Субасудың түрлері. Негізгі себептері


1. Кіріспе
2. Субасудың түрлері. Негізгі себептері.
3. Халықтың сутаскыны мен су басу кезіндегі іс.әрекеті. Сақтық шаралары.
4. Қорытынды
5. Пайдаланылған әдебиеттер
Гидрологиялық сипаттағы табиғи құбылыстар:
- судың жоғары деңгейіндегі субасулар, ондай жағдайда қалалардың төменде орналасқан бөліктері мен басқа елді мекендері , ауылшаруашылық егістіктері және көлік пен өнеркәсіп нысандарынын су басып қалады.
- судың төменгі деңгейіндегі субасулары – кеме қатынастары, қалалар мен халық шаруашылық, жер суаратын нысандардың бұзылуы
- мұздың ерте қатуы және кеме қатынастарындағы су арықтарында мұздың қатуы болып тбөлінеді.
Бұған біз шартты түрде теңіз гидрологиялық құбылыстарын да жатқыза аламыз: цунами, теңіздер мен океандардағы қатты толқындар, тропикалық циклондар (тайфундар), мұздың қыртысы.
Су басу– 1) жер бетіндегі ағын сулардың немесе жер асты сулары деңгейінің көтерілуі; 2) өзен маңындағы жер аумағын су тасу немесе тасқын кезінде (табиғи cу басу), не өзен арнасы мен аңғарына жасанды түрде бөгет салу кезінде (жасанды су басу) судың қаптай жайылуы; 3) гидротех. ғимараттар салудан және жер беті суын тежеуден, сондай-ақ а. ш. жерлерін дұрыс суармаудан ыза деңгейінің көтерілуі. Негізінен белгілі бір алаптағы қар мен мұздың күрт еруінен және жауын-шашынның көп мөлшерде түсуінен болады.
Субасудың болу себептеріне қарай 4 топқа бөлінеді.
1.Өмір – тіршілік қіуіпсізгі: С.Арпабеков. – Алматы, 2004.
2. http://bes-asyl.kz

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

БӨЖ

Орындаған: Кусайнова Б.О
Топ: БЖ-315
Тексерген: Бакирова Л.С.

Семей 2015
Жоспар
1. Кіріспе
2. Субасудың түрлері. Негізгі себептері.
3. Халықтың сутаскыны мен су басу кезіндегі іс-әрекеті. Сақтық
шаралары.
4. Қорытынды
5. Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе

Гидрологиялық сипаттағы табиғи құбылыстар:
- судың жоғары деңгейіндегі субасулар, ондай жағдайда қалалардың төменде
орналасқан бөліктері мен басқа елді мекендері , ауылшаруашылық егістіктері
және көлік пен өнеркәсіп нысандарынын су басып қалады.
- судың төменгі деңгейіндегі субасулары – кеме қатынастары, қалалар мен
халық шаруашылық, жер суаратын нысандардың бұзылуы
- мұздың ерте қатуы және кеме қатынастарындағы су арықтарында мұздың қатуы
болып тбөлінеді.
Бұған біз шартты түрде теңіз гидрологиялық құбылыстарын да жатқыза
аламыз: цунами, теңіздер мен океандардағы қатты толқындар, тропикалық
циклондар (тайфундар), мұздың қыртысы.
Су басу– 1) жер бетіндегі ағын сулардың немесе жер асты сулары
деңгейінің көтерілуі; 2) өзен маңындағы жер аумағын су тасу немесе тасқын
кезінде (табиғи cу басу), не өзен арнасы мен аңғарына жасанды түрде бөгет
салу кезінде (жасанды су басу) судың қаптай жайылуы; 3) гидротех.
ғимараттар салудан және жер беті суын тежеуден, сондай-ақ а. ш. жерлерін
дұрыс суармаудан ыза деңгейінің көтерілуі. Негізінен белгілі бір алаптағы
қар мен мұздың күрт еруінен және жауын-шашынның көп мөлшерде түсуінен
болады.
Субасудың болу себептеріне қарай 4 топқа бөлінеді.
Субасудың түрлері. Негізгі себептері

Субасулар– жердің әлдеқандай бөлшегін су басып су деңгейінің
мөлшерден жоғары көтерілуі, соның нәтижесінде материалдық шығындар пайда
болып, тұрғындардың денсаулығына зиян келтіретін табиғи құбылыстың бір
түрі.

Біздің облысымыздың территорясында 2000 өзен болып саналады. Жалпы
қашықтығы 10 мың км құрайды. Су 1,5 м 3,0 метге дейін көтеріле алады.
Субасу аймақтары 0,3 тен 3,4 ка.км қашықтықты құрайды. Субасу 2-3 жыл жыл
мерзім аралығында, 10-15 күнде болады.
Қарағанды облысында аса қауіпті Қарқаралы аудандарының Нұра, Сарысу,
Бұқар-Жырау ауданы мен Нұра ауданына қарасты Самарқанд су қоймасы субасуы
ықтимал өзендері. Онда су 15 сантиметрден 3 метрге дейін көтеріліп, төменгі
бөліктерде 0,5 тен 3 километрге дейін жайылады.
Барынша су шығыны мен деңгейінің көлемін көктемгі су тасқыны
жағдайына себепші болатын факторына төмендегілер жатады:
- көктемгі ерудің алдында қар жамылғыларындағы судың қоры, қардың еруі
мен су тасқыны кезіндегі ауа райының жауын-шашыны
- көктемгі қар еруі алдындағы жер қыртысының көктемгі-қысқы ылғалдануы
- жер қыртысының қату тереңдігі
- жер қыртысындағы мұздың қабығы
- қар ерудің күштілігі

Субасудың болуына байланысты себептеріне қарай 4 топқа бөлінеді:
1-жазық даладағы қардың еруін тудыратын ең үлкен ағыс.
2- тау мұздақтары мен қарлары нан туындауын ескертетін ең үлкен ағыс.
Су тасқыны бұл жерлерде бір жылдың шінде бірнеше рет бақылануы мүмкін.
3- Қатты жаңбыр жаууды ескертетін ең үлкен ағыс. Жауын-шашын мен
қардың еруімен бірге туындайтын ең үлкн ағыс.
4- қатты желдің әсерінен көлдер мен су қоймаларына судың тұрып қалуы.
Олардың мерзімі қардың еруінен су басып, сонымен қатар күзгі жауын-шашынның
әсерінен болады.
Субасудың 5-ші түрі де болады, бірақ олар ТЖ техногендік сипатына
жатады.
Қазақстанда 1-ші, 2-ші типтегі су басулары басым болады. Мөлшері мен
масштабына қарай олар тағы да 4-ке бөлінеді. Бірінші –төменгі субасулар.
Көбінесе жайпақ өзендерде кездеседі, олар 5-10 жылда 1 рет қайталанып
тұрады. Соның салдарынан төменгі бөлікте орналасқан ауылшаруашылық
жерлерінің 10 пайызын су басады. Олар қатты әсер ететін шығындарға әкеліп
соқпайды және тұрғындардың өміріне зиянын келтіре қоймайды.
Екіншісі – жоғары субасулар. Көптеген жерлердің аумақтарын қамтып,
материалдық шығындары басым болып келеді, тұрғындардың өміріне зиянын
келтіреді. Кей жағдайларда адамдарды көшіруге тура келеді. Рухани және
материалдық шығындары өте маңызды болып келеді. 15-20 жылда 1 рет болып
тұрады.
Үшіншісі - өте маңызды субасулар. Олар толық өзен су хауыздарын
қамтиды. Шаруашылық кәсіпкерлікке зиянын тигізіп, рухани және материалдық
шығынға әкеліп соқтырады. Өте жиі тұрғындарды жаппай көшіруге ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Су басу кезінде тұрғындарды қорғауды ұйымдастыру
Су тасқыны кезінде қорғану іс-шаралар ұйымдастыру және жүргізу
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар: сырғымалар, сел, тастың құлауы
Зілзала және оның салдарымен күрес
Төтенше жағдайлар және олардың алдын алу
Алматы аумағында сел қауіпі
Халықтың сел, қар көшкіні, сырғыма мен опарылма пайда болу кезіндегі іс-әрекеті
Халықтың төтенше жағдай кезіндегі іс әрекеті
Іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу
Сырдария өзенінің су тасқынынан жанындағы тұрғындар мен нысандарды қауіпсіздендіруді қамтамасыз ету
Пәндер