Ж.аймауытов шығармашылығы. ғ.қарашев шығармашылығы. б.күлеев - лирик ақын. с.сейфуллин, і.жансүгіров, б.майлин шығармашылықтары

Жүсіпбек Аймауытовтың қаламынан туған мол мұраны М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ғалымдары жинастырып, ғылыми зердеден өткізіп, 1996-1999 жылдары бес том етіп жарыққа шығарды. Сөйтіп, қазақ оқырманы әйгілі суреткердің шығармаларымен арада 60 жылдан астам уақыт өткенде қайта табысты. Ол қазақ әдебиетінде көркем прозада алғаш лиризм әкелген, сондай-ақ пейзаждың үздік үлгісін, психологизмнің терең иірімдерін тамыршыдай дәл басқан нәзік стилист суреткер. 1918 —19 ж. М.Әуезовпен бірге Семейде «Абай» журналын шығарып, «Екеу» деген бүркеншік атпен, Әуезовпен бірлесіп, «Абайдың өмірі және қызметі» (1918, №2), «Абайдан кейінгі ақындар» («Абай», 1918, №3) деген мақалалар жазды. А-тың көркем шығармалары эстет. бояуының қашықтығымен, көркемдік қуатымен, стильдік даралығымен қазақ әдебиетінде соны бағыт қалыптастырды. А. пед. оқу орындарында қызмет істей жүріп, жас ұрпақтың жан-жақты білім алуын көздеген еңбектер, оқу құралдарын жазды. Оның пед., псих. және методика саласында жазған ірі еңбектері өз уақытында елеулі рөл атқарды. Олардың ішінде «Тәрбиеге жетекші» (1924), «Психология» (1926), «Жан жүйесі және өнер таңдау» (1926) т.б. бұл бағыттағы ғылымның бастауында тұрған ірі ғылыми еңбектер Жүсіпбек аз ғана ғұмырында әдебиеттің әр түрлі жанрларында өнімді еңбек етіп, құнарлы шығармалар қалдырған. Бес томдық шығармалар жинағында оның өлеңдері мен «Нұр күйі» поэмасы, «Рабиға», «Мансап қорлар», «Сылаң қыз», «Ел қорғаны», «Қанапия Шәрбану», «Шернияз» атты пьесалары, көптеген әңгімелері мен «Қартқожа», «Ақбілек» романдары, «Күнікейдің жазығы» повесі, балаларға арналған ертектері, сын мақалалары мен аудармалары енген.
1. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.
2. С. Сейфуллин, Ө. Тұрманжанұлы. Көркем әдебиет, 1935.
3. С. Сейфуллин. Қазақтың ескі әдебиет нұсқалары, 1931.
4. Т.Кәкішев. Өнегелі өмір. –Алматы, 1975.
5. Мағжанның ақындығы туралы. Жүсiпбек Аймауытұлы. “Лениншiл жас”, журналы, 1923 жыл.
6. Произведения Сакена Сейфуллина.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: ... ... ... шығармашылығы. Б.Күлеев - лирик ақын. С.Сейфуллин, І.Жансүгіров, Б.Майлин шығармашылықтары.
Орындаған: Нұрғалиева А.М.
Тексерген: Жүндібаева А.Қ.
Семей 2015
Ж.Аймауытов ... ... ... ... мол ... М.О. ... атындағы Әдебиет және өнер институтының ғалымдары жинастырып, ғылыми зердеден өткізіп, ... ... бес том етіп ... ... Сөйтіп, қазақ оқырманы әйгілі суреткердің шығармаларымен арада 60 жылдан астам уақыт өткенде қайта табысты. Ол қазақ әдебиетінде ... ... ... ... ... сондай-ақ пейзаждың үздік үлгісін, психологизмнің терең иірімдерін тамыршыдай дәл ... ... ... ... 1918 -- 19 ж. ... бірге Семейде журналын шығарып, деген ... ... ... бірлесіп, (1918, №2), (, 1918, №3) деген мақалалар жазды. А-тың ... ... ... ... ... ... қуатымен, стильдік даралығымен қазақ әдебиетінде соны бағыт қалыптастырды. А. пед. оқу ... ... ... ... жас ұрпақтың жан-жақты білім алуын көздеген еңбектер, оқу құралдарын жазды. Оның пед., псих. және методика саласында ... ірі ... өз ... ... рөл ... Олардың ішінде (1924), (1926), (1926) т.б. бұл бағыттағы ... ... ... ірі ... ... Жүсіпбек аз ғана ғұмырында әдебиеттің әр түрлі жанрларында өнімді ... ... ... шығармалар қалдырған. Бес томдық шығармалар жинағында оның ... мен ... , , , , , атты ... ... әңгімелері мен , романдары, повесі, балаларға арналған ертектері, сын мақалалары мен аудармалары енген.
Бұлардың ... (1924 ж.), (1926 ж.), (1926 ж.), т.б. ірі ... ... ... ... ... ... мұралардың қай қайсысы да оның кесек дарын иесі екендігінің, гуманист суреткерлігінің, жалтақсыз ұлтжандылығының жарқын ... Оның ... өзі ... ... ... өзі ... ... мұқтажын өтеуге, оның ақ қарасын парықтауға арналған. Сөйте тұра көркемдік тегеуріннің ... ... ... ... сөз ... ... Жүсіпбек шығармаларының өміршеңдігіне кепіл болмақ.
1917-1919 жылдары Алаш партиясына кірсе, 1919 жылы бірінші желтоқсанда Семейде кеңес өкіметі орнап, ... ... ... көптеген қазақ жастарымен бірге мүше болады. Жүсіпбек Аймауытұлы 1920 жылы ... ... ... ... ... болып қатысса, 1921 жылы Семей губерниялық оқу бөлімінің меңгерушісі, газетінің редакторы және журналистер бюросының хатшысы қызметін ... 1922-24 ... ... ... ... 1924-26 жылдары газетінде бөлім бастығы міндетін атқарды. Қазақ институтында істеді (Ташкент), 1926-29 жылдары Шымкент педагогикалық техникумының ... әрі ... ... ... аз-ақ алдында, яғни алапат аштық қарсаңында ұлт жанашырлары күйзелген елге қолұшын беру мақсатымен Семейде атты ұйым құрды. Ұйымның ... ... ... ... ... ұлт ... жолындағы жастарды қамқорлыққа алып, білімге, саясатқа тарту болды. Халыққа қасірет ... ... ... ... - ... ... ... бірге қол ұшын береді. Мәдени-рухани түрғыдан, әлеуметтік жағынан қолдап, көмек етеді. Отызыншы жылдардың ойранына, НКВД-нің қанды шеңгеліне ... ... ер ... ... ... ... кезеңге бет бұрған шағында - 1930 жылдың 21 сәуірінде Мәскеудегі Бутырька ... ... ... ... ... ... өмірі аяқталған жоқ. Ж.Аймауытұлы ұлттық сөз өнерінің әр алуан саласында ерен еңбек етті. Оның ... ... ... ... ... ... (, , , т.б.), кемел прозашылығын (, , , - әңгімелер), , (повесть), , (романдар), ... ... (, , , , , ), ... ... (, ... (Н.В. Гоголь), (В. Гюго), , (Ф. Дюшен), (С. Чуйков), сындарлы сыншылығын - , , , жан ... ... ... ... - , , , т.б. ... табиғи талант қырларын жан-жақты жарқырата көрсетті. Балаларға арналған - , , , сынды ертегілер қарапайым мәтін мен көркем суреттің ... ... мен ... ... ... ... Ең ... бұл еңбектер бүгін де рухани-тәлімдік қырларымен мәнді.
Ғ.Қарашев ... ... Алаш ... ... ... ... 1875 жылы ішкі Бөкейліктің (қазір Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы) Қырқұдық деген жерінде дүниеге ... Ауыл ... хат ... кейін, Жалпақталдағы Ғ.Ғәлікейүлы үстаған медреседе оқиды. 1902-1910 жылдары жиған білімімен ауылында, ... ... бала ... Сол ... ... Шәңгерей Бөкейүлының шақыруымен Көлборсыға мүғалім болып келеді. Жаңалыққа жаны құмар, имандылық пен дәстүрдің жібін үзбеген әдеби орта қалыптастыруға ... ... ... 1907 ... ... ... және ... тіліндегі мерзімді басылымдарға мақала жариялай бастайды. 1911-1913 жылдары алғаш ... ... ... ... ... ... оның саяси-мәдени әлуетін көтеруге атсалысты. Осы кезеңде ... ... ... ... рухани байытатын , , , , , , атты ... ... Ол ... ... (Алланың зерделі құлы) атты бүркеншікпен журналы мен газетіне мақалалар жазып тұрды. Орынборда және атты ... ... ... - ұлт ... ... мен елшілдік мәселесін талдап-таразылауды бірізді және жүйелі ... ... Ол XIX ... ... Шығысқа ерекше серпін берген, тіпті Қазақ даласындағы Абай сынды даналардың рухани ниегтесіпе ... ... ... ... Абдо мен пәлсапашы Жәлелатдин Афғани реформаларынан хабардар еді. Мысалы, ол "Ойға келген пікірлерім" атты фәлсафалық еңбегінде (1910) Мысырда оқыған, бірақ ... ... бір ... "Рух ... торт кітап оқығаннан гөрі, Мухаммед Ғабдудың (Абдо - Д.Қ.) Бахра сүресі туралы ... ... ... шығар", - деп айтқанын жазады. Әлбетте, Ғұмар бүл жерде басты ислам кітаптарын оқыма деп түрған жоқ. Оның айтпағы - ... ... ... ... һәм тарату турасында болып отыр. Осы ретте рухты оңалту мәселесін түбірлеп зерделеген Ғұмардың ойлары аса ... ... ... ... (1911): , - дейді. Бұрынғы-кейінгі қазақ шындығын осы қағидатпен сараптап жіберсек, -қа үн қосып жіберетін жағдайымыз жоқ та ... Мүны ... та ... аңғарса керек, аталған кітабында: , - деп ... ... - ... сын сәті ... ... береді. Ағартушының пайымынша, ұлттың күйреуі - оны сақтай алмағандардың ісі ... ... олар ... ... күнәсіне қарай жаза тартады. Қайраткер-ақынның ұлт бірлігіне қатысты да ... ... бар. Бұл ... ... пайымына сүйене отырып айтқан Ғ.Қараштың мына пікірі аса маңызды деп білеміз: . Мұны бүгінгі танымға ... етіп ... ... ... бір ағза , бір үлт болып, елді көтеретіндей ... ... ... ... ... ... ... мүшесі өз орнын анықтайды. Бұл қағидаттың адамзат дамуына ешқандай қайшылығы жоқ. Елін, жерін аса қадірлеген, сол үшін ... да, ... да ... ... ... адамзат пен ұлтқа ең ділгір қасиет ретінде ар-ожданды атайды. Татардың "Шора" журналында 1911 жылы жарияланған "Ар-ождан - сенім өлшемі" атты ... ол: ,-деп ... ... ... сыны - ... шын жаны ашыған адамның сыны. Оның елге, замандастарына ... ... да осы ... ... ... шынайы көзбш қарайтын ақын: деп сұраушыға деп жауап берілсе, бек дұрыс жауап болмақ>> ... Бұл ... ... пен ... ... де ... естіледі. Қайраткер 1916 жылы бөкейліктер атынан Петерборға барып, Астрахан қазағы басып алған жерді және тиесілі жерді ... ... ... бер ... ... ... бас ... тапсырады. 1917 жылы Ордада өткен Бөкей қазақтарының съезіне қатысады. ... ... Алаш ... ... ... Алаш ... ... бірінші жалпықазақ съезінің де, Алаш автономиясы жарияланатын екінші жалпықазақ съезінің де ұйымдастыру және өткізу жұмысына ... ... ... ... мен діни ... күн ... ... Алаш орда үкіметі - Ұлт кеңесі анықталатын екінші сиезде қази болып сайланды. 1918 жылы ... ... ... ... береді. Сол жылы қыркүйекте Бөкей губерниясының мүғалімдер сиезіне катысады. 1918-1920 жылдары губерниялык кеңестердің төрт съезіне делегат болады. Мұнда мағыналы сөз ... 1919 жылы ... ... ... Ордада үйымдастырылған айына екі рет шығатын атты ... ... ... кіреді. Ол осы журналда атты еңбегін жариялайды. 1919 жылы газетінің алқа мүшесі әрі тілшісі ... 1920 жылы ... ... II губерниялык партконференңиясында губкомның пленум мүшесі, ал сол жолы I пленумда губкомның үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі болып сайланды. ... жаңа ... ... ... ... ... қамқоршысы ретінде танылды. Сөйткен тұлға 1921 жылы 12 сәуірде Қүнаншапқан деген жерде қашқын әскерилер қолынан қапияда мерт болды.Ғұмар Қараш - ... ... ... ... ... ... қалып, ағайын-туыстарының қамқорлығымен ауыл молдасынан оқып, сауат ашады. 1902 ж. өз ауылында бала оқытады. 1911-13 ж. газетінің жұмысына ... Сол ... ... ... ... Бөкеевтің қамқорлығымен ел аузынан жинаған әдеби мұраларды құрастырып, , атты екі ... ... Ғұмap ... (Уфа, 1911), (, , , , т.б ... ... ... бір топ ... өлім мен өмір, ақын мен тағдыр арпалысына бағытталған. Соның бірі . Бұл өлең ... ... ... Мұнда мұңға атудан гөрі, биік рух күшін танытады. Берсең ертең жаңа жан, Жаралайын жаңадан, Жарқырайын жанайын... Ақын поэзиясының жетістігінің бірі - ақын ... ... ... - ... ... һз лирикасында биік өреге көтергендігі. Бұл тақырып - ... ... ... желісі. , , , , ,т.б махаббат, сүйіспеншілік сезімдерін табиғаттың әсем де сұлу сырлы суретімен астастырып жеткізген. ... ... ... ... мен жаңғырығы сезіліп, еліткен сезімнің сыңғыры естіліп тұрады. Б.Күлеев қиын да ... ... өмір ... ... ... ақын ... да әсер етті. Осы тұстағы сан-салалы ойлардан, көңілдің мұңды күйінен туған , , атты ... ... ... ... өлеңі Абайдың үндес. Бостандық күні. Шығатын үні. Қалғандарың ... тұр. Бұлт ... ... ... нұр ... Күнді көзім көріп тұр... Ақын шығармаларындағы азаттық үн, әлеуметтік тақырып молынан қамтылған. Мысалы: , , , , , т.б. ақын ... ... ... яғни ... және ... ... айы ... қаңтарының ішінде он шақты өлең жазған. Өлеңдерінің көпшілігі қлім ... ... ... , , т.б ... бар. Ақын аз өмір ... де ... қырын молынан танытып кеткен, қай тақырыпқа болмасын кеңінен ... өз ... көзі ... ... ояу нар ... ... ... шығармашылығы ауыз әдебиеті үлгілері мен жекелеген ақындардың мұраларын жазып алып, жариялауынан бастау алды. Сәкен жас кезінен-ақ ел ... ... ... көптеп жазып алып, ауыз әдебиетінің үлгілерін, небір қиссаларды хас ... ... аса ... ... қағаз бетіне түсіріп отырған.
Оның жастайынан халық шығармашылығына құмарлығы артып, ауыз әдебиеті үлгілерін анасынан естіп отырған. деп ... ... ... естеліктерінде. Сәкен бала кезінен зерек болып, елден естігендерін жадында сақтаған. ... сал, Ақан ... ... ... ... ... ... деректер алған. Үкілі Ыбырайды, Жамбылды, Кененді, Иман Жүсіпті, Ғазизді тыңдаған. Сәкен халық ауыз әдебиетінің мұраларын, жеке ақындардың шығармаларын, айтыстарын жинағанда ... үлгі ... ... ... ... ... ... М.Ж.Көпеев, т.б. сынды ғұлама азаматтардың жәдігерлігін естен шығармаған. Сонымен қатар, XX ғасыр басында қазақтың зиялы қауымы, ... ... ... әдебиет үлгілерін жинап, бастырулары Сәкенге әсер етпей қалмады.
Сәкен мәдениетіміз бен ғылымымызды өркендету жолында қол қусырып отыра алмады. Мүмкіндік бола ... ... ... пен өнердің қыр-сырын ашып, ел аралаған кездерінде әдебиеттің үлгілерін жинауға тырысты. ... ... мына ... соның дәлелі: .
Сондай-ақ, Сәкен Қарқаралыға Қоянды жәрмеңкесіне барған ... де осы ... ... ... ... ... тек сатып алу ниетімен ғана емес, сауық-сайран салып, ойын-той көру ... ... ... ... үшін ... Оған ... ... - Қалыбек Қуанышбаев, Иса Байзақов, Әміре Қашаубаев, Қали Байжанов, Қайып Айнабеков, Доскей Әлімбаев, Шашубай, Иманжүсіп, Ғазиз, Қажымұқан, ... басы осы ... ... ... ... ... ойын-сауыққа кенелткен кездерін еске алсақ, Сәкен біртіндеп болса да іргесі жиыла бастаған дәстүрдің жалғасын ... ... ... ... жиналған жәрмеңкешілердің ішінен талай шешендер, ел жырын көкейіне құйып алғандар табылатынына Сәкен имандай сенген.
20 ... аяғы мен 30 ... ... ... оқу орны ... ... мектеп оқушыларының қолына ұстайтын кітабы өте аз екендігін көрген Сәкен қызметке орналаса сала, 1929 жылы ... ... ... ... ... әдебиет туралы жазады. Ол хатында: ,- деп жазып, материалдарды өз үйіне жіберуді өтінді. Ақынның арқылы көпшіліктің көмегіне ... ... ... ... ... ... еңбегін танытса, енді бір сала еңбегі сол мұраларды бастырып, жариялап, насихаттауымен де ... тың ауыз ... озық ... ... ... ашу ... Қазақ ауыз әдебиетінің тарихын оқулық ретінде қарастырып, оны қолға алған С.Сейфуллин, 1931 жылы атты хрестоматиясын құрастырып, 1932 жылы деп ... ... ауыз ... ... ... ... ғылыми-зерттеу еңбегін басып шығарады.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ж.Аймауытов ; Ғ.Қарашев; Б.Күлеев ; С.Сейфуллин; І.Жансүгіров; Б.Майлин шығармашылықтары16 бет
«Қазақ» газетінің шығу тарихы4 бет
Бернияз Күлеевтің ақындық әлемі35 бет
Көркем шығармалардағы эпитет, теңеу, метафоралардың қолданылуы, жасалу түрлеріне мысалдар8 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала). Ғ.Қараштың ізденіс жылдары жайлы мәлімет45 бет
Ғұмар Қараш өлеңдеріндегі ой-таным35 бет
Ғұмар Қарашев29 бет
"сопылық ілім мен қазақ лирикасындағы үндестік"6 бет
І. Жансүгіров лирикасы33 бет
І. Жансүгіровтің шығармашылығы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь