"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."

Атмосфера Жердің ауа қабатын құрайды. Оның жоғарғы шекарасы аса анық емес. Жеке иондардын. шамамен 2000 км биіктікте де байқалатындығы белгілі болып отыр.
Атмосфераның төменгі шекарасы — Жер беті болып саналады. Бірақ бұл шекара да дәл емес. Өйткені ауа Жердің ішкі қабаттарына да өте алады. Сонымен бірге ол мұхит және теңіз суларында да ерітінді түрінде кездеседі.
Атмосфера Жер бетіндегі өмірдің кепілі. Ол Жерді және Жер бетінде өмір сүретін органикалық дүниені ультракүлгін сәулелердің зиянды әсерінен, сонымен бірге ірілі-ұсақты метеориттердің бомбылауынан сақтайды. Атмосфераньщ өзі өте маңызды геологиялық агент (әсер) болып саналады. Ол тау жыныстарының үгілу процесінде ең басты роль атқарады.
Атмосфераның жалпы массасы ~ 5,15-105 т, басқаша айтқанда жер массасының миллионнан бір бөлігін құрайды. Атмосфера массасы-ныың көпшілігі (90%) жер бетінен 16 км-ге дейінгі аралыкты алып жатыр. 100 км-ден жоғары биіктікте жалпы атмосфералық ауа массасының миллионнан бір бөлігі ғана орналасқан, ал 30 км-ден жоғары қарай оның көлемі бір проценттен аспайды.
Атмосфера газдардың қоспасынан құралған. Соны-мен қатар, оның құрамында азда болса қосымша су буы мен шаң-тозаңдар да бірге кездеседі.
Атмосфераңың негізгі құрамы: азот (78,08%), оттегі (20,95%), аргон (0,93%), көмірқышқыл газы (0,03%) болып саналады. Олардың жалпы мөлшері 99,99%, ал қосымша компоненттердің, атап айтқанда озон, сутегі, инертті газдар (Не, Nе, Кг, Хе) және т. б. элементтердің мөлшері 0,01% Солардын, қатарында, өте аз мөлшерде каллоидты бөлшектер, яғни әр түрлі жолдармен пайда болған (ғарыштық және антропогендік) индустриялық түтін, атомдық жарылыс заттары және т. б. шаң-тозаңдар бірге кездеседі. Ауа қабатының ауыспалы және тез өзгергіш компоненттері — радиациялық озон, SО2 NО2 О2 NН3 (өндірістік) болып есептеледі.
Жер бетінде тоқтаусыз жүріп жатқан экзогендік геологиялық процестер үшін оттегі, көмірқышқыл газы және су буы өте маңызды роль атқарады. Оттегі әр түрлі табиғи заттардың тотығуын және организмдердің ауамен дем алысын (тынысын) қамтамасыз етеді. Ауа-ның құрамындағы озон (О3) атмосфера қабатының 70 км биіктігіне дейін кездеседі. Әсіресе 20—30 км биіктіктерде атмосфера құрамында озонның болуы, Жерді ультракүлгін және т. б. зиянды ғарыштық сәулелердің әсерінен сақтайды.
Атмосфераның аз болса да өте маңызды бір бөлігі — су буы болып саналады. Су буы бүкіл атмосфера көлемінің 3%-ін ғана алып жатады. Су буынын, көпшілігі ауа қабатының 3000 м-ден төменгі бөлігінде кездеседі, ал 10—15 км-ден жоғары қарай оның мөлшері жоқтың қасы деуге болады.
Ауа қабатының кейбір бөлігінде су булары әдеттегіден көбірек жиналған жағдайда конденсациялық процестерге байланысты бұлттар түзіледі. Кейінірек, олар су тамшыларына немесе мұз кристалдарына айналып, жауын-шашын (жаңбыр, қар және бұршақ) түрінде жерге қайта оралады.
Көмірқышқыл газы және су булары Жер бетіндегі температура шамасын реттеп отыратын регулятор ролін атқарады.
1 О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
2 "Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
        
        Семей қаласы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез
Орындаған:Айдосова Л.А
Тексерген:Татенов А.Б
Топ:БЛ-209
Семей 2014-2015
Атмосфера Жердің ауа қабатын ... Оның ... ... аса анық ... Жеке иондардын. шамамен 2000 км биіктікте де байқалатындығы белгілі болып отыр.Атмосфераның төменгі шекарасы -- Жер беті ... ... ... бұл шекара да дәл емес. Өйткені ауа Жердің ішкі қабаттарына да өте алады. Сонымен бірге ол ... және ... ... да ... ... ... Жер ... өмірдің кепілі. Ол Жерді және Жер бетінде өмір сүретін ... ... ... сәулелердің зиянды әсерінен, сонымен бірге ірілі-ұсақты метеориттердің бомбылауынан сақтайды. Атмосфераньщ өзі өте маңызды геологиялық агент (әсер) болып саналады. Ол тау ... ... ... ең ... роль ... ... массасы ~ 5,15-105 т, басқаша айтқанда жер массасының миллионнан бір бөлігін құрайды. ... ... ... (90%) жер ... 16 ... ... аралыкты алып жатыр. 100 км-ден жоғары биіктікте жалпы атмосфералық ауа массасының миллионнан бір бөлігі ғана орналасқан, ал 30 км-ден жоғары ... оның ... бір ... аспайды.
Атмосфера газдардың қоспасынан құралған. Соны-мен қатар, оның құрамында азда болса қосымша су буы мен шаң-тозаңдар да бірге кездеседі.
Атмосфераңың негізгі ... азот ... ... ... ... (0,93%), ... газы (0,03%) ... саналады. Олардың жалпы мөлшері 99,99%, ал қосымша компоненттердің, атап айтқанда озон, сутегі, инертті газдар (Не, Nе, Кг, Хе) және т. б. ... ... 0,01% ... ... өте аз ... ... ... яғни әр түрлі жолдармен пайда болған (ғарыштық және антропогендік) индустриялық түтін, атомдық жарылыс заттары және т. б. шаң-тозаңдар бірге ... Ауа ... ... және тез ... ... -- радиациялық озон, SО2 NО2 О2 NН3 (өндірістік) ... ... ... ... ... ... экзогендік геологиялық процестер үшін оттегі, көмірқышқыл газы және су буы өте ... роль ... ... әр ... ... ... тотығуын және организмдердің ауамен дем алысын (тынысын) қамтамасыз етеді. Ауа-ның ... озон (О3) ... ... 70 км ... ... ... Әсіресе 20 -- 30 км биіктіктерде атмосфера құрамында озонның болуы, Жерді ультракүлгін және т. б. ... ... ... әсерінен сақтайды.
Атмосфераның аз болса да өте маңызды бір бөлігі -- су буы ... ... Су буы ... ... ... 3%-ін ғана алып ... Су ... көпшілігі ауа қабатының 3000 м-ден төменгі бөлігінде кездеседі, ал 10 -- 15 ... ... ... оның мөлшері жоқтың қасы деуге болады.
Ауа қабатының кейбір бөлігінде су булары ... ... ... ... ... ... ... бұлттар түзіледі. Кейінірек, олар су тамшыларына немесе мұз ... ... ... ... қар және ... ... ... қайта оралады.
Көмірқышқыл газы және су булары Жер бетіндегі температура шамасын реттеп отыратын регулятор ролін ... ... газы ... ... және олардьщ демалысы кезінде, сонымен қатар вулкандық атқылау процестері кезінде де бөлініп шығып, ауа ... ... ... ... ... өсімдіктердің дем алысына жұмсалады.
Ауа массасы әр уақытта да ... ... ... ... ... Жер ... жеке ... материктер мен мұхиттар әр түрлі ендіктерде әр түрлі мөлшерде қызу ... ... ... ... ... және ... ... байланысты периодты түрде қайталана соғып отыратын желдер (бриздер, муссондар, ... ... және ... ... ... Ауа ... қозғалысы -Жер бетінің жеке аудандарының температуралық өзгерістеріне, басқаша айтқанда, ауа райының ... ... әсер ... ... ... қарай әр түрлі қабаттарға жіктеледі (III. 4-сурет). Атмосфераның төменгі бөлігі (полюстер тұсында 8 -- 10 км; ... ... 16 -- 18 км) -- ... одан ... қабат (55 км-ге дейін) -- стратосфера, келесі қабат (55 км-ден 80 км-ге ... -- ... одан ... ... (80 ... 800 ... дейін) -- термосфера, ең соңғы кабат (800 км-ден жоғары қарай) -- ... деп ... ... ... ... ... (мезотермо мен экзосфера) ионосфера деп те атайды.
Геология үшін тропосфера қабатының ... ... ... бұл ... жер ... тікелей шекаралас. Сондықтан да тропо-сфера қабаты жер бетіндегі экзогендік геологиялык процестерге көп әсерін тигізеді. Жоғарыда айтылрандай газды компоненттердің және су ... ... ... ... ... бөлігі тропосфера қабатында кездеседі. Бұл қабаттың төменгі жағында ор-таша жылдық температура +!5°С ... ал ... ... ... температура біртіндеп төмендей (шамамен әрбір километр сайын 6°С) бастайды. Тропосферанын, жоғары бөлігінде ауа температурасы 60°С-қа дейін (полярлы аймактарда), ал кейде 80° -- ... ... ... ... төмендейді.
Тропосфера қабатындағы су булары ең алдымен бұлтқа, кейінірек ... ... Жер ... жауын-шашын барлық аудандарда бірдей болмайды. Егер жыл сайын жауын-шашын мөлшері Жер бетінен бура ... су ... көп ... ... ... климат, ал керісінше су буының мөлшері жауын-шашыннан артық болған жағдайда құрғақ (аридты) климат қалыптасады.
Ауа қабатының ... ... ... тропосфераның ерекшелігі болып саналады. Ауа қабатының қозғалысы температуралық айырмашылыққа және ыстық ауа мен суық ауаның арасындағы тығыздық айырмашылықтарымен тікелей байланысты.
Стратосфера ... ... ... ... ... сайын ~ 1 -- 2°С-қа біртіндеп жоғарылап отырады. Стратосфераның жоғарғы шекарасында температура шамасы 10°С-қа дейін жетеді. Температураның бұл ... озон ... ал ... ... болуы ультракүлгін сәулелердің (Күн радиациясы кезінде бөлініп шығатын) оттегімен әрекеттесуіне байланысты деп саналады. Осындай жолмен пайда болған озон ультракүлгін ... жаңа ... өз ... ... ... ... ... жылу энергиясын бөліп шығарады. Сонымен, стратосфера қабатында тік және көлбеу бағытталған ауа қозғалысы ылғи байқалып отырады.
Ғалымдардың тұжырымы бойынша біз ... жасы 10-12 млрд жыл, ал ... - 5 ... ... - 4,5 млрд жыл ... ... ... аккрециясы біріншілік атмосфераның жеңіл молекулаларының әсіресе, гелий мен ... ... ... ... ... ... шағылысуының нәтижесінде температураның төмендеуі қатты қыртыстың түзілуіне әкеледі. Бұл процеске белсенді вулканизм кедергі ... бұл ... көп ... газдардан екіншілік атомсфера түзіледі. Оның құрамында Н2-ден басқа СН4, NН3, және Н2О болады.
Н2СО3 сияқты көмірқышқылы аз болды, ал оны жер ... Fе2 ... ... ... Шамамен 1 млрд жылда атмосфера қалпына келді және мұнда абиогенді процесстердің түзілуіне және көптеген қосылыстардың ... ... ... ... ... Н2-ң жоғалуы, құрамында көп мөлшерде N2 - сі СО2-і және су буы бар ... ... ... ... Жер ... ... ... ультрафиолетті сәулесінің әсер етуімен су мен су буының жауылуы жолымен жинақтайды. Осыдан 3,5 ... Жыл ... күн ... көмегімен фотосинтезді жүргізуге қабілетті хлорофильді ағзалар пайда болды. Бұл ағзалар күн ... ... ... ... ... ... ... Фотосинтез нәтижесінде атмосфера құралы оттегімен толығып, төртіншілік атмосфераның түзілуіне жағдай туды.
Қайта қалпына келетін екіншілік атмосфрераға үлкен ... ... әсер ... қысқатолқынды ультракүлгін сәуле, Күннің иондаушы сәулесі, электрлік разрядтар, вулканнан туған жылудың жергілікті қайнар көздер. Осы ... ... ғана ... ... ... ... бұл ... барысында аралық өнімдер, яғни этилен, этан, формальдегид, мочевина сияқты заттардан алдымен мономерлер, кейін полимерлер түзіледі. Тұну, бөлшектену, жабысу, сору ... ... ... (лай, ыстық лава) беткейінде синтетикалық процестер жүріп ... Осы ... ... өнімдер арасында 14 аминоқышқылы, пурин, пирамидин, қант, АМФ,АДФ,АТФ, май қышқылы, порфирин сияқты биологиялық маңызды қосылыстар табылған.
Протепоидтар мен нуклейн ... ... ... ерте ... ... ... болжауы бойынша нуклейн қышқылы молекуласының тез, әрі ... ... бір ... ... ... келетін протенойд әсер етті, ал екінші жағынан нуклеин қышқылының өзі-өзіне сәйкес келетін белокты иодтай бастады
Фотосинтез процесіне де ... ... ... ... ... ... тән бұл үрдіс су, көмірқышқыл газы мен өсімдіктер сіңірген күн сәулесінің энергиясынан түрлі органикалық қосылыстар түзеді. Алайда алғашқы фотосинтездеуші ... ... ... жер ... ... ... шын мәнінде балдырлар емес, бактериялар болып саналатын көк-жасыл балдырлар сияқты болса керек. Дәл қазір Жерде олардың ролі айтарлықтай емес, ал ол ... ... тек сол ... мен ... ... ... ... тіршілік еткен. Біртіндеп олар фотосинтез процесінің нәтижесінде қоршаған ортаға бос оттегіні бөліп, өздерінің тіршілік ортасын өздерінен ... тірі ... ... ... тіршілік етуіне жағдай жасаған. Осы жаңа жағдайларда, бос оттегі пайда болған соң тыныс алу процесі мүмкін болды.
Қазіргі кездегі ... ... тірі ... ... ... пайда болуына себеп болған процестердің теориялық реттілігі
Ферментация
(Хемосинтез)
Фотосинтез
Тыныс алу
Органикалық қосы-
лыстар + ... + Н2О + ... ... + О2
О2 + орган. қосылыстар = энергия +
+ Н2О + СО2
Оттексіз ортадағы
организмдер
Өсімдіктер
Жануарлар
Осылайша, биотаның түзілуі химиялық процестердің ... ... ... ... басталады. Бұл процестердің реттілігін схема түрінде төмендегіше беруге болады: амин қышқылдары белок молекулалары күрделі көмірсулар ферментация ... ... алу. ... алу - ... кері ... - оның нәтижесінде өсімдіктерге қажетті көмірқышқыл газы бөлініп қана қоймайды, сонымен қатар өте көп мөлшерде ... ... ... ... эволюция ерте кезеңдерінде-ақ түрлі өзгерістерге ұшырап алдымен биохимиялық, кейін биологиялық эволюцияға айналды. Жер ... ... ... ... атмосферадан түзіле алмаған болар еді. Пайда болған тіршілік үздіксіз эволюция процесін басынан ... және ... ... эволюция ең алғашқы организмдер алғаш рет өздерін өздері жасай ... ... ... ... ... ... белок молекулаларын жасай алатын нуклеин қышқылдарының түзілуінен басталды.
Биохимиялық эволюция теориясын төмендегі схема бойынша беруге болады. Коацерваттар мен органикалық заттардың ... ... ... ... ... орын ... нәтижесінде коацерваттардың тұрақтылығын қамтамасыз ететін қарапайым клеткалық мембрана пайда болды. Коацерватқа өздігінен көбейе алатын молекуланың енуі нәтижесінде өсу ... ... ... ... ... ... ... клетканың (прокариоттардың) эволюциясы 1 млрд тан астам жылға созылды. Алғашқы бір ... ... ... ДНК ... бар ... ... ... мен көк-жасыл балдырларды еске түсіреді. Бұл ең ертедегі ... жасы 3.3 млрд ... ... ... (шамамен бұдан 2 млрд. жыл бұрын) клеткада ядро пайда болады. Бұл бір клеткалы ядросы бар организмдер эукариоттар деп ... ... ... олардың 25-30 мыңдай түрлері бар.
Шамамен 1 млрд пен 2 млрд жыл ... ... ... ... ... ... ... болуына байланысты тез қарқынмен дамыды. Осыған байланысты ... ... ... ... ... мүмкіндіктері ұлғайды.
1 млрд жыл бұрын алғашқы көп ... ... ... ... барлық тірі организмдер екі патшалыққа бөлінді- өсімдіктер және ... ... 1) ... ... мен ... ... 2) қоректену типі; 3) қозғалуға қабілеттілігі бойынша үш топқа бөлінді.
Патшалыққа бір ғана ... ... ... ... ... ... бөлінді. Мысалы, кораллдар, моллюскалар мен өзен губкасы қозғалмай тіршілік ... ... де олар ... жатқызылды. Насеком қоректі өсімдіктер қоректену типі бойынша жануарларға жатады. Сонымен бірге ауыспалы типтер де бар, мысалы, ... ... ... сияқты қоректенеді, ал қозғалуы жануарлар сияқты.
1 млрд жыл бұрын көп ... ... ... ... ... процесінің күрт қарқындауына әкеліп, мұхиттағы балдырлар өздерін қоршаған ортаға млн-даған тонна оттегі бөліп, Жердің атмосферасының озон ... ... ... пен сулы ... ... ... гөрі ... формаларының эволюциясына дайындай бастады.
Бұл кезең шамамен 400 млн жылға созылды да, бұдан 580 млн жыл бұрын мұхиттағы ... аса ... ... әкеп ... ... ... ... осы кезеңінде атмосферада фотосинтездің негізгі компоненттері - көмірқышқыл газының мөлшері жоғары, ал оттегі аз ғана ... ... ... ... ... атмосферадағы СО2 концентрациясы 0.1-0.4% қана болды. Көмірқышқыл газының бұндай концентрациясында автотрофты өсімдіктердің ... ең ... ... ... және ... ... түзілген биомассаның өте көп мөлшері толып жатқан өзгерістерге ... ... ... ... ... ... ... мол қорын жасаған болар еді. Палеозойдың басына қарай ... ... ... ... ... ... СО2 концентрациясы азая бастады. Бұл үрдіс олигоценде ... ... ... ... оның ... ең төменгі шегіне жетті. Бұнымен бірге автотрофты өсімдіктердің массасы және Жер бетіндегі барлық тірі организмдердің массасы ... ... ... ... ... ... органдары олардың атқаратын функцияларына байланысты дифференциацияла-нып, скелет, қозғалу, ас қорыту, тыныс алу, қан тамырлары, нерв системалары мен сезім органдары ... ... алу ... ... қозғалуы мен өсуі үшін қажетті энергияға айналды. Ал энергияның артық қоры жануарлардың ... табу ... ... ... ... үшін олар ... ... қалыпта ұстап, әртүрлі жағдайларда тез және дәл шешім қабылдауды қажет етті. Яғни, биологиялық эволюция процесі мидың пайда болуына әкеп ... 65 млн жыл ... ... ... 9 км алып ... ... ... нәтижесінде экологиялық жағдай күрт өзгерді. Экологиялық катастрофаның нәтижесінде жануарлардың арасындағы сан жағынан басым болып саналатын динозаврлар жойылып кетті де, ... ... ... үстемдік құрған сүт қоректілер қарқынды дамыды.
ХVІІІ-Х1Х ғасырларда ғалымдар өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің систематикасын жасау үшін көп жұмыстар жүргізді. Биологияда ... деп ... ... ... ... ... мен ... олардың структуралық ерекшеліктеріне қарай классификацияланды. Негізгі структуралық ... ... түр ... ал одан ... ... ... ... классты құрады.
Қазіргі кезде Жер бетінде өсімдіктердің 500 000 мыңдай, жануарлардың 1,5 млн ... бар, ... ... ... - 70 мыңдай, олардың 16 мыңы құстар, сүт қоректілердің - 12 540 түрі бар
Тіршілік формаларының дамуындағы ... мен ... ... ... ... және ... бөлімдер, радиометриялық даталар
Тірі организмдердің
эволюциясындағы
Негізгі оқиғалар
Эралар
Кезең
Дәуір
Кайназой, 65 млн жыл
Төрттік, 2.5 млн жыл
Голоцен ... ... ... ... 65-2.5 млн ... млн жыл
Соңғы гоминидтер
Миоцен 22-6 млн жыл
14 млн жыл бұрынғы қарапайым гоминидтер - ... 36-22 млн ... ... ... 58-36 млн ... жылқылар
Палеоцен 65-58 млн жыл
Сүт қоректі тышқан тәрізді жануарлар Cynognathus эволюциясының ... ... млн ... 145-65 млн ... мен ... ... 65 млн жыл ... - динозаврлар жойылды, сүт қоректілер эволюциясы
Юра 210-145 млн жыл
Динозаврлардың жаппай ... 167 млн жыл ... ... ... ... ... архиоптерикстер);
150 млн жыл бұрын алғашқы сүт қоректілер
Триас 255-210 млн жыл
Қылқан ... ... ... 280-255 млн жыл
Динозаврлар: сүт қоректі
Бауырымен жорғалаушылар.
Таскөмір 360-280 млн жыл
Ормандар, насекомдар, амфибиялар, 290 млн жыл бұрын, ... ... ... 415-360 млн ... ... шығуы (алғашқы амфибиялар-ихтиостегиялар) - балық құйрықты жануарлар
Силур 465-415 млн жыл
Өсімдіктердің құрлыққа шығуы, және ... ... ... ... 520-465 млн ... ... ... пайда болуы; қарапайым балықтар.
Кембрий 580-520 млн жыл
Түрлі теңіз омыртқасыз
дары
Докембрий, магмалық және метаморфоздық жыныстар; бөлімдері мен кезеңдері ... млн ... ... мен өсімдіктерге бөлінуі: қарапайым теңіз
жануарлары, жасыл балдырлар.
2000 млн ... - ... бір ... ... млн ... - ... бір клеткалы организмдер: бактериялар, көк-жасыл
Балдырлар
4500 млн жыл
Тіршіліктің пайда болуы: аминқышқылдары,белок молекулалары, коацерват
тар, ... млн ... ... ... ... заттардың түрлі агрегат күйлеріне дифференциациялануы.
Қолданылған әдебиеттер:
1 ... ... ... ... ... Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
2 ... ... 9 том

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез6 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез туралы4 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез туралы ақпарат7 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы.фотосинтез9 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы5 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет
Жалпы биология9 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет
Өндірістің даму қарқыны және қоршаған ортаға түсетін салмақ4 бет
"Оттегімен емдеу әдістері"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь