«өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.»

1. Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.
2. Өсірілетін жасушаларда қосымша заттардың қоры жиналуына әсер ететін фактролар.
3. Жасушаларды өсіруге әсер ететін химиялық және физикалық факторлар.
Өсімдік клеткаларын өнеркәсіпті технологияларда қолданудың әр түрлі жолдары бар. Маңызды заттарды синтездеумен қатар оларды тағы биотрансформацияға, яғни арзан заттарды басқа бағалы заттарға айналдыру үшін пайдаланады. Тотипотенттік қасиет деген жеке өсімдік клеткаларынан бүтін организмнің дамуы. Осы тотипотенттік қасиеттің бірегей ерекшелігін пайдаланып селекция процесі мен өсімдіктерді көбейту жолдарын жеңілдетіп және тездетіп ауыл шаруашылығында қолданылатын жаңа технологияларды жасауға мүмкіншілік туды. Мысалы, жеке клетканың бастапқы өсімдіктің барлық белгілері сақталған бүтін өсімдікті қайтадан шығаруға қабілеттілігі бар деп айтып кеттік. Ол клондық микрокөбейту әдісінің негізі болды.
Бұл технология сирек кездесетін немесе жоғалып бара жатқан өсімдіктердің түрлерін, бағалы селекциялық объектілерді және вирустан таза залалсыздандырылған өсімдіктерді көбейту үшін нәтижелі қолданылады. Апикальдық меристема клеткаларының клондары (бір клетканың ұрпақтары) вирустан таза болады. Сонын арқасында қазір бағалы картоп сорттарының, жүзімнің, көкөністердін, жеміс-жидек, әсемдік өсімдіктердін, ағаш тұқымдастарының көшеттерін мол шығаратын рентабельді технологиялар жасалды. Бұл технологиялар сауықтырылған өсімдік шаруашылығының негізін қалады. Жаңа сорттарды шығару мына төрт эволюциялық принциптерге негізделген: 1) будандастыру; 2) рекомбинация; 3) мутация; 4) сұрыптау. Бұл принциптердін барлығын да іn vitro жағдайында табыспен жүзеге асыруға болады. Клеткаларды іn vitro жағдайында өсіру әдісі генетикалық базисты кеңейтуге, селекция процесін жеңілдетуге және тездетуге, генетикалық алуан түрлілікті байытуға және тіпті табиғатта бұрынды-соңды болмаған жана формаларды жасауға керемет мүмкіншіліктерді ашады. Ерекше атап өтетін мәселе, клетка өсіру әдісі аркылы генетика тұрғысынан көрсетілген өсімдіктерді дағдылы селекцияның әдістеріне қарағанда едәуір тезірек алуға болады.
1. Г. Ж. Уәлиханова Өсімдік биотехнологиясы. Алматы «Қазақ университеті» 2001
2. И.Р. Рахимбаев Биотехнология растении. Алматы. Қазақ университеті. 1998.
3. Дайырбекова М.М. Өсімдік биотехнологиясының практикумы, Алматы, 1992ж.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БАӨЖ
Тақырыбы:
Орындаған:Сенбаев М.А.
Тексерген:Жилкыбаева С.Д.
Семей, 2015
Жоспар:
1. Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.
2. ... ... ... ... қоры ... әсер ... фактролар.
3. Жасушаларды өсіруге әсер ететін химиялық және физикалық факторлар.
1.Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану. ... ... ... ... қолданудың әр түрлі жолдары бар. Маңызды заттарды синтездеумен ... ... тағы ... яғни арзан заттарды басқа бағалы заттарға айналдыру үшін пайдаланады. Тотипотенттік қасиет деген жеке өсімдік клеткаларынан бүтін организмнің ... Осы ... ... ... ерекшелігін пайдаланып селекция процесі мен өсімдіктерді көбейту жолдарын жеңілдетіп және тездетіп ауыл шаруашылығында қолданылатын жаңа ... ... ... туды. Мысалы, жеке клетканың бастапқы өсімдіктің барлық белгілері сақталған бүтін өсімдікті қайтадан шығаруға қабілеттілігі бар деп айтып кеттік. Ол ... ... ... ... ... технология сирек кездесетін немесе жоғалып бара жатқан өсімдіктердің түрлерін, бағалы селекциялық объектілерді және ... таза ... ... ... үшін ... ... ... меристема клеткаларының клондары (бір клетканың ұрпақтары) вирустан таза болады. Сонын арқасында қазір бағалы картоп ... ... ... ... ... ... ағаш тұқымдастарының көшеттерін мол шығаратын рентабельді технологиялар жасалды. Бұл ... ... ... ... ... қалады. Жаңа сорттарды шығару мына төрт эволюциялық принциптерге негізделген: 1) ... 2) ... 3) ... 4) ... Бұл ... ... да іn vitro жағдайында табыспен жүзеге асыруға болады. Клеткаларды іn vitro жағдайында өсіру әдісі генетикалық базисты ... ... ... ... және ... генетикалық алуан түрлілікті байытуға және тіпті табиғатта бұрынды-соңды болмаған жана формаларды жасауға керемет ... ... ... атап ... мәселе, клетка өсіру әдісі аркылы генетика тұрғысынан көрсетілген ... ... ... ... қарағанда едәуір тезірек алуға болады. Клеткаларды өсіру әдісі селекцияның тиімділігін ең алдымен генетикалық базисті кеңейту ... ... ... ... және ұрықты өсіру әдістері аркасында тектері алыс өсімдіктерді будандастыру (әріден будандастыру) кезіндегі ... ... ... түраралык және туысаралык будандарды алуға болады. Жасанды ортада үрык өсіру әдісі (эмбриокультура) будандаспаушылыкты ... ... ... айналып барады.Жыныс жолымен будандаспайтын өсімдіктерден сомалық будандастыру аркылы будан алуға ... ... - ... жок клеткалар. Олар белгілі жағдайда бірімен бірі күйылысып косылып будан ... ... Сол ... ... ... өсімдік пайда болады. Бұл жана формаларды шығаратын толык жасаңды әдісті ... ... деп ... Оны ... ... ... алыс жаткан өсімдіктерді будандастырып асимметриялык будандарды және цитоплазмалык гендері жағынан гетерозиготаларды алуға болады.Тікелей ДНК-ның деңгейінде өткізетін жасанды өзгерістер аркылы ... ... ... ... тіпті мүлде жаңа формаларды шығаруға болады. Бұндай тәжірибелерді ген инженериясы аткарады.Өсірген клеткаларда мутацияларды коздырып, оларды сұрыптап алып, кейін регенерант өсімдіктерін ... ... ... ... тағы бір ... Ол ... ... өткізілетін селекция. Практика үшін ен маңыздысы, осы әдіспен жоғары және төмен температураға, ... ... ... төзімді мутант клеткаларын сұрьштап алу.
Эндосперм клеткаларын өсіріп те олардан өсімдік шығаруға болады. Эндосперм клеткалары ... ... ... ... ... ... өсімдіктерді шығаруға болады. Жүгері, күріш және кейбір косжарнакты өсімдіктердің ... ... ... ... ... өсіп ... дәлелденген.Сонымен, селекпия процесінін тиімділігін арттыру үшін іn vitro ... ... зор. ... бүл ... ... мен ... ... дағдылы әдістерімен үйлестірілгенде ғана барынша тиімді бола алады. Өйткені өсімдіктердін жана сорттарын тек кана биотехнологиялык ... ... ... емес. Сонымен катар, селекция процесінде әр түрлі биотехнологиялык әдістері үйлестірілуі кажет. Мысалы, жеке бірегей ... ... бар ... өсімдіктерді микроклондық көбейту әдісімен тиімді көбейтуге болады (13-сурет). Генетика түрғысынан бірдей регенерант өсімдіктер, негізінде алғашкы каллус аркылы алынады. ... ... ... ... (спонтанды) өткен мутагенездін арқасында цитогенетикалык әртектілік байкалады. Осындай каллустан алынған регенеранттардын бастапкы материалдан елеулі айырмашылыктары болады. Бүндай өсімдіктер сомалык варианттар деп ... Олар ... ... ... кенейтетін жана формаларын алу үшін пайдаланылады. Сирек ... және ... бара ... ... түрлерінін генофондын сактап калу максатымен және селекцияға ... ... мен ... заттарды бөліп шығаратын күнды клетка штамдарын сактау үшін ... ... ... әдістері жете Өсімдік клеткаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану
Қоректік ортаның кұрамы және баска өсіру жағдайлары ... ... ... ... ... ... сапасы да өзгереді. Сонын нәтижесінде мүлде жаңа, ... ... әсер ... ... ... ... ... Мысалы, жапон ғалымдары іn vitro жағдайында ерекше пептидтарды, ісікке карсы ем болатын косылыстарды, убихинон -10 сиякты жана ... ... ... ... мол табыска жеткен. Келешекте клеткалық биотехнология иммобильденген өсімдік ... ... ... Өнеркәсіпте өсіруге жарайтын клеткалар жабайы мен екпе дәрілік және техникалык өсімдіктердің, ... ... және ... синтездін бәсекесінен озьш шығуы кажет. Дағдылы өсімдіктер шикі затымен салыстырғанда өсірілетін клеткалардың мынадай артықшылыктары болады: 1) коршаған ортанын әр түрлі ... ... ... ауа райы, топырак жағдайы, зиянкестер) ыкпалынан тәуелсіздік; 2) өсіру ... өте ... ... ... ... ету аркасында өнімнін мөлшері мен сапасы жоғары; 3) егіс ... ... ... манызды заттардын бірден-бір кайнар көзі болып келеді. Бірак өсімдік шикі затынын коры ... ... бара ... ... еске алғанда, клеткалык технологиялардын орны болашакта ерекше зор екенін түсінуге болады. Клеткалык технологиялардың ғылыми лабораториялык зерттеулерден сон ... ... ... ғана ... келе ... Тиімділігі жоғары технологиялардың жасалуы өсімдіктерде косымша зат алмасу процестерінін генетикалык, биохимиялык, физиологиялык реттелуі жөніндегі теориялык білімнің ... ... түр. ... ... ... зат ... филогенез түрғысынан бүрын дамыған өсімдіктер тобына тән немесе өсімдіктін ювенильді кезеңіне тән ерекшеліктері байкалады. In vitro ... ... де ... ... бір онтогенезден өтеді: көбею, яғни бөліну - созылып есу -дифференциялану - картаю - өлу. Осындай әр түрлі кезендегі клеткалардың сан ... ара ... ... өзгеріп түрады. Мысалы, өсіру жағдайлары өзгергенде. Бөлінуі тоқтаған каллус клетканың дифференциялануы өсімдік түріне тән косымша заттарды синтездеуге мамандануы деп түсінуге ... ... ... ... дифференциялануымен бақылау жөніндегі деректер әр қилы. Бірқатар тәжірибелерде ... ... ... ... кұрылымдар пайда болғанда ғана басталса, баскаларында кажетті заттардын жоғары өнімі дифференцияланбаған каллус ... ... ... ... ... ... синтезі мен клетканың өсуі арасындағы өзара байланыстары туралы деректерде де кездеседі. Көптеген клеткалар қорландырып (мерзімді) өсіргенде өсу карқындылығы бәсендегенде ... ... ... ғана ... ... ... ... жинайды. Дегенмен кейбір тәжірибелерде кажетті өнімнін синтезі клеткалардын бөлінуіне ыкпалын тигізген. Мүмкін клеткалардың бөліну мен ... ... ... механизмдер мен себептер сонымен қатар қосымша метаболизмнің ферменттерінің синтезін қамтамасыз етеді.
Қалай да, зерттеушілер ен ... ... ... ... ... туғызады, яғни биомассаны жинактауға, ал одан кейін сол жағдайлардың косымша метаболиттердін синтезіне әсерін зерттейді. Ал биомасса түзілуі косымша заттын синтезімен ... ... ... онда ... мен заттың өнімі арасында балансты табуға тырысады.
2.Өсірілетін клеткаларда ... ... коры ... әсер ... ... ... ... яғни эксплант алынатын донор өсімдіктің генотипі өсірген клеткалардын биосинтездік потенциалына елеулі ықпал етеді. М. Ценк кызметтестерімен кызғылт қабыршөптін ... ... үшін ... ... ... 184 ... ... жинап алған. Осы түқымдардан шыкқан оскіндер арасынан серпентин мен аймалицин ... ... ... ... өте бай ... массасына 0,7 %) бірнеше өскіндер таңдап алынды. Солардан шыққан каллустар кажетті алкалоидтарды баска ... ... ... ... 4-5 есе ... синтездеген.
Бірак У. Роллер осы өсімдікпен откізген өзінің тәжірибелерінде мұндай байланыстылықты таба ... ... ... да ... ... ... мен каллустарында берберин деген алкалоидтын молшерінде корреляциясын байкамады. З.Б. Шамина кызметтестерімен әпиын көкнар клеткаларын изогендік ... ... ... ... ... ... ... клеткаларын бір мезгілде әр түрлі, бірак жасы бірдей осімдіктерден бөліп алып, бірдей ортада өсірді. Сол екі осімдік ... тек ... ... айырмашылығы болған, баска локустары изогендік еді. Никотинді көбірек синтездейтін осімдіктен шыккан каллус сол кабілетін ... ... ... ... ... кайшы болсада, коптеген зерттеушілер әдеттегідей ұлпаның генетикалык ... ... ... ... кей ... ... ... ұлпада кажетті заттың молшері жоғары болуы оның осы үлпада синтезделмей, тек баска ұлпалардан тасымалданып ... ... ... ... ... ... ... тегіне де назар аударылады. Кей кезде клеткалардын биосинтездік кабілеті регенерант өсімдіктерде бурынғы калыпына келеді. Сөйтіп, жасанды коректік ортада ... ... ... ... ... ... онынжузеге асуы ушін ерекше жағдайлар кажет. Шамамен, жоғары өнімді өсімдіктер мен ... ... ... ... сол ... ... кажет генетикалык информациясы болады.
3.Клеткаларды өсіруге әсер ететін ... және ... ... Коректік ортадағы фитогормондар - клеткаларда негізгі және қосымша ... ... ... ... ... ... Фитогормондардың ықпалының зерттеуге арналған көп зерттеулер көрсеткендей, гормондардың әсері өсімдік түріне, қосымша заттың химиялық құрамына, клеткалар штамына т.с.с. ... Ценк ... ... ... бар 146 ... ... мориңца клеткаларының өсуіне және антрахинон түзілуіне әсерін зерттеген. Сол химиялык заттардың көбі клеткалардын жаксы өсуіне ... ... Ал тек кана ... - ... ... мен ... ... - клеткалардың өсуі мен бірге оларда антрахиноннын синтезіне де жақсы ықпал еткен.
Көмірсулар - биомассанын көбеюіне әсер ететін коректік ортанын ... ... ... Клеткалар іn vitro жағдайында гетеротрофты болғандыктан, көміртегі көзі ретінде сахароза пайдаланылады. Сахароза мен бірге кейде глюкоза да пайдаланылады. ... ... ... ... заттардың артық шығуына ықпал етеді. Сонымен бірге сахарозаның жоғары концентрациясы коректік ортанын осмос потенциалын арттырады. Сахарозаның ... көп ... ... ... ... ... ... көмірсулар іздеп табу биотехнологияның өзекті міндетінің бірі.
Қосымша заттардың синтезіне қоректік ортаның минералдық ... ... ... ... ... арасында ең мәнділері азот, фосфор және калий. Бірак олардың әсерінін өсімдік ... және ... ... ... бар. ... бір ... азоттын органикалық формалары (пептон, ашыткы экстракты, казеин ... ... ... ... ... ... басқаларында керісінше синтезін арттырады.
Аммоний және нитраттық азоттың ара қатысы да әсер етеді. Мысалы, диоскорея клеткаларын өсіргенде ортада нитраттық азоттың мөлшерін ... ... ... ... ... ... өсірген ортада сахароза, нитрат және фосфордың мөлшерін ... ... ... ... арта ... ... ... фосфоры жок ортада өсіргенде, оларда алкалоидтардын және баска косымша заттардың мөлшері өскен. Фосфордың жетіспеушілігі кейбір баска клеткаларда да косымша ... ... ... ... ... ... ... алғы заттары олардың биосинтезіне дұрыс әсер етеді. Бірақ каллус ұлпалары оларды пайдаланбауы да ... Үміт ... ... ... әр ... түсінуге болады. Алғы заттардын маңызын аныктау үшін танбалы косылыстарды (изотоптарды) ... ... ... ... ... Ал ... жүмыстарды өткізуге басты кедергі болып тұрған ол косымша метаболизмдегі өнімдердің биосинтез жолдары жөнінде казіргі танда білімнің ... ... ... жаңғағының сүті сияқты күрамы белгісіз органикалык үстемелер ортаға буферлык әсер көрсетеді. Коректік орталардың буферлік сыйымдылығы өте төмен, ... ... ... рН ... (5-6) ... ... тез-ак бірнеше бірлікке жылжып кетеді. Сонын аркасында клеткалардын биосинтездік кабілеттері мен өнімдердін жиналуы өзгереді. Корыта айтканда, кажетті өнімді мол шығарудын ... жолы - ... ... ... ... алу. ... зерттеулердін нәтижесінде өнімділік орталары (продукционные среды) деген коректік орталар аныкталды. Мұндай ортада клеткалар косымша метаболиттерді мол синтездей алады.
Косымша заттардын корлануына әсер ... ... ... ... ... ... құрамы, араластыру тәртібі және ауамен камтамасыздандыру жатады. ... ... ... эфир ... ... ... антоциандар, катехиндер, алкалоидтар, витаминдердің түзілуіне жарык дүрыс әсер еткен. Жарык фенолдар метаболизмнің ферменттерін активтеген, ал көмірсулар мен липидтардын алмасуына ол ... ... ... ... жарыктын сапасы, яғни спектрлік құрамы да әсер етеді.Бәлкім бұл клеткаларда энергиясы төмен фитохром жүйесі активті болған.
Клеткалардын өсуі мен ... ... ... жөнінде деректер өте аз. Бүтін өсімдіктерде температура косымша метаболизмге әжептәуір әсер ... ... ... ... де мүндай зерттеулер жүргізу кажет. Клеткалардың өсуі мен синтездеріне кажет температура бірдей бола бермейді. Мысалы, адыраспан клеткалары 30°С жаксы ... ал ... ... алкалоидтар 25°С ең жаксы жинакталған.
Клеткаларда қосымша заттардың қорлануын, оларда өтіп жаткан биосинтез, биотрансформация және ... ... ... ... ... нәтижесі деп түсіну керек. Осы процестердін әр ... ... және ішкі ... ... туралы өте күрделі және негізгі білім болмағандыктан, оларды бакылау қиынға соғады. Сондықтан косымша заттардың жинакталуына әсер ететін факторларды ... ... ... ... ... болып жүр.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Г. Ж. Уәлиханова Өсімдік биотехнологиясы. Алматы 2001
2. И.Р. ... ... ... Алматы. Қазақ университеті. 1998.
3. Дайырбекова М.М. Өсімдік биотехнологиясының практикумы, Алматы, 1992ж.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану6 бет
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану жайлы ақпарат15 бет
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану жайлы мәлімет10 бет
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану жолдары9 бет
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіптік пайдалануы12 бет
Жасушаларды өсіру жүйелері5 бет
«биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру »7 бет
Адам ауруын қоздырушы ашытқылар (дрожилар). Өнеркәсіпте қолданылатын дрожилар8 бет
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь