Мектеп оқушыларының тамақтану гигиенасы

1. Тамақтанудың физиологиялық маңызы және мектеп оқушылары ағзасындағы зат алмасу ерекшеліктері.
2.Тағамға қойылатын гигиеналық талаптар.
3.Тамақтың құрамы және тамақтану нормасы.
4.Мектеп оқушыларының тамақтану режимі.
5.Мектептегі асханаға, ондағы ыдыс.аяқтарға қойылатын гигиеналық талаптар.
6.Тамақтан улану және оны алдын алу жолдары.
Зат алмасуы туралы жалпы түсініктеме. Астың маңыздылығы мен сіңімділігі оның құрамына байланысты. Нанның, ет пен сүттің сіңімділігі мен маңыздылығы олардағы белок, май, көмірсу және витаминдерге байланысты анықталады. Зат алмасуы тірі табиғаттың ерекше маңызды және организмнің негізгі қызметі. Жаңадан қабылданған заттардан организмдегі ұлпалардың клеткаларының өздеріне бейімделген заттар жасалады. Бұл ассимиляция, яғни организмге енген заттарды оздеріне бейімдеп өзгерту. Мұнымен бірге организмде клеткалар мен олардың бөлшектері ескіреді, олар ыдырайды, яғни диссимиляция байқалады. Ассимиляция мен диссимиляцияның нәтижесінде организм ескіріп тозған қажетсіз заттарды сыртқа шығарады және қызметіне қажетті қуат алады.
Зат алмасуы баланың өсіп, дамуы кезінде күшті болады. Бұл адамның жас ерекшелігінің ауқымды бір көрсеткіші. Балаларда ассимиляция диссимиляциядан басым болады, олар тек ересек адамда ғана теңеседі. Бала кезінде ассимимляция басым болса, қартайғанда, керісінше диссимиляция басым болады. Бұл заңдылық түрлі ауруларға, сыртқы ортаның қауырт жағдайларының әсеріне байланысты бұзылады.
Адам организміндегі клеткалардың құрамында көптеген химиялық заттар бар. Олар органикалықжәне бейорганыкалық болып екі топқа бөлінеді. Органикалық заттарға: белок, май, көмірсу, гормондар мен ферменттер, ал бейорганикалық заттарға: су, түрлі минерал тұздары жатады. Дені саулығы бар ересек, 70 кг салмағы бар, адамның организмінде шамамен 40-45 лсу, 15-17 кгбелок, 7-10 кг май, 2,5-3 кг тұздар , 0,5-0,8 кг көмірсу болады. Бірақ дененің химиялық құрамы біркелкі тұрақты болмайды. Организмдегі үнемі болып жататын синтездеу мен ыдырау қажетті заттармен ұдайы дұрыс және жеткілікті шамада қамтамасыздандыруды талап етеді. Организмге қажетті «құрылыс материалдары» денеге тамақтану арқылы жеткізіледі.
Белоктың алмасуы, жас ерекшелігі. Азықтың ең құнды бөлігі белок. Адамның тіршілігіне қажетті белок мөлшерін б е локтік минимум дейді. Ол жасқа байланысты өзгереді. Қарапайым белоктың құрамында 4 зат қана бар: оттегі, сутегі, көмірсу және азот, ал күрделі белоктарда (мысалы мидың белогында) Бұлар дан басқа күкірт, фосфор, темір т. б. бар. Белоктар мономерлі амин қышқылдарынан тұрады.
http://1referat.kz/biologiya-valeologiya-zoologiya-anatomiya-medicina/zat-zhane-energiya-almasu-tamaqtanu-gigienasy.html
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ... ... ... ... ... оқушыларының тамақтану гигиенасы.
Орындаған:Төкен А.Н
Тексерген; Нагашбекова Л.А
Семей қаласы - 2015 жыл
Жоспар:
1. ... ... ... және ... ... ... зат ... ерекшеліктері.
2.Тағамға қойылатын гигиеналық талаптар.
3.Тамақтың құрамы және тамақтану нормасы.
4.Мектеп оқушыларының тамақтану режимі.
5.Мектептегі асханаға, ондағы ... ... ... ... ... ... және оны ... алу жолдары.
Зат алмасуы туралы жалпы түсініктеме. Астың маңыздылығы мен сіңімділігі оның құрамына байланысты. Нанның, ет пен сүттің ... мен ... ... ... май, ... және ... ... анықталады. Зат алмасуы тірі табиғаттың ерекше маңызды және организмнің негізгі қызметі. Жаңадан қабылданған заттардан организмдегі ұлпалардың клеткаларының өздеріне бейімделген заттар ... Бұл ... яғни ... ... заттарды оздеріне бейімдеп өзгерту. Мұнымен бірге организмде клеткалар мен олардың бөлшектері ескіреді, олар ыдырайды, яғни диссимиляция байқалады. Ассимиляция мен ... ... ... ... ... ... заттарды сыртқа шығарады және қызметіне қажетті қуат ... ... ... ... дамуы кезінде күшті болады. Бұл адамның жас ерекшелігінің ауқымды бір көрсеткіші. Балаларда ассимиляция диссимиляциядан басым болады, олар тек ... ... ғана ... Бала ... ... басым болса, қартайғанда, керісінше диссимиляция басым болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... әсеріне байланысты бұзылады.
Адам организміндегі клеткалардың құрамында көптеген химиялық заттар бар. Олар органикалықжәне бейорганыкалық болып екі топқа бөлінеді. ... ... ... май, көмірсу, гормондар мен ферменттер, ал бейорганикалық заттарға: су, түрлі минерал тұздары жатады. Дені саулығы бар ... 70 кг ... бар, ... ... ... 40-45 лсу, 15-17 ... 7-10 кг май, 2,5-3 кг тұздар , 0,5-0,8 кг көмірсу болады. Бірақ дененің химиялық құрамы біркелкі тұрақты ... ... ... ... ... синтездеу мен ыдырау қажетті заттармен ұдайы дұрыс және жеткілікті шамада қамтамасыздандыруды ... ... ... ... ... ... арқылы жеткізіледі.
Белоктың алмасуы, жас ерекшелігі. Азықтың ең құнды бөлігі белок. Адамның тіршілігіне қажетті белок мөлшерін б е ... ... ... Ол ... ... ... ... белоктың құрамында 4 зат қана бар: оттегі, сутегі, көмірсу және азот, ал күрделі ... ... ... ... Бұлар дан басқа күкірт, фосфор, темір т. б. бар. ... ... амин ... тұрады.
Амин қышқылдарының 10% организмнің өзінде өндірілмейді, сондықтан оларды таптырмайтын қышқылдар дейді. Бұлар ға аргинин, триптофан, лейцин, изолейцин, ... ... ... ... мен ... ... Өсіп, дамып жатқан бала организміне Бұларға қоса ... -- ... аса ... Осы ... ... амин ... ... астың құрамында жеткіліксіз болғанда адам денесінде, әсіресе балалар мен жас өспірімдердің ... ... ... ... болады. Денеде белоктың қоры онша көп емес, сондықтан ашығу баланың өсуін мүлде тоқтатады, кейде ұзақ қа созылған жағдайда ақыл ... ... ... ... ... жұқпалы ауруларға қарсы тұру қабілеті нашарлайды. Өмірге жаңа ... ... тек қана ана ... ... Сүт ... ... үшін ... жасаған дайын тағамы. Нәресте тәулігіне 600 мл сүтті анасының емшегінен сорып алады. 3-6 айлығында оған 700-800 мл сүт керек. Ана ... ... ... май, ... ... заттары, витаминдер т. б. бала тірлігіне қажетті заттардың бәрі бар және олар ... ... ... ... өте ... -- ... ... т. б. -- белоктың түрлері, ферменттер, гормондар, иммунды денешіктер жеткілікті мөлшерде болғаны баланың дұрыс өсуіне өте қажет. ... бала ана ... ғана ала ... 1-3 ... баланың жейтін тамағының белоктың 75 % жануар текті, ал 25 % өсімдік текті болуы қажет. 5 жасар балалар үшін ... тең ... ... ... жас оспірімдер үшін өсімдік белогының мөлшерін көбейте түсу қажет.
Май мен көмірсуының алмасуы, жас ... Май мен ... ... белоктан гөрі қарапайым, Бұлар химиялық үш заттан түзіледі: көмірсутегі, оттегі және сутегі. Бұл екеуінің ... ының ... ... ... бірі жеткіліксіз болғанда оның орынына екіншісін пайдалануға мүмкіндік береді. Қажет болғанда майдан көмірсу, ал көмірсуден май оңай түзіледі. Орта ... ... ... ... ... 10-20 %, ал ... ... 1% шамасында. Майдың көбі май ұлпасындағы организмнің қуат ... ... ... жаңа ... ... ... және соларды ауыстыруға пайдаланылады. Дененің кейбір клеткалары өз құрамында майды өте көп мөлшерде жинайды да, организмнің жылу және механикалық ... ... ... яғни ол қорғану қызметін атқарады.
Дені сау ересек адамның тамағында 30 %-дай май болуы тиіс. Олай болса, адам ... 80-100 г май ... ... ... ... майы да, ... майы да болуы тиіс. Олардың ара қатынасы шамамен 2:1 қатынасындай ... ... ... ... ... ... арахидон іспетті кейбір май қышқылдарының түрлері организмде ондірілмейді. Бұлар дың жейтін тамақта жеткіліксіз ... зат ... ... және ... ... ... ... дамытады. Көмірсулары адам организмінде глюкоза, фруктоза, галактоза, ... т. б. ... ... дейін ыдырайды. Глюкозаның мөлшері адам қанында шамамен тұрақты 0,1 %. Глюкозаның қандағы мөлшері 0,11-0,12 %-ға дейін көбейгенде ол ... ... және ... ... ... да, онда ... ... деп аталатын зат -гликогенге айналады. Егер 0,12 %-дан асып кетсе, артық қантты денеден шығаруға бүйрек кіріседі. Мұны ... деп ... Бұл ауру ұйқы ... ... ... ішкі ... ... бүзылып инсулин гормоны жетіспегенде байқалады.
Көмірсуының көбі денеде сол организмге тән бейімделіп қайтадан өндіріледі. Олар клетканың цитоплазмасы мен ... ... ... ... ... ... ... тізбектерінің құрамының негізгі бөліктерінің бірі саналады.
Балалардың майға мұқтаждылығы ... ... ... ... Жарты жастағы нәрестелерге қажетті қуаттың 50 % майдың алмасуынан ... Бұл ... ... ... ... ... 6-7 г, 2-4 ... -- 3,5 г, мектепке барар алдында 2,5 г май қажет.
6 айдан 4 жасқа дейіші балаларға қажетгі қуаттың 30-40 %, ал одан ... ... -- 25-30 % ... ... ... ... жүйке жүйесінің дамуына аса қажет, әсіресе нәрестелердің жүйке жүйесінің қалыптасуында, дамуында май қышқылдары маңызды орын алады, сондықтан баланы емізетін аналардың ... май ... ... тиіс.
Өсу барысында балалардың көмірсу қажеттілігі жоғары, себебі ыдырау қарқыны Бұл ... ... ... ... болады. Және жас өспірімдерде көмірсу белок пен майдан өте аз мөлшерде түзіледі, сондықтан оның қоры көп болмағандықтан жылдам жұмсалады. Ал, ... ... бала ... ... ... түрде сіңеді. Дене массасының 1 кг-ына шаққанда көмірсуының мөлшері емшектегі нәрестеде 10-12 г, 1-3 жаста -- 12-13 г, 4-7 ... -- 13-14 г, 8-13 ... ... -- 10-11 г ... ... ... оның ... 3 г/кг-нан аспауы керек.
Су мен тұздардың организмдегі маңызы мен ... жас ... ... адам ... қажетті. Бірақ олар қуат көзіне жатпайды, клеткалар мен организмнің Сұйық ... ... ... ... шкі ортаның тұрақтылығын және тіршілікті сақтауға қажет. Олар барлық ұлпаларда, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... қозу белсенділігі мүмкін емес. Организмдегі ұлпалардың құрамында 3,45 % калыдий, 1,58 % фосфор, 0,65 % калий, 0,45 % ... 0,1% ... ... ... қосымша иод, темір, бром, мыс, цинк сияқты микроэлементтер бар. Олар қан өндіруге, гормондардың түзілуіне қатысады. ... ... ... ... ... ... ... реакциясын бір қалыпта сақтауға қатысады, катализаторлық қызмет атқарады, сүйек, шеміршек т. б. ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Фосфор мен күкірт мидың құрамына кіреді, натрий мен калий жүйке жүйесінің қызметінде ... орын ... ... ... ... ... гемоглобиннің құрамына қажет. Фосфор, күкірт, натрий калий, кальций т. б. ... ... ... ... мыс, ... қан ... ... қатысады, йод қалқанша безінің гормонының құрамына кіреді, фтор тіс ұлпасы ның, әсіресе эмалінің ... ... ... ... ... аз ... қажет болады, сондықтан микроэл ементтер деп аталады.
Жалпы алғанда микроэлементтер зат алмасуын реттейді. Көптеген микроэлементтер белөкпе н қосылып ферменттер, гормондар мен ... ... ... мен ересек адамның минерал заттарына мұқтаждығы әртүрлі. Минерал заттарының ... ... ... бала ... зат ... ... олай ... баланың өсуі мен дамуы кешігеді. Кейбір элементтердің организмге қажетті мөлшері 20-шы кестеде берілген.
1 ... ... ... үшін ... көп ... ... Бұл ... оның қажет мөлшері 2 жастағыдан 8 есе артық. Кальций мен фосфор тұздары ның ара қатынасы мектеп жасына дейінгі балаларда 1:1. 8-10 ... 1:1,5 жас ... мен ... ... оқушыларында 1:2. Мұндай арақатынаста қаңқа дұрыс өсіп, жетіледі. Кальций мен фосфордың ара қатынасы ... ... өте ... ... сондықтан балалардың тамақ мәзіріне сүтті міндетті түрде енгізу қажет. Организмге қажетті тұздар көбінесе жеткілікті мөлшерде тамақтың құрамында ... (1-ші ... ... ... ... ... кейбір элементтердің мөлшері, (күніне, мг)
Баланың жасы
кальций
фосфор
магний
1 жасқа дейін
1000
1500
-
1-3
1000
1500
140
4-6
1000
1500
220
7-10
1200
2000
360
11-13
1500
2500
400
14-17
1400
2000
530
Ересек
4500
2000
-
Организмнің тірлігі үшін аса маңызды заттардың бірі -су. Ол организмнің ішкі ... ... ... ... дене ... ... килограмм массасына 0,4 л су қажет. Ал нәрестелерде. Бұл мөлшер 5 есе артық. Егер ... ... су ... оның өсуі тежеледі. Жалпы ер адамның денесінің 61 %, әйел адамның 50 % судан тұрады.
Нәрестенің дене салмағының 75% -- су. Оның ... ... ... ... -- 80 %. ... ... ... балаларда өсу, даму қарқыны жоғары болғандықтан, денесіндегі судың мөлшері де көп. 1 жасқа дейінгі сәби ... 800 мл, 2-4 ... -- 950 мл, 5-6 ... -- 1200 мл су ішуі керек. Ұл балалар қыздарға қарағанда суды көбірек ішеді, өйткені олардың дене қимылдары кезінде ... ... су ... ... ... Жалпы, бала организмінде зат алмасу күшті болғандықтан, суды көп қажет етеді.
Қуаттың алмасуы мен негізгі зат алмасуы. Ұлпадағы клеткаларда ... май, ... ... ... ... ... және осы заттар денеге бейімделіп қайтадан өндіріледі. Қоректік ... ... ... бөлініп шығатын қуаттың мөлшері бірдей емес. Белгілі бір қоректік заттың 1 г тотыққанда шығаратын қуаттың мөлшерін сол заттың калориялық коэффициенті деп ... Бұл ... ... ... ... ... немесе джоульмен (Дж), килоджоульмен (кДж) өлшенеді. 1 кдж = 4,187 ккал. 1 г белок = 4,1 ккал (17,17 кДж), 1 г май = 9,3 ккал ... 1 г. ... = 4,1 ккал (17,17 ... ... қуат ... адамның жасына, денсаулығына, азығына және іс-қимылына байланысты. Жеңіл дене еңбегінде тәулігіне 2000-2300 ккал қуат ... ал ауыр ... ... Бұл ... ... ... қа сай 2-3 есе ... Атқарған жұмыстың ауыр-жеңілдігіне, күрделілігіне, денеге түсетін жүктеменің салмағына қарай қуат мөлшері әр деңгейде өзгеріп отырады (2-кесте). Ми еңбегінде дене ... гөрі қуат аз ... ... сай ... қуат ... ... әркелкі болады.
Адамның жасына сай тәуліктік қуат жұмсау мөлшері әртүрлі, жас ұлғайған сайын азаяды. Ер балалардың тәуліктік қуат ... ... ... ... ... қуат молшері неғүрлым бала жас болса, солғүрлым жоғары болады. Мысалы, бұл мөлшер азық қуатының 3 айда -- 36 %, 6 айда -- 26%, 9 айда -- ... тең ... және ... ... ... яғни ... бай ... заттар түзілген кезде сутегінің атомдары және құрамында азоты бар заттар да босайды. Олар амин қышқылдарының синтезінде пайдаланылады, ... ... қуат ... ... ... анағүрлым жогары болады.
Адам толық тыныштықта болғанның өзінде ... ... қуат ... ... ... қызметтерге тынымсыз үнемі қуат жүмсалып жатады. Қалыпты жағдайда адам организміндегі ең төменгі деңгейлі зат алмасуы мен қуаттың жүмсалуын ... зат ... ... ... зат ... кезіндегі қуат тыныштық жағдайдағы тіршілікті сақтайтын жүрек-қан тамырлар, бүйрек, бауыр сияқты мүшелердің үздіксіз ... ... ... зат ... қамтамасыз етуі үшін жұмсалады.
2-ші кесте. Дененің 1 кг массасына жұмсалатын тәуліктік ... ... ... ... ... ай
420-462
6-12 ай
378-420
2-6 жас
294-315
7-11 жас
252-294
11-15 жас
189-281
Ересек адам
147-168
Витамиңдер туралы жалпы түсініктеме. (лат. вита - өмір + аминдер -- ... ... бар ... заттар). Витаминдер -- аз мөлшерде кездесетін органикалық заттар. Олар ... өте ... ... ... ... А, В, С, Д, Е, К, Р, РР деп ... және химиялық қүрамдарына сай атайды (Мысалы, аскорбин қышқылы немесе С ... ... ... екі ... бөледі: майда еритіндер және суда еритіндер. Майда еритіндер тобына А, Д, Е витаминдері, ал суда еритіндер тобына басқа қалған ... (В, ВІ2, С, Р т. б.) ... ... біразы гормондардың, ферменттердің т. б. биологиялық белсенді заттардың құрамына кіреді. Ал біразы (Е, С, Р витаминдері) клетка мембранасының құрамына кіріп ... яғни ... ... ... витаминдер адам денесінде өндірілмейді. Олар ішкен, жеген тамақтың құрамында провитамин (витамин алды) ... ... ... ... ... түрі ... ... адам организмінде ғана белсенді түрге ауысады. Кейбір витаминдер организмде химиялық жолмен ... ... ... ... ... ... т.б. ... тәрізді органикалық қосындылар да витаминдердің ролін атқарады.
Ұзақ мерзім бойы жеген тамақтың құрамында витаминдер мүлде болмаса, онда авитаминоз, ал ... ... ... мөлшерден артық болса гипервитаминоз деп аталатын сырқаттар пайда болады. Гипервитаминоз көбінесе майда еритін витаминдердің денеде көп болуына байланысты туады. Витаминдердің ... ... ... ... ... адам өліп те кетуі мүмкін. Ал жетіспеген витаминдерді тағамдарға қосып ... жеке өзін ... ... адам ... сауығады.
Өсіп келе жатқан бала организміне витаминдер оте қажет, сондықтан баланың жасына лайық витаминдердің молшері ішіп-жейтін тамақтың құрамында болуы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... молшері толық анықталған.
А витамині (аксерофтол) майда ериді, қыздырғанда ыдырамайды, тек оттегі мен күннің күлгін сәулесінің әсерінен ... Сырт ... сары май ... зат. ... құрамында к а р о т и н түрінде болады.
А витамині жетіспесе, онда баланың өсуі тежеледі және көзінің өткірлігі ... ... ... деп ... яғни ... ... пайда болады. Оған қоса қуықтың, жатырдың, ішектің, өкпенің кілегей қабығы бұзылады. Балалардың жұқпалы ауруларға төзімділігі төмендейді. Бұлар құрамында А ... бар ... ... ... ... жесе ... жойылады.
В витамині (тиамин). Ас қорыту, жүрек, жүйке жүйесінің қызметіне өте қажет. Ол белок, май, көмірсу алмасуына қатысатын ферменттердің ... ... өсу мен ... ... қан тамырларының т. б. ішкі мүшелердің қызметінің ... ... ... Бұл витамин ішкен тамақта болмаса, не жеткіліксіз болса адам (аяғын ... ... ... ... деген сырқатқа үшырайды.
В2 витамині (рибофлавин) - сары түсті ... зат. Суда ... ... ... ... ... ... көзі ауырып катаракта, анемия, яғни қан аздылық, өкпе ... және ... ... болады.
Рибофлавин жануарлар текті тамақта көп болады. Әсіресе бауыр, бүйрек, ми және ... ... ... Оның ... ... ... ... 2-3 мг.
В6 (пиридоксин) витамині табиғатта пиридоксаль және пиридоксамин түрінде болады. Олар тотықтырғыш ферменттердің құрамында болады және зат ... ... ... ... текті және өсімдік текті азықтың құрамында жиі кездеседі: ... ... ... ... бидайда, картопта, капустада, күріште, сәбізде және ашытқыда мол болады.
Бұл витаминнің қажетті мөлшері тәулігіне 1,5 мг.
В12 витамині (цианкобаламин). Бұл ... ... ... деп те ... ... оның организмде жетіспеуінен анемия, яғни қан аздылық пайда болады.
Бұл витаминді тағаммен бірге әдеттегідей қабылдағанда оның витаминдік қасиеті азаяды, ... ... ... оны ... ... ... ... болмайды, сондықтан оны таза қарын сөлімен бірге ішкізу керек, сонда қарын сөліндегі апоеритеинмен қосылып, оны микробтардан ... да ... ... қан ... ... ... өз қызметін атқарады. Адамның Бұл витаминге тәуліктік қажеттілігі 10-20 мкг. Мөлшері аз ... оның ... ... ... ... ... қышқылын) антицингалық фактор деп те атайды. Бұл организмде жетіспесе, құрқұлақ (цинга) ауруы пайда болады және қан ... ... ... ... серпімділігі төмендейді. Сондықтан қүрқүлақпен ауырған кісі қансырайды, алдымен қызыл иектері қанағыш болады. Мұның нәтижесінде тіс босап, ... ... және ... қан тамырларының серпімділігі бүзылып, бетінде қоңыр дақтар пайда болады. Ең қиыны сүйек ұлпасы ның ... ... ... сүйек сынғыш болады. С гиповитаминоз қыста, көктемде азық-түліктің қүнарлығы азайғанда пайда болуы мүмкін, сондықтан оның алдын алу үшін ... бұл ... ... ... ... ішу ... витамині (кальциферол) организмде жетіспеуінен мешел немесе рахит (грек. рахис - омыртқа) ауруы пайда болады. Мешелмен ауырған балада кальцидің және ... ... ... ... ... ... ... өсіп жетілмейді. Сүйектері жұмсарып, борпылдақ болады, дене салмағының ауырлығынан аяқ сүйектері қисаяды, бас сүйегі мөлшерден тыс ... ... ... ... ... ... тәуліктік қажетті мөлшері 25 мкг.
Е витамині (токоферол). Токоферол жыныс мүшелерінің өсіп, дамуы үшін қажет. Ер азаматтарда оның мөлшері ... ... яғни ... ұрық ... өндірілуі тежеледі, сперматозоидтардың жіпшелері жоғалып, қозғалу қабілеті жойылады. Жүкті ... Е ... ... болса, дұрыс бала табуы мүмкін, бірақ сүті болмайды және аналық мейірімі дамымайды. Тәуліктік қажет мөлшері 1 -- 1,5 ... ... ... (К) және ... (К) деген екі түрі бар. Екеуі де қанның үюына қатысады. Бұл витамин денеде аз ... ... ... ... ... үю ... мен белоктың түзілуі нашарлайды, адам қансырайды. К витамині азық-түліктің бәрінде дерлік бар, әсіресе шпинатта, капустада көп болады.
Р витамині ... ... С ... ... қан тамырларының беріктігін сақтайды. Р авитаминозы кезінде қан тамырларының серпімділігі ... қан ... ... Бұл ... ... ... флавонға негізделген, сондықтан оның флавон және полифенол түрлері де бар. Бұлар эвкалипт ағашының, қышаның, ... ... т. б. ... көп ... ... ... Тамақтану мөлшері астың қуаттылығына негізделеді. Бірақ тіршілік үшін бұл жеткіліксіз. Организмнің қажеттілігін толық қамтамасыз етуге ... май, ... су, ... және ... тұздары міндетті түрде жеткілікті мөлшерде болу ... ... ... ... де есте ... керек, әсіресе бұл балалардың тәулік мәзірінде ескеріледі (3-ші кесте). Бастауыш сынып оқушылары үшін органикалық заттардың қатынас мөлшері мынадай: белок -- 1, май -- 1, ... -- 6 есе. Ал ... ... ... Бұл ... ... кесте. Органикалық заттардың тәулік мөлшері, г
Жасы
Белок
Май
Көмірсу
2-3 ай
8-10
25-30
55-55
5-6 ай
12-15
30-40
60-75
1-1,5 жас
34-38
40-50
90-120
3-4 ... ... ... ... жас
66-70
90-110
420-450
Балалардың тәулік азығында витаминдер мен амин қышқылдары мол болғаны жақсы. Тәуліктік ... ... ... ... қарай 2000-2600 г шамасында болуы шарт. Піскен ас буы ... иісі ... ... және ... көзге жағымды болса, сілекей шұбырып, қарын сөлі көбірек бөлініп, тағам ... ... ... ... ... азықта минерал тұздары, әсіресе кальций мен фосфор тұздары ның мөлшері жеткілікті болуы тиіс, себебі балалардың сүйегінің өсіп жетілуіне Бұл минералдар аса ... Егер ... ... және Д ... жеткіліксіз болса, сүйек ұлпасы ның өсіп, жетілуі нашарлайды да, ... бойы ... ... ... ... ... ... мен фосфордың өзара қатынасы мектеп жасына дейінгі балаларда 1:1,5, бастауыш сыныптағыларға 1:1,7 жоғары сынып ... 1:1,4 ... ... ... ... ... жағдайдан бұзылса, гастрит, қарын мен ішектің жаралы науқасы, атеросклероз, ... ... тыс ... және т. б. сырқаттар пайда болуы мүмкін. Мұндай сәтсіздік ересектерде де, балаларда да байқалады, әсіресе жұмыс ... ... бір ... ... ... сырқат өршіп кетеді.
Күндіз тамақ ішу арасы 4-5 сағат болуы тиіс. ... ... ... ас ... мүшелерінің демалуы 8-10 сағатқа созылады. Әрине, бұл тәртіп, жұмыс істеу уақыты мен жағдайға байланысты өзгеруі мүмкін. Тамақтанудың ертеден қалыптасқан ... ... ... ас ... тәуліктік мөлшерінің 20-25 %, 2 сағаттан кейінгі жеңіл тамақ 10-15 %, ... ... 40-45 %, ал ... 20-25 % болу ... Ал 3 ... тамақтанғанда таңертеңі ас 25-30, түскі -- 45-50, ал кешкі 20-25 % ... ... ... ... ... тәртібі ерекше. Олардың тамағының тәуліктік мөлшерінің құрамында белоктың ... ... ... болуы тиіс: 1-3 жаста -- 55 г, 4-6 жаста -- 72 г, 7-9 ... -- 89 г, 10-15 ... -100-106 ... ... ... әрбір 3-3,5 сағаттан кейін, ал мектеп жасындағыларда 3,5-4 сағатта, жас өспірімдерде тәулігіне 4 рет ... ... ... мен ... ... балалардың жасына байланысты.
Дереккөз:
http://1referat.kz/biologiya-valeologiya-zoologiya-anatomiya-medicina/zat-zhane-energiya-almasu-tamaqtanu-gigienasy.html

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жас физиологиясы және мектеп гигиенасы пәнiнен дәрістер20 бет
Мектеп оқушыларын тамақтандырудағы қызмет көрсетуді ұйымдастыру35 бет
Тамақтану гигиенасы жайлы11 бет
Тамақтану гигиенасы туралы6 бет
Тамақтану гигиенасы. Тамақтану режимі. Қазақтың ұлттық тағамдарының маңызы мен ерекшеліктері22 бет
Тамақтану тәртібі мен гигиенасы7 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Балалардың жас және дара ерекшеліктерін оларды тәрбиелеу үрдісінде есепке алу43 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь