Сюжеттік – рольдік ойын туралы педагогикалық зерттеулер

Адам іс-әрекетінің ерекше түрінің бірі – ойынның пайда болуы туралы зерттеушілердің көпшілігі өз еңбектерінде ойын – өнер мен көркемдік іс-әрекеттің алғашқы қадамы деп түсіндіріледі. Ойында шындықтың көрінісі, оның образды сәулесі қылаң береді. Өмірдің әр түрлі құбылыстары мен үлкендердің әр түрлі әрекеттеріне еліктеу ойынға тән нәрсе. Ойын кезінде шартты түрде мақсаттар қойылады, ал сол мақсатқа жету жолындағы іс-әрекет бала үшін қызықты.
Ойын балаларға ақыл-ой, адамгершілік, эстетикалық тәрбие берудің маңызды тетігі деуге болады. Балалар ойын барысында:
1) Өзін еркін сезінеді.
2) Ізденімпаздық тапқырлық әрекет байқатады.
3) Сезіну, қабылдау, ойлау, қиялдау секілді түрлі психикалық түйсік пен сезім әлеміне сүңгиді.
Педагогика бала ойынына ерекше мән беріледі. Өйткені балалық шақтың түйсігі мен әсері адамның көңіліне өмір бақи өшпестей із қалдырады. Бала ойын арқылы өзін толытқан бүгінгі қуанышын, ренішін, асқақ арманын, мұрат-мүддесін бейнелесе, күні ертең сол арман қиялын өмірде жүзеге асыруға мүмкіндік алады. Ойын баланың көңілін өсіріп, бойын сергітіп қана қоймай, оның өмір құбылыстары жайлы таным түсінігіне де әсер етеді.
Балалар ойын арқылы тез табысып, жақсы қарым-қатынас жасайды, сол қарым-қатынас барысында:
1) адамдар іс-әрекеттің жақсы жақтарын аңғарады, жағымды ойлауды үйренеді.
2) жанындағы адамдарды ұнатып, жақсы көре біледі, оларды қуантуға асығады.
3) бір-біріне көмектесе біледі, жанашырлық сезімі оянады, қамқорлық жасай біледі.
4) кешірімді болуға, өзгені ренжітпеуге тырысады.
Халқымыз ойынға тек балаларды алдандыру, ойнату әдісі деп қарамай, жас ерекшеліктеріне сай олардың көзқарастарының, мінез-құлқының қалыптасу құралы деп те ерекше бағалаған. Ойынға басшылық жасау кезінде бұйыруға болмайды.Егер тәрбиеші баланың эмоциясына, қиялына әсер ету арқылы олардың қызығушылығын арттыра түссе, онда баланың құштарлығы өсіп, ойынға құмарта түседі. Балалардың іс-әрекетін ұйымдастыруда әр тәрбиеші өзінің әдісін баланың психологиялық және физиологиялық дамуын ескере отырып іске асырады. Ненің жақсы, ненің жаман екенін ойын үстінде ауызекі сөйлесу барысында түсінеді. Ойын балаларға өмірде кездескен қиыншылықтарды жеңудің жолын үйретіп қана қоймайды, ұйымдастырушылық қабілетін қалыптастырады. Күнделікті өмірдегі қиындықтың бірі күтпеген жағдайлардағы адамның өзін ұстай білмеуі болып табылады. Әдеттен тыс жағдайға тап келген адамның дұрыс шешім жасай алмауы жиі кездеседі. Осындай жағдайларды яғни, сюжеттік-рөлдік ойындарды сахнада ойнап көрсету балалардың бойындағы жағдайды ойластыру және одан шығудың жолын табу қабілетін дамыту әдісі болып табылады. Бұдан басқа, осыған ұқсас ойындарда бала басқалармен өзара әрекет жасай білуге, өзінің әрекеттерін басқалармен ақылдаса отырып шешуге үйренеді. Сюжеттік-рөлдік ойындарды сабақ үстінде де, үзілісте де, бос уақытта да, өткізілетін ертеңгіліктер мен кештерде дидактикалық, қосымша материал ретінде пайдалануға болады. Демек, ойын арқылы балаларды өмірге ең қажетті қасиеттерге: өжеттілікке, іскерлікке, жауапкершілікке, ептілікке тәрбиелейміз.
1. Балабақшаға арналған ойыншықтар мен құралдар:. - Алматы: Мектеп, 1988. - 183б.
2. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту методикасы:. Алматы – 1981 ж.
3. Балабақша журналы №10, 2009 ж, 12 б.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы ... ... ... - ... ойын туралы педагогикалық зерттеулер
Орындаған: п-223 топ студенті
Касимжанова Мәдина
Тексерген: ... ... ... ... ... бірі - ойынның пайда болуы туралы зерттеушілердің көпшілігі өз еңбектерінде ойын - өнер мен көркемдік іс-әрекеттің ... ... деп ... ... ... көрінісі, оның образды сәулесі қылаң береді. Өмірдің әр түрлі құбылыстары мен ... әр ... ... ... ... тән ... Ойын ... шартты түрде мақсаттар қойылады, ал сол мақсатқа жету жолындағы іс-әрекет бала үшін ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбие берудің маңызды тетігі деуге болады. Балалар ойын барысында:
1) Өзін еркін сезінеді.
2) Ізденімпаздық тапқырлық әрекет ...
3) ... ... ... ... ... ... психикалық түйсік пен сезім әлеміне сүңгиді.
Педагогика бала ойынына ерекше мән беріледі. Өйткені балалық шақтың түйсігі мен әсері адамның ... өмір бақи ... із ... Бала ойын арқылы өзін толытқан бүгінгі қуанышын, ренішін, асқақ арманын, мұрат-мүддесін бейнелесе, күні ертең сол арман қиялын ... ... ... мүмкіндік алады. Ойын баланың көңілін өсіріп, бойын сергітіп қана қоймай, оның өмір құбылыстары жайлы таным ... де әсер ... ... ойын ... тез ... ... ... жасайды, сол қарым-қатынас барысында:
1) адамдар іс-әрекеттің жақсы жақтарын ... ... ... үйренеді.
2) жанындағы адамдарды ұнатып, жақсы көре біледі, оларды қуантуға асығады.
3) бір-біріне көмектесе біледі, жанашырлық сезімі оянады, қамқорлық ... ... ... ... ... ренжітпеуге тырысады.
Халқымыз ойынға тек балаларды алдандыру, ойнату әдісі деп қарамай, жас ерекшеліктеріне сай олардың көзқарастарының, мінез-құлқының қалыптасу ... деп те ... ... ... ... жасау кезінде бұйыруға болмайды.Егер тәрбиеші баланың эмоциясына, қиялына әсер ету арқылы олардың қызығушылығын арттыра түссе, онда баланың құштарлығы өсіп, ... ... ... ... ... ... әр ... өзінің әдісін баланың психологиялық және физиологиялық дамуын ... ... іске ... ... жақсы, ненің жаман екенін ойын үстінде ауызекі сөйлесу барысында түсінеді. Ойын балаларға ... ... ... ... ... ... қана қоймайды, ұйымдастырушылық қабілетін қалыптастырады. Күнделікті өмірдегі қиындықтың бірі ... ... ... өзін ... ... болып табылады. Әдеттен тыс жағдайға тап келген адамның дұрыс шешім жасай алмауы жиі кездеседі. Осындай ... ... ... ойындарды сахнада ойнап көрсету балалардың бойындағы жағдайды ойластыру және одан шығудың ... табу ... ... ... болып табылады. Бұдан басқа, осыған ұқсас ойындарда бала басқалармен өзара әрекет ... ... ... ... басқалармен ақылдаса отырып шешуге үйренеді. Сюжеттік-рөлдік ойындарды сабақ үстінде де, ... де, бос ... да, ... ертеңгіліктер мен кештерде дидактикалық, қосымша материал ретінде пайдалануға болады. Демек, ойын арқылы балаларды ... ең ... ... ... ... ... ептілікке тәрбиелейміз. Ойын - балалар үшін оқу да, еңбек те. Ойын айналадағы дүниені ... ... Ойын ... ... ... ... жеңу ... үйретіп қана қоймайды, ұйымдастырушылық қабілетін қалыптастырады. Тиімді қолданылған ойын түрлері мұғалімнің түсіндіріп отырған материалын, оқушылардың зор ынтамен тыңдап, толық ... ... ... ... ... ... аңсары сабақтан гөрі ойынға ауыңқырап тұрады. Қызықты ойын түрінен кейін олар тез ... ... ... ... ... ... В.А.Сухомлинскийдің сөзімен айтқанда, . Ойын дүниеге қарай ашылған ... ... ... ... Ол ... ... рухани сезімі жасампаз өмірімен ұштасып, өзін қоршаған дүние туралы түсінік алады. ... ... ... шақ 3-тен 6-7-ге ... жас -- ... ... ... айрықша кезең болып табылады. Дәл осы жаста ішкі ... өмір және ... ... реттеу пайда болады. Бұл ішкі өмір жалпы түсініктер бойынша әрекет ету қабілетінде, баланың қиялында, ... ... ... және ... ... ... ... танылады.Осы маңызды қасиеттер мен қабілеттердің барлығы, ересектермен әңгімелесуде, мамандар сабақтарының ... ... ... ... туындайды. Осындай ойында балалар ересектердің рөлдерін ойнап, өздері арнайы құрастырған ойын жағдайларында, ... ... ... ... ... және олардың арасындағы қарым-қатынасты қайта орындайды Еркін сюжетті-рөлді ойын -- мектепке дейінгі жастағы балалар үшін ең ... ... Оның ... -- ... ... бала ... ... сезінеді, тәжірибелік туынды іс-әрекеттегі қарсылықтарға тап болып, қиынға түсетіндердің барлығы -- ... ... және ... оған ... ... ... ... қатар, педагогикалық әдебиетте балабақшадағы балалардың ойын іс-әрекеті тиісті деңгейіне жете алмайтыны туралы мәселе бірнеше рет көтерілген болатын. Ойын -- кез ... ... ... ... ... болмайды -- ересектер тарапынан қалыптастырылады. Балалар ойнай алу үшін олардың саналарында эпизод-әрекеттердің жиынтығы тұрақталу тиіс. Балалар қандай ... ... ... ... білулері қажет және меңгерген білімдерінен тек осындай лайық сәттерді таңдай біліп, оларды ... ... жаңа ... ойлап таба білулері тиіс. Сюжетті ойын бала тарапынан шынайы, сезінетін өнімді талап етпейді, бұл ойында ... ... ... . Бала ... ... ... ... соға алады, бірақ шын мәнінде шегені соға алмайды, ... ауру ... ... ал шын мәнінде бұл мамандығы бала үшін алшақ ... шын ... ... ... ... ... енеді; өзін өзі ойдағыдай таныта алмай қалған жағдайларды қайтадан жатады. Сюжетті ойынның ... ... ... жасына дейінгі баланың тәжірибелік әлемін кеңейтіп, оған ішкі эмоционалдық ... ... ... ... ... ... ... сюжетті ойын -- адамның кез келген іс-әрекеті сияқты -- балада өз бетімен ... ... оны ... өзге адамдар арқылы қалыптасатыны туралы көрсетілген.Сюжетті ойын тақырыбынан тыс өзінің ең ... ... ... ... ... ... ретінде құрылуы мүмкін, күрделі түрінде -- спецификалық рөлдік ара-қатынастардың тізбегі ретінде, аса күрделі түрінде -- әр ... ... ... ретінде құрылуы мүмкін. Көптеген зерттеулер негізінде 3-5 жастағы бала ойнайтын рөлдеріне ... ... ... ... білу керек екендігі, заттармен әрекет ету және рөлі бойынша сөйлеу арқылы жүзеге асыруы ... ... ... ... құру тиіс ... ... Есейе келе, бала ойын барысында әр түрлі оқиғалардың бірізділігін өрістету тиіс, оларды өзінің және 2-3 ... ... ... ... ... сюжетті оқиғаларды рөлдік ара-қатынас арқылы және заттармен ... ету ... ... ... ... ойынға тартып, олармен бірге ойнау үшін тәрбиешінің өзі белгілі бір түрде құрылған сюжетті ойын ... ... ... ... ... ... ... үйрену керек. Ересек адамның ойын процесінде балалардың ұсыныстарын қабылдап, баланың ойластырған ойын әрекетін жалғастыра алу, жаңа ... ... ойын ... енгізе алу, құрастырғанды аяқтау, бала ұсынған оқиғаны өрістету шеберлігінен балалар үшін ересекпен бірлескен іс-әрекеттің тартымды және қалыптастыратын әсердің табысты болуы ... ойын ... ... кейіпкерлеріне (рөлдерге), олардың әрекеттеріне сүйеніп, еркін пайдалану тиіс, әр жастағы балалармен сюжеттерді өрістете алу тиіс. ... ... ... да, өзіндік іс-әрекетері үшін жағдай жасаған кезде де, ересек тарапынан мәжбүрлеу, тақырыптарды, ойын рөлдерін, ойын түрін (өздік немесе бірлескен) міндеттеу ... ... ... ... деген сезім тудырмау тиіс. Жалпы, педагогикалық процесте ойынға қатысты бір бірімен тығыз ... бар екі ... ... ажырату қажет: ойын процесінде жаңа біліктері қалыптасатын балалар мен тәрбиешінің біріккен ойыны, және балалардың өздік ойыны, оған ... ... ... тек ойын ... болу үшін және ... ... ойын біліктер арсеналындағы ойын дағдыларын қолдану үшін жағдай ... ... ... ... ... айналасындағы шындықтың көп жақтылығын көрсетеді. Олар үй ... ... ... ... мен ... ... қарым-қатынастарынан көріністер көрсетіп, замана оқиғаларын (космостық ұшулар, арктикалық экспедициялар) және ... ... ... ... шындық рольді ойындардың сюжеті болады. Балалар араласатын өмір ауқымы неғұрлым кең болса, ойын сюжеті де соғұрлым кең де сан ... ... ... да, ... дейінгі кішкентайлардың ойын сюжеттері шағын, ал мектепке дейінгі ересектердің ойын сюжеттері өте сан ... ... ... ... ... қызы мен ... ... ойындарын ғана емес, колхоз әмірі, көпір салу, космос кораблін ұшыру сияқты ойындарды да ойнайды. Ойын ... әр ... ... ... ойын ... ұзақтығы да артады. Мәселен, үш-төрт жастағы балалар ойынының ұзақтығы бар болғаны 10-15 ... ... ... ... ... ... ... 40-45 минутқа, мектепке дейінгі ересектерінің ойыны бірнеше сағатқа, ... ... ... күнге созыла береді. ... ... ... ... ... ... кішкентайларда да, ересектерінде де қызы мен анасы, балабақша ойындары кездеседі. Бірақ ойын сюжеттері мектепке ... ... ... бәріне ортақ болғанымен ойындардын ойналу сипаты түрліше: бір тақырып ... ... ... ... ... ... ... ойынына қарағанда анағұрлым алуан түрлі. Әрбір жасқа ортақ сюжет төңірегінде ... ... ... ... білу тән. ... ... болып ойнауда балалар дамуының түрлі сатыларын байқауға болады. ... үшін бұл ... ең ... жері -- ... ... Жас сатысы жоғары болғанда бірінші орынға полярлық эпопеяға қатысушылардың сыртқы әлеуметтік қарым-қатынастары мен әлеуметтік сатысы (кімнің жолы ... ... ... ... тағы ... ... ... шығады. Ақырында, моральдық, асқақ сезім түріндегі ішкі әлеуметтік қарым-қатынастардың бәрі өзекті мәселеге айналады. Ұқсас ойындарды ... кез ... ... ... береді, бірақ түрліше ойнайды. Сонымен, сюжетке нұсқау ойынды толықтай сипаттамайды. Сюжетпен қатар рольді ойынның мазмұнын да ... ... ... ... бала нені ... сәт деп ... ... ойынның мазмұны. сол болып табылады. Әр түрлі жастағы балалар тобы ортақ сюжетті ойынға түрліше мазмұн береді. Айталық, кішкентайлар ересектердің қандай да бір ... еске ... ... тек ... бір заттармен белгілі бір қимылды әлденеше рет қайталайды. Заттар арқылы үлкен адамдардың шынайы істерін ... ... ... ... ... ... негізгі мазмұны болып табылады .Мысалы, сәбилер түскі тамақ ішу ойынын ойнағанда қандай да бір ... ... рет ... отырып, нан тіледі, ботқа пісіреді, ыдыс-аяқ жуады. Әйтсе де ... ... ... ... ... ... алдына қоймайды, пісірілген ботқаны тәрелкеге салмайды, таза тұрған ыдыстар жуылады. Мұнда ойын мазмұны тек қана заттар арқылы жүргізілетін қимылдармен ... ... ... кіші ... ... рольді ойындағы сияқты ойын сюжетін жоспарламайды, ол ... ... ... байланысты өздігінен пайда болады. Мысалы, баланың қолында түтік болса, ол дәрігер, ал термометр болса, онда ол ... ... ... ... негізгі талас іс-әрекет жасайтын заттарды иемденуден пайда болады. Сондықтан да бір ... бір ... екі ... ... келе ... ауруды бірнеше дәрігер қарайды, түскі тамақты бірнеше ана пісіреді. Міне, сондықтан да рольдер бір заттан ... ... ... байланысты жиі ауысып отырады. Сонымен бірге мектепке дейінгі кіші ... ... ... ... ... ... ... адамдар арасындағм қарым-қатынас көрінеді. Ойын кезінде адамдар арасындағы қарым-қатынасты толығынан бере білу ... ... ... бағынуға үйретеді. Ойын арқылы балалар үлкендердің қоғамдық өмірімен таныса отырып, адамдардың қоғамдық функңиясы мен олардың арасындағы ... ... ... де ... . Ойын ... өзім ... жасайтын І - сәбилер тобында әлеуметтік және құндылық - мәнді құзыреттіліктерін қалыптастыруды көздедік. Осы жұмыс арқылы біз бала ... ... және ... ... ... өмірде қажет болар қабілеттерді қалыптастырып дамытуды ұстанамыз. Мысалы: І - ... ... ... ... ойыны осы шынайы өмірлік жағдаяттардан туындаған нақты немесе басқа да іс-әрекеттерді орындау ... ... ... ... ... ... Бала кішкентайынан бастап белгілі бір мамандыққа бейімделіп ойнайды. ... ... ... ... түсінген тәрбиеші баланы осы кәсіпке қызықтыра білу үшін ... ... ... әдістерін қолданды. Көздеген мақсат - міндеттеріміз: - достарға деген мейірімді ... - ... ... - ... ... ... -балалардың ойын тапсырмалары мен ережелерін- орындауға бағытталған дербестігін тәрбиелеу; -үлкендерге, құрдастарына деген құрмет сезімін және олардың ойын үстіндегі ... мен ... ... ... ... Ойынды ұйымдастыру алдында біраз жұмыстар жүргізілді: - ... ... ... ... ... - мамандықтар туралы әңгіме өткізу; - техникалық оқу құралдары арқылы автобуспен- таныстыру; өз- ... ... ... ... ... ... жас - тұлғаны қалыптастыруға ең қолайлы кезең, сондықтан, аталған қабілеттер кейін өздігінен ... деп ... жөн. ... ... - қатынастардың басты мазмұны. Ойнап, түрлі ойын рөлдерін орындау барысында балалар ... ... ... ... ... мен ... ... ереже сақтауды үйренеді. Кері жағдайда мағыналы қатынас та, бірлескен ... де ... ... ... ... ... ... дейінгі балаларда өзінің ішкі жан дүниесін танытып, өзін-өзі басқару негізінде адамгершілік-рухани потенциалын дамыту. Қоғамдағы әлеуметтік нормалар мен ... ... ... ... ... Сол ... ... ұрпақ тәрбиесіндегі басты мәселе күнделікті бірлесе атқаратын ойын әрекеті барысында тұлғаны рухани-адамгершілік тұрғысынан ... яғни ... ... ... ... ... ... Балалық шақ - адамның ең бақытты және уайымсыз кезеңі ғана ... ... ... бұл - ... ... қалыптасу кезеңі. Балалық шағында қалыптаспаған нәрселердің орнын үлкен адам кейіннен толықтыра алмайды. Баланы оқуға мұқтаждау барысында біз одан ойынды, ... ... ... ... мен қатынастарды тартып алатынымызды есте сақтап, ұмытпауымыз қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. ... ... ... мен ... - ... ... 1988. - ... Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... Алматы - 1981 ж.
3. Балабақша журналы №10, 2009 ж, 12 б.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сюжеттік-рөлдік ойындарға педагогикалық зерттеулер4 бет
Мамангерлердің теоретикалық және практикалық дайындықтардың қазіргі заманға сай қалыптастыру, таңдаған маманына тұрақты қызығушылық қалыптастыру24 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
Ағылшын елдерінде болашақ әлеуметтік педагогтарды кәсіби даярлау ерекшеліктері80 бет
Ақпараттық - коммуникациялық технологияны қолдануда пән мұғалімдерін дайындау36 бет
Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы4 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Педагогика пәні жайлы ұғым11 бет
Тарихи-педагогикалық білім беруді жетілдіру71 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь