"қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістері"

Төл әдебиетімізде проза жанры өз деңгейінен аса дамыған. Оған дәлел болатын 90 жылдардан бері қарай жазылған көркем туындыларды атауға болады. Тәуелсіздіктен кейінгі жылдары ұлттық драматургияда өмірдің өзекті мәселелерін көтерген Ә.Тарази, Д.Исабеков, С.Балғабаев, Б.Мұқай, Т.Ахметжан, Ш.Мұртаза, Қ.Ысқақ, И.Сапарбай, Т.Әбдік т.б қаламгерлер замандастары тап болған өмір құбылыстарын әртүрлі аспектіде қарастырды.
Әлі де қоғамдық дертке айналған келеңсіз жағдайларды шамалары жеткенше қағазға түсіріп жатыр.
Әр заманның өзіне тән бас көтерер тың тақырыптары болғаны мәлім. Мысалы үшін, соғыс уақытында Ғ.Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» сынды романдары жарық көрсе, соғыс уақытынан кейін тың игеру, колхоздастыру, ұжымдастыру сынды тақырыптарға арналған шығармалар жазушылардың қаламына арқау болды. Бұл әр заманның талабы. Ал қазіргі тәуелсіздік жылдарында ше? Біздің бейбіт заманның бейбіт туындылары техника тілі, әлеуметтік желілер, психологизм, фантастикалық тақырыптар төңірегінде жазылуда. Мысалы үшін, Роза Мұқанова да қоғамымыздың толғақты мәселелеріне дер кезінде үн қосып, бүгінгі күннің өте зәру тақырыптарын батыл қозғауда. Атап айтсақ, «Мысықтар патшалығы», «Шатыр астындағы Мен», «Муза», «Сен» атты драмалары адамдарды сын тезіне салар бар шындығымен атойлаған уытты пьесалар. “Мысықтар патшалығы” мен “Шатыр астындағы Мен” пьесаларында билік маңындағы мансапқорлық, сыбайластық, көре алмаушылық, жәдігөйлік, екі жүзділік, сатқындық деген кеселді дертке ұрынған науқас жандар кейіпін шебер бейнелейді.
1.Бердібаев Р. Қазақ тарихи романы. - Алматы: Ғылым, 1979.
2. Бердібаев Р .Тарихи роман. - Алматы: Санат. 1997.
3. Дәдебаев Ж. Өмір шындығы және көркемдік шешім. - Алматы: Ғылым, 1991.
4. Жұртбаев Т. Бейуақ. - Алматы: Қазақстан, 1990. 304 бет.
5. Сыдықов Т. Қазақ тарихи романы. - Алматы: Ер Дәулет. 1996.
6. Байтұрсынов А. Шығармалары. - Алматы: Жазушы, 1989.
7. Ахмет Байтұрсынов. Ақ жол. - Алматы: Жалын, 1991.
8.Мағауин М. Қазақ тарихының әліппесі. - Алматы: Ер Дәулет, 1994.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ ... ... ... ...
ТАҚЫРЫБЫ: Қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістері
Орындаған: Мухтарова Айгерім
Тексерген: ... ... қ., 2015 ... ... ... жанры өз деңгейінен аса дамыған. Оған дәлел болатын 90 жылдардан бері қарай жазылған көркем туындыларды атауға болады. Тәуелсіздіктен ... ... ... ... ... ... мәселелерін көтерген Ә.Тарази, Д.Исабеков, С.Балғабаев, Б.Мұқай, Т.Ахметжан, Ш.Мұртаза, Қ.Ысқақ, И.Сапарбай, Т.Әбдік т.б қаламгерлер замандастары тап болған өмір құбылыстарын әртүрлі аспектіде ... де ... ... айналған келеңсіз жағдайларды шамалары жеткенше қағазға түсіріп жатыр. ... ... ... тән бас ... тың ... ... ... Мысалы үшін, соғыс уақытында Ғ.Мүсіреповтің сынды ... ... ... соғыс уақытынан кейін тың игеру, колхоздастыру, ұжымдастыру сынды тақырыптарға арналған шығармалар жазушылардың қаламына арқау болды. Бұл әр заманның ... Ал ... ... ... ше? ... бейбіт заманның бейбіт туындылары техника тілі, әлеуметтік желілер, психологизм, фантастикалық тақырыптар төңірегінде жазылуда. Мысалы үшін, Роза Мұқанова да ... ... ... дер ... үн ... ... күннің өте зәру тақырыптарын батыл қозғауда. Атап айтсақ, , , , атты драмалары ... сын ... ... бар ... ... уытты пьесалар. "Мысықтар патшалығы" мен "Шатыр астындағы Мен" пьесаларында билік маңындағы мансапқорлық, ... көре ... ... екі ... ... ... ... дертке ұрынған науқас жандар кейіпін шебер бейнелейді. Қоғамда адам қандай іс атқарса да, соңында оның өздеріне не игілік, не ... боп ... ... ... ... аса қиын ... ... ішкі қайшылықтары ұшқыр драматизмге мол өткір пьесалардың сахнада салтанат құра алмай жүргеніне таңымыз бар. Кісі ... ... ... ... ... ... әуес ... алған режиссерлеріміз деп, дамылсыз дабыл қаға бермей, жоғарыда аталған тәуір дүниелерге түйсік-таныммен көз салса дұрыс болар ... ... ... Т.Шапайдың атты туындысы − гротескілік әңгіме. Бұл әңгіме ә дегенде ұсақ-түйек оқиғаға құрылғандай көрінеді. Кейіпкер өзі туралы ... ... ... ... ... Бұл ... ... иллюзия бар. Т.Шапай прозасы − қазақ әдебиетіндегі саяси гротескінің ерекше үлгісі. Қазіргі қазақ ... жете ... ... бірі - ... ... ... айқай сарыны. Т.Нұрмағанбетовтің повесі сонау грек-түрік соғысы тақырыбына ... ... көз ... ... жасау арқылы әңгіменің ішіндегі әңгіме желісі өрбиді. Автор айшықты прозаның өрнектерін ... ... бұл ... ... ... бірі - осы ... танылады. Қазіргі қазақ прозасына өз үнімен келген Оралхан Бөкейдің Айқайы қандай еді? Абайдың айқайы - ... ... ... кері жаңғырып қайтқан − сол Баяғы айқай еді. Ал, ... ... ... - − ... тауын жаңғыртқан, қайта-қайта жаңғырығып тұрар - Анаулардың айқайы еді. Т.Нұрмағамбетовтің айқайы − ... ... ... ... ... ... адамдардың, яғни тәніне ғана емес жан-жүрегіне, жан-дүниесіне алапес дағы түскен ... ... ... келе, әр кезеңнің өз жазушылары, өз дарындары болатыны хақ. Ендеше қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... бағалап оқу-біздің міндет!
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
СӨЖ
ТАҚЫРЫБЫ: Көркем шығармадағы психологизм ... ... ... ... Қ.С. ... қ., ... - көркем шындық пен өмірдің шынайы ... , ... ... ... ойы мен ... ... сана ... тұратын ерекше көркемдік жүйе. Психологизм алғашқы көркем туындымен кіндіктес болғанымен оның әр дәуірдегі көрініс беруі әрқилы. Олай ... ... ... ... оның ... арналарын Күлтегін жазбаларымен, ауыз әдебиеті үлгілерімен (, жырларымен, айтыстармен) ұштастыра ... ... ... ... ... еңбектерінде кездесетіндігін алға тартып, Әл-Фараби еңбектеріндегі (), Жанақ, Махамбет, ... ... ... ішкі ... ... ... ғасырлардан ғасырларға көркем әдебиетпен бірге өркендеп келе жатқан психологизмнің заңды жалғасы екендігін сөз етеді. Бұл туралы әдебиеттанушы-ғалым Б.Майтанов: , - деп ... Егер ... адам ... сыртқа тепкен көрінісі деп қабылдасақ, оның көркем әдебиеттің ажырамас қасиеті болуы заңды да, бірақ психологизмнің бүкіл көркем әдебиетке тән ... ... ... ... ... ретіндегі даралық қасиеті де бар. Бұл туралы орыстың ... ... ... Л.Я.Гинзбург, Л.С.Выготский өз зерттеулерінде біршама тоқталып өткен. Біз осы зертеулерге сүйене отырып, ... ... ... ... ... элементтері кездескенімен, барлығының бірдей толыққанды стиль ретінде қалыптасқан психологизм талаптарына жауап бере алмайтындығына көз ... бұл ... ... психологизмнің жалпылық қасиеті тән болса, кейбірінде психологизмнің даралық сипатының алғышарттары қалыптаса ... ... ... ... ... ... шығармалардағы психологизмнің даралық қасиеті. Ал, оның даралық қасиетінің өзіне ғана тән жанрлық, көркемдік, ... ... ... ... ... аясында әңгіме қозғасақ, поэзияда адам жанының құпияларын, сезімдердің ... ... ... ... ... ... ... сөз сиқырымен оқырманына жеткізудегі ең алғашқы қадамды Абай жасады десек, қателеспейтін тәріздіміз. Абайға дейін адам ... ... ... ... екі түрі ... ... әр түрлі монологтар) бар болатын дей келе, . Поэзияда адамның сезімінде болатын әртүрлі құбылыстарды тікелей ... ... ... Абай ... Ал, ... психологизмнің алғашқы нышандарының әдебиет зерттеушісі, ғалым Майтанов ХІХ ғасыр соңында газетінде жарияланған әңгімесінен көрініс беретінін айтады. ... ... ХІХ ... аяғы ХХ ... басында қазақ көркем прозасының пайда болып дамуымен бірге ілесе дамып келе жатқан көркемдік әдіс-тәсілдер деп тұжырымдауға негіз бар. Енді қалыптасып келе ... ... ... ауыз ... мен өзге ... ... ... өз табиғатымызға лайықтап сіңіре білу үдерісі үстінде болды. Жазуы ерте дамыған елдердегі осы игі дәстүрді ... ... ... өз ... қолданысқа ендірді.
Бұл тәсілдерді пайдалану тәжірибесі прозада Ж.Аймауытовтың , , ... , ... , , т.т. ... ... ... ... психологизмді зерттеудің алғашқы нышандарын А.Байтұрсынов еңбегінен байқауға ... ... ... ... ... көркем шығармалардағы ішкі әлемнің көрінісін деп атай келіп, оған былай деп анықтама ... ... ... ... ... ... ... қалам тербеп жүрген жазушылардың ішінде Мадина Омарова, Төлен Әбдік, Айгүл Кемелбаеваны ерекше атауға болады. Әсіресе маған қатты әсер еткен шығарма ... ... Алма атты жас ... ... ... ақыры трагедиямен аяқталуға итермелейді.
Қорыта келгенде, психологизм оқырманға ерекше әсер беретін жанрлық ... бір ... ... ... ... ... ... әсер етері сөзсіз!
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
СӨЖ
ТАҚЫРЫБЫ: Тарихи тақырыптағы қазақ ... ... ... ... ... Қ.С.
Семей қ., 2015ж
Жоспар.
І.Кіріспе. Көркем шығармадағы тарихилық ... ... ... тарихилық
2.Қазақ романдарындағы тарихи көріністердің стпат алуы.
ІІІ.Қорытынды
Тарихилық - әдеби шығарманың тарихи әлеуметтік ортамен, белгілі бір халықтың мәдени тарихы, салт ... ... ... ... ... ерекшеліктері, аңсаған арманы, тамырлас болып келетін құбылыс. Осы ұғым суреткер дүниетанымының шартараптылығына, асқан білімдарлығына яки мынадай таным кезеңдерінің1)өткенді"ретрогноз",2)бүгінгі"пре-зентогноз",3) болашакты ... ... ... ... ... ... ... тарихилық. және зерттеу саласындағы методикалық әдіс ретіндегі тарихилық өмірдегі, ақиқат болмыстағы ... ... ... мен ... ... ... бір бөлшегі, яғни тарихи сабақтастық негізінде қарастырылуы тиіс. Соныменен, тарихилық белгілі бір заманның нақты ... ... ... ... мен ... ... ... болмысын, ұлттық тарихи және өмір шындығын, идеялық танымдық тереңдігін көркемдік тұрғыдан баяндап, тарихтың көркемдік ... ... ... -- 90 ж. ... ... ... тарихи тақырып ерекше қарқынмен дамыды. Ұлттар тарихына жасалған тұсау алынғаннан кейiн қазақ жазушылары елдiң тәуелсiздiгi мен бостандық идеясын тарихи ... ... ... көтеруге мүмкiндiк алды. Бұл тұрғыда I.Есенберлиннiң (

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көркем шығармадағы психологизм10 бет
Қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістер. (эссе) көркем шығармадағы психологизм.(реферат) тарихи тақырыптағы қазақ романдары24 бет
Алаштың ардақтысы Спандияр Көбеев43 бет
Т. Әбдіковтің прозасын жанрлық, тақырыптық тұрғыдан кең көлемде қарастыру, қазақ прозасының түрлі жанрында жазылған шығармаларындағы көркемдік-идеялық ерекшеліктерді, қоғамдық-әлеуметтік көзқарастарды адам мәселесі тұрғысынан саралау, қаламгердің дара стильдік белгілерін көрсету131 бет
Түркі әдебиеті және Шәкәрім: шежіре жазу дәстүрі90 бет
Бата, тілек, алғысқа байланысты айтылатын фраземалар және олардың мағыналық – тұлғалық ерекшеліктері10 бет
Бейнелеу өнерінің саласы кескіндеме өнері туралы38 бет
ГАЖ6 бет
Жүйелік программалаудың негізгі ұғымдары мен анықтамалары5 бет
Карталардың класификациялары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь