Психологиялық эксперименттің процедурасы


1. Экспериментті ұйымдастыру өткізудің ең алғашқы шарты.оның жоспарлануы
2. Эксперименттегі психологиялық фактор
Экспериментті ұйымдастыру өткізудің ең алғашқы шарты-оның жоспарлануы. Экспериментті жоспарлау сатысы оның ары қарайғы тағдырын анықтайды, себебі экспериманттің логикалық және хронологиялық схемасын құруға, зерттелінушілердің құрамы мен санын немесе өлшеудің керекті мәнін анықтауға,математикалық өңдеудің жоспарын жасауға,көрсеткіштерді және өңдеу аппаратын, шешім қабылдаудың бағдарын таңдауға қолқабыс етеді. Егер біз әртүрлі жоспарлар мен схемалардың негіздерін білмесек,бізге эксперименттің сапасын бағалау кезінде қиын болады. Бірақ, кез-келген жоспар сәтті бола бермейді. Мәселен, бірінші тарауда қарастырылған эксперименттер басқаша, келесі түрдегі жоспарлар бойынша өткізілді делік:
1) Бірінші экспериментте тігінші басында наушникті 13апта киіп, соңынан 13апта ештеңесіз жұмыс істесін.
2) Йоко өзінің экспериментінде әрбір шырын сортынан 2 банкіні қолдануды шешіп,барлық эксперимент 36 күннін орнына 4 күнге ғана созылды делік.
3) Джек жаттаудың жарым-жарты әдісін алғашқы 2 пьесаға, ал тұтас әдісті келесі екіге қолдансын.
Бізге бұл жоспарлардың барлығы сәтсіз екені көрініп тұр. Ал егер бізде салыстыру үшін үлгі болса, онда біз неге алғашқы жоспарлар сәтті болғандығын нақты айтып бере алар едік. Мінсіз эксперимент осы үшін қызмет атқарады. Экспериментті абсолютті мінсіз етуге болады ма? Кез-келген экспериментті шексіздікке дейін жақсартуға болады немесе оның мүлдем өткізуге болмайды. Реалды эксперименттер мінсіз экспериментке жақындатылып жүзеге асырылады.
Сондай-ақ идеал эксперимент түсінігі арқылы эксперименттің мінсіздігін анықтауға болады. Идеал экспериментте тек қана тәуелсіз айнымалының өзгеруіне жол беріледі. Қалғанының бәрі өзгеріссіз қалады, сондықтан тәуелді айнымалыға тек тәуелсіз айнымалы ықпал етеді. Жақын арада біз идеалды экспериментті өткізу мүмкін емес екендігіне көзімізді жеткіземіз. Дегенмен, идеяның өзі пайдалы болып табылады, біз реалды экспериментті өткізгенде оны басшылыққа аламыз. Идеалды экспериментте тігінші наушникпен не ештеңесіз бір уақытта жұмыс істеуі керек еді.Джек Моцарт бір уақытта сол жалғыз пьесаны жарым-жарты немесе тұтас әдіспен жаттау керек еді!
Эксперименттің жалпы мазмұны шектелген мөлшердегі мәліметтер негізінде кең қолданыс табатын қорытындылар шығару. Дегенмен, мінсіз эксперимент идеал эксперимент тәрізді бізге басшылық етуші идея ретінде қызмет етеді.
Идеал да, шексіз эксперимент те мәнсіз бола алмайды. Оларда әртүрлі кемшіліктер ғана емес,сондай-ақ артықшылықтары да бар және реалды эксперименттерді бағалауда қызмет етуі мүмкін.
Идеал да, шексіз де эксперименттер сәтсіз зерттеу нұсқасының кемшіліктерін жоя алмайды. Мұндай кемшіліктерді мүлдем жою үшін толық сәйкестік эксперименті қажет. Бұл эксперимент сондай-ақ мағынасыз болып табылады, дегенмен іс-жүзінде оны жүзеге асыруға болады. Джек өзінің зерттеуінде одан кейін де жаттайдын пьессаларды жаттауы керек болатын. Мұндай эксперименттен,шексіз эксперименттен сияқты пайда жоқ.
1. Практикум по эконометрике: учебное пособие / И.И. Елисеева, С.В.Курышева, Н.М. Гордеенко и др.; под ред. И.И. Елисеевой. – М.: Финансы и статистика, 2002.-192с.
2. Козелецкий Ю. Психологическая теория решений. – М.: Прогресс, 1999. – 504 с.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

БӨЖ №3

Тақырыбы: Психологиялық эксперименттің процедурасы

Орындаған: Рапикова С.А. (магистрант,
6М010300 –Педагогика және психология)

Тексерген: Кулмышева Н.А. (п.ғ.к., доцент м.а.)

Семей 2015
Жоспары:

1. Экспериментті ұйымдастыру өткізудің ең алғашқы шарты-оның
жоспарлануы
2. Эксперименттегі психологиялық фактор

Экспериментті ұйымдастыру өткізудің ең алғашқы шарты-оның жоспарлануы.
Экспериментті жоспарлау сатысы оның ары қарайғы тағдырын анықтайды, себебі
экспериманттің логикалық және хронологиялық схемасын құруға,
зерттелінушілердің құрамы мен санын немесе өлшеудің керекті мәнін
анықтауға,математикалық өңдеудің жоспарын жасауға,көрсеткіштерді және өңдеу
аппаратын, шешім қабылдаудың бағдарын таңдауға қолқабыс етеді. Егер біз
әртүрлі жоспарлар мен схемалардың негіздерін білмесек,бізге эксперименттің
сапасын бағалау кезінде қиын болады. Бірақ, кез-келген жоспар сәтті бола
бермейді. Мәселен, бірінші тарауда қарастырылған эксперименттер басқаша,
келесі түрдегі жоспарлар бойынша өткізілді делік:
1) Бірінші экспериментте тігінші басында наушникті 13апта киіп,
соңынан 13апта ештеңесіз жұмыс істесін.
2) Йоко өзінің экспериментінде әрбір шырын сортынан 2 банкіні
қолдануды шешіп,барлық эксперимент 36 күннін орнына 4 күнге ғана созылды
делік.
3) Джек жаттаудың жарым-жарты әдісін алғашқы 2 пьесаға, ал тұтас
әдісті келесі екіге қолдансын.
Бізге бұл жоспарлардың барлығы сәтсіз екені көрініп тұр. Ал егер бізде
салыстыру үшін үлгі болса, онда біз неге алғашқы жоспарлар сәтті
болғандығын нақты айтып бере алар едік. Мінсіз эксперимент осы үшін қызмет
атқарады. Экспериментті абсолютті мінсіз етуге болады ма? Кез-келген
экспериментті шексіздікке дейін жақсартуға болады немесе оның мүлдем
өткізуге болмайды. Реалды эксперименттер мінсіз экспериментке жақындатылып
жүзеге асырылады.
Сондай-ақ идеал эксперимент түсінігі арқылы эксперименттің мінсіздігін
анықтауға болады. Идеал экспериментте тек қана тәуелсіз айнымалының
өзгеруіне жол беріледі. Қалғанының бәрі өзгеріссіз қалады, сондықтан
тәуелді айнымалыға тек тәуелсіз айнымалы ықпал етеді. Жақын арада біз
идеалды экспериментті өткізу мүмкін емес екендігіне көзімізді жеткіземіз.
Дегенмен, идеяның өзі пайдалы болып табылады, біз реалды экспериментті
өткізгенде оны басшылыққа аламыз. Идеалды экспериментте тігінші наушникпен
не ештеңесіз бір уақытта жұмыс істеуі керек еді.Джек Моцарт бір уақытта сол
жалғыз пьесаны жарым-жарты немесе тұтас әдіспен жаттау керек еді!
Эксперименттің жалпы мазмұны шектелген мөлшердегі мәліметтер негізінде
кең қолданыс табатын қорытындылар шығару. Дегенмен, мінсіз эксперимент
идеал эксперимент тәрізді бізге басшылық етуші идея ретінде қызмет етеді.
Идеал да, шексіз эксперимент те мәнсіз бола алмайды. Оларда әртүрлі
кемшіліктер ғана емес,сондай-ақ артықшылықтары да бар және реалды
эксперименттерді бағалауда қызмет етуі мүмкін.
Идеал да, шексіз де эксперименттер сәтсіз зерттеу нұсқасының
кемшіліктерін жоя алмайды. Мұндай кемшіліктерді мүлдем жою үшін толық
сәйкестік эксперименті қажет. Бұл эксперимент сондай-ақ мағынасыз болып
табылады, дегенмен іс-жүзінде оны жүзеге асыруға болады. Джек өзінің
зерттеуінде одан кейін де жаттайдын пьессаларды жаттауы керек болатын.
Мұндай эксперименттен,шексіз эксперименттен сияқты пайда жоқ.
Мінсіз эксперименттін үш түрі де реалды емес. Идеал эксперимент мүмкін
емес,толық сәйкес эксперимент – мағынасыз,ал шексіз-мағынасыз және мүмкін
емес. Олар ой эксперименттері ретінде пайдалы. Олар бізге эффективті
экспериментті құруда керек. Идеал және шексіз эксперименттер бізге қалайша
сыртқы әсерлерден қашу керек екндігін немесе сол арқылы эксперимент
нәтижесіндегі шын мәніндегі тәуелді және тәуелсіз айнымалылардың байланысын
бейнелейтіндігін көрсетеді. Толық сәйкестік эксперименті біз өзгеріссіз
қалтыратын эксперименттін айнымалыларын бақылау керек екендігін ескертеді.
Кез-келген эксперименталды зерттеудің мақсаты шектелген мөлшердегі
берілгендерге негізделген қорытындылар эксперименттен тыс болғанда да
шынайы болуы. Бұл жалпылау деп аталады. Біздің мінсіз экспериментке жасаған
анализіміз эксперименталды қорытындылардың шынайылығы екі талаппен
анықталатынын көрсетеді. Оларға мүмкін болатын жалпылаулардың заңдылығы
тәуелді. Бірінші талап, экспериментте табылған тәуелді және тәуелсіз
айнымалылар арсындағы қатыс басқа айнымалылардың әсерінен еркін болу керек.
Екінші талап-эксперименттегі қосымша айнымалының тұрақты деңгейі
практиканың кең аумағындағы деңгейге сәйкес келуі керек.
Біз мінсіз эксперименттін мүмкін емес екендігін, бірақ реалды
эксперименттерді дұрыс жоспарлаудың бастамашыл принциптерін беретіндігін
білеміз. Енді біз оларды қолдану туралы сұрақ қоямыз. Жауабы қарапайым,
шынайы жүргізілген эксперименттін қаншалықты мінсіз экспериментті көрсете
алатынын анықтау керек. Ең алдымен біздің экспериментімізде тәуелді
айнымалыға сыртқы әсерлердің мүмкіндігі қаншалықты екенін білу керек.
Өзінің алғашқы экспериментінде Джек Моцарт пьессаларды келесі ретпен
жаттады:тұтас-жеке-жеке-тұтас. “Сәтсіз” экспериментте рет басқаша болды:
тұтас-тұтас-жеке-жеке. Бірінші жағдайда тұтас және жеке әдістердің орташа
позициялары бірдей. Екі жағдайдың бір уақытта көрінуі үшін едәуір
репрезентативті болып оригиналды эксперимент болып шықты. Йоко өзінің
алғашқы нұсқасында ол екі шырынды да (“Риттенхауз” бен Баддин-Били) 36
күн бойы кездейсоқ ретте ішіп жүрді.Ал,сәтсіз өзгертілген нұсқада ол тек
4 күнмен ғана шектелді. Шексіздікке төрттен гөрі 36 жақын екені анық.
Алғашқы жоспар өзгертілген жоспарға қарағанда шексіз экспериментте жақсы
көрсете алады.
Тәуелді және тәуелсіз айнымалылар арасындағы қатыс туралы неғұрлым
сенімді информацияны идеал және шексіз эксперименттерді жақсы көрсететін
эксперименттер береді. Неғұрлым, өткізілген эксперименттегі маңызды қосымша
айнымалының деңгейі толық сәйкестік эксперименттегі деңгейіне жақын болса,
зерттелетін реалды ситуация соғұрлым жақсы көрсетілген. Реалды
эксперименттердің мінсіз экспериментті қаншалықты көрсететініне байланысты.
Олар жоғары немесе төмен валидті болады. Валидтіліктің екі түрі бар
екендігі белгілі.Біріншісі-ішкі валидтілік деп аталады. Мұнда идеал немесе
шексіз эксперименттегі сияқты тәуелді және тәуелсіз айнымалылар арасындағы
қатыс алынатындай жоспар құру туралы айтылады,яғни жанама әсерлерді шеттету
туралы.

Эксперименттегі психологиялық фактор

Бірде бір эксперимент абсолютті нақты орындалмайды, оның себептері
көп: құралдар мен жабдықтарда белгілі бір ақау орын алуы, эксперимент
әдістері толық жетілдірілмеуі, эксперимент жүргізуде тиянақсыздық пен
немқұрайлылықтың орын алуы, көп ескерілмеген факторлардың әсері,
эксперимент жүргізушілердің субъективті ерекшеліктері. Эксперимент
деректерін алу және оны өңдеу көп назар аударуды және дағдыны талап етеді.
Ақаулар жүйелі және кездейсоқ деп бөлінеді. Кездейсоқ ақаулардың
түріне көбіне эксперимент жүргізушінің қателігінен болатын сынулар мен
үлкен ақаулар жатады. Эксперимент жүргізушінің қателігінен орын алған көп
кездейсоқ ақаулармен өлшеуді есептемейді. Өлшемнің негізгі міндеті –
өлшеуді барынша аз қателіктермен орындау, жүйелі және кездейсоқ
қателіктерді жоюдың барлық әдістерін пайдалану.
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Психологиялық эксперименттің тазалығы
Эксперименттің физика курсын оқытуда маңызы
Эксперимент құбылыстардың себепті салдарлы байланыстары жайлы гипотезаны тексеру процедурасы ретінде. Зерттеудің гипотезасын белгілеу
Психологиялық экспериментті ұйымдастыру
Психологиялық консультация
Психологиялық зерттеу әдістерінің классификациясы
Негізігі психологиялық әдістер
Психологиялық-педагогикалық жеке адам диагностикасы
Психологиялық сұрақнама жасауға қойылатын талаптар
Темпераменттің психологиялық сипаттамасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь