"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"

Виктимологияның түсінігі. Атам заманнан ғылым пайда болғаннан бастап онда екі түрлі процесс жүріп жатыр. Бірі – диференцияция (бөліну) және интеграция (бірігу). Бұл дифиренция құбылысы бөліну қызық болғандығы үшін жүрмейді, оның зерттеу пәні мен зерттеу әдісі ажырай бастағанда, неғұрлым нақтылана бастағанда және оған идеялардың, білімдердің, көзқарастардың қоржыны жеткілікті болғанда жүзеге асады.
Дәл сол сияқты ғылымда интеграция процесі де жүріп жатады, оның қажеттілігі жалғыз ғылым біржақты кететіндіктен өзі толық шешуге қабілетті болмағандықтан өзге ғылымдармен біріге отырып шешу керек болғанда туындайды. Криминология ғылымдардың интеграциясы нәтижесінде дүниеге келді, ол құқық, социология, психология, биология, статистика, асторномия т.б. ғылым салаларының тоғысуынан туындады. Бірақ, дүниеге жаңа ғана келіп, буыны бекімей жатып, өзінің құрсауынан жаңа бір ғылым саласын қанаттандырмақшы. Ол – виктимология. Виктимология латынша vіctіma (құрбан) және грекше – logos (ілім) деген екі сөзден тұрады, яғни құрбан туралы ілім дегенге келеді. Бірақ осы ілімнің табиғаты туралы ғылымда пікіралуандығы да жоқ емес. Бұл туралы үш түрлі көзқарас бар:
1) Виктимологияны криминологияның саласы деп есептейтіндер;
2) Виктимологияны криминологиямен қатар өмір сүретін салааралық ғылым деп санайтындар;
3) Виктимологияны жалпы барлық құбылыстардың құрбандары туралы ғылым деп санайтындар.
Осы көзқарастардың қай қайсысы болса да заңды және өмір сүруге құқығы бар. Мысалға, оны криминологияның ғана саласы деп есептейтін алғашқы пікірдің қалыптасуы виктимологияның дәл қазір тек қана криминологияның құрылымында (және өзге ешқандай да ғылымға қатысы жоқ) тұруымен түсінідіріледі. Әлбетте, тақыр жерден ғылым пайда болмайды, ол өзге ілімнің қоластынан белгілі бір қажеттіліктер туындағанда бүр жарып шығады. Сол сияқты виктимология саласының пайда болуы да қылмыстылықтың себебін анықтау мен оның алдын алу үшін тек қылмыскерлерді емес, оның құрбандарын, яғни жәбірленушілерді де зерттеу қажеттілігінен туындаған. Оның негізін қалаушы неміс ғалымы Ганс фон Хенттинг (1948 жылы «Қылмыскер және оның құрбандары» деген еңбек жариялаған). Осыған қарағанда виктимология ілімінің мамандары криминолог ғалымдардың ішінен шығатындығы да заңды да. Бірақ бұл уақытша құбылыс, ғылым бір орында тұрмай оның жинақтаған көзқарастары мен идеялары қордаланып тек қана қылмыс құрбандарымен ғана шектелмей өзге де құбылыстардың құрбандары туралы да жүйелі білім жинақталып, күндердің бір күнінде виктимологияның криминологиядан бөлініп шығу қажеттігі де туындайды. Осы кезде жоғарыда айтқан үшінші көзқарас та екінші көзқарас та жүзеге асады. Бірақ осыған бола дәл қазір осы үш пікірді текетірестіріп, қызылкеңірдек болудың қажеті жоқ. Ғылым аспаннан түспейді, алдымен оның алғышарты пайда болады, содан соң ол әлі нақты кесіп айтар ережесі жоқ болжал күйіндегі теорияға айналады, содан соң ілімге, содан соң нақты бұлтартпас ережелері бар ғылым саласына айналады. Виктимология да осы жолдан заңды түрде жүріп келе жатыр.
1 Жапарова М.Ж. Әйелдер қылмысы өсіп барады/ Жапарова М.Ж.// Заң және заман журнал. -2009. -№3.- Б. 14 -15
2 Антонян Ю.М. Психология преступника и расследование преступлений/ Ю.М. Антонян, М.И. Енекеев, В.Е. Эминов.- М., 1996. - 321с.
3 Бартол Курт Психология криминального поведения. Питер, 2005. -398c.
4 Леонтьев А.Н. Потребности, мотивы, эмоции / А.Н. Леонтьев. - М., 1991.-187с
5 Асмолов А.Г, Психология личности / Асмолов А.Г. М., 1990. - 313с.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы : Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі
Тексерген:Абдуллина Г.К.
Орындаған: Мухамедиярова А.
Семей 2015 ... ... ... ... түсінігі. Атам заманнан ғылым пайда болғаннан бастап онда екі ... ... ... ... Бірі - ... (бөліну) және интеграция (бірігу). Бұл дифиренция құбылысы ... ... ... үшін ... оның ... пәні мен ... әдісі ажырай бастағанда, неғұрлым нақтылана бастағанда және оған идеялардың, білімдердің, көзқарастардың қоржыны ... ... ... ... сол ... ... ... процесі де жүріп жатады, оның қажеттілігі жалғыз ғылым біржақты ... өзі ... ... ... болмағандықтан өзге ғылымдармен біріге отырып шешу керек болғанда туындайды. Криминология ғылымдардың интеграциясы нәтижесінде дүниеге келді, ол ... ... ... ... ... асторномия т.б. ғылым салаларының тоғысуынан туындады. Бірақ, дүниеге жаңа ғана келіп, ... ... ... өзінің құрсауынан жаңа бір ғылым саласын қанаттандырмақшы. Ол - виктимология. Виктимология латынша vіctіma (құрбан) және грекше - logos ... ... екі ... тұрады, яғни құрбан туралы ілім дегенге келеді. Бірақ осы ілімнің табиғаты туралы ғылымда пікіралуандығы да жоқ емес. Бұл туралы үш ... ... ... ... ... саласы деп есептейтіндер;
2) Виктимологияны криминологиямен қатар өмір сүретін салааралық ғылым деп ... ... ... ... құбылыстардың құрбандары туралы ғылым деп санайтындар.
Осы көзқарастардың қай қайсысы болса да заңды және өмір сүруге құқығы бар. ... оны ... ғана ... деп ... алғашқы пікірдің қалыптасуы виктимологияның дәл қазір тек қана криминологияның құрылымында (және өзге ешқандай да ... ... жоқ) ... түсінідіріледі. Әлбетте, тақыр жерден ғылым пайда болмайды, ол өзге ілімнің қоластынан белгілі бір қажеттіліктер ... бүр ... ... Сол ... ... ... ... болуы да қылмыстылықтың себебін анықтау мен оның алдын алу үшін тек қылмыскерлерді емес, оның құрбандарын, яғни жәбірленушілерді де ... ... ... Оның ... қалаушы неміс ғалымы Ганс фон Хенттинг (1948 жылы деген ... ... ... ... виктимология ілімінің мамандары криминолог ғалымдардың ішінен шығатындығы да заңды да. Бірақ бұл уақытша құбылыс, ғылым бір орында тұрмай оның ... ... мен ... ... тек қана ... құрбандарымен ғана шектелмей өзге де құбылыстардың құрбандары туралы да жүйелі білім ... ... бір ... ... ... ... шығу қажеттігі де туындайды. Осы кезде жоғарыда айтқан үшінші көзқарас та ... ... та ... ... ... ... бола дәл қазір осы үш пікірді текетірестіріп, қызылкеңірдек болудың қажеті жоқ. Ғылым аспаннан түспейді, алдымен оның алғышарты ... ... ... соң ол әлі нақты кесіп айтар ережесі жоқ болжал күйіндегі теорияға айналады, содан соң ... ... соң ... ... ... бар ... саласына айналады. Виктимология да осы жолдан заңды түрде жүріп келе ... ... ... өз ... ... ... болатыны аян. Сол кездерде виктимология кем дегенде мынандай салалардан тұруы әбден ықтимал:
* криминалдық виктимология немесе криминологиядағы ... ... ... ... сала);
* травмалдық виктимология - криминалдық емес травмотизмді зерттейтін сала;
* ... ... - ... ... ... ... қосқан үлесті ескере отырып, зерттейтін сала;
* катастрофалардың, экологиялық және табиғи апаттардың виктимологиясы;
* техникалық қауіпсіздік ... ... ... өрт ... т.б. бұзумен байланысты виктимдік мінез-құлықты зерттейтін сала);
* саяси жүйе виктимологиясы. Саяси жүйе құрбандарын зерттейді.
* құрбандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... мен ... виктимологиялық профилактиканың жүйесін ұйымдастыру.
Криминалдық виктимология нені зерттейді? ... ... ... ... зерттеулерге орай қылмыс оқиғаларының 29%-нде жәбірленуші қылмыстық әрекетке өзі ... ... ... ғалымдарының жүргізген зерттеулері бойынша кісі өлтіру оқиғалары бойынша қылмыскер мен жәбірленушінің арасында субъектілік-объектілік қатынастар 80%-нде, ал ... зиян ... мен ... ... бойынша 70%-нде тән болған. Ал қарақшылық жасау әрекеттері бойынша мұншалықты жоғары ... тән ... ... ... ... бейтаныс адамдар болады. АҚШ-тың зорлықшыл қылмыстардың себептері мен олардың алдын алу жөніндегі Ұлттық комиссияның мәлімдеуінше тек әйел жынысты адамды зорлау ... ... ғана ... өзі қылмысқа үлес қосқан. Вайстың айтуы бойынша және осы нәтиженің неміс полиция органдарында ... ... ... зорлау қылмысы бойынша 35-56%-нде қылмыскер мен жәбірленуші қандай да бір қатынаста болған (Криминология. Словарь-справочник. Пер. с нем. (Составитель-Х.Ю.Кернер). М., 1998. С.25.). Және ... ... мен ... таныстық дәрежесі көтерілген сайын қылмыс туралы жәбірленушінің полицияға ... ... ... ... ... Осы ... кейде криминология, соның ішінде виктимологиялық профилактика ғана емес, криминалистика да қолдана алады. Мысалға, кісі ... ... ... ... іздесе, тонау мен қарақшылық жасаушыны кездейсоқ адамдардың қатарынан да іздестіре алады.
Криминологияның саласы ретіндегі виктимология төмендегідей құбылыстарды зерттейді:
* ... ... ... және ... ... (қандай қасиеттеріне қарай адам жәбірленушіге айналды?)
* қылмыскер мен жәбірленушіні байланыстыратын қатынас (бұл қатынастар қылмыстың жағдайын туғызуға қаншалықты әсер етті?)
* қылмыстың ... және ... ... ... ... әрекеті не әрекетсіздігі қылмысқа қаншалықты ықпал етеді?)
* құрбанның қылмыстан кейінгі мінез-құлқы (құқық қорғау органдарына жүгінді ме, әлде ақиқатты анықтауға кедергі ... ... ... сипаттағы шаралар (жәбірленушілердің қорғану мүмкіндіктері қандай?)
* қылмыс арқылы келтірілген зардаптың орнын толтыру ... ... ... ... қысқаша қылмыс жәбірленушілерінің тұлғасы мен мінез-құлқы деп те айта салуға болады.
Криминологияда vіctіma (құрбан) түбірінен тұратын үш түрлі ұғым қолданылады. Олар - ... ... және ... Оның ... ... ... ілім ... айттық, ал виктимизация болса, адамның қылмыс құрбанына айналу процесін білдіреді.
Виктимділік - ... тән ... не ... ... байланысты тұлғаның қылмыс жәбірленушісіне айналып кету бейімділігі. Ол бейімділік оның өз мінез-құлқына да тәуелді бола алады немесе оған ... ... де өмір сүре ... ... ... қарай:
1) белсенді жәбірленушілер - қылмыскерді ... ... оған ... ... ... абайсыз қоздырушылар т.б.
2) бастамашы жәбірленушілер - ... ... ... ... ... осы ... өзіне зиян келтіруге әкеп соғады: лауазымына қарай, қоғамдағы жағдайына қарай, жеке ... ... ... ... ... ... ... - әр түрлі себептермен қылмыскерге қарсылық көрсетпейтін құрбандар: қарсылық көрсетуге объективтік қабілетсіз, қарсылық көрсетуге объективтік қабілетті.
4) ... ... - қай ... ... де ... ... жәбірленушілер: ешқандай да жағымсыз кейіпте болмаған және жәбірленуші ситуацияны сыни бағамдай алған.
5) ... ... ... - өмір жағдайын дұрыс, сыни көзбен бағалай алмайтындар: білім деңгейі төмен, ақылы кем, кәмелетке толмаған, қариялар, сырқат құрбандар. Сол ... осы ... ... ... ... және сырқаты болмаса да бағамдай алмайтындар бар. Мысалға, ... ... ... ... ... ... ... берген жігіттерді деп топшалайды. Осылайша, бұлар көліктен түсіп жатақханаларына қарай кетіп бара жатып, жаңағы жігіттердің де түсіп қалғанын аңғарады. ... кеп отыр ... ... олар енді ... еріп келе жатқан жігіттер тезірек жетіп алу үшін баяу жүре ... Ал ... ... бере ... ... ... ала ... (тонау). Ситуация шынымен де қауіпті болса, оны дәл сол күйінде ... ... өңі ... күйде бағалайтын құрбандар бұлар.
Кейбер зерттеулерге қарағанда жәбірленушілер 26,5%-нде қарсылық көрсетсе, 29,4%-нде ... ... ... 33,4%-нде қылмысқа қолайлы жағдай туғызған, ал 10,7%-нде қылмыс жасауды өздері қоздырған.
Әйел ... ... ... ... жәбірленушілер мінез-құлқынның жөні бөлек. 38,6%-нде жәбірленушілер алкогольдік мас күйінде болған, ... ... 92,8%-і ... ... ... ... (Криминология (под ред. В.В.Орехова). СПб., 1992. С.133.). Олардың мінез-құлқында маңызды болып адамдармен танысудағы кездейсоқтық, сақ ... ... ... ... ... қылмыстарының 13%-нде қылмыскерге жәбірленушінің тиісуі, алдын ала уәде беру сияқты итермелейтін жағдайлар болған.
Әлбетте, деген ... ... тағы ... ... ... ... де өздері дайын қақпанға бас сұғады.Шекара ашылған уақыттан бастап мыңдаған ... мен ... адам ... ... ... ... деген жарнамаға сеніп жалған құжаттардың көшірмелерін ғана көрсеткен алаяқтарға қаншама қыздар өздері келіп тіркеліп, өз қаражаттарына виза жасатып, өз ... ... ... ... ... ... Ол кездері барлық екі жүзге тақау мемлекетпен ... ... ... мен ... орнықпаған болатын, тіпті адам саудасын жазалайтын заң да жоқ еді. Көптеген ... сол ... ... әлі де елдеріне қайта алмай жүр.
Сол сияқты, ТМД көлемінде орын алған атақты Сергей Мавродидің ұйымдастырған АҚ қаржы ... ... бәрі ... ... ... ... өтеп келгенінен де хабардар. -нің аса ірі мөлшердегі алаяқтық ... ... де ... ... ... ... ... қаржысын салудан тайынбайды. Оның үстіне қазір деген де жарнамалар әр кіреберістерде ілініп тұр. Қазекем ... деп, ,- деп ... ... 20 млн. ... ... естігенде деп үйінде тыпыршып байыз таппайтын адамдар да бар. Осындай адам психологиясының әлсіздігін алаяқтар жақсы пайдалана алады.
Тіпті, ... ... ... ... әр қаласында өзінше бас көтеруде және оларды қамап жатса да қарсылық көрсетіп төбелеске ... ... ... - ол ықтимал жәбірленушілерді сақтандыру арқылы қылмыстың алдын алу. Бірақ ... ... ... ... қонымды әрекеттер жасай бермейді.
Әдебиеттер тізімі
1 Жапарова М.Ж. Әйелдер қылмысы өсіп барады/ Жапарова М.Ж.// Заң және заман журнал. -2009. -№3.- Б. 14 ... ... Ю.М. ... ... и ... преступлений/ Ю.М. Антонян, М.И. Енекеев, В.Е. Эминов.- М., 1996. - 321с.
3 Бартол Курт Психология криминального поведения. ... 2005. ... ... А.Н. ... ... ... / А.Н. Леонтьев. - М., 1991.-187с
5 Асмолов А.Г, Психология личности / Асмолов А.Г. М., 1990. - 313с.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жәбірленуши тұлғасының психологиялық анализі7 бет
«Жан күйзелісі жағдайында жасалған кісі өлтіру»61 бет
Тергеу іс- әрекеттеріндегі психологиялық ерекшеліктерінің ғылыми теориялық аспектілері60 бет
Қылмыс істеу сатылары10 бет
Қылмыстық ізге түсудің түсінігі64 бет
Астық түйір массасының жалпы сипаттамасы4 бет
Мүсін бұзылуы (бастауыш сынып балалары)18 бет
Тиімділік инвестиция анализі4 бет
Тұлға мәселесін теориялық тұрғыдан шолу8 бет
Холдингті компаниялардың және олардың қатысуымен компаниялардың бірігуі47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь