік көлемге жетуі мүмкін еді. Дегенмен температура абсолюттік нөлден жоғары ... ... газ ... ... сұйықтыққа айналады. Абсолюттік нөлдік температурада жүйенің молекулалық (ішкі) энергиясы ең төменгі деңгейде болады, оны басқа жүйелерге ... ... ... ... ... үшін ... ... температура нөлдік белгі болып табылады, ал бұл шәкілдің басты бірлігі болып Кельвин градусы қызмет атқарады.Роберт Бойль ... нөл ... ... ... нөл - ... жылулық қозғалыстары түгелдей тоқталатын кезіндегі ең төмен шекті температура. Бойль-Мариотт заңы бойынша мұндай температура кезінде нақты газдыңқысымы мен көлемі ... тең ... ... нөл табиғатта мүмкін болатын температураның ең төменгі шегі -- 273,16 К-ге тең, яғни жүз ... ... ... ... нөлден 273,160 төмен. Термодинамикалық темпиратура шкаласының және абсолют нөл ... ... ... ... ... ... шығады. Темпиратура абсолют нөл темпиратураға жақындаған сайын жылудың ... жылу ... т.б. ... ... ... ... дәл абсолют нөл темпиратураға жақындату -- өте ... ... ... ... ... ... нөл ... градустың миллиондық үлесі жетпейтіндей Температура алынды.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Арзан» оптомаркетіндегі маркетингтік іс-әрекеттерді жетілдіру жолдары37 бет
Абайдың ақындық кітапханасы20 бет
Көркем тілді адамтану парадигмасы тұрғысынан зерттеу (Ж.Нәжімеденов өлеңдерінің тілі негізінде)21 бет
Сөз тіркестерін өңдеу8 бет
Дененi электрлеу. заряд. зарядтың сақталу заңы34 бет
Екінші және үшінші ретті анықтауыштар және олардың қасиеттері. Крамер формуласы4 бет
Жалпыланған үш өлшемді Мойсил-Теодереско теңдеулер жүйесі үшін нетерлік есеп22 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы жайлы мәлімет5 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы туралы ақпарат5 бет
Кванттық күй, кванттық сұйықтық, асқын өткізгіштік, асқын аққыштық, фонодар, кристалдық торлар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь