Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық

І. Кіріспе
1.1.Аграрлык реформа және Ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық
1.2 Ауыл шаруашылығын қаржыландыру тетіктері
1.3.Агробизнесті ұйымдастырудың шетелдік тәжірибесі
ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Ауыл шаруашылығының дамуының қазіргі жағдайы. Ауыл шаруашылығы өндірісінің дамуын талдау
2.3. Ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастырудағы негізгі мәселелер
ІІІ. Қортынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
“ ... Қазақстанда тарихи , әсіресе әміршіл экономика дәуірінде, адамдарды ауылдық жерлерге қоныстандыру нарықтық экономика тұрғысынан да, әлеуметтік және экологиялық жағынан да сәтсіз қалыптасып келеді. Нәтижесінде құлдырау экономикасы көптеген ауылдық аудандардың сипатты белгісіне айналды.
... Мемлекеттің күллі қаржы – экономикалық саясаты , соның ішінде әлеуметтік және ауыл шаруашылық саясаты адамның тіршілігі мен нарықтың жұмыс істеуі тұрғысынан тек перспективалы аумақтарға ғана іріктеп бағытталуға тиіс “
Н. Ә. Назарбаев .
Президенттің Қазақстан Халқына Жолдауына сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003-2005 жылдарға арналған стратегиялық бағытында ауыл проблемалары басымдық болып айқындалды. 2003-2005 ауыл жылдары болып жарияланғаннан бастап бұл бағытта кеңінен жүргізілген іргелі іс – шаралар қоғамның ауыл проблемаларына бет бұрып, ағымдағы мәселелерді шешуге бағытталған тапсырыстардың қалыптасуына себеп болды. Осы бағыттар аясында ауылдың ең бір елеулі проблемаларын игеруге орай, мына мәселелерге аса көңіл бөлінді.
- жергілікті әкімшілік нарықтық қатынастарға араласудан шеттету .
- жеке меншік пен тиесілі бөлістерді заттай айқын , күмәнді жеке шаруашылықтарға жекелендіру жүргізу .
- банкроттық тетіктері арқылы ауыл экономикасын сауықтыру .
- ең алдымен фермерлер мен нағыз жеке шаруашылықтар үшін кредиттерді арзандату .
- азия мен Еуропа қайта жаңарту және даму банктері заемдарының , басқа ұйымдар мен тілеуқор елдердің көмегінің есебінен ауылдағы орта және шағын кәсіпкерлікті дамыту .
- 25-30 мың теңге көлемінде кіші кредиттер үлестіру . Үкімет үш жыл ішінде мал мен мүлік сатып алу үшін , заңда тиым салынбаған кез – келген бизнеспен шұғылдануы үшін , өздерінің іскерлік дағдыларын ұштауы үшін өте қиын жағдацда қалған кемінде 150 мың ауыл адамына қажетті осындай қаражатпен қамтамасыз етуге .
- тікелей отандық және шетел инвестицияларын тарту.
- фермерлерге өнімдерін өткізуге жәрдем көрсету .
- сумен жабдықтау және иррегация проблемаларын шешу .
- барлық министрліктер мен қорлар желі бойынша ауыл проблемаларын басымдықпен қаржыландырылуының қадағалау .
Осы мәселелер қарастырылған. Бұл мемлекеттік қолдаудың мөлшерін жыл сайын көбейтуге толық мүмкіндік туғызып отыр. Егер ауыл жылдары басталардан бұрын аграрлық саланы қолдауға 27 миллиард теңге қаржы бөлінсе, соңғы екі жылда оның мөлшері екі есеге артып 57,5 миллиард теңгені құрады .
1. Ауыл шаруашылығын реформалау және басқару.// Қаз ҰУ Хабаршысы. № 5. 2005 жыл 43-47 б.
2. Аграрлық сектор экономикасын мемлекеттік реттеу жүйесін қалыптастыру.
// Қаз ҰУ Хабаршысы №2. 2004 жыл 19-23 б.
3.Аграрлық азық- түлік кешенін қаржыландыру мүмкінліктері.// Қаз ҰУ Хабаршысы . №5. 2004 жыл 191-121 б.
4. Ауылшаруашылық құрылымдары экономикасының дамуын мемлекеттік реттеудің маңызы .
/ Экономика и государственное регулирования №2 2005жыл 93-96\ .
5. Ауылшаруашылық өнімдерін сатудағы тиімді бағаны үлгілеу .
/ Саясат №5 2005жыл 61-63 б\.
6. Ауыл шаруашылығы саясатының экономикалық тұрақсыздығы жәңе шет ел тәжірибесі .
/ Қаз ҰУ Хабаршысы № 5 2004 жыл 191-196 б \.
7 . Қазақстан экономикалық , әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында .
/ Ақиқат №3 2005жыл 7-11 б\.
8. Басқарудың шетелдік тәжірибесі . І . Жансүгіров тағылымы атты Республикалық ғылыми- практикалық конференциясының еңбегі . 2003 жыл 181-186 б \ .
9 . Агробизнестің дамуы және оның экономикадағы ролі .
/ Ясауи университетінің хабаршысы №4 2004 жыл 94-97 б \ .
10. Аграрлық саладағы экономикалық тұрақтылық және даму жолдары .
/ Отраслевая и региональная политика №3 2004 жыл 189-193 б\ .
11. Қазақстандағы аграрлық реформа және шетел тәжірибесі , жерге меншікті көз қарас .
/ Заң №9 2004 жыл 6-53 б \ .
12 . Аграрлық экономика саласының қарқынды дамуының басты шарты – экономикалық заңдарды тиімді пайдалану . Шетел тәжірибесі .
/ Қаз ҰУ Хабаршысы №3 2004 жыл 91-95 б \. .
13. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. // Ақиқат №3, 2005ж. 3-21 б.
14. Кәсіпкерліктің қалыптасуы және болашағы.//Материялы международный научно- практический конференций. Алматы и Туран. 2004г. стр. 357-360
15. Нарықтық жағдайда аграрлық бизнесті жетілдіру. // Ақиқат. 2005ж. №2, 13- 21 б.
        
        ЖОСПАР
І. Кіріспе
1.1.Аграрлык реформа және Ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық
1.2 Ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... ... бөлім
2.1. Ауыл шаруашылығының дамуының қазіргі жағдайы. Ауыл шаруашылығы өндірісінің дамуын талдау
2.3. Ауыл ... ... ... ... ... ... ... Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
" ... Қазақстанда тарихи , әсіресе әміршіл экономика дәуірінде, адамдарды ... ... ... ... ... тұрғысынан да, әлеуметтік және экологиялық жағынан да сәтсіз қалыптасып келеді. Нәтижесінде құлдырау экономикасы көптеген ауылдық аудандардың сипатты ... ...
... ... ... қаржы - экономикалық саясаты , соның ішінде әлеуметтік және ауыл шаруашылық ... ... ... мен нарықтың жұмыс істеуі тұрғысынан тек перспективалы аумақтарға ғана іріктеп бағытталуға тиіс "
Н. Ә. ... ... ... Халқына Жолдауына сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003-2005 жылдарға арналған стратегиялық бағытында ауыл проблемалары ... ... ... ... ауыл ... болып жарияланғаннан бастап бұл бағытта кеңінен жүргізілген іргелі іс - шаралар қоғамның ауыл проблемаларына бет ... ... ... шешуге бағытталған тапсырыстардың қалыптасуына себеп болды. Осы бағыттар аясында ауылдың ең бір елеулі проблемаларын ... ... мына ... аса ... ...
* ... ... нарықтық қатынастарға араласудан шеттету .
* жеке меншік пен тиесілі бөлістерді заттай айқын , күмәнді жеке ... ... ... .
* ... ... арқылы ауыл экономикасын сауықтыру .
* ең алдымен фермерлер мен нағыз жеке шаруашылықтар үшін кредиттерді арзандату .
* азия мен ... ... ... және даму ... ... , ... ... мен тілеуқор елдердің көмегінің есебінен ауылдағы орта және шағын кәсіпкерлікті дамыту .
* 25-30 мың ... ... кіші ... ... . ... үш жыл ішінде мал мен мүлік сатып алу үшін , заңда тиым салынбаған кез - ... ... ... үшін , ... іскерлік дағдыларын ұштауы үшін өте қиын жағдацда қалған ... 150 мың ауыл ... ... осындай қаражатпен қамтамасыз етуге .
* тікелей отандық және ... ... ...
* ... ... өткізуге жәрдем көрсету .
* сумен жабдықтау және иррегация проблемаларын шешу .
* барлық министрліктер мен қорлар желі бойынша ауыл ... ... ... ... .
Осы мәселелер қарастырылған. Бұл мемлекеттік қолдаудың мөлшерін жыл сайын көбейтуге толық мүмкіндік туғызып отыр. Егер ауыл жылдары басталардан ... ... ... қолдауға 27 миллиард теңге қаржы бөлінсе, соңғы екі жылда оның мөлшері екі есеге ... 57,5 ... ... ... . ... ... ... тұрақты түрде өсуі бұл саланы тиімді бизнес көзіне айналдырып , оған инвестициялық ағымдарының құйылуына оң ... ... . ... жылы екінші деңгейдегі банктердің өзі осы салаға 125 милиярд теңге құйды. Ауылда өндірісті ... ... ... ... ... ... қанат жаюда . Соңғы екі жылда ауыл ... ... ... ... ... 20 ... ... артты . Ауылдағы әлеуметтік саланың даму мәселелеріне де аса назар аударылуда . Ауылдық аймақтарды дамытудың 2004- 2010 жылдарға арналған мемлекеттік ... ... ... жылы ... ... ... негізі қалыптастырылып , оның мониторингін жүргізу жұмыстары жүзеге асты . Осы ... ... ... әсерлердің әуеуметтік мәселелерін шешуге мемлекет тарапынан бағытталған 51,3 милиярд теңгенің игерілу жұмыстары ... ... . ... ашық ... экономика жағдайында жұмыс істеуге бейімделе бастаған Республикамыздың ауыл шаруашылығы өзінің одан әрі тиімді дамуын қамтамасыз ететін жаңа ... аяқ ... . ... ... атап өткендей , ауыл шаруашылығын реформалауда таңдалған жолдың дұрыстығын сала дмуындағы нақты қорытындылар дәлелдеп отыр . Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы ... ... ... ... үшін ... үш жылдық бағдарламаның алғашқы жылы 2003 жылы 534 миллиярд теңге болса , 2005 жылы 693 ... ... өсті . Ауыл ... ... ... ... ... көлемі 600 миллион АҚШ доллорына өсті . Азық - түлік бағдарламасын жүзеге асыру үшін 2003 - 2005 ... 90 ... ... ... .
Оң жетістіктермен қатар, ауыл шаруашылығында әлі де болса көптеген ... ... да бар. олар ауыл ... өнімдерін өндірушілерге өнімділік пен тиімділікті арттыруға , соған сәйкес селодағы табыстардың өсуіне ... ... Осы және ... ... шешу қарастырылған .
Ауыл шаруашылығын дамытудың зор ... бар ... ауыл ... өнімдерін өндіру мен өңдеуде әлемдік көшбасшылардың қатарында бола алады десек , қате айтпағанымыз . Таяудағы 7-8 жылда ... ... ... ауыл ... даму ... жету ... еліміздің қалпына келуі деп санаймын . Осы ... жету үшін ... ауыл ... ... мен ... ... арттыру қажет.
" Ауылым - алтын бесігім " деген сөз бәрімізге жарыса ... ... ... ... қашан . Шындығында ауыл - қазақ рухының , дәстүрлі шаруашылығының алтын бесігі . ... ... ... , ауыл ... ... ... ... бен өскен Отанымызды түлету деп түсінген жөн . Сол ауыл мен ауыл шаруашылығының алдында ... ... ... сәл де ... ... зерттеу жұмысымда талдап , үлесімді қоссам деймін . Ауылдың өркендеуі - халқымыздың өркендеуі . Олай болса мен ... ... үшін ... қараймын .
1.1.Аграрлык реформа және Ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық. Біздің өміріміздің түбегейлі озгертіп Қазакстан тәуелсіздікке ие болған ... ... ... ... ... озғанына да көп уақыт өте қойған жоқ. Сана мен сезімнің шиеленісімен мен ширығуы жағынан бұл ... ... ... Бұл ... мемлекетіміздің алдағы жүрер жолын айқындайтын аса маңызды шешімдер қабылданған жылдар болды, сол кезде қабылданған бір ғана бұрыс шешім еліміздің ... ... ... елеулі өзгеріске ұшыратар еді. Сондықтан мемлекетіміздің алдында ... ... ... іске ... ... ... басы өзінің халыққа жолдауында осы мақсатпен құрдық. Осы бағыт іске асу ... ... ... әлеуметтік және саяси жедел жаңару әртүрлі бағытта бағдарламалар ... ... бір ... жылы ... ... Ауыл - ... ел тағдыры. Тәуелсіздік тарихының белесіне аяқ басқан шақта Елбасымыз Н.Назарбаев өмірдің қай заманында да алтын арқауы бола беретін ауылға шындап бет бұру ... атап ... ... ұйтқысы да, берекесі де, деңгейі де - ... ... ... ... ... ... ... тапты. Президент Жолдауындағы ауылды қолдау өзінің тұжырымдылығымен, нақты ұсыныстарымен құнды. Ауылдық жерде, әсіресе суармалы өңірлермен халықтың ... ... ... жасай отырып, күш- қуатын бірігіп пайдаланатын кооперациялау жүйесін енгізу қажет. Аграрлық қатынастар ... ... ... ... ... ... бөлігі ретінде материалдық игіліктерді өндіру, бөлу, тұтыну, айырбастау процесінде ауыл шаруашылық сферасында айналысатын адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... сектордың қосар үлесі зор. Республиканың аграрлық кешенінде экономикалық реформаға дейін 2100 кеңшар, 400 ұжымшар, 20-дан ірі ет комбинаттары, сүт ... ... ... мен астық комбинаттары, жүнді бастапқы өңдеуден өткізетін үш аса ірі фабрика, басқа да көптеген фабрика жұмыс істеді. Тек ... ... үш ... астам кәсіпорын болды.
Экономикалық реформадан бұрын ауыл шаруашылығында өнім шаруашылықтың екі санатында ғана өндірілетін. Бұл салада реформа экономиканың басқа салаларына ... ... ... шапшаңырақ жүргізілді. Бірақ бұл дұрыс жүргізілді деуге болмас. Реформаның мәнісі ондағы өндіріс құралдарына мемлекеттік және ұжымдық ... (ол ... ... ... ... ... десе де ... жеке меншікке айналдыру болды. Кейбір шет елдердегідей, бізді де негізінен шаруа (фермерлер) қожалықтары осы саладағы меншіктің иесі, ... өнім ... ... деп саналды. Малды бұрынғы ұжымдар мүшелеріне бөліп беру оңай болғанымен,жерді және ауыл шаруашылық құралдарын (машина,трактор шеберханаларын, ... ... ... т.б.) жеке ... ... ... беру іс жүзінде оңай болмады, олар шартты түрде ғана бөліп берілді. Жер болса бүгінгі ... ... ... меншігінде. Қысқарта айтсақ бұрын кеңшарлар мен ұжымшарларды шаруашылық жүргізудің тиімсіз пайымы деп ... ... ... түбіріне балта шауып, бірер жыл ішінде күл- талқанын шығардық. ... ... ... ... он жылдығына арналған салтанатты жиналыста сөйлеген сөзінде айтқанындай : . ... 2004 ... ... ... Республика мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорындарынан небары 82-сі ғана қалды, оның есебіне 105170 шаруа (фермер) қожалығы дүниеге ... одан ... 3342 ... ... 293 ... қоғам, 1710 өндірістік кооператив, 1302 басқадай құрылымдар ... , 111899 ауыл ... ... ... ... ... ... агентінің анықтамасы бойынша ауыл шаруашылығы кәсіпорындарына бұрынғы колхоздар, совхоздар және басқа мемлекеттік шаруашылықтар (ұжымдық ауыл ... ... ... ... серіктестіктер) базасында құрылған өндірістік құрылымдар, кәсіпорындар мен ұйымдардың қосалқы шаруашылықтары жатады.
Шаруа (фермер) қожалықтары адамдардың отбасылық еңбек бірліктері ... ... ... жеке ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру үшін ауыл шаруашылығына арналған жерлерді пайдаланумен, сондай - ақ осы ... ... және ... ... ... маусымда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен агроазық- түлік кешенінің тиімділігін арттыруға бағытталған шараларды көздейтін осы кезеңге арналған Мемлекеттік агроазық- түлік ... ... ... ... өсу ... қала және ауыл ... ... деңгейіндегі алшақтық күшейе түсуде, табыстардың өңірлік айырмашылықтар да ... ... ... ел халқының 43%-ы тұрады, ресми статистикалық деректеріне қарағанда олардың үштен ... ... ең ... өмір сүру деңгейінен төмен. Бұл халдің одан әрі орнығуы ел халқының тұрмыс деңгейі бойынша жіктелуін күшейтеді, қоғамның ... ... ... кері ... тигізеді, елдің адамдық даму көрсеткіштерімен инвестициялық бет-бейнесінен көрініс береді.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің басқа ... ... және оның ... ауыл ... - тек ... ... ғана емес, ел халқының ауқымды тобының өмір сүру ... ... ... Ауыл ... және ... ... ... байланысты.
Агроөнеркәсіпті реформалау үрдісі, оны нарық соқпағына көшіру, ауыл шаруашылығы әлеуметінің өсуін бағалау үшін маркетингтік стратегияны қолдану ауыл халқының шамадан тыс ... ... ... ашты.Ішкі нарық сиымдылығы елде өндірілетін ауыл шаруашылығы өнімдерін теңдестірілген тұтыну үшін жеткіліксіз. Оларды өндіруден алынатын ... ауыл ... ... ... етудің ең төменгі стандарттарын қамтамасыз етпейді. Есептеулер көрсеткендей, ең төменгі өмір сүру мөлшеріне тең (4,6 мың теңге) орташа жан басылық ... жету үшін ауыл ... саны 5,6 млн. ... ... тиіс, яғни 900 мың адамды босатып шығару қажет, ал ... ... ... жан ... ... ... ақшалай табыстың 7,7 мың теңгеге тең деңгейінде ауыл халқының саны екі ... ... ... 3,5 млн. ... ... ... ... жалпы ішкі өніміндегі ауыл шаруашылығының үлесі шамамен 85%ын құрайды және де таяудағы және ұзақ мерзімді келешекте елеулі ... ... өзі ... ... ... ... өсуімен, тағам өнімдерінің ішкі нарығының шектеулі сыйымдылығымен, ауыл шаруашылығы өнімдерінің сыртқы ... ... ... ... шығыстары мен агротехнологиялардың төмен деңгейі салдарынан Қазақстан өнімдерінің әлсіз бәсекелестік қабілеттілігімен байланысты. ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерінің болжамды өсімі 2006 жылдың соңында 10%- дан ғана жоғары болмақ. Республика ауыл шаруашылығының ЖӨ-дегі ең ... үлес ... (14,2%), ... (13,6%), ... Қазақстан (12,3%), Солтүстік Қазақстан (12,1%), Ақмола (11,7%) және Шығыс Қазақстан (9,9%) ... ... Ең ... үлес ... ... (0,2%), ... (1%), Қызылорда (1,9%) облыстарына келеді.
Ауыл шаруашылығының Республикалық ... ... ... мен мал ... ара ... -58,5% және 41,5%. ... өсімдік шаруашылығымен Ақмола, Жамбыл, Қостанай, Солтүстік Қазақстан және ... ... ... мал ... ... ... Маңғыстау облыстарында айналысады. Қалған облыстарда шамамен бірдей ара қатынас байқалады.
Бонитеттің жоғары балы ... ... ... ... ... (38), ... (32), Солтүстік Қазақстан (34) және Шығыс Қазақстан (31) обылыстарындағы топырақ иеленеді. Нақ осы ... бір ... ... ... ... ... тән.
Жайылымдармен Маңғыстау (1 шаршы мал басына шаққанда 102,4 га) Қарағанды (54,5га) және Атырау (33,7 га) ... ... ... және ... ... ... ... етілген.
100 ауыл тұрғынына келетін кәсіпкерлік обьектілерінің саны республикада ... ... 3,1-ді ... ... ... 100 ауыл ... ... кәсіпкерлік обьектілерінің неғұрлым көбірек саны Ақтөбе 4,8 , Оңтүстік Қазақстан 4,8, Алматы 3,9, Шығыс Қазақстан 3,4 шоғырланған. Ең төменгі ... ... және ... ... ... 1000 ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу кәсіпорындардың неғұрлым көбі Павлодар (2,4) Солтүстік Қазақстан (2,2) ... (1,2) және ... (1,2) ... ... аз ... ... және ... обылыстарында 0,2-ден.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру құрылымында 38% ... үш ... ... ... ... (Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан) және 32%- ға үш Оңтүстік обылысқа (Алматы, ... ... ... ... ... жылы ... ... есептемемен 107,9 пайда түскен. Бұл өткен жылмен ... 0,9 ... ... ... өткізуден жоғары көрсеткішке өсімдік шаруашылығы яғни, 91,5- ға жетіп отыр. Республика бойынша Қостанай, Алматы, Ақмола ... ең ... ... ... ... ауылдық жерде үй шаруашылықтарының тұтынуға жұмсалған табыстары өте төмен. Мысалы, 2005 жылғы 3 желтоқсанда ... ... орта ... бір жан ... ... 5036 ... ... Табыстардың орташа Республикалық деңгейден жоғары деңгейі Ақмола 6313 теңге, Ақтөбе 6660 теңге, Қостанай 6446 теңге, Солтүстік Қазақстан 6319 теңге ... ... ... ... 3532 теңге және Маңғыстау 3459 таңге. Республика бойынша табыстардың жіктелуі елеулі. 2004 күнкөріс минимумына төмен табыс бар ауылдықтардың үлесі ... ... 32,6% ды ... мұның өзі қалалық деңгеймен салыстырғанда 16,4% жоғары.
Ауыл шаруашылығы жалпы өнімін өндіру республика бойынша бір жан басына шаққанда айына 7168 ... ... ... үшін бұл ... ... ... қала ... үшін 22691теңгені құрайды) Маңғыстау обылысында 1284 теңге, Атырау 2515 теңге, ... өзі ... ... ... ... да ... Осы обылыстарда қалыптасқан ахуал ауыл экономикасы мен халықтың табысын көтеру үшін нақты көмек шараларын талап етеді. Елімізде аграрлық ... іске ... ... ауыл ... ... ... бір қалыпты дамуы үшін біраз заңдар қабылдады. Осы заңдар негізінде ... ... ... ауыл ... дамыту жөнінде бағдарламалар қабылданды. Бұл қабылданған бағдарламалар ауыл шаруашылығы құралдарын материалдық техникалық,қаржы және де басқа ресурстармен қамтамасыз ету, ауылдағы ... ... ... оларды жетілдіру, тағыда басқа көптеген мәселелерді жүзеге асыру қаралған. Осы ... ауыл ... ... ... халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту берілген.
Оның ішінде, әсіресе:
* Қор өндіруші өнеркәсіптердің өнімінің бағасының көтеруіне байланысты шаруа қожалықтары 50% ... ... ... ... ... ... шаруаларға өте қажетті кіші көлемде ауыл шаруашылық техникамен, олардың бөлшектерін жеткілікті көлемде шығаруды ұйымдастыру;
* Мемлекет көлеміндегі ,өнеркәсіп құрылымдары ауыл ... ... ... қазіргі қоғамның дамуы жаңдайына бейімделген фермерлерге материалдық техникалық құралдарын ... оны ... ... ... ... ... ... жасау қаралған;
* Мемлекет кепілдік жолменен өндіріс құралдары мен техника құралдарын дайындайтын өндірістерден ауыл шаруашылық тауар өндірушілерге, олардың тапшы түрін ... ... баға ... ... ... ... ... қорларын қалыптастыруға, қажетті өнімдер түрлерін жеткізу және оны шартты түрде белгілеген.
Жоғарыда көрсетілген үкімет актілеріндегі ұсынысты іске ... ауыл ... өз ... ... ... ауыл ... кәсіпорындарының материалдық техникалық базасын дамытуға оның келешекте тұрақты ... ... ... ... және ... қызыметті ынталандыруға мүмкіндік берер еді.
1.2 Ауыл ... ... ... Ауыл ... ... көп өнім беретін деңгейде жүргізу үшін қаржыландыру көздері қажет. Дайын ... ... ... ... ... ... алу үшін жеткіліксіз болатыны анық. Жалпы ауыл шаруашылығы саласында азық- түлік тізбегінің тұрақты қызмет ... үшін ... бір ... қолдау болуы тиіс. Ауыл шаруашылығы өндірісшілерінің қаржылық қолдау жұмыс күшінің ... ... ... ... ... ... ... өнім техникамен технологияны қолдану үшін қажет, өйткені мардымсыз материалдық пайда әрқашанда өндіріс саласының елеулі ... ... Ауыл ... қаржылық қолдаудың әртүрлі жолдары бар. Мысалы, қаржысы мол ... ... ... ... келуі, ал кез келген кәсіпкердің көздейтіні барынша жоғары кіріске қол жеткізу болып табылады. Мұндай жағдайда ... ... және ... көрсетуден түскен пайда инвестордың есеп шотына келіп түседі. Ол қатаң бақылауға ала отырып ағымдағы ... да, ... ... ... ... да ... ... өзі бөліп отырады. Бір жағынан мұндай шаруашылықтар үлкен кәсіпорынның бір салалық филиялы ретінде ... оның ... ... ... ғана құқығына ие болып қалуымен де олардың ... ... Онда ауыл ... ... ... ... ... қайтару үшін жеке қаражатқа қол жеткізе алмайды. Ендеше ондай шаруашылықтар инвестордың ... табу ... ... қалу ... ... ... ... бақылауында мұндай шаруашылықтардың бір қатары несиелік және қаржылық жүйелермен өзара байланыста емес, жергілікті және республикалық бюджетке берер үлесі жоқ. Өз ... ... ... таңдаумен және алынған пайданы бөлу мен, сондай- ақ материалдық құндылықтарды сатып алумен айналыспайды.
Шаруашылықтың дербестіктен айыру, қатаң бақыланатын смена бойынша қаржыландыру, ... ... - бұл ... ... экономикалық сауығу жағдайында жүргізу өзін- өзі ақтайтын себептерге негізделеді. Алайда ... ... одан әрі ... ... процесстерге ұластырып жіберу қаупінен ада емес. Инвестор мен ауыл шаруашылығы өнімін ... ... ... ... ... зерделей келіп, нақты ынтымақтастықтың жоқ екенін, тек холдингтік агрофирмалық құрылымына немесе ірі кәсіпкердің қол астындағы ірі өндірістік ... ... ғана ... ... қиын ... Оның ... егер инвесторда артық қаражат болмай қалған кезде қаржылық дербестікке қол ... ... ... сол ... ... да қиын ... ... ықтимал.
Әлемдік көптеген елдерінде көтерме сауда базалары бар. ... пен ... ... ... ... ... ... істейді. Германияда азық- түлік көтерме сауда базалары функцисын сауда үйлері, ірі сауда компаниялары мен фирмалары ... ... ... ... жартысына жуығы аса ірі фирмалар мен компаниялар. ... ... ... ... ... 70 ... жуық, олар жылына 40 мыңға жуық мәміле жасайды. Көтерме сауда ... ... ... ... ... ... ... ғана екенін әлемдік тәжірибе көрсетіп отыр. Олар одан әрі қарай мамандануларын тереңдету мен ірілену бағыттарында дамиды. Осымен бір мезгілде көтерме ... ... ... ... ... ... ... бөлшек сауда жүйесіне (супермаркет) тікелей жеткізу жолдары қалыптаса бастайды. Бұлар АҚШ- та, ФРГ- да және ... ... ... да елдерінде толық қалыптасқан. Құрылған көтерме сауда базалары кеңейтеді және азық-түлікті ... ... ... ... буыны - азық-түлік орталықтарына арналып отырады.
Бізде ауыл шаруашылығы өндірісшілерінің еңсесін тіктеудің бірден- бір басым тетігі ... ... ... ... ... ауыл ... тап ... күйзелістің бір себебі экономикалық қарым - қатынастарды либерилизациялау мен агролық секторды мемлекеттік қолдауды жою болады. ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жергілікті басқару органдарында олардың қаржылық жағдайын тұрақтандыпу мақсатында түрлі қаржы көздері жүйесі ... ... ... Бұл қолдау Республикалық және аймақтық деңгейде екі тәсілмен жүргізілуі тиіс.
* ... ... - ауыл ... ... сатып алу, республикалық және аймақтық азық- түлік қорын қалыптастыру, ауыл ... ... ... реттеу: инвестициялық жобаларға жеңілдетілген және басымдықты несие бөлу, ауыл шаруашылығы дақылдарының белгілі бір ... ... ... ... облыстары жататын тәуекелділігі басым аймақтарда өнім түсімсін жеңілдіктермен сақтандыру: тұтынушылар шығынын азайту үшін азық- түлік ... ... ... ... дифференцияциялау экспорттық және импорттық тарифтерді белгілеу немесе өнімге субсидия бөлу, ауыл шаруашылығы өнімдері мен азық- түлікті тасымалдау тарифтерін дифференцияциялау.
* әкімшілдік ... - ауыл ... ... мен ... түлікке стандарттардың сақталуын бақылау: отандық тауар өндірісшілер мен азық- түлік ... ... ... ауыл ... ... мен азық- түлік импорты мен экспортына кедендік алымдар белгілеу: шекті бағаны өз уақытында ... ... ауыл ... және ... ... баға ... ... қадағалау: дотациялар мен инвестицияларды бөлетін бағыттарды дер кезінде айқындау.
Шетелдік азық- түлік кешенін мемлекеттік реттеу ... де ... ... ... кезде рыноктық экономикасы дамыған кез- келген ел ұлттық және ... ... ... ... ... ауыл ... өндірісімен азық- түлік кешені реттеуден оқшау қала ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады:
+ Нақты бағдарламаларға курстық негізде ... ... ... қызметтік жандана түсуі үшін қаражат көзін іздестіру.
+ Экологиялық бағдарламаларды қаржыландыру.
+ Ауыл ... ... сату мен ... ... ... ... бәрі де өзіндік маңыз бен қайтарымға ие екенін мойындай отырып маркетингтік қызметтің жандануын ... ... ... ... инерациялануына жол ашу.
Маркетингтің көмегімен қай өнімді қай жерде және қашан өндіру керек, қызметтің қандай түрлерін баға мен көрсету ... ... ... ... жолдармен жеткізу керек, сатып алушылардың сұранымын қанағаттандыра отырып барынша ұтымды ... ... қол ... керектігін шешеді.
Маркетинг дегеніміз - өнімді өндірумен, сатумен немесе делдалдық қызыметпен айналысатын кез- келген кәсіпкердің , жеке ұжымның жан- ... ... ... ол: ... мен қызымет түрін таңдау:
-рынок ауқымын анықтау :
-өнімге немесе қызымет көрсету түріне баға ... ( ... ... ) ... ... :
-өнімді өткізетін немесе қызымет көрсететін орынды белгілеу сияқты көптеген аспектілерді ... ауыл ... ... үшін ең ... міндет- халықты азық- түлік өнімдерімен қамтамасыз ету деп білсек , маркетинг қызыметінің басты мақсаты - өндірісті ұйымдастырудың ... - ... ... ... ... ... азық - ... рыногінің барлық проблемаларына анализ жүргізу және оларды айқындау болып табылады. ... ... ... бағыттар бойынша топтастыруға болады :
* комерциялық
* жекелеу маркетингтік
* қызымет ... мен ... бөлу
* ... ... мен ... сату . ... ... - белгілі бір кезеңде пайда табумен байланысты . ... ... ... ... - ... өндіруші мен өндірілген тауардың базардағы позициясын нығайтуға бағытталады .
Қызымет көрсету мен өнімді бөлу саласындағы мақсаттар олардың ... ... ... орналастырылуы мен айқындалады.
Бұдан әрі маркетингті жүргізу тактикасы жасалады. Бұл рыноктық ақуалды ескере отырып , ... ... мен ... әр ... ... ... белгілеу мен іске асыру және ондагы каньюктуралық факторлардың өзгеруіне қарай оларды түзету. Мысалы сүттің бағасының шұғыл төмендеуіне байланысты мал шаруашылығы ... ... ... ... ... күрт азаяды. Ендеше, бұл жұмыстар көлемін басқа бағыттарға бөлу, яғни қуаттары аз шығындарға ... ... ... ... жедел толтыру керек.
Көріп отырғанымыздай ауыл шаруашылығын қаржыландырудың көптеген , жан - жақты бағыттарын ... ... ... ... шетелдік тәжірибесі. Дамыған елдерде көп жылдар ішінде басымдылығы сақталып келе жатқан фермерлік шаруашылықты ... ... ... мен реттеу сонымен қатар қолдау жүйесі жүзеге асырылып отырады. Ол өндіріс көлемін арттыруға, оның ... ... ... өнім ... ... қамтамасыз етуге, бірқатар экономикалық және әлеуметтік жағдайларды реттеуге бағытталады. Деректер бойынша ... 24 ... ауыл ... ... ... көмегі орта есеппен алғанда тауарлы ауыл шаруашылық өнімі құнының 40-50%- ын құрайды, ал Жапония мен Финляндияда 75-80%- на жетеді. ... ... ... және ... ... ... басқа елдердің шаруа қожалықтар қызыметін ұйымдастырудың негізгі принцптерін ... ... ... ... ... ... жағдайлармен ауыл шаруашылығын дамытудың басқаша ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... да ... ... мол.
Кейбір экономистер ірі шаруа (фермер) қожалықтарының тиімді екеніне Америка фермерлерінің тәжірибесі толық дәлел бола алады деген тұжырымға ... АҚШ- та ... ... меншік негізінде жердің 32,9%- ын ,өз жерімен жалға алу арқылы 53,9%- ын және толық жалға алу ... ... ауыл ... ... 13,3%- ын ... ... ... иесі фермер шаруашылығының көлемі 140 ... ... ... ... 335 гектар, фермер жалгерлердікі 302 гектарды құрайды.
АҚШ фермерлерінің жіктемесі бойынша 100 мың доллордан астам өнім өткізетін шаруашылықтар ірі ( ... ... ... 74% ), 40- 90 мың доллор өнім өндіретін орташа (14,2 және 15,7% сәйкес) және 40 мың ... ... өнім ... ұсақ (70,8 және 10,3% ... фермерлер деп аталады.
Ұсақ фермерлік шаруашылықтардың саны көп болса да олар ... ... ... 1/10- ін береді .Ал, олардың экономикасы нашар дамыған, жартысына жуығы өзін өзі ақтамайды. Ал егістік алқапты қысқартқаны үшін фермерлерге ... ... 10% ... ... ... ... ауыл ... өнімдеріне мемлекет фермерлік қожалықтары табыстылығының жеткілікті деңгейін қамтамасыз ететін тұрақты бағаларды ... . Осы ... мына ... ... ... ... бағалар белгілеу ;
* фермерлік бағаларды кедендік қорғау;
* өнімді ... ... ... және ауыл ... ... ... артық өндіру дағдарысын реттеу және онымен байланысты бағалардың төмендеуін, сонымен қатар фермерлік қожалықтарын жойылып кетуін сақтау;
* экспорттық протекционизм ( ... ... ... қою ) . ... ауыл ... шикізат бағалары елдің әлемдік нарықтағы бәсеке қабілеттілік шегіне дейін реттеледі. Осы мақсатта әртүрлі тәсілдер ... Бұл ... ... ... ... ел ... конгрестің шешімімен бес жылға анықталады. Ең төменгі кепілдік баға ауыл шаруашылығы министірлігі арқылы фермерлер ... ... ... ) 9 ай көлемінде несие алу үшін анықталады. Кепілдік ставкалар әрқашан нарықтан төмен. Нарықтық бағалар- өнімді сату ... екі ... ... ... ... пен ... ... ала отырып анықталады, әдетте олар кепілдік баға деңгейінен төмен болады . Фермерлерге ... ... ... кепілдік және нарықтық бағалар арасындағы айырма бойынша өнімнің бүкіл көлеміне анықталады . Бұл ... ... ... үшін ... ... 50%- ын алдын ала төлейді , ал қалған бөлігі нарықтық баға есепке ала отырып өнімді өткізгеннен кейін беріледі. Мысалы, сүт ... ... мал ... дотациялар сүттің өзіне емес , оның өндірілген өніміне ( май, ірімшік, сыр және т.б.) ... ... ... ... ауыл ... ... негізгі түрін өндіретін және қолайсыз жағдайларда ( географиялық , әлеуметтік - экономикалық , табиғи ) жұмыс ... ... ... ... үшін ... ... түрінде бөлінеді . Осы жерде тікелей субсидиялар фермерге нарық коньюктурасы өзгергенде бағаны тұрақтандыру үшін, сонымен қатар жердің құнарлылығы сақтау мақсатында ... . ... ... ... ... алуға қол жеткізу болып табылады. Несиенің үлкен бөлігі жерді кепілдікке бергенде және оны ... ... , ... құрылысқа пайдалануға жұмсалады. Несиенің орта және қысқа мерзімдік түрлері мүлікті ... ... ... Тауарлы-несиелік корпорация шарттары несие алушылардың мүдделеріне сәйкес келетін ауыл шаруашылық өнімдерін ... ... ... мерзімді несиелер береді. Сондықтан, жалгерлер өтеу мерзімі ұзақ ... ... ... емес . Ал олар кепілдігі бар несиенің орта және қысқа мерзімді түрлерін ғана пайдаланушылар болып табылады. Қарыздар бойынша ... ... ... -12% , төменгісі -8,8%. 40%-ға қарыздылық деңгейі АҚШ- та ... ... ... ... болып саналады. Жас фермерлер үшін қарыз пайызы азайтылады. ... ... АҚШ- та ... ... ауыл ... жобамен көп салалы өндіріс өніміне мамандануда. Олардың мамандануына сәйкес елде фермерлік шаруашылықты тиімді орналастыру үшін он ... ... ... ( ... және ... ... бойынша) бөлінген. АҚШ- тағы фермерлік қожалықтардың өндірістік типін, біздегі сияқты, тауарлық өніммен байланысты көрсеткіштермен анықтайды. ... ... ... оның ... ... ... ... және шаруашылық көлемін пайдаланады. Тауарлық деңгейі бойынша ... ... ... және комерциялық емес болып бөлінеді. Бұл үшін экономикалық сыныптау өнімді сату көлемі бойынша ... ... ... ... школа негізінде анықталады :
1 мың доллордан 2, 5 мың доллорға дейін.
2,5-нан 5 мың доллорға дейін . ... 10 мың ... ... ... 20мың ... ... . ... 40мың доллорға дейін .
40-тан 100 мың доллорға дейін .
100-ден 250 мың ... және 250 мың ... ... ... ... көрсеткіші 40 мың доллор деңгейіндегі сату көлемі болып табылады.
Қазіргі уақытта АҚШ- тағы фермалардың 28% құрайды және ... ... ... 90%- ын ... Тауарлық өнім көлеміне байланысты АҚШ- тағы фермерлік қожалықтар үш түрге бөлінеді:
1.Қарапайым тауарлы өндіріс .
2.Жалдамалы еңбекті пайдаланушы ... ... . ... ... және жалдамалы жұмыс күшіне негізделгне ірі корпорациялар .
Батыс Еуропаның көптеген елдерінде ... ... ... мен ... ... ... ... дамыған елдердегі фермерлік өндірісті дамыту тәжірибесін зерттей отырып, елімізде ауыл шаруашылығын типтендіру мәселелеріне өзгерістер енгізгенде оларды мына ... жаңа ... бөлу ... сияқты:
1.Отбасылық шаруа (фермер) қожалықтары .
2.Іскерлік қызыметті бөліп жасауда екі және оданда көп меншік иелерінің фермалары . ... ... ... ... ауыл ... ... ... меншік) кәсіпорындары.
4.әртүрлі басқа да кооперативтер .
Отбасылық шару қожалықтары - барлық өндірістік және экономикалық қызыметте күнделікті басшылықты жүзеге ... ... ... мен ... ... күшінің едәуір бөлігін құрайтын жеке шаруашылық бірлігі болып құрылуы тиіс .
Іскерлік қызыметті бірігіп жасайтын біріккен шаруа қожалықтары - көп ... ... ... ... Ауыл ... ... және ... кәсіпорындары көп меншікті немесе акционерлік қоғам ретінде ... ... ... басқа да шаруа (фермер) қожалықтары ірі кәсіпорындардың, ғылыми- зерттеу ұйымдарының ... ... ... ... түрінде құрылуы мүмкін . Осы айтылғандардан шығатыны , ... ... ... қожалықтарын құрылуы және қалыптасуы кезінде өндірісті жіктеу мен оны тиіптендіру мәселелеріне әдістемелік принцптер жасау үшін отандық аграршы экономистерінің теориялық ... және осы ... ... ... ... оң тұстарын сараптап , қажетті жерін алу қажет . Батыс елдерінің тәжірибесін біздің жағдайымызға ... ... салу ... емес . ... егер ... ... ... байланысты аграрлық өндірістің дамуының жалпы заңдылықтары бар болса , онда олардың дамуы шет елде де , біздеде бірдей болғаны ... еді . ... ... экономикалық жалпы жүйесі ерекшеліктерінің әртүрлі әсеріне қарай, мемлекеттік реттеу мен өндірісті ұйымдастырудың жекелеген субьективті элементтерінің ұқсастығы мен оның бірдейлігін жоққа ... ... Ауыл ... ... ... , шетелдік тәжірибеде мақсатына қарай топтастырылып отырады. Солардың ішінде ... ... ... үш ... ... ... Өнім өндіруші табысына қолдау жасау. Оған тікелей ... ... ... ... ... ... ... (компенсация ) табиғи апаттардан келген шығынның орнын толтыру төлемдері, өндірісті қайта ұйымдастырумен байланысты болатын шығындардың орнын толтыру ... ( ... ... ... үшін төлемдер, малдарды еріксіз сою т.б )
* Баға деңгейіне ... ... ... нарығына әсер ету шаралары, соның ішінде ауыл шаруашылығы өнімдеріне ішкі бағаларды қалыптастыру және оларға қолдау жасау, квотамен тарифтерді белгілеу, азық- ... ... ... ... ... ... ... араласу,
* Шығындардың орнын толтыру, өндіріс құралдарын сатып алушы өндірушілерге субседиялар бөлу, ... жем- шөп, улы ... ... алуға салық жеңілдіктерін беруді қалыптастыру және меншікті сақтандыру субседияларын бқлу ,
* ... ... ... ... . Бұл ... мемлекеттік қаржының есебінен нарық бағдарламаларын жасау мен оны жүзеге асыру, өнімді сақтау үшін ... бөлу , ... ... ... ... тасымалдау және басқа да транспрттық жұмыстар жүргізуге кететін шығындарға субседия бөлуін қарастыру.
* Өндіріс инфрақұрылымының дамуына жағдай ... Оған ... ... ... ... ... жатады. Аталған шаралар өндіріс тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді . ... ... мен ... ... ... ... шығындарын және жерді қайта өңдеугн субсидиялар бөлу, ... ... ... ... ... жасау .
* Аймақтық бағдарламаларды жүзеге асыру. Бұл өндірісті дамыту үшін мемлекеттік бағдарламаларды ... ... ... ... ... қолдаудың бұл түрі ЕС-ке мүше елдерде , АҚШ-та және Канадада қолға алынған .
* Макроэкономикалық саясат. Бұл топта аграрлық ... ... ... ... ... ... ... бірақ оның қызыметіне әсер ететін әдістер арқылы жеңілдетілген салық саясатын жүргізу, ұлттық ... ... ... ... қызметін жандандыру .
Ауыл шаруашылық тауар өндірушілерін жанжақты ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар экономикалық тетіктер арқылы ауыл шаруашылық өнімдерінің өндірісін ... ... ... және ... ... тиімді нарықтық инфроқұрылым қалыптастыру негізінде бюджеттен тікелей төлемдер, субседиялар бөлу, аграрлық секторлардағы өндірістік экономикалық қатынастарды жаңартуға қажетті ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесін пайдалану Қазақстанның өндірістік және аграрлық саясатын ... ... зор. ... уақытта шет елдер мемлекетінде аграрлық сектор өзінің халық ... ... ... ... ... ... ... бірнеше кезектегі басымдылығын көрсетіп отыр .
2.1. Ауыл шаруашылығының дамуының ... ... Ауыл ... ... ... ... Президент Жолдауында үстіміздегі жылы ауыл шаруашылығы өндірісін дамытуға Республикалық бюджаттен 57,9 млрд. теңге қаржы бөлінді . ... ... ... ... ... ... Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге байланысты Отандық ауыл шаруашылық өнімдерін бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... Бұл үлкен мәселенің бірі екені даусыз. Осыған байланысты ... ... ауыл ... ... ... саласын шапшаң дамытудың маңызы ерекше және ол кезек күттірмейтін мәселе. Сапасы жоғары, бағасы төмен дайын өнім шығармай бәсекеге түсе алмайтынымыз ... ... ... мақта, жүн сияқты зат баршылық. Мәселен осы шикі заттардан тамақ және жеңіл өнеркәсіп салаларының ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... ... қабілетті өнім шығара білуде бұл жерде жеңіл және тамақ өнеркәсібін дамыту үшін, олардың кәсіпорындарында жаңа техника мен озат ... ... үшін ... табу ... ... Бұл іске ... компаниялар мен кәсіпорындар тарту міндеті тұр. Сонымен бүгінгі тағда аграрлық саланың тиімділігін ... , ... қз ... ... ауыл ... ... жан жақты қамтамасыз ету - ең басты мәселе. Соңғы жылдары ауыл шаруашылық өнімдерінің тұрақтану тенденциясын байқаймыз. ... ішкі ... ... ауыл ... ... 8,1 пайыз, ал 2004 жылы 8,7 ... ... 2003 ... ауыл ... ... өндіру көлемі 2004 жылмен салыстырғанда 17,3 пайызға өсті. Агроөнеркәсіптік комплекс дағдарыстық жағдайдан өтіп , өндірістің ... ... ... ... ... Соңғы жылдардағы статистикалық мәліметтерге жүгінетін болсақ Республикадағы жалпы егістіктін көлемі 2,4 миллион ... ... 16 ... өсті. 2003 жылды 1999 жылмен салыстыратын болсақ , ірі қара мал саны 11,3, қой және ешкі 11,5 ... 10.4 құс 13,2 ... ... ... бірге малдығң өнімділігінің жылма жыл артуы да көрінуде , ... ... ... ... ... 11,5 ... өсті, орта есеппен жан басына шаққандағы келетін сүт ұнімін өндіру 274 ... ... ол 1999 ... ... 16,3 ... көп. ... жүзілік экономиканы глоболизациялау жағдайындағы агроөнеркісіптік бағдарлама еліміздегі азық-түлікпен қамтамасыз етіп, оны қауіпсіздендіруге бағытталған. Елімізде өндірілген ауыл ... ... ... ... болуы тиісті, ол әрине мемлекеттің қолдауының негізінде ғана емес, сонымен бірге жаңа жасалынған ғылыми техникалық ... ... ... , өндірісті техникалық жағынан қайта құру арқылы іске ... . Бұл ... ... ... ... ... ... тамақ өнеркәсібі тәжірибесіндне сапасы жағынан да қолайлы баға бойынша да тұрғындарды толығымен ет-сүт ... ... . ... ... ... алдындағы үлес міндет, жеткен жетістіктерімен бірге өндірістің өсуіне, шоғырланған өндірістің бәсекелік қабілетін көтеруге, озық жаңа технологияның ... ... ... ... ... жеткен машиналар мен жабдықтарды алмастыру. 2004 жылы өзімізде өндірілген ауыл шаруашылық өнімдер 1,8 ... ... ... ал ... ... 484 ... доллор болды. Ауыл шаруашылық территорияларын дамыту, өнімдерді қайта өңдеу, тиімді агробизнес жүйесін қалыптастыру, мәселелерін қайта қарап шешуіміз қажет. Осы ... ... ... ... ... ... өңір өндірістік кооперативін қарасақ, 1996 жылы құрылған кооперативтің пайдалануына 27 трактор, 27 комбайн, өзге де ауыл шаруашылық техникасының 57 ... ... ... бар. ... алқабы 974 гектар, оның ішінде мақта егістігі 874 ... ... ... ... 100 гектар. Шиітті мақтаның өнімділігі гектарына 21,2 центнер, жоңышқа пішені 74,6 центнер. Кооперативте 385 адам ... ... ... ... жалақысы 18687 теңге. Жалпы биылғы табысы 21,0 миллион теңгені өқрап ... ... жылы ... ... азық - ... ... сәйкес ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс көлемін ықшамдау жұмыстары ... ... ... мен экономикалық тиімдігі жоғары дақылдардың көлемі көбейтілді. Обылыста ауыл шаруашылығы дақылдары 757 мың гектар жерге ... оның ... ... 204 мың ... ... ... жалпы егіс көлемінің 27% құрады. Ауыл шаруашылығы саласында ... ... ... бүгінгі күнә обылыс бойынша 45565 жеке шаруашылық өз ... ... ... ... ... күні ... 9938 агра құрылым іріленіп, 178 агроқұрылымға бірікті.
Тек қана мақта саласына мемлекет тарапынан берілген жеңілдіктер мен жәрдемді ақшалай ... ... ... ... ... үш жылда 505 милион теңге бөлінген болса, 2003жылы 2 милярд 300 миллион теңге, 2004 жылы 3 ... 400 ... ... ал 2005 жылы 4 ... ... ... ... отыр. Осы шаруашылықтар барлығы мемлекетке салық және басқа да бюджеттік төлемдерді қоса есептегенде 251 ... ... ... Қазақстан 150 мың тонна мақта талшығын биылғы жылы ... 165 ... АҚШ ... ... ... ... ... бойынша барлығы 150309 шаруашылық ауыл шаруашылығы бағытында жұмыс атқарған, оның ішінде 4591 ... ... 89, ... ... 959 көрсеткішке жетті. Осы сала бойынша өндірісті кооперативті жақсы дамытқан Оңтүстік Қазақстан облысы, соның ішінде Алматы және Жабыл қалалары жетіп ... Ауыл ... ... ұйымдастырудағы негізгі мәселелер. Аграрлық сектормен ауыл проблемасын кешенді шешу үшін мемлекеттік азық - түлік бағдарламасын және 2004 - 2010 ж.ж ... ... ... ... бағдарламасы бекітілді. Мемлекеттік ауыл шаруашылығының негізгі мақсаты - бәсекеге қабілетті өнім шығару және ... ... ... ... ... негізінде Қазақстанның азық - түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету . ... ... ... ... ... екі ... бойынша жалпы мұнда мазмұндылығы және арнайы шаралар негізінде ауыл ... ... ... . ... ... ауыл ... секторы жқмысының мерзімділігіне және техникалық артта қалуына байланысты арзан , ұзақ мерзімді несиелер тартуға және ... ... ... құруға мұқтаж. Агро азық- түлік бағдарламасының барлық бағытына сәйкес қаржыландыру көздері бар. Оның ішінде ауыл ... ... ... 2004 жылы өткен жылғыдан 8,9 миллярд теңгеге көбейіп 49,6 миллярд теңгеге жетті. 2005 жылы осы ... 5,6 ... ... ... Күтілген тиімділік 1 теңгеге салынған қосымша қаржы 4,7 теңгеге тең.
Ауыл шаруашылық тауар өндірушілер үшін несие ресурстарына мүмкіншілікті қамтамасыз ету ... ... ... ... серіктестіктерін ұйымдастыру негізінде жобаны жүзеге асыру 2005 - 2007 ж.ж микро несиелеу мемлекттік ... ... АК ... Бұл ... екінші деңгейлі банктер тәуекелдәләкке бармайтйн ауылды жерлерге ыңғайлы. Сондай-ақ, халықаралық ірі ... ЖАҚ ... ... алуға халықаралық аудиторлық компаниясының қызыметін жоғары бағалау нәтижесәнде қол жеткізіп, несие соммасы 85 миллион доллорды құрады. ... ... ... ... ... сондай ақ фермерлік шаруашылықтарды техникамен қамтамасыз ету мәселесәмен байланысты, ... 2003 жылы 935 ... ... ал 2005 жылы бұл ... 2,1 ... теңгеге көбейткен.
Ғылыми - техникалық прогрес бұл жалпы ауыл шаруашылығын индустриалдық ... ауыл ... ... озық ... және технологиямен қамтамасыз ету процесінің негізі болып табылады.
Ғылыми - ... ... ауыл ... ... мен шаруа қожалықтарының дамуына ықпалын және аграрлық сектордың салалық құрылымын ... ... ... ... ... ... төрт ... бағытқа бөлуге болады;
* Кіші натурал шаруа қожалықтарының санын қысқарту арқылы шығындарды үнемдеу мақсатында өндіріс көлемін ... , яғни ауыл ... ірі ... ... , ... алып ... Маманданған шаруа қожалықтарының тауарлық дәрежесін асырады ( егін мен мал саласында маманданған шаруа қожалықтарының даму ... ... ).
* Ауыл ... ... ... ... ... өседі, әрбір шаруашылық кәсіпорындары мен әр шаруаға шаққанда пайдаланатын негізгі және ... ... ... ... тез ... ... көп мөлшерде өндірілуін және өндірісте қол еңбегінің ... озық ... ... ... етеді.
* Ауыл шаруашылық кәсіпорындарын коорпорациялау процесі арқылы шоғырлануына, олардың агрорлық өнеркәсіп кешені шеңберінде үйлесімді интеграциялық бірігуіне алып келеді . ... ... ... ... ауыл шаруашылық кәсіпорындарына өндірітін ғылыми-техникалық жаңалықтарынан үстемділік әрдайым тұрақты болмайды. ... ... ауыл ... ... үшін жаңа ... технологиялық өзгерістер болуына өз кезегінде әрдайым қажеттіліктер туғызады. Себебі, кезектегі жаңа техника, технологияны қндірісте пайдалану нәтижесінде өндірілген өнімдердің баға ... мен ... ... төмендейді. Соның үшін бұл жарыс процесінде озық техника мен технологияны өз өндірісінде, ерте және тез ... ... ... ... ... құнының деңгейін алдынырақ төмендетеді.
Нарық жағдайында өндірісті озық техника, технологиямен қамтамасыз ету үшін жаңа ... ... мен ... ... ... ... әрбір салада пайдалану қарастырылуда . Ол өз кезегінде өндірістің техникалық, технологиялық деңгейінің негізін көтеру, жаңа технологиялық процестерді ... ... ... ... ... ... , өнімнің сапасының жақсарту, оның әлемдік нарықтағы бәсекелестік дәрежесін арттыруға алып келеді.
Ауыл шаруашылығын ... ... ... ... шаруашылықты жетік, тиімді формасын қалыптастыру мен меншіктің барлық түрлерін дамытуды қажет етеді.
Қазіргі таңда ауыл шаруашылық экономикасын қайта ... ... ... прогрестің нәтижелерін пайдалану үшін ауыл шаруашылық кәсіпорындарына, шаруа қожалықтарына ... ... оның бір түрі ... ... ... ...
Лизинг - бұл заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... белгіленген бағаға мүлікті иелену. Лизинг көмегімен мыналарға қол ... ...
1. ... ... ... ... техника, құрал - жабдықтар мен саймандарды алуға болады .
2. өндірісте ... ... ... ... озық ... , ... ... отырып, өндірістің жаңа түрлерін қолдануға болады .
Қазіргі таңда лизинг мемлекет тарапынан көмек көрсетудің бір кқрінісі ретінде ... 2004 жылы ... ... ... ... , ... ... өндірітін комбайындарды айырбастау, астық өндіруді тез жолға қою мақсатында Ресейден әр обылыс ... ... жаңа ... ... жүйесі арқылы мемлекет кепілдігімен ауыл шаруашылық кәсіпорындарына алды. Биылғы жылы ... ... ... сол ... ... ... бір мөлшеріне келісіп отыр. Оңтүстік Қазақстан обылысы да лизинг жүйесі арқылы Отырар, Мақтаарал аудандарында орналасқан ЖАҚ 25 дана ... МТ3- 82У ... және 4 дана ... ... Т-95.4 ... тракторын сатып алып, қызмет көрсетуде.
Лизинг жолымен алынатын техникалардың бағасы қымбат , шарттары олар үшін ауыр. Сол үшін соңғы кезде ... ... ... ... ... технологиялық парктерді қайта қалпына келтіру қолға алынды.
Биылғы жылы ... ... ... ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне 57МПТ арқылы қызымет көрсетті . Бұл жылы 2004 ... ... 62,0 мың ... жер артық өндіріліп , жалпы механизациялық жұмыс көлемі 191 мың гектарға жетті, ... ... ... 180 ... ... құрайды . Былтырғы жылы Ақмола обылысында ауыл шаруашылығы саласында барлық маркадағы тракторлар саны (арнайы машина қондырғылары бар ... ... - 3379 ... ... ... жинайтын комбайындар - 671.
Машина технологиялық ... ... ... ... ауыл шаруашылығында тікелей өндіріс процесіндегі механизация жұмыстырын өз уақытында, оптималды кезінде сапалы атқару үшін жетіспеушілік ... Ауыл ... ... ... ... ... көрсетуде ауыл өндірісінің ерекшеліктерін , оның табиғат климат жағдайына тәуелділігін, ... ... ұзақ әрі ... сипатта болуын ауыл өндірісі процесі, ондағы өндірілетін тірі организм, мал, өсімдіктердің биологиялық, физиологиялық өсу, даму ... ... ... т.б. ... ескерген жөн . Сонымен қатар ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, қызымет көрсету, сауда жіне ... ... ... ... ... ... монопольдік әрекетінен ауыл шаруашылық саласы үнемі зиян шегуде . 2003 - 2005 жылға қабылданған ауылды дамыту, 2003 - 2015 ... ... ... - инновациялық даму бағдарламаларының жариялануының мақсаты да әлем шаруашылығындағы ғылыми ... ... ... ... оның ... ауыл шаруашылық саласының қарқынды дамуын қалыптастыруға алып келуі де осыдан туындайды .
Қазақстан кәсіпорындардың дамуына кедергі болып тұрған негізінен ... ... ... атап ... ... ... ресуртың жеткіліксіздігі мен инвестициялық белсенділіктің әлсіздігі.
2.бюджеттің әлеуметтік тұрғыдан алғандағы қатаң ... ... ... ... ... ... төмендетіп, бюджет тапшылығы жағдайындағы өндіріс талаптарын бере алмауы өнімді өткізуде қиындықтар туғызады.
3. импорттың өсу ... ... ... ... ... ...
4. ... жүйесінің жетілмегендігін атап көрсетеді.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының экономикасы түбегейлі жүйелі бағыттары мен шарттарының өзгерісі мен сипатталады . Кәсіпорындар мен ... ... жаңа ... ... келе ... негізгі құрамдарының бірі маркетинг жүйесі . Маркетинг дегеніміз - қазіргі ... ... жаңа ... ... бірі болып есептеледі . Бірақ оның ерекшеліктері Республикамыздағы қиындықтарға тап болып тұр . Француз ғалымы Ж. Ж. ... ... 1996 жылы ... " ... ... " атты ... маркетингтің тарихи эвоюциясын зерттеп көрсеткен . Марокетинг даму сатысына бөлініп " пассивті" , ... " және " ... " деп ... . ... ... тән ... ірі ... потенциялды шек қойылған ұсыныстың сәйкес болмауы сипатталады. Өндірістің қуаттылығының керектігін қанағаттандыруда жетімсіз ... ... ... ... кеткенімен байланысты. Соған орай пассивті маркетингке сәйкес халықтың қажеттілігін белгілі және тұрақты етеді. ... ... даму ... ... ... түрі және де ... ... экономика мынадай өзгерістерге тап болады :
* өнімнің жаңа түрі енгізіліп, өзін - өзі қызымет ету орындарының дамуы кеңінен ... ... ... ... ... ... орындарының талабына лайықсыздығы байқалады .
* нарықтың географиялық ... ... ... және де ... ... ... мен өнім ... психологилық қарым қатынасы өзгереді.
* сауда маркаларындағы салалардың саясаты дамып және саудадағы өзіне - өзі қызымет ету тәсілі ... ... ... Осы ... маркетингтің негізгі мақсаты - ол тиімді комерциялық ұйымдастыру орындарын құру.
Активті маркетингтің стратегиялық мақсаттары негізінен үш ... ... ...
* ... ... жылдамдығын дамыту.
* тұтынушы рыноктың толықтығы және де оның көлеміне ... ...
* ... ... ынтымағын нығайту және сол жолдағы кедергілерді жүйелі түрде жою.
Технологиялық процестердің ықпалын нығайтуға және оның ... ... ... ... ... ... ... ізденістер, концепциялар, ғылыми жаңалық ашу, өнер тапқыштықпен ... ... ... айтқанда инновация ол айқын нәтижесі. Маркетинг тек қана шығарылған өнімді сатумен айналысып, сатып алушының мәселесін шешу ... ... ... ... мұндай нарықтық қарым - қатыныс ерекше үстем болуы уақытша. Осы кезеңдегі фирмалардың талаптарын алдын ала болжау және ... ... ... , ... күн ... ... ұйымдастыру қажет. Маркетингтің маңызды мәселелерінің бірі - ол ақпаратпен қамтамасыз ету. ... ... ... - ақпарат ол маркетингтің енгізгі стратегиялық қоры және нарықтың ең ... ... ... ... ... күні шаруашылық субьектілерінің барлығы өз жұмыстарында маркетинг құралдарын , жарнамалық, ақпараттық, пайдалануға мәжбүр ... оты . Әр ... ... іс ... ... деңгейде қолданылады, ол басқару икемділігі , қаржылық жағдай ... ... ... . ... ... ... ... пайдалану жағдайына көз жүгіртсек . Тамақ өнеркәсібінде сүт және май өңдеу ... ... ... ие ... отыр . Осы ... ... ... жатқан кәсіпорындарға , , , сияқты ірі кәсіпорындарды жатқызуға ... ... ... ... ... сары май өндірісінің көлемі 3 есеге артып, 9 мың тоннаны құрады. Ал тұтыну көлемі екі тонна. Ал, маргарин өндірісі 3 ... ... ... 2 мың ... ... ... көлемін Қарағанды өндіріді. Осы сала бойынша дамыған елдерде импорт мемлекеттер арасында бірінші орында Ресей ( 5000) ... ... ... 3,5 мың ... , үшінші Германия 1,3 мың тонна.
Еуропалық сабақтастық дүниежүзінде ең ірі сүт өндіруші ... ... ... . Осы ... сүт ... ауыл ... өнімдерін шығаруда жетекші орынға ие ( шамамен 20% ). Сүт шаруашылығын тиімді жүргізу ... ... 70 %, АҚШ 20 %, ... мен ... ... 10- 14 ... ... әлемнің барлық елдерінде сапа проблемасы алдынғы қатарда тұр. ... ... ... ... ... тек ... өнім және қызымет көрсететін шаруашылық субьектілері ие. Қатаң бәсеке мен тауар ақшалық қатынастар дамуына қарай азық - ... ... ... ... ... ... , ... өз үлесін сақтаумен бірге тұтынушылардың үнемі өзгеріп отыратын сұранысын ... ... . ... ... ... және Кориялық тәжірибесі бойынша қысқа мерзімде күйреген экономиканы реформалау арқылы дүниежүзінде алғашқы шепке шықты. Экономиканы қарқынды дамыту бағдарламаларын ... ... ... ... ... мен ... ... ету, бәсекеге қабілетті өнім шығаруда ауыл шаруашылығында менеджмент және маркетингтің атқарар ролі зор . Оны біз шет ел тәжірибелерінен көріп ... ... Ауыл ... ... ... ... Ауыл ... өндірісінің басқа салалардан айырмашылығы және оның ерекшелігі ауыл шаруашылығы тек өндіріс саласы ғана емес, ел халқының өмір сүру аясы да ... ... Ауыл ... және ... ... ... ... Ауылдық мекендер тарихи тұрғыда ауыл шаруашылығы қызыметінің негізінде қалыптасып , өзінің тіршілігін оның топтастырылуы мен қатар ... ... Бұл ... бүгінгі таңда да жалғасуда . Тек ғана 2002 - 2004 ... 300-ге жуық елді ... ... өзі ... ... . Әкімдердің деректері бойынша бүгінгі күні 136 таратылмаған, тұрғылықты халқы жоқ ауылдық елді мекендер бар. ... ... ... өмір ... және нарықтық жұмыс істеуі тұрғысынан келешегі бар ауыл аймақтарын қолдауға бағытталған мемлекеттік саясат қажеттігін ерекше атап өтті . ... ... ... ... ... ... тәжірибесі көпшілік елдердің ауыл өңірлерін дамытуды мемлекеттік реттеуі негізінде ауылдық аймақтардың экономикасымен тікелей байланысты табыстар деңгейінің көрсеткіштері жататындығын көрсетеді. ( ... жан ... ... ІЖӨ, жан ... табыс , жұмыссыздардың үлесі) . Әлемдік банктің жіктемесі бойынша Қазақстан халқының жан басына шаққандағы ІЖӨ ... ... ... ... ... ... ... көрсеткішіне жатады. Қазақстанда бір ауыл тұрғынына келетін ауыл шаруашылығы ЖӨ деңгейі Ресейге қарағанда 1,8 есе ... ... ... 1,3 есе, ... - 3 есе, ... ... мен ... 7,5 есе төмен, Францияға қарағанда 8,8 есе төмен.
Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін дамытудың орта мерзімді кезеңге ... ... ... ... ... ... 2004 ... 30 қарашадағы №1241 қаулысымен бекітілген. Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік реформаларды одан әрі тереңдетудің 2005-2007 жылдарға ... ... ... ... ... мынадай міндеттер шешілуі қажет:
* республикалық бюджет қаражатынан (жасына, мүгедектігіне, асыраушысынан айрылуына байланысты) төленетін ... ... ... ... ... біртіндеп өзгерту жолымен әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің базалық деңгейін қалыптастыру .
* ең төменгі күн көріске қатысты базалық ... ... ... ...
* ... зейнетақы жүйесінің төлемдерін оңтайландыру.
2006 жылы барлық санаттағы мүгедектерге және жасына байланысты ... ... ... мемлекеттік арнаулы арнаулы жәрдем ақылар ұлғайтылатын болады .
Денсаулық сақтау. Медициналық мекемелермен қамтамасыз етілуді талдау көрсеткендей 82,1%-ы ... ... ... ... ... ... ішінен 400 медициналық мекемелер нормативтерге сәйкес келмейді. Ауыл халқының медициналық көмек көрсету деңгейі ... ... ... кері ... отыр . ... көмек көрсетудің көлемі мен сапасы халықтың өскелең қажеттілігін қанағаттырмайды. Халықтың денсаулығының нашарлауы ... ... таза ауыз ... жабдықталмауынан туындап отыр .
Ауылдық емдеу профилактикалық ұйымдардың материалдық техникалық базасы қанағаттанғысыз. Медициналық ұйымдар негізінен ... ... ... ... ... бермейтін( суық , ыстық сумен жабдықталмаған, телефон ... ... ) үй ... ... , ... ... ... құрал жабдықтармен жабдықталмаған. Ауылдық денсаулық сақтау обьектілерінің кейбірінде аптекалық дүңгіршіктер жоқ . ... 2008 ... ... ... саласындағы саясатты іске асырудың негізгі мақсаты мемлекет пен адам ... ... ... үшін ... ... қағидаттарына негізделген медициналық көмек көрсетудің тиімді жүйесін құру . ... - 2010 ... ... ... бағдарламасы шеңберінде жүзеге асырылады .
Білім беру. Мектеп жасындағы балалардың оқу мен қамтылуы талдау көрсеткендей 5575, яғни 72,8% құрайды. Ауылды ... ... беру ... өте ... ... аудандарда мектеп ғимараты мүлдем жоқ, бар болған күнде де ... ... ... оқулықтарға , техникалық жабдықтарға толығымен қамтылмаған, кей аудандар компьтермен ... ... ... ... ... ... осы ... ескере отырып ауылда білім беру жүйесін 2005- жылға ... ... ... Республикасы үкіметінің 2003- жылғы 4- ақпандағы қаулысымен бекітілген. Білім беру сапасын арттыру үшін ауылдық мектептерді колледждер мен кәсіптік ... ( ... ... ... ... , ... ... жергілікті бюджеттен, халықаралық ұйымдардың қаражаты есебінен, компьютер, техника мен, спорттық құрал жабдықтармен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... үшін ауылдық білім беру ұйымдарын телекоммуникациялық ... мен ... ... ... ... болған ретте Қазақстанның бірынғай білім беру желісіне қосу жөніндегі жұмыс жалғастырылуда. Бұдан өзге 2010- ... ... ... білім беру қызметінің сапасын арттыру үшін мыналар ... ... ... ... ... ... автокөлікпен жеткізу;
* аграрлық сектор үшін мемлекеттік білім беру гранттары мен білім беру кредиттері ... ... ... оқу ... ... даярлау (ауыл мектептері үшін пед кадрлар);
* білім беру обьектілерін салу, мысалы Алматы облысында ауылдық жерлерден келген балалар үшін 2 интернат ... ашу ... ... ... қауіпсіздік және құқықтық қызмет көрсету. Ауыл тұрғындарының демалысы мен шұғылданған ауылдық мәдениет ... ... ... ... ... немесе жабылған. Кітапханалардың кітап қоры азайған, 2976 кітапхана жұмыс істейді, 27 ... ... ... бар, 51 ... ... 300- нен күрделі жөндеу, 1184 ағымдағы жөндеуді талап етеді. Кітапханалардың көпшілігінің ақпараттық жүйелерге қол ... жоқ. ... саны 944- тен 64 ... ... ... 43 мемлекеттік), киноқондырғылар саны 2320-дан 543-ке дейін, жалпы ... 60% ... ... 1822 ауылдық клуб 519- ның мәдениет үйлері мен клубтарының типтік ғимарат. 1303- і ... үй ... ... 600- ден ... ... ... ... талап етеді. Ауыл тұрғындарының арасында дене мәдениеті мен спортты дамытудың жай күйі нашарлады. Республика аудандарында 17134 спорт ... , ... ... 1500 орыннан кем емес 133 стадион, 23 жүзу бассеині, 3886 спорт залы12 теннис корттары . ... ... 37,7%- нан ғана дене ... және ... жөніндегі коммитеттері бар, қалғандарында спорт мәселелері мен әкім аппаратының ішкі саясат бөліміндегі маман айналысады. Ауылда мәдениетті ... ... ... ақпараттық кеңістікті нығайту, тарихи мәдени мұраны сақтау және ... ... өнер мен ... ... ... жағдайларын қамтамасыз ету әлеуметтік бағдарланған саясатын жүргізу арқылы қоғамның рухани әлеуетін іске асыруды көздеиді. Ауыл халқын ... ... және ... ... ... кешені мен қамтамасыз етілу, республикалық театр концерт ұйымдарының гострольдік қызметін ... ... Ауыл ... ... отандық және әлемдік классика шығармаларымен, кәзіргі заманғы жазушылардың кітаптарымен, мерзімді ... мен ... ... қоса ... компюьтерлік техникамен қамтамасыз ету көзделген. Ауылда дене мәдениетінің спорт пен туризмнің жай күйін жақсарту үшін, мына ... ... ... ... ... жаңғырту мен жаңартуды жүргізу;
* дене мәдениеті мен спортпен шұғылдануға арналған спор ... ... ... ... ... қажетті спорттық жарақтармен және жабдықтармен қамтамасыз ету;
* Спорт инфрақұрылымын құру.
Ауыл ... үшін ... ... ... мен қол ... сол ... жергілікті мемлекеттік басқару органдарының жергілікті бюджеттен қаражат есебінен ауылдық аудандарға құқықтық қызмет көрсетуді жетілдіру жөніндегі бағдарламаларды әзірлеу мен және іске ... ... ... ... ... халқының көші қоны. 1997- 2004 жылдары 714489 ауыл тұрғындары қалаға көшті, ... ... 61,3%- өз ... ... қоныс аударды,38,7%- ы басқа облыстардың қалаларына қоныс аударды. Осы кезең ішінде қалаларға ауыл тұрғындары бәрінен де ... ... ... 64219 ... ... ... 62115 ... Павлодар 54730 адам облыстарына қоныс аударды. Қалаларға ауылдықтардың ең азы Атырау 7786 ... ... 9373 адам ... ... кетті, ауылдықтардың облыс ішілік көші қонындағы негізгі бағыттары ... ... ... және ... ... ... процесіне Алматы 0,3%, Атырау, Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан 0,4% дан ... ауыл ... ... де кем ...
Мемлекеттік көші қон саясаты ауылдық қоныс аударушыларға қатысты мыналарды көздеуге тиіс:
* Ауыл халқының көші қон ... ... ... Елді ... ... ... бар қордағы жерлерге есеп жүргізу, олардың жай күйін талдау, ішкі қоныс аударушылар үшін ауыл ... ... бөлу ... ... ... қоныс аударуын ынталандыру, мемлекеттік кепілдіктер мен жеңілдіктер, субьсидиялар мен өтем ... ... ... ... газбен Батыс Қазақстан, Маңғыстау, Атырау , Қостанай, Ақтөбе, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл және Алматы облыстары қамтамасыз етіледі. Жергілікті ... ... ... ауыл ... баршасының бірдей табиғи газ алуына мүмкіндігі жоқ. Табиғи газбен неғұрлым қамтамасыз етілген облыстар - Батыс ... ... ... ... және Атырау.
Жаңа жол мұнай газ кен орнында газды қайта өңдеу зауыты 2001- жылы қайта жаңғырту, мұнай өндіруді одан әрі ... және осы кен ... ... ... ... игеру Ақтөбе облысының тұтынушыларына газ жеткізуді қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... ... жақсарту жөніндегі іс шаралар мен барлығы қамтылатын болады. Соның ішінде:
* 223 АЕМ- де ... газ бөлу ... ... 276 АЕМ- де ... газ ... салу;
* 1132 АЕМ- де сұйытылған газбен толтырудың және боллондарды алмастырудың орталықтандарылған пункттерінің техникалық жарақтануын арттыру жүзеге ... ... ... Ауыл ... қалың көпшілігі шектеулі ақпарттық өріс жағдайында өмір сүруде немесе жалпы ақпараттық оқшаулану жағдайында қалып отыр. Мемлекетте 36,8%- ы ауыл ... ... ... мен ... ... ... байланысы мен қамтамасыз етілмеген неғұрлым жоғары үлес салмағы ... 62,2%, ... ... 60,6%, ... ... 49,3%, ... Қазақстан 41,8%, Атырау 41,6%, тұрақты почта баиланысы бөлімшелері ең жоғарғы үлес ... ... 67,4%, ... ... 65,5%, ... 65%.
2004- 2010 жылдары ауылдық байланыс пен почта қатынасын қалпына келтіру және дамыту міндеттері мен оларды техникалық шешу амалдарының болуын ... ... ... ... ... ... коммуникациялық жүйелерін модернизациялау және жаңаларын салу жөніндегі шаралар , алмастыру жолымен жүзеге асырылатын болады. ... ... ... ... ... ... іске ... қамтамасыз етіледі.
Бағдарлама шеңберінде шеілетін проблемалардың ауқымы мен жаңалығы, әзірленіп отырған шараларды Республикалық және жергілікті бюджеттердің мүмкіндіктері мен үлестіру ... оның екі ... іске ... негіздейді:
Бірінші кезеңде (2004-2006) жылдар. Алғашқы үш міндетті шешу көзделеді. Сондай ақ, олардың ... ... және ... құны ... ... ... ... қоныстану үлгісі моделін қалыптастыру үшін ауыл тұрғындарының әлеуметтік және инженерлік қамсыздандырылуын ұлттық стандарттарын даярлап бекіту, көші қон ... ... ... және ауыл қоныс аударушыларын қолдау шараларын, бағдарламасын даярлау.
Екінші кезеңде (2007- 2010)жылдар. Ауылда орналасуды оңтайландыру ауыл ... ... ... деңгейін қамтамасыз ету жөніндегі шаралар іске асырылады. Ауылдық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік өміріне айрықша орын алатыны баршамызға белгілі . Ауыл Республика экономикасы дамуындағы маңызды фактор болса , ауыл халқының ... ... - ... тұрақтылығының да шешуші факторы болып есептеледі . Польша бүкіл елде тармақтақталған желісі бар ауыл шаруашылығының коньсултациялық орталығы қазіргі заманғы аграрлық ... , ... ... ... ... ... бағдарламасын жүзеге асырып , сапаның Еуропалық стандарттарына өтуге көмектесіп , ... ... ... ... мақсат етіп оны іске асырды , халық тұтынатын тауарларға селолық көрмелер өткізіп бәсекелікті осы тауарларға күшейтуге аса ... ... . ... ... ... ... ауыл шаруашылық саласы АҚШ және Канада , Австралия мемлекеттерімен бәсекелестікке түсе алды. Сондықтанда біз ауыл шаруашылығы саласын күшейтіп , дамыту үшін бар ... - ... ... ... . ... қалқының 43 пайызға жуығы бүгінде ауылдық жерлерде тұрады . Осы ... ... ... тұрғыдан алғандағы белсенді халықтың үштен бірі ауыл шаруашылығы саласында еңбек ... . ... ... ала ... ... одан ... 2006 - 2007 жылдарға төмендегідей ... ... . ... . ... жылы ... ... ... . Орташа мерзімдік перспективада ауыл шаруашылығының өңдеуші секторын дамытуға қолдау көрсету басым мақсат болуы тиіс . Онда ауыл ... ... ... ... құны бар өнім ... үшін тереңдете өңдеуге негізгі салмақ салуы шарт . Бұл жұмысқа Отандық және Шетелдік инвесторларды тарту ... ... > ... ... ... әзірлеп , Парламентке енгізуі тиіс .
Екінші . Ауыл шаруашылығы өнімдерін ... және ... ... ... ... пайдалану қажет . Қазақстанда дамыту үшін перспективалы саналатын жеті салалақ кластерлердің ауыл шаруашылығына тікелей байланыстылары - тамақ және ... ... ... .
Үшінші . Біз ауылшаруашылығы өнімдерін өткізудің және " Мал ... ... " және " ... " базасында ақпараттық - маркетингтік қолдаудың өңірлік желісін құрдық . Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілерге ақпараттық - ... ... ... да ... жөн .
Төртінші . Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын халықаралық стандарттарға көшіру проблемасын көтеру . БСҰ - ға ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге түсуге тура келеді .
Бесінші . Фермерлердің өткізу рыноктары мен өндіруші кәсіпорындарға қол ... ... ету ... . ... . Үкімет пен әкімдер ауыл шаруашылығына несие берудің тиімді тәсілдері мен ... , ... - ақ ауыл ... ... борыштарын ауыл шаруашылығына қаржылай қолдау көрсету қорында қайта құрылымдау жүргізуді ойластыру керек .
Жетінші . Ауыл шаруашылығы өнімділігінің деңгейі айтарлықтай ... ... ... жарықтануына байланысты . Саланың жабдықтар мен жеткілікті қамтамасыз етілмеуі ауыл шаруашылығының дамуына ... ... . ... . Ауыл ... ... ... ... дамыту қажет . Өндірістің тиімділігі мен өнім ... ... ... ... ... дамытуға және пайдалануға , қазіргі бар технологияға бейімдеуге және өндірушілерге жаңа технологиялар беруге тікелей байланысты . Сондықтан үкімет сараптама негізінде ... ... ... арқылы қаржыландыруды ұлғайта отырып , ауыл шаруашылық ғылыми зерттеулер жүйесін ... ... . ... . ... ауыл ... ұсақ ... басым. Олар қазіргі заманғы аграрлық технологияларды тиімді қолдана алмайды. Болашақта ауыл шаруашылығында орта және ірі ... ... ... .
Оныншы . Ауылдарымыз біздің салт - дәстүрлеріміз ұлттық мәдениетіміздің сақтаушылары . Сондықтан осы құндылықтардың қайтадан ... ... ... ... ... ... ... көпшілікке танытатын кез келді. Ол үшін селодағы әлеуметтік инфроқұрылымды, әсіресе мәдени бұқаралық бағытта дамыту ... ... ауыл ... үшін жаңа ... ... . Біз үшін бұл өсу мен ... ... Осы жағдайларды мақсатқа ала отырып ауыл шаруашылығын дамыту мүмкіндігі туады . Әлемдік ... ... ... ... ауыл ... экрнрмиканы дамытуда шешуші рол атқарады . Біз ауыл шаруашылығының әрбір салаларын жете саралап , ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Ауыл шаруашылығын реформалау және басқару.// Қаз ҰУ Хабаршысы. № 5. 2005 жыл 43-47 ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
// Қаз ҰУ ... №2. 2004 жыл 19-23 ... ... ... ... ... мүмкінліктері.// Қаз ҰУ Хабаршысы . №5. 2004 жыл 191-121 б.
4. Ауылшаруашылық құрылымдары экономикасының дамуын мемлекеттік реттеудің ... .
/ ... и ... регулирования №2 2005жыл 93-96\ .
5. Ауылшаруашылық өнімдерін сатудағы тиімді бағаны үлгілеу .
/ ... №5 ... 61-63 б\.
6. Ауыл ... ... ... ... жәңе шет ел ... .
/ Қаз ҰУ Хабаршысы № 5 2004 жыл 191-196 б \.
7 . ... ... , ... және саяси жедел жаңару жолында .
/ Ақиқат №3 2005жыл 7-11 б\.
8. Басқарудың шетелдік ... . І . ... ... атты ... ... ... конференциясының еңбегі . 2003 жыл 181-186 б \ .
9 . ... ... және оның ... ролі .
/ Ясауи университетінің хабаршысы №4 2004 жыл 94-97 б \ .
10. Аграрлық саладағы экономикалық ... және даму ... .
/ ... и региональная политика №3 2004 жыл 189-193 б\ .
11. ... ... ... және ... ... , жерге меншікті көз қарас .
/ Заң №9 2004 жыл 6-53 б \ .
12 . ... ... ... ... дамуының басты шарты - экономикалық заңдарды тиімді пайдалану . ... ... .
/ Қаз ҰУ ... №3 2004 жыл 91-95 б \. ... Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. // Ақиқат №3, 2005ж. 3-21 ... ... ... және ... ... научно- практический конференций. Алматы и Туран. 2004г. стр. 357-360
15. Нарықтық жағдайда аграрлық бизнесті жетілдіру. // Ақиқат. 2005ж. №2, 13- 21 б.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары21 бет
Сақтандыру шарты жайлы8 бет
Өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру15 бет
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
1867-1868 жылдары патша үкіметі жүргізген реформалардың Қазақстандағы ұлттық білім беру жүйесі82 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет
1922 – 1924 жж. Ақша реформалары6 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь