Оқушыларды зергерлік бұйымдардың жасалу технологиясының әдістемелік ерекшеліктеріне бейімдеу

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І . тарау. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына сай кәсіпке теориялық негіздері
1.1. Оқушыларды кәсіпке даярлаудың педагогикалық негізі ... ... ... ... ... ... ..10
1.2. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына сай кәсіпке даярлау жүйесі ... ..16
1.3. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына сай кәсіпке даярлаудың мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

ІІ . тарау. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына сай даярлаудың әдістемелік ерекшеліктері
2.1. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына сай оқытудың мазмұны ... ... ...23
2.2. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына даярлаудың тиімді әдістері мен формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

ІІІ . тарау. Зергерлік бұйымдардың өңделу технологиясы.

3.1. Зергерлік бұйымдарға қажетті құралдар мен өңдеу тәсілдерін таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.2. Әшекей бұйымды өңдеу тәртібі. Алқаның жасалутәсілі ... ... ... ... ...
3.3. Әшекей бұйымдарды дайындаудағы технологиялық реттіліктерді өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

Жұмыстың көкейкестілігі: Әрбір мемлекеттің мәдени - экономикалық дамуы қайсы бір тарихи кезеңде болмасын ондағы кәсіптік білім беру жүйесімен байласынты. Қазіргі өнім өндіру қызметі жаңа технологияға негізделген экономикалық жүйеге ұмтылуда. Кәсіптік білім алудың әлемдік, көкейкесті мәселері Қазақстан Республикасына оа ортақ. Үшінші мыңжылдық табалдырығына адамзат қоғамы ақпараттық техникамен қаруланып, өзінің еңбек дәстүрлеріне үлкен өзгкерістер енгізуде. Техника арқылы адам ақпаратты, құнды тауарға айналдыра бастады. Соған байланысты кәсіптің жаңа түрлері пайда бола бастады. Сондықтан жа жалпы білім беретін бағдарламаға кәсіпті игеруге қатысты басқа да білім аясымен байласыну қажет. Жеке бас пен табиғатқа қатысты барлық проблемаларды қамту керек.
Нарықтық экономика жағдайында жалпы білім беретін мектептерде оқушыны еңбекке даярлау, еңбек салтын үйрену және әр кезде ұрпақтарға берілуінің көп ғасырлық тарихын, мәдениетін технология пәнін оқыту барысында жүзеге асыруға болады.
Солай бола тұрса да, соңғы кезде еңбекке және кәсіпке даярлау мәселесін базалық кәсіпорындармен тығыз байланыстырып шешуде кәсіпорындар экономикалық тәуелсіздік алдық деген ұранмен еңбек тәрбиесінде оқу - өндірістік комбинаттардың жағдайы соңғы жылдары қайтадан қалыпқа келіп жатқандығын байқауға болады.
Қазіргі кезде нарықтық оқу - материалдық жағдайында жастарды мамандық алуға даярлаудың негізгі бағыттары алдымен жалпы білім беретін мектептерде, кейін оны оқу - өндірістік комбинаттарда, кәсіптік мектептерде жалғастырғанын есепке алып анықтаудың үлкен пратикалық маңызы бар. Осындай мақсаттарды жүзеге асыруды оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлау мәселесін біршама зерттеп, жаңа әлеуметтік - экономикалық кезеңде, нарықтық экономика жағдайында технология пәнін дұрыс оқытып, бұл мәселені ойдағыдай іске асыруға байланысты экономиканы түпкілікті өзгертуге орай жаңаша ойлай білетін, шығармашылық қабілтеі жоғары, өзіне жауапкершілікпен қарайтын жастарды дайындау қажеттігін айта отырып, қазіргі кезде оқушылардың келешекте қандай жұмыстар істеу керектігі жөнінде әдістемелік жағынан нұсқаулар беріліп отырылуы қажет.
Елімізде жаңа экономикалық арнаға көшу мәселесі қолға алынып, көптеген өзгерістер болып жатқанда, мектеп өмірінде көп бастама, жаңа түр, жаңа мазмұн, жаңаша еңбекті ұйымдастырудың, әсіресе, нарық жағдайында оқушыны еңбекке даярлаудың әдіс - тәсілдерін анықтау мүмкіншілктерін пайдалану керек.
Оқушыларды кәсіптік еңбекке даярлау процесі заңымен үйлестіре отырылып, күрделі өзгерістер негізінде яғни, концептуальдық деңгейде жүргізілуі тиіс. Концепцияны жасауда тек өзінің жетістігімен шектеліп қан қоймай, өзге елдің теориялық біліммен мол қаруланып, олардың практикалық іс - әрекет барысында кемшіліктерден сақтануға көмектеседі.
Оқушыларды қазіргі заман мәдениетіне сай даярлау, баспасөз құралдары, жүздесулер, пікір таласулар, қазіргі ақпараттар мен көне мұраларды зерттеу арқылы байытылып отырылады. Сондай - ақ, нормативті заңдар, теориялар мен концепциялар, білім беру мекемелері мен қоғам құныдылықтары. Салыстырмалы түрде жүргізілетін педагогикалық зерттеулер мәдениетті байытудың ең тиімді әдісі болып саналады. Олар материалдарды іріктеу мен сұрыптау, ұғындыру мен ойға түю және алынған нәтижелерді бір -бірімен салыстыру және даярлау жүйесі болып бөлінеді. Аталмыш үлгі оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлау процесіндегі оң және теріс тенденцияларды анықтау, олардың шығу себептерін білу арқылы жүзеге асырылады.
Оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлау жүйесінде талдау жасау, жаңа жүйенің қайта жаңғырту, қалыптасу кезеңдері де болады. Ал, еңбекке және кәсіпке даярлау процесі қазіргі заман мәдениетіне сай болып келуі үшін алдымен оған жан - жақты талдау жасауы оның дамуын айқындап, жаңа үлгілер мен жобаларды жасауға негіз қалайды. Сұраныс пен материалдық жағдай, сондай - ақ оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлаудың міндеттері, мазмұны, тәсілдері мен ұйымдастыру түрлернің әр кезеңге тән өзіндік ерекшіліктері болады. Бұл орайда ғылыми - техникалық революция және осыдан туындайтын барлық әлеуметтік - экономикалық өзгерістер алдыңғы орынға шығады. Оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлаудың ерекшеліктері мен табиғаты сол елдің жағрапиялық жағдайы мен саяси құрылымына, ғылымы мен дініне және ұлттық дәстүрлеріне байланысты болып келеді де, заң артілерімен бекітіледі. Ал, оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлаудың алға қойған мақсаты оқушының қабілет - қарымы, дағдысы, бейімділігі және маман болып қалыптасуға деген құлшынысымен өлшенеді. Жалпы оқушыларды кәсіпке даярлау құрылымы кісіпке даярлық, кәсіптік бағдар, үйірмелерге қатысу т.б. болып жалғаса береді.
"Технология" интегративті білім саласы ғылыми - жаратылыс, гуманитарлық - технологиялық, жалпы адамдық және мәдениеттік мәселелерді қарастыруға қолайлы келеді. Себебі, жалпы мектептерде оқытылатын интегративті пәндерде оқушыларды өмір сүру рамкасында белсенділігін арттыруға даярлау дың мүмкіндігін тудырады. Бізідңше қазіргі заман мәдениетін екі жақта қарастыруға болады. Біріншісі - материалдық, екіншісі - рухани. Бірақ талап бойынша "Технология" интегративті білім саласында адам өміріне қажетті болашақтық технология жайында ақыл - ой, сезімдік әркеттері жүйесін қалыптастыру; жанұя шаруашылығы мен экономикасын жүргізуге қажетті білім мен іскерлікті таныстыру; қазіргі өндіріс негіздерімен, қызмет көрсету әдістерімен таныстыру; оқушылардың өз бетімен шығармашылық жұмыс жүргізе білуін дамыту; нарықтық экономика, менеджмент, маркетинг салаларына қатысты негізіг ұғымдарды меңгеру және оларды өз өнімдерін іске асыру мен қызмет көрсетуде қолдануға мүмкіндік беру; бұйымдарды еңбек объектісі ретінде пайдалана алуға және сәндік қолданбалы өнер негіздерін кәсіпке оқыту мазмұнын ескеру қажет болып саналады. Себебі мұнда кәсіптік оқытуға байланысты "Киім тарихы", "Киім композициясы", "Ақпаратты технологиялық тігін машиналары", "Тігін бұйымдарын конструкциялаудың дәстүрлі емес әдістері", "Тігін бұйымдарын сәндеу технологиясы", "Адам тұлғасын тану", "Түстану", т.б. тарауларына аз көңіл бөлінген. Осы мәселелерді оқушыларды кәсіптік еңбекке даярлауда жүзеге асыру мақсатында біз диплом жұмысымыздың тақырыбын "Қазіргі мәдениет талабына сай оқушыларды кәсіпке даярлау мүмкіндіктері" деп таңдап алуға мұрындық болды.
Мәдениет - халықтың шығармашылығы. Мәдениет дегеніміз - адамның өзін, қоғамды, әлеуметтік қатынастарды жасау процесі. Адамдық әрекет шеңберіне қамтылған қоғамдық функцияларға: пайдалыға, қажеттіге, әдеміге, ыңғайлыға айналып біздің тіршіліміздің тіректері болады. Оқушыларды кәсіптік еңбекке даярлауда педагогикалық әдебиеттерді зерделеу арқылы оқушыларды ыждаһатты, жігерлі және жан - жақты дамыған тұлға етіп тәрбиелеу және оқыту үрдісі барысында оқушылар даярлығының қолданбалы экономикалық жағын күшейту мәселелері ескеріледі. Қазіргі уақытта әлеуметтік және қоғамдық өмірде болып жатқан елеулі өзгерістерге байланысты бұл тақырып әлі де болса тереңірек зерттеуді қажет етеді. Соның бірі, жастарды тіршілік иесі ретінде сыртқы сұлулықа тәнті болып қана қоймай, оның ішкі мазмұнына ерекше мән адам тұрғысының барлық жағына қатысы бар мәселелер және біз, зерттеу жұмысымызда ҚР елбасы Н.Назарбаевтың 5 - сәуірде Қазақстан халқына жолдауында атап көрсетілгендей "Жастарды өз халқының тарихи мұраларын сақтау және оларды оқу - тәрбие үрдісінде септігін тигізетін білім мазмұныда ескеріп отыру қажет" /39/ - жолдауы да ескерілді. Себебі, ертеден - ақ данагөй қариялар жас ұрпаққа ата - баба дәстүрін қасиетті танымдары мен сенідерін баян етті. Соынмен қатар өру, тоқу, тігу, иіру, өрнектеу тәсілдеріне баулыды. Қорыта келгенде, халық тәжірибесіндегі бала тәрбиесі бір - бірімен тығыз байланысып отыратын екі мақсатқа бағыттадық.
1. Баланы еңбекке үйрету барысында оның қабілет - икемін, дағдысын дамыту.
2. еңбек үстінде бала бойына халықтық ізгі қасиеттерді сіңіріп, дарыту. Бұл екі бағыт бір -бірімен жалғаса отырып, тәрбиенің барлық түрлерін қамтиды.
Жалпы оқушыларды еңбекке баулу барысында имандылық, адамгершілік тәрбиелерде бірқатар педагог - ғалымдардың еңбектерін зерделеуде байқауға болады. Атап айтқанда: М.Қоянбаев /17/, С.Әбдіғаппарова /4/, К.Қожахметова /20/, Ғаббасов С /21/. Себебі, халық дәстүрлері жастар тәрбиесінде негізгі орын алады. Оқытудың жаңа технологиялары бойынша Қ.Қабдықайырұлы /16/, кәсіпке оқыту Д.Қоңыратбай /19/.
Қазіргі заман мәдениеті талабына сай бұйым әзірлеу технологиясын жүзеге асыруда келесі арнайы әдебиеттерге талдау жасалынды: киімге қолданылатын маталар бойынша А.Байбатшаева /9/, киімді көркемдеп сәндеу С.Жолдасбекова /13/ толығымен өңдеудің жалпы кезеңдерін қамтитын және оларға қолданылатын тігін машиналарының түрлері туралы мағлұматтарға Зюзин А.И., Исаев И.К., Осипова /15/, Бернина Артиста 180 /12/, балалар және әйелдер киімдерін сәндеу Бағжаева А./6/, сырт киімдерді әзірлеуде Литвина В /25/. Киімді конструкциялау және модельдеу бойынша Махмутова К /22/. Ал, стильдерді қазіргі заман талабына сай таңдауға Гофман А.Б. "Мода и люди" /10/, киімдерді жобалау Коробцева К /14/ т.б. "Тігін бұйымдарының техникасы мен технологиясы" Ұзақова А /31/.
Қазіргі заман мәдениеті стиліндегі киім үлгілерін пайдалануға, "Технология" интегративті білім саласы /34/, "Тігін бұйымдарын конструкциялау және моделдеу" /35/, "Қолөнер және дизайн" /36/, "Тұрмыста қызмет көрсету еңбегі" /38/ бағдарламаларына талдау жасалынды.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Оқушыларды еңбекке баулу арқылы, технология сабағында оларды қазіргі заман талабына сай кәсіпке бейім болып өсуін, кемелденуін және нарық жағдайында оңтайлы жеке тұлға болып қалыптасуын қамтамасыз ете отырып оқушыға ұлттық киімде ою-өрнектердің орналасу тәсілдерін үйрету жолдары..
Зерттеу жұмысының объектісі: мектеп оқушыларын қазіргі талабына сай кәіспке оқыту үрдісі.
Зерттеу жұмысының пәні: оқушыларға қазіргі мәдениет талабына сай кәсіби білім беру.
Зерттеу жұмысының ғылыми болжамы: оқушыларды қазіргі заман мәдениеті талабына сай кәсіпке даярлауға болады: егерде:
- оқушыларды қазіргі заман мәдениеті талабына сай кәсіпке даярлауда, оларды жаңа ағын көздері және ақпаратты технологиялармен жұмыс жасау мүмкіндігі ескерілсе.
Оқушыларды кәсіпке даярлау міндеттері әдетте еңбекке даярлау мақсаттарын туындайды. Сондықтан да жоғары сыныптарда аталмыш мақсаттарды инвариантты топтарға бөліп қарастыруды жөн көрдік. Даярлау - оқыту үрдісінің дамуын қамтамасыз етеді. Сондықтан да:
1. Оқушыларды кәсіпке бейімділігін, қабілетін, дағдысын шыңдауға және дамытуға бағытталған педагогикалық міндеттер:
- педагогикалық әдебиеттерді зерделеу арқылы оқушыларды қазіргі заман мәдениетіне қатысты ұғымдарды зерделеу;
- еңбекке және кәсіпке даярлау процесі барысында оқушылар бойында танымдық мәдениетті қалыптастыру;
- оқушының жеке тұлға болып қалыптасуына байланысты мәдени - эстетикалық құндылықтармен қаруландыру.
2. Еңбекке және кәсіпке оқыту бағдарламасындағы қазіргі заман мәдениеті талабына сай мағлұматтарды зерделеуге және оқытуға қойылатын міндеттер:
- "Технология" интегративті білім саласының мазмұнындағы қазіргі мәдениет талабына сай мағлұматтарды зерделеу;
- оқушылар зердесінде қазіргі заман мәдениеті талаптарына сай оқытудың тиімді әдістері мен формаларын қалыптастыру;
- оқушыларды кәсіпке даярлау бағдарламасының қазіргі заман талабына сай тарауларында талдау жасау;
3. Техника, технологиялық даярлығына байланысты міндеттер:
- еңбек объектісіне қажетті материалдарды таңдау;
- бұйымды конструкциялау және модельдеу;
- бұйымды өңдеу технологиясы;
- бұйымның құнын есептеу;
Зерттеу жұмысының ғылыми - әдістемелік жаңалығы:
- қазіргі заман мәдениеті талабына сай оқушыларды кәсіпке даярлауда жаңа ақпараттық технологиялық тігін машиналары мен оларда әзірленетін сәндік элементтерін киім үлгілерінде қолдану ескерілді;
- ақпараттық технологиялық тігін машиналарына мәлімет берілді.
Зерттеу жұмысының практикалық құндылығы:
Мектепте оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлау барысында қазіргі заман мәдениетіне тән ұсыныстар, олардың танымдық ой - өрісі мен іс - әрекетінің өсуіне мүмкіндік береді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. "Азбука домоводства"
2. Әбдуәлиева Ш "Қазақтың қолөнері" - әдістемелік құрал
3. Әбдуәлиева Ш "Халық қолөнері" Алматы. Рауан. 1992
4. Байжігітов Б "Бейнелеу өнерінің теориялық мәселелері" Ақтөбе. "А-полиграфия" ЖШС 2003 ж
5. Болатбаев Қ, Ибрагимов Ұ "Бейнелеу өнері" Алматы "Ата-мұра" 2001 ж
6. Бапанов И.В. Бисер "Народное творчество" 2001
7. Бағдарлама "Қолөнер" (8-11 тереңдетілген сыныптар үшін) Шымкент 2002
8. Валя - Валентина Издательский дом "ОВА-Пресс" 2003
9. Вышитые картины ЗАО "Эдипресс конлига" 2004
10. Газарян "Прекрасная своими руками" Москва 1986
11. Джанибеков У "Культура Казахского ремесла" Өнер 1982
12. "Еңбекке баулу" Алматы "Атамұра" 2000
13. Егорова Р.И. Монастырная В.П. "Іс тіге біл" "Рауан" Алматы 1993
14. Жанибеков О. "Эхо" Өнер Алматы 1990
15. Исламгулова С.К. Дидактические условия проектирования учебгого процесса на основе технологического подхода. Творческая педагогика №2, 2001
16. Касиманов С. "Қазақ халқының қолөнері" Алматы 1995
17. Құтпанбаев Ә "Ұстаз ұлағаты" Ғылым 2002
18. Караев Ж.А. Момынбаев В.К. Устимиров К. Государственные стандарты начального профессионального образования РК-Алматы, Республиканский издательский кабинет, 1999
19. "Лена - рукоделие" ЗАО "Эдипресс-конлига" 2004
20. Литвинец Э.Н. "Низание Бисером и ручное вашивание" Хэлтон Харвест Астана 2001
21. Лученкова Е. "Как сделать нужные и полезные вещи" Минск Хор-вест 1999
22. Маргарита Максимова. Марина Кузмина "Вышываем крестом" Москва "Эксмо" 2004
23. Мектептегі технология Алматы 2004
24. Морков Л. Большая школа Энциклопедия, Москва 2000
25. Өмірбекова М.Ш. "Қазақ халқының дәстүрлі өнері" "Алматы кітап" 2004
26. Поеная энциклопедия женских рукоделий "перевод французского" 1992
27. Программа технологии 2000 года
28. Педагогика педагогические теории системы, технологии "Академия" 1999
29. Русакова М. "Аппликация" Москва "Посвещение" 1987
30. 8 жылдық мектеп программалары (еңбекке баулу 1-3, 4-8 сыныптар) Алматы "Мектеп" 1982
31. "Технология" Алматы "Атамұра" 2003
32. Тәжімұратов Ә "Шебердің қолы ортақ" Алматы 1977
33. "Шаңырақ" үй тұрмысы энциклопедия, Алматы 1989
34. "Энциклопедия рукоделие" Москва 2000 Борисовский Г: Красота и стандарт. М. 1968.
35 . Сенешаль М. Дж.Флекс. Узоры симметрии. 1980.
36 . Схнамеровская Т.П. Направление, творческий метод и стиль в искусстве. Лениздат. 1975.
37. Ақайқызы З. Ою-өрнек ой айтар. (Монғолия қазақтарының ою-өрнектері мен қолөнері). Алматы. 1996.
38. Әбдіғаппарова Ұ.М. Қазақтың ұлттық ою-өрнектері. Алматы.1999.
39. Маргулан А.Х. Казахское народное прикладное искусство. 1-том. Алматы. 1986.
40. Муканов М.С. Казахские домашние художественные ремесла. Алматы. 1979.
41. Нурмухаммедов Н. Искусство Казахстана. М. 1970.
42. Тоқтабаева Ш.Ж. Қазақтың зергерлік әшекейлері. Алматы.1985.
43. Жәнібеков Ө. Жолайырықта. Алматы. Рауан. 1995.
44. Шаңырақ. Үй-тұрмыстық энциклопедиясы.
45. Маргулан А. Казахская юрта и ее убранство. М. 1964.
46. Қалиев С. Оразаев М. Қазақ халқының салт-дәстүрлері. Алматы. Рауан. 1994.
47. Әбдалаева Ш. Халық қолөнері. Алматы. Рауан. 1992.
        
        ДИМЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Оқушыларды зергерлік бұйымдардың жасалу технологиясының әдістемелік
ерекшеліктеріне ... - ... ... ... ... ... сай ... теориялық
негіздері
1.1. Оқушыларды кәсіпке ... ... ... ... ... мәдениет талабына сай кәсіпке даярлау
жүйесі......16
1.3. ... ... ... талабына сай кәсіпке даярлаудың
мүмкіндіктері
............................................................................
............................20
ІІ - тарау. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына сай ... ... ... ... ... талабына сай оқытудың мазмұны
...........23
2.2. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына даярлаудың ... ... ... - ... ... ... өңделу технологиясы.
3.1. Зергерлік бұйымдарға ... ... мен ... тәсілдерін
таңдау......................................................................
.............................................. 3.2. Әшекей бұйымды өңдеу
тәртібі. Алқаның ... ... ... ... ... ... ... көкейкестілігі: Әрбір мемлекеттің мәдени - ... ... бір ... ... ... ... кәсіптік білім беру
жүйесімен байласынты. ... өнім ... ... жаңа технологияға
негізделген экономикалық жүйеге ұмтылуда. Кәсіптік білім ... ... ... ... Республикасына оа ортақ. ... ... ... ... ... техникамен қаруланып, өзінің еңбек
дәстүрлеріне үлкен өзгкерістер енгізуде. Техника ... адам ... ... ... бастады. Соған байланысты кәсіптің жаңа ... бола ... ... жа ... білім беретін бағдарламаға кәсіпті
игеруге қатысты басқа да ... ... ... ... Жеке бас ... қатысты барлық проблемаларды қамту керек.
Нарықтық экономика жағдайында жалпы білім беретін мектептерде ... ... ... ... ... және әр ... ұрпақтарға берілуінің
көп ғасырлық тарихын, мәдениетін технология пәнін оқыту барысында жүзеге
асыруға болады.
Солай бола тұрса да, ... ... ... және кәсіпке даярлау мәселесін
базалық кәсіпорындармен тығыз ... ... ... ... ... ... ... еңбек тәрбиесінде оқу -
өндірістік комбинаттардың жағдайы соңғы жылдары қайтадан қалыпқа ... ... ... ... ... оқу - материалдық жағдайында жастарды мамандық
алуға даярлаудың негізгі бағыттары алдымен жалпы ... ... ... оны оқу - ... ... кәсіптік мектептерде
жалғастырғанын есепке алып анықтаудың үлкен пратикалық маңызы бар. ... ... ... ... ... және ... ... біршама зерттеп, жаңа әлеуметтік - экономикалық кезеңде, нарықтық
экономика жағдайында ... ... ... ... бұл мәселені ойдағыдай
іске асыруға байланысты экономиканы түпкілікті өзгертуге орай жаңаша ойлай
білетін, шығармашылық қабілтеі ... ... ... қарайтын
жастарды дайындау қажеттігін айта ... ... ... оқушылардың
келешекте қандай жұмыстар істеу керектігі ... ... ... ... ... қажет.
Елімізде жаңа экономикалық арнаға көшу мәселесі қолға алынып, көптеген
өзгерістер ... ... ... ... көп ... жаңа түр, ... ... еңбекті ұйымдастырудың, әсіресе, нарық жағдайында оқушыны
еңбекке даярлаудың әдіс - ... ... ... ... ... ... ... процесі заңымен үйлестіре отырылып,
күрделі өзгерістер негізінде яғни, концептуальдық деңгейде жүргізілуі тиіс.
Концепцияны жасауда тек ... ... ... қан ... өзге ... ... мол ... олардың практикалық іс - әрекет барысында
кемшіліктерден сақтануға көмектеседі.
Оқушыларды қазіргі ... ... сай ... ... ... пікір таласулар, қазіргі ақпараттар мен көне мұраларды ... ... ... ... - ақ, ... ... теориялар мен
концепциялар, білім беру мекемелері мен қоғам құныдылықтары. Салыстырмалы
түрде жүргізілетін педагогикалық ... ... ... ең ... ... саналады. Олар материалдарды іріктеу мен сұрыптау, ұғындыру мен
ойға түю және алынған нәтижелерді бір ... ... және ... болып бөлінеді. Аталмыш үлгі оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлау
процесіндегі оң және ... ... ... ... шығу себептерін
білу арқылы жүзеге асырылады.
Оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлау жүйесінде талдау жасау, жаңа
жүйенің ... ... ... ... де ... Ал, ... ... даярлау процесі қазіргі заман мәдениетіне сай болып келуі үшін
алдымен оған жан - ... ... ... оның ... ... жаңа ... ... жасауға негіз қалайды. Сұраныс пен материалдық жағдай, ... ақ ... ... және кәсіпке даярлаудың міндеттері, ... мен ... ... әр ... тән ... ерекшіліктері
болады. Бұл орайда ғылыми - техникалық революция және осыдан туындайтын
барлық әлеуметтік - ... ... ... ... ... еңбекке және кәсіпке даярлаудың ерекшеліктері мен табиғаты сол
елдің жағрапиялық жағдайы мен саяси ... ... мен ... ... ... ... ... келеді де, заң артілерімен бекітіледі.
Ал, оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлаудың алға ... ... ... - ... ... бейімділігі және маман болып қалыптасуға ... ... ... оқушыларды кәсіпке даярлау құрылымы кісіпке
даярлық, кәсіптік бағдар, үйірмелерге қатысу т.б. болып жалғаса береді.
"Технология" ... ... ... ... - ... ... технологиялық, жалпы адамдық және мәдениеттік ... ... ... ... жалпы мектептерде оқытылатын интегративті пәндерде
оқушыларды өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заман мәдениетін екі жақта
қарастыруға болады. Біріншісі - ... ... - ... ... талап
бойынша "Технология" интегративті білім саласында адам ... ... ... ... ақыл - ой, ... ... ... жанұя шаруашылығы мен экономикасын жүргізуге қажетті білім
мен іскерлікті таныстыру; қазіргі өндіріс ... ... ... ... ... өз бетімен шығармашылық жұмыс жүргізе
білуін дамыту; нарықтық экономика, менеджмент, маркетинг салаларына қатысты
негізіг ұғымдарды меңгеру және ... өз ... іске ... мен ... ... мүмкіндік беру; бұйымдарды еңбек объектісі ретінде
пайдалана алуға және ... ... өнер ... ... ... ... ... болып саналады. Себебі мұнда кәсіптік ... ... ... ... ... ... технологиялық
тігін машиналары", "Тігін бұйымдарын конструкциялаудың дәстүрлі ... ... ... ... ... ... тұлғасын тану",
"Түстану", т.б. тарауларына аз көңіл бөлінген. Осы мәселелерді оқушыларды
кәсіптік еңбекке даярлауда жүзеге асыру ... біз ... ... ... мәдениет талабына сай оқушыларды кәсіпке даярлау
мүмкіндіктері" деп ... ... ... ... - ... шығармашылығы. Мәдениет дегеніміз - адамның өзін,
қоғамды, әлеуметтік қатынастарды жасау процесі. Адамдық ... ... ... ... ... қажеттіге, әдеміге, ыңғайлыға
айналып біздің тіршіліміздің ... ... ... кәсіптік еңбекке
даярлауда педагогикалық әдебиеттерді зерделеу арқылы оқушыларды ыждаһатты,
жігерлі және жан - жақты дамыған тұлға етіп ... және ... ... ... ... ... ... жағын күшейту
мәселелері ескеріледі. Қазіргі уақытта ... және ... ... жатқан елеулі өзгерістерге байланысты бұл тақырып әлі де ... ... ... ... ... бірі, жастарды тіршілік иесі ретінде
сыртқы сұлулықа тәнті болып қана қоймай, оның ішкі ... ... ... ... ... ... қатысы бар мәселелер және біз, зерттеу
жұмысымызда ҚР ... ... 5 - ... ... ... атап ... "Жастарды өз халқының ... ... және ... оқу - ... ... септігін тигізетін білім
мазмұныда ескеріп ... ... /39/ - ... да ескерілді. Себебі, ертеден
- ақ данагөй қариялар жас ... ата - баба ... ... ... ... баян ... Соынмен қатар өру, тоқу, тігу, иіру, ... ... ... ... халық тәжірибесіндегі бала тәрбиесі
бір - бірімен ... ... ... екі ... бағыттадық.
1. Баланы еңбекке үйрету барысында оның қабілет - икемін, ... ... ... бала бойына халықтық ізгі қасиеттерді сіңіріп, дарыту.
Бұл екі бағыт бір -бірімен жалғаса отырып, тәрбиенің барлық ... ... ... ... ... ... адамгершілік
тәрбиелерде бірқатар педагог - ғалымдардың еңбектерін ... ... Атап ... М.Қоянбаев /17/, С.Әбдіғаппарова /4/, К.Қожахметова
/20/, Ғаббасов С /21/. Себебі, ... ... ... ... ... алады. Оқытудың жаңа технологиялары бойынша Қ.Қабдықайырұлы /16/,
кәсіпке оқыту Д.Қоңыратбай /19/.
Қазіргі ... ... ... сай ... ... ... ... келесі арнайы әдебиеттерге талдау жасалынды: киімге қолданылатын
маталар бойынша А.Байбатшаева /9/, киімді көркемдеп ... ... ... өңдеудің жалпы кезеңдерін қамтитын және оларға қолданылатын
тігін машиналарының түрлері туралы мағлұматтарға Зюзин А.И., ... ... /15/, ... ... 180 /12/, балалар және әйелдер ... ... А./6/, сырт ... ... ... В /25/. Киімді
конструкциялау және модельдеу бойынша ... К /22/. Ал, ... ... талабына сай таңдауға Гофман А.Б. "Мода и люди" /10/,
киімдерді жобалау Коробцева К /14/ т.б. ... ... ... ... Ұзақова А /31/.
Қазіргі заман мәдениеті стиліндегі киім ... ... ... ... саласы /34/, "Тігін бұйымдарын
конструкциялау және ... /35/, ... және ... /36/, ... ... ... /38/ бағдарламаларына талдау жасалынды.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Оқушыларды еңбекке баулу арқылы, технология
сабағында оларды қазіргі заман ... сай ... ... ... ... және ... жағдайында оңтайлы жеке ... ... ... ете ... ... ұлттық киімде ою-өрнектердің орналасу
тәсілдерін үйрету жолдары..
Зерттеу жұмысының объектісі: мектеп оқушыларын ... ... ... оқыту үрдісі.
Зерттеу жұмысының пәні: оқушыларға қазіргі мәдениет талабына сай кәсіби
білім беру.
Зерттеу жұмысының ғылыми болжамы: оқушыларды ... ... ... сай ... ... ... ... оқушыларды қазіргі заман мәдениеті талабына сай кәсіпке даярлауда,
оларды жаңа ағын ... және ... ... жұмыс
жасау мүмкіндігі ескерілсе.
Оқушыларды кәсіпке даярлау міндеттері әдетте ... ... ... ... да жоғары сыныптарда аталмыш мақсаттарды инвариантты
топтарға бөліп қарастыруды жөн көрдік. ... - ... ... ... ... ... ... Оқушыларды кәсіпке бейімділігін, қабілетін, дағдысын шыңдауға және
дамытуға бағытталған педагогикалық міндеттер:
- педагогикалық әдебиеттерді зерделеу ... ... ... ... ... ұғымдарды зерделеу;
- еңбекке және кәсіпке даярлау ... ... ... ... мәдениетті қалыптастыру;
- оқушының жеке тұлға болып қалыптасуына байланысты мәдени - ... ... ... және ... ... бағдарламасындағы қазіргі заман мәдениеті
талабына сай мағлұматтарды зерделеуге және ... ... ... ... ... ... ... мазмұнындағы қазіргі
мәдениет талабына сай ... ... ... ... қазіргі заман мәдениеті талаптарына сай оқытудың
тиімді ... мен ... ... оқушыларды кәсіпке даярлау бағдарламасының қазіргі заман талабына сай
тарауларында талдау жасау;
3. Техника, технологиялық даярлығына байланысты ... ... ... қажетті материалдарды таңдау;
- бұйымды конструкциялау және модельдеу;
- бұйымды өңдеу технологиясы;
- бұйымның құнын есептеу;
Зерттеу жұмысының ғылыми - әдістемелік жаңалығы:
- қазіргі ... ... ... сай ... ... ... ақпараттық технологиялық тігін машиналары мен оларда
әзірленетін сәндік элементтерін киім үлгілерінде қолдану ... ... ... ... ... ... берілді.
Зерттеу жұмысының практикалық құндылығы:
Мектепте оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлау барысында қазіргі заман
мәдениетіне тән ұсыныстар, олардың танымдық ой - ... мен іс - ... ... береді.
І - тарау. Оқушыларды қазіргі мәдениет талабына сай кәсіпке даярлаудың
теориялық ... ... ... педагогикалық негізі
Жалпы білім беретін мектептерде соңғы екі жыл көлемінде "Еңбекке баулу"
пәнінің "Технология" болып ... ... оқу ... ... ... ... әдістемесінің жеткілікті болуын талап етуде.
Қазіргі жаңа технология интегративті білім саласы ... ... ... мен ... ... тиімділігін арттырудағы ең
басты тірек. Қандай пәнді ... ең ... оның ... ... ... ... ішінде білім беруді нақыштап, мазмұны мен
көлемін анықтауда ... ... орын ... ... ... ... білімнің неден басталып, қалай жалғасатынын, немен аяқталатынын
анықтайды. Басқа қолданылатын ... ... осы ... ... түрде
пайдаланылады.
Оқулық қай заманда да сол тұстағы ғылым ... ... ... халықтың салт - дәстүрін оқушыларға жеткізетін, білім беретін ... ... ... Білім негіздері ұрпақтан - ұрпаққа оқулықтар арқылы
беріліп келеді. Білім беруді жүзеге асыруда қолданылатын оқу ... ... ... ... ... Әр ... ... мақсатына
қарай оқулық мазмұны құрылады.
Оқулыққа нақтыланған, айқындалған, қоғам талабына сай зерттеу талқысынан
өтіп, ғылымға ... ... ғана ... ... ... ... ... болғандықтан, мұны меңгеру үстінде оқушылардың
зерттеушілік ... ... тууы ... ... ... ... тікелей
сол пәнді оқытуға қойылатын талаптан туындайды.
Оқулық мазмұны оқытудың тиімділігін арттырудағы ... ... ... оқытсақ ең алдымен оның оқулықтағы мазмұнына байланысты оқытудың
әдістемесі анықталады. Оқушыларға білім беру барысында ... ... әлде де ... ... ... Олардың қатарына - оқулық
және қосымша оқу құралдары (сыныптан тыс ... ... ... ... т.б.) ... Осылардың ішінде білім беруді бағыттап,
оның мазмұны мен көлемін айқындауда оқулық негізгі орын алады. ... ... ... ... оқушының ой - өрісіне ... бере ... ... ... ... ... ... ішінде
қазіргі заман мәдениеті талаптарына сай келетін оқушылардың ... ... ... әлеуметтік - гуманитарлық (тарих, қоғамтану, ... ... ... ... т.б.), ... (математика, физика, химия,
информатика т.б.) пәндерді оқытуда ... ... ... ... туған
елге, жерге, қоршаған ортаға ... ... ... дүниеге
қызығушылығын күшейту үшін ... ... ... ... ... ... - ... табиғат, өсімдік, жануарлар болғандықтан білім
көзін
осылардан бастау керек. Экологиялық проблемалармен байланысты ... ... ... ... ... тәрбиелік мәні,
өмірмен байланыстылығы ескеріліп, оқушылардың қазіргі заман талаптарындағы
өмірге деген икемділігін байқауға болады.
Сабақ барысында ... ... ... заман мәдениетіне тән
әлеуметтік - гуманитарлық пәндерде мынадай ерекшеліктерді ескеру ... ... жас ... ... тақырыптар мазмұнын ашатын
материалдар көлемінің шағын, ықшам болуы;
- мәтін көлемі ... ... ... мазмұнының ғылымилығы,
әсерлілігі, бейнелілігі;
- берілген тапсырма оқушылардың ойын, тілін дамытуға, ... ... ... ... ... іс - ... түрткі туғызуға сай
келуі;
- берілетін білімнің оқушылардың өмір тәжірбиесімен және ... ... ... ... ... ... табиғат, қоғам мен ортамен ... ... ... ... ... өзі ... бір бөлігі бола тұра, ... ... ... ... ... адам қоршаған ортамен қатысты
басқаларға да үйретеді. Біртіндеп өмір жағдайына баға беру ... ... ... арналған құралдардың ең негізгісі оқулық болып
саналғанымен, оның мазмұны мемлекеттік ... - ... ... ... алмайды. Жеке пәндерді оқытуда оқушыларға ғылыми ұғым беру қажет, ... ... ... ... асырып, ептілікті қалыптастырудың
негізгі мүддесі. Нақты заттар мен ... ... ... ... ұғымға ұласпақ. Ұғым - өте күрделі психологиялық процесс. ... ... ... ... түрлі машиналар, компьютерлер дәуірі
қоғамның өрлеуіне, әлеуметтік деңгейдің көтерілуіне әсерін тигізіп отыруда.
Бұлардың барлығы ... өсіп - ... әсер ... ... ... ол қазіргі жастар өмірінде жаңаша мәдениетті талап етеді. Оны
алдымен оқушыларды еңбекке даярлау қолданылатын ... ... ... қажеттілігі туындайды.
Осы тұста Ы.Алтынсарин атындағы Қазақтың ... ... ... ... "Технология" жалпы білім беретін мектепке
арналған интегративті білім саласы ... ... ... ... ... ... шыққан "Технология" оқулығында бұрынғы кезде
еңбекке баулу сабағында өтілетін ... ... ... ... ... "tecno" - өнер, шебер, білгір және "logos"
ілім, ғылым деген ... ... ... ... - ... ... туралы ғылым. Адам баласының іс - ... ... да сан ... түрі ... ... ... ... үнемі
қажет технологиялар да жоқ емес. Олар: тамақ әзірлеу, үй ... ... т.б. ... ... ... ... бағдарлама
тарауларына байланысты шығармашылық жұмыстары, жоба берілген. Бағдарлама
тарауларына ... ... ... ... қолөнерге, тамақ әзірлеу
технологиясына, үй мәдениеті және ... ... ... ... экономикасының элементтері тарауларына оқытуда қазақ халқының көне
атауларына, оны ... ... ... талдаулар жасалынбаған.
Мысалы, қазақша мата атаулары, қазақтың ұлттық киімдерінің аттары, ... ... ... ... қазақ халқының бояу жасау дәстүрі, ... ... ... ... киіз үй ... киіз үй ... бағдарламаның мақсаты: оқушыларды ұлттық тәрбие негізінде өздігінен
еңбек етуге, бұқаралық кәсіпті бейімділіктерін айқындау үшін ... ... ... ... Республикасының Білім беру туралы заңында және жалпы білім
беретін мектептер тұжырымдамасында қазақ халқының ... мен салт ... оқып - ... үшін ... ... ... ... туған
халқына деген құрмет пен мақтаныш сезімін ... ... ... ... - ақ ... салт - ... меңгерту бұл мектеп алдындағы негізгі
міндет болып саналады. Бұл сала бойынша ғылыми - ... ... ... келгенімен, оны әлі де болса тереңдей білімді қажет етеді. Қазақ
халқында бұрын ... деп ... да, май ... құрт ... ... ... тәсілмен тігу, сәндеу, тері өңдеу, кесте және кілем ... ... ... есу, ши ... бала ... т.б. ... ... атқарған.
Міне, осы жоғарыда аталған технологиялар жайлы "Технология" оқулығында
мәліметтер толығымен қарастырылмаған. Сонымен ... ... ... аса ... ... Атап ... ... 7-ші сыныптарда
иықтық киімдерді әзірлеу технологиясына түнгі көйлек және камзол берілген.
"Камзол" дегенде ... ... киім ... ... мүмкін. Ал, егер
камзол жеңімен болатын болса онда ... ... ... ... Егер ... жеңсіз болса, онда киім атауларына көбірек көңіл бөлу
қажет болады.
Тарихи деректемелерде ... ... ... ... ... ... мұғалім камзол, бешпент әзірлеуді жоба ... ... Оқу - ... ... ... мен ... ... - қатынасынан
тұратыны педагогика ғылымында дәлелденген, яғни мұғалім белгілі бір белгілі
тақырып бойынша жинақтаған ... ... ... ... үшін оны оқып ... өз ... қолдана бліуі тиіс. Сондықтанда болашақ маман
иесі ... ... ... ... ... оны оқушылардың тәлім -
тәрбиесінде тиімді пайдалану үшін, ондағы ... ... ... ... практикалық, кәсіби білімдермен жеткілікті дәрежеде қаруланған
болу қажет. "Фитодизайн" жайлы оқулықта мәліметтер қарастырылмаған.
Оыс секілді, 8-ші сыныпта "батик" ... ... ... ... ыстық түрлері болады. Ал, мектеп жағдайында батикті жасау қазіргі
экономикалық жағдайларда күрделі келеді. ... ... ... ... ... ... сабақ барысында пайдалануды ескергені жөн.
Себебі бояуларды рауғаштың тамырынан, талдың қабығынан, ... ... ... анар ... ... ... сыныпта мынадай сөйлем берілген: "Моншақтан бас киім, камзол, жейде
тігу". Моншақтан киім ... ... ... Мүмкін, моншақпен бас
киімдерді сәндеу деп қарастыру қажет ... ... ... ... ... 7-ші ... ... ол қайталанып келген. Бұл
жайлы мәліметтер теориялық және графикалық түрде берілгені жөн. Сол сияқты,
моншақпен ... ... ... ... ... дұрыс болар.
Кілем түрлері және тоқылу технологиялары жайлы мәліметтер оқулықтарда
өте аз берілген. Мұндай мәліметтерді мектеп ... ... ... ... болып саналады. Себебі, оқушылардың бойында қазақи тәрбие
мен қазақи "технологияларды" ... ... - бір ... ... ... ... ... мектеп оқушыларын алаша, терме алаша, "жұлқыш", бау-
басқұр, жалпы айтқанда киіз үй ... ... ... ... ... ... таңда дамыған елдердің ақпараттары мен технологияларын кеңінен
қолдауына ... ... ... жаңа ... ... тек қана
өндірістік міндеттерді жақсы атқарып қана қоймай, оған қосымша жобалай
білу, шешім қабылдау, ... ... да ... ... ... Соның біріне тігін машинасында кестелеу жұмыстарын орындау болып
табылады.
Кестелеу жұмыстары бүгінгі ... ... ... ... ... туындыларының тарихы ретінде санап, оны естен шығармау қажет.
Осындай жұмыстарды ... ... ... ... ... ... тілін,
салт - дәстүрін естеріне түсіріп отыруға мүмкіндік береді. Еңбек ... сай ... ... қарастырылатын ептіліктерінің
айқын тізбегіне, берілген ... ... ... ... ... ... ... ие деп есептейміз:
1. Бағдарламада тақырып бойынша пәнаралық байланыстар берілмеген.
2. Қолөнер ... ... ... ... түсінік хатында оқушыларды қалыптастырылуға тиіс
еңбектік және кәсіби ептіліктер тізбегі келтірілмеген.
4. Бағдарламада кейбір сөйлемдері ... ... ... ... сай кәсіпке даярлау жүйесі
Оқушыларды кәсіпке даярлау жүйесі, оларды еңбекке даярлау жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... оқушылар, мақсат пен міндет, еңбекке ... ... және ... ... ... оқу, ... прцестері,
ұйымдастыру түрлері және басқару. Осы құрылым шеңберінде оқушылар мен
үйірме, сынып ... ... ... ... ... ... ... еңбекке және кәсіпке даярлау жүйесінің өзге
де анықтамалары кездеседі. Айталық, ... ... ... ... ... ... сипат арқылы оқыту, оқушылардың
жалпы ... қоса ... ... ... ... ету. Сабақтан тыс
немесе демалыс кезеңдерінде қоғамдық белсенді еңбекке жұмылдыру, ... ... ... және ... даярлау екі ерекшеліктен тұрады.
Біріншісі-интегралды процес ... ... ... ... ... де ... ... жүзеге асырыл ады.
1. Оқушыларды еңбекке және кәсіпке даярлаудың педагогикалық негізін
зерттеуде алдымен ... ... ... ... ... сапалық, құрылымдық, тарихи аспектілер
декөмекке келеді.
2. Оқушыларды кәсіпке ... ... ... ... методологисымен бір қатарда тұруы; даярлау
кезеңдері: мақсатты белгілеу, педагогикалық ... ... ... ... үйлестіру және түзету.
Оқушылардың жеке тұлға болып ... ... ... ... ... сай ... ескеріледі.
3. Оқушыларды кәсіпке даярлау жүйесі құрылымдық-функциональдық
жағынан үнемі дамып ... Оның ... ... ... тиімділігін арттыру болып табылады. Оған қоса ... ... ... ... орта, қоғамдық жағдайларға да
тығыз байланысты.
4. Жүйелік тәсіл кешенді тәсілді жоққа шығамайды. Кешенді тәсілге іс-
әрекет нәтижесін ... ... ... ... ... ... мен проблемалары, басқару технологиялары
кіреді. Негізгі белгілеріне: оның тұтастығы, құрылымы қабілеті
сияқты ... ... Осы ... ... ... мен ... ... пен міндеттер, мазмұн ... оқу мен ... ... ... ... ... ... өндіріске баулу мен
еңбек сабағының практикасы бір-біріне ұқсас келеді. ... бұл екі ... ... ... ... жіктелу қағидалармен топтастыру реттілігі
оқытудың жүйесін қолдану негізінде ... ... ... ... жүйесімен атап, еңбекке практикалықептілігі мен ... ... ... ... ... ... 6 жүйесі белгілі:
1. Заттық жүйе (предметная) - оқушы өзі меңгеретін ... ... ... бұйымдар жиынтығы ... ... ... ... ... бойынша жеке
операцияларға жіктеледі. Оқушының жеке еңбек тәсілдерін ... ... ... Олар тек қана ... мен ... да ... ... көшіруге ұмтылды. Мұндай
оқыту жаңа бұйым әзірлеу барысында оқушылар ... ... ... ... ... Сол себептен де олар қайтадан
оқытуды қажет етті. Бұл ... ... ... де осы ... ... жүйе - өндірісте ұялы (кустарный) тәсілді айқындады,
сондықтанда ХІХ ... ... ... ... ... өркендеуіне байланысты еңбектің бөлінуі технологиялық
процесстерді бөлшектенуге әкеп ... ... ... ... ... ... ... операциялық жүйе пайда болды.
3. Операциялық жүйе бойынша оқушылар мамандық мазмұнын өздері меңгеретін,
еңбек операцияларын орындайды. ... ... ... ... ... үйретеді. Тек қана жүйелілік негізінде жұмыс жасау,
мамандық ... ... жүйе - ... оқу ... 2-3 ... ... ... осы операциялардан құралатын жұмыстарға көшеді. Кейін кешенді
жұмыстарға сәйкес келетін жаңа операцияларды үйрене бастайды. ... жеке ... ... мен ... ... бойынша жаттығулар
жасаудан басталады.
4. Операциялық - заттық жүйе ... ... ... ... ... оқытудың екі кезеңі қарастырылады. Бірінші кезеңде
еңбектік операциялардың ... ... ... ... ... әзірлеу барысында жүзеге асады. Екінші кезеңде
оқушылар алдын - ала ... ... ... ... әзірлеуде кешенді жұмыстарды орындайды.
Операциялық - заттық жүйе бұйымның жеке бөлшектерін өңдеу барысында емес,
керісінше нақты бір бұйымды өңдеу процесінде ... ... ... ... сай ... ... ... толық таныса
алатындай дәрежеде қамтылатын болуы тиіс. Күрделі еңбек операцияларымен
танысу, жалпы ... мен ... ... ... ... ... - ... жүйесі 20-шы жылдары оқытуда кең тарады. Ол
еңбектің орталық институтында (ЕИО) дайындалды. Дегенмен де ... ... тән ... ... ... ... пен дағды,
оқулықтар арқылы саналы түрде ... ... пен ... ... процесінің нақты түрін, боямалаушы арнай
аппараттар мен жаттығуларды қолдану негізінде жүргізілді. ... ... ... ... қатынасынсыз, тек қана денені
"оқытумен" шектелді. Оқыту процесіне мұндай ықпал жасау қолдау
таппағандықтан, жуық ... өз ... ... ... ... тән ... де ... Бірінші рет, еңбектік
ептілік пен ... ... ... ... сәйкес келетін дидактикалық негіз қолданылды: еңбек тәсілдері-
еңбек операциялары- еңбек процесі. Бұл жүйе ... ЕОИ ... ... мен
еңбек тәсілдерінің дұрыс құрастырылуы үшін қайтадан тереңірек ... ... ... да бұл жүйе ... күнге дейін өз құнын
жоймай келеді.
6. Операциялық - кешенді жүйе қазіргі уақытта кәсіби техникалық ... ... ... ... Бұл ... ... оқушылар
алдымен, 2-3 операциялардың орындалу тәсілдерін меңгереді, ... осы ... ... кешенді жұмыстарды орындауға көшеді.
Одан әрі кешенді жұмыстарға ... ... жаңа ... ... оқып - ... жеке ... қозғалыстар
мен тәсілдерді қайта өңдеу барысында жаттықтырушы жаттығулардан
басталады.
Еңбектік операцияларды меңгеру және оларды кешенді жұмыстарды орындауда
пайдлану- ... ... ... негізгі міндеті болып саналады. ... ... ... өнімді еңбекті міндетті түрде өндірісте өткізеді.
Бұл жүйенің өзіне тән ... ... ... ... ... ... жалғастыруы қиындық туғызды. Олардың жұмысшы қызметін
атқаруға бағытталды.
ЕОИ жүйесі техниканың дамуы мен технология ... ... ... орын ... ... ... жеке есептеу қызметін
айқындады. ЕОИ жүйесіне, өз міндеттерін ... ... ... ... ... ... қойылды.
Автоматизация және механизация процесінің жетілуіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... қазіргі мәдениет талабына сай кәсіпке даярлаудың
мүмкіндіктері
Даярлау - оқыту үрдісінің дамуын ... ... ... ... кәсіби талаптарды қанағаттандыруы қажет:
1. Бұйымның практикалық сипатын
2. ... ... ... мен ... ... ... ... бағыттылығын.
3. Еңбек іс - әрекетінің жалпы тәсілдерін
4. Дәстүрлі ... ... ауыл ... ... ... мен
жеке дара оқытуды жүзеге асыру.
Себебі оқыту процесі ... ... ... ... ... Қазіргі заман мәдениетін бағдарлама негізінде жүзеге асыру үшін
алдымен оны ... ... ... Технологияны білім құрылымының
дербес элементі ретінде қарап, оған сипаттама беру ... Бұл ... ... ... ... ... Автор білім мазмұнын
әлеумеуттік тапсырыстың педагогикалық моделі деп ... ... ... ... ... орай ... мән - мағынаға ие. Осыған
орай оқу заңдылықтарына тәуелді келеді. Қазіргі кезде оқу ... ... оқу ... ... яғни ол ... техникалық сызу және
материалдарды жүргізу сияқты пәндерді қамтиды. Мұның бәрі, сайып келгенде,
адамның кісілік келбетін ... ... ... да, ... ... қазіргі заман мәдениеті талаптарына сай кәсіпке
даярлауда білім мазмұнының мынадай блоктарын ... ... ... ... ... ... болар еді:
1. әлеуметтік - гумантарлық даярлық;
2. ғылыми даярлық;
3. эстетикалық ... ... ... ... ... ... өз таңдауы бойынша оқытылатын пәндер. Мұнда үшін ... ... ... ... ... ... кәсіпке даярлаудың шартты ... ... ... ... ... ... ... қойылатын
талап анықталғаннан кейін, бүгінгі таңдағы оқушының қазіргі заман талабына
сай кәсіпке даярлығын кесте 1 арқылы түсіндірдік. Бұл ... ... ... оқушылардың "кәсіптік даярлығы" ұғымының мәнін анықтауды
қажет етеді. Бүгінгі ... ... ... - ... "даярлық" ұғымы:
- белгілі бір психологиялық жағдай (Селиванов В.И.);
- жеке тұлғаның тұрақты ... ... Л.А. ... ... және ... ... ... бірлігі.
"Оқушылардың әртүрлі іс - әрекеттерінде белгілі бір материалды пайдалану
арқылы оқушылардың даярлығы" ұғымы: озық ... ... ... ... ... ... мұраттарына сай іске асыруға
мүмкіндік беретін біріктірілген (интеграциялы) қасиеті (Мағауова А.С.);
"Қазіргі уақыттың мәнділігін түсінуін, ... мен ... ... ... практикада қолдана алатын тәжірибесінің қалыптасуының өзегі
көркем мәдениет болып табылатын күрделі ... ... ... ... ... ұғымды біздің проблемамызға байланысты ұстанамыз.
Себебі, мұндағы ... ... ... ... дәстүрлі
мотивациялық, мазмұндық, процессуалдық компоненттері ... ... ... ... ... ... сай ... даярлау
процесін жүзеге асырудың педагогикалық мүмкіндіктерін анықтау мен оны
негіздеу барысында жоғарыда ... ... ... ... мотивациялық компонеті оқушылардың қазіргі заман мәдениетіне
дұрыс қатынасының болуымен сипатталады.
Мазмұндық компонент ... ... ... ... білімдерінің
болуын білдіреді.
Процессуалдық компонент қазіргі заман мәдениетінің ... ... ... мен ... ... ... "мәдениет - адамдардың рухани, ... ... ... ... ... ... мәнде тұлғалық
қасиетінің қалыптасуын құрайтын қазіргі технологияларға негізделген күрделі
біртұтас білім" - деп ... ... ... ... ... ... мәдениеті талабына
сай кәсіпке даярлаудың" үлгісін жасауға мүкіндік берді. (кесте 1). Үлгінің
негізінде оқушылардың кәсіптік ... үш ... ... ... жоғары.
Төмен: қазіргі заман мәдениетіне деген қызығушылығы, қатынасы бар, оның
бүгінгі заман оқушылардың кәсіптік ... ... ... бар ... ... ... ... процессуалдық компоненттерінің бірін де
меңгермеген.
ІІ - ... ... ... ... ... сай ... ... қазіргі заман мәдениеті талабына сай кәсіпке даярлығының
мазмұны Кесте
|№ |Компоненттері ... ... |
|1 ... ... қазіргі |қазіргі заман мәдениетін |
| | ... ... ... дық ... |
| | ... ... |қабылдауы; |
| | ... ... ... |
| | | ... ... ... | | ... дұрыс ықпалын |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|2 |Мазмұндық ... ... ... шығу ... | ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... білуі; |
| | | ... ... ... |
| | | ... дұрыс ықпалын |
| | | ... |
|3 ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... оларды әртүрлі|
| | ... мен |іс - ... |
| | ... ... |ұйымдастыруға ептілігі; |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... қазіргі заман мәдениетін эмоционалдық тұрғыда ... ... ... ... мен ... ... бар, оның оқушының кәсіптік
даярлығына дұрыс ықпалының бар ... ... ... құбылыс ретінде
түсінбейді. Тек қана іс - ... ... ... ... элементтерін ғана меңгерген. Қазіргі заман мәдениет
жайлы өз ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда қабылдай алады,
оған деген қызығушылығы мен сыйлы ... ... оның ... ... ... ықпалының бар екенін жете түсінеді.
Оқушылардың кәсіптік даярлығының бастапқы күйін ... ... ... ... жүргізілді. Экспериментке ауылдық
мектептердің оқушылраы мен ... пәні ... ... ... ... ... әдістерін қолдану негізінде
оқушылардың қазіргі заман ... ... сай ... ... іс - әркетте қазіргі заман мәдениетін пайдалануға дұрыс
қатынасының болуы, ... ... ... ... ... ... ... күйі анықталды.
Оқушылардың мәдениет ұғымының мәні ... ... ... ... сауалнамадағы: "Қазіргі мәдениет дегенде нені түсінесіз?"сұрағына
берілген ... ... ... құбылыс ретінде
мүмкіндіктерінің бар екенін білмейтіндігін ... ... ... сабақ барысында "Қазіргі мәдниетке санауға
болатын ақпараттық технологияларды пайдаланбауыңыыздың себебі неде?" деп
сұрағанымызда, бірқатар мұғалімдер "оны ... оқу - ... ... екіншілері, "технология сағаттарының кемуінен" деп айтса, енді
біреулері "ауылдық мектептерде оларды практикалық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... қазіргі шығып жатқан сәндік
элементтер ретінде біз, ақпарттық технологияларда ... ... ... ... ... т.б. ... ... іс -
әрекеттерде қолдану барысында қолөнер және тігін бұйымдарында қолдану
барысында жүргізілген ІІ - ші ... ... ... оқушылардың
деңгейінің өскендігін бақыланды. Ол кестеде берілген.
Даярлық деңгейінің анықтаудағы І ... ... ... ... |І "бақылау" |
| ... |105 |
| |105 | ... |58,3 % (63) |26,9% (29) ... |41,7% (45) |52,8 % (57) ... |- |20,3 %(22) ... пәні ... ... материалдарды қолданудан кейінгі
нәтижелер, яғни мұғалімдермен ... ... ... ... ... деп ... Деңгейдің 20,3 %(22) болып артуы осының айғағы.
Мәдениетті ... ... оқу ... ... ... ... көрсете білуі.
1. Экономика талаптары. Өйткені, экономикалық іс - ... ... ... құру ... жаңа ... мен дағдылармен толы.
2. Білім беру ісін жаңа мазмұнмен байтып, ұлттық дәстүрмен, жаңа мен ескі
жүйесінің қайсысы тиімді ... ... ... өзгерістерді өрістету.
3. Әлеуметтік ықпал. Ата - аналардың ... ... ... ... ... ... ... факторлар. Оқушыларды еңбекке даярлауға байланысты әлеуметтік
және экономикалық ... ... ... етіп ... бұқаралық
ақпарат құралдары.
5. Технологиялық факторлар. Технологиядағы прогесті қолдану аясын кеңейту.
Кесте
Аталмыш факторлар оқушыларды кәсіпке ... ... ... сай ... береді. Атап айтқанда, қоршаған ортаның күрделілініп, оның
өзгерістері өсе түсуі. Оқушыларды ... ... ескі ... ... ... шыға алмайды. Осыған орай барлық жағдайға оңтайлы
құрылымдар қажет ... ... ... ... және мәдени даярлығын
арттыруға бағытталған. Нарық жағдайында компютерлік сауаттылыққа сұраныстың
арта түсуіне орай ... ... ... де жан - ... кең жол ... қазіргі мәдениет талабына даярлаудың тиімді әдістері мен
формалары
1. Қайсы қоғамда болмасын қоғамның ... ... ... ... ... - ... ... адам ғана атқаратындықтан, оқыту
арқылы ... ... ... қабілетін дамыту.
2. Еңбек адамдарының қандай қоғамда болсын ... ... оның ... ... ... ... өндіруші еңбектің иесі
екендігін үйрете ... ... ... іскерлікке,
адамгершілікке, шеберлікке баулу.
3. Жеке адамның дамып жетілуінде еңбектің негізгі құрал екенін, еңбек
ету арқылы өз ... ... ата - ... ұлттық дәстүрлері
мен қолөнерін одан ары дамыту.
Осындай адамның міндеттері орындаудағы іс - тәжірбиелерді насихаттау,
озат мұғалімдердің іс - тәжірбиесін ... ... мен ... ... ... арнайы ғылыми - педагогикалық журнал аса ... еді. ... ... ... ... баулу жөнінде Ресейден шытатын “Школа и
производство” деген орыс тілінде ... ... - ... журнал бар
еді. Соңғы жылдары ол журналдың бізде таралуы азайды. Енді міне, біз ... ... ... в ... ... ... ... еңбекке баулу сабағы оқушыларға екі бағытта ұлдарға техниканы, ал
қыздарға үй шаруасынан ғана ... ... Ал ... ... пәні ... ... талабына сай, сегіз бағытта білім береді. Оқушылардың
қабілеттеріне қарай кәсіпкерлікке баулиды.
Қазіргі таңда дамыған елдерде ақпараттық және ... ... ... байланысты жаңа технологиялық революция
басталды.
Сондықтан, адамдардың алдына жаңа ... ... ... ... тек қана өндірістік міндеттерді жақсы ... ... оған ... ... ... шешім қабылдауы және шығармашылық
жұмыстарды да орындай білуі керек.
Ғылымның тез ... ... және жаңа ... ... ... ... қойылатын талаптар өзгеріп, өмірде екі - үш мамандықты
меңгеру қажеттігі туындайды. Технология ... ... ... ... ... ... Мұнда технология білім саласының тұрақты бөлігі базалық
мазмұнды игеруге жеткілікті.
“Технология” атты жаңа интегративті ... ... ... ... ... лайықты оқу материалының базасына сай арнайы дайындықтан
өткен мұғалім ұстаздардың жетекшілігі мен оқушылардың ... ... жоба ... кең ... және ... ... ... іскерліктерін оқушылардың жалпы еңбек, жеке арнайы білім мен
қалыптастыруға мүмкіндік ... ... ... ... және ... дамуын, өзіндік кәсіптік айқындалуын және қазіргі
әлеуметтік экономикалық жағдайларға бейімделуін ... ... ... ... ... және экологиялық аспектілер,
ақпараттық және ... ... ... ... ... ... ... сан алуын орындалуы мен өзіндік білім алу
жағын ... ... ... ... ... дәстүрлерін,
жалпы адамзаттың құндылықтарды қайта жаңғыртатын және сақтауға ... ... ... ... ... ... ... мақсаты оқушыларды өздігінен еңбек
етуге дайындауға, бұқаралық кәсіпті игеруге көмек ету. Соған опай ... ... ... және кәсіпкерлік білімдерді ... ... ... және ... ... ... және болашақ технологиялармен жастардың ... ... ... ... және ... дамуы оқушылардың өзін - өзі
тану мүмкіндігін, кәсіпкер әлемін оқып үйренуін өзіндегі ... ... үшін ... ... ... ... ету.
Технология саласын оқыту барысында ... ... іске ... Кең ... және ... ... ... политехникалық білімді
ақыл - ой, сезімдік ... ... ... Жанұя шаруашылығы мен экономикасын жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету
негіздерімен таныстыру.
3. Оқушылардың өз ... және ... ... ... мен
шығармашылық есептерді шешуін дамыту.
4. Кәсіптіліктің өзіндік айқындалу мақсатында ҚР ... және ... ... отырып, кәсіптік кеңестігін білуді, кәсіптік бағдарын
сынап анықтай алуды, оқушылардың өзін - өзі танып білуін қамтамасыз ... ... ... ... ... пен
қайырымдылықты, шыншылдықты,жауапкершілік пен ізеттілікке тәрбиелеуді іске
асыру.
5. ... ... ... маркетинг туралы негізгі түсініктер
арқылы қызмет көрсету мен өз өнімдерін іске асыруға мүмкіндік жасау.
6. ... ... ... ... ... ... ... және оларды
дизайн мен сәндік қолданбалы өнердің талаптарына сай әсемдей ... ... ... ... ... ... мен сол жердің материалдық
қорын ескере отырып, әр түрлі кәсіпкердің бір түрі ьойынша ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық білім беру
құрылымының негізгі мәселесі - ... ... ... беретін
мұғалімдердін әдістемелік шеберлігі мен кәсібтік дайындығын жақсарту.
Қазіргі кезде әр ... ... ... ... ... ... ... жан - жақты зерттеу жұмыстары зерттелуде. Педагогтар
дайындайтын жоғары оқу ... да ... ... ... ... құру
қажеттілігі туындайды.
Педагогикалық зеттеулерде “модель” терминін нақты ... ... ... кәсіптік баға ретінде қабылдаған жөн. Маман ... ... ... ... бар. ... ... ... өзіндік ерекшеліктері ескеріледі, кейде маман моделінің
кейбір аспектілері бөлек қаралады. Біз Е.Смирнованың тұжырымдамасын жемісті
деп ... ... ол ... маман моделін жасаудың кеңейтілген
жиынтығы қарастырылған. Жоғары оқу ... ... ... ... сәйкес даярлауы керек.
Осы үлгі қазіргі талапқа ғана сай емес, болашақта да ... ... қоса ... сапа, бағдар бүкіл адамзаттық мәдениет, дуниеге,
қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... ... қажеттілікті өтейтін жауапты маман даярлаудағы
мүмкіндігі мол. Бұл модель ірі үш ... ... ... ... ортада оқытылатын мамандардың қызметі.
2. Маман қызметіне психологиялық мінездеме.
Мұғалімнің кәсіпқой маман ретінде құрылымын зерттей келе, тұжырымдамада
көрсетілген талапқа ... ... пәні ... ... ... ... ... жүргізілді. Сондықтан технология ... ... ... ... үш ... ... жекелеп
тоқталайық.
Модельдің бірінші бөлімі арнайы кәсіби ... ... ... ... өз пәніне сүйіспеншілігіне одан алатын әсеріне байланысты.
Модельдің екінші ... ... мына ... - ... ... ... саяси қоғамдық қызметін қарауды ұсынады. Бұл аспектілер маман
мұғалімдер даярлауда ... рөл ... ... қоғамдық аспектісі
иұғалімнің мектептегі қоғамдық қызметін қамтиды.
Менің ... ... ... ... оның ... технология
пәнінің мұғалімі туралы әңгіме болғанда, тәрбиелік кәсіби аспектілер шешуші
рөл атқару керек. Сондықтан ... ... бес ... ... ... ... пәні мұғалімінің шешетін мәселелері.
2. Олардың орындайтын міндеті.
3. ... ... ... ... ... сәйкес білімі.
5. Кәсіптік шеберліктегі дағдысы мен біліктігі.
Маман моделін ... ... ... ... жиі қолданылады. Аспектілер бірімен бірі ... ... ... ... маман қызметіне терең де толық талдау жасау үшін
қажет.
Технология пәні мұғалімінің ... ... ... ... ғылыми - жаратылыстану қоғамдық экономикалық пәндер және
еңбекке баулу циклін анықтайтын жобасына ... ... ... ... ... мен талдаушылардың еңбектерін
саралай келе. Стандартқа сәйкес модельдеудің ... ... ... ... ... ... ... құрылымын көрсетеді.
Ары қарай зерттеу барысында, бұл бірнеше деңгейде қайта ... ... ... болжап,қызметін атқарады және тиянақтайды.
Үшінші бөлімде маман қызметінің ... ... ... технология пәнінің мұғалімінің жеке сапасын және кәсіби деңгейін
жатқызуға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Сол арқылы қазіргі жағдайда орта ... ... ... ... ... айтуымызға болады. Сондай -
ақ, қазіргі заман талабына сәйкес мұғалімінің жеке ... ... ... ... мен дүниетанымын кеңейту қаралады. Осындай
модель технология пәні мұғалімдерінің өзіндік ерекшеліктерін анықтау және
болашақта кәсіптікдеңгейі жоғары, салалы ... ... үшін ... ... ... барысында оқушылармен бірлесе отырып,
олардың ... ... ... бағытында еңбектеніп келемін.
Қазақстан Республикасының “Білім туралы” Заңында оқытудың ... ... ... ... ... ... ғаламдық
коммуникациялық желілерге шығу, білім беру ұйымдарының ... ... ... ... беру ісін ... ... ... қажеттігі баса айтылған. ... осы ... ... ... бағытталған оқу- тәрбие жұмысының бір -
бірімен тығыз байланысқан әдістері мен ... ... ... ... болсақ, онда оны тәрбие ... ... ... ... ... ... өңделу технологиясы.
3.1. Зергерлік бұйымдарға ... ... ... ... таңдау.
Әйел әшекейі - әйел затының тиымдылығын одан әрі ... ... той ... ... ... сүйкімділікпен толықтыра
түседі. Осыншалықты сәнді киім ... ... ... ... ... алқалар айрықша ерекшеленеді. Сондықтан да алқаларды
қыздар салтанатты жиындарға, ... ... ғана ... ... ... әйел ... және қыз баланың сән үшін ... ... - ... жасалу жолдары ... әйел ... ... ақ
параққа жақсылап сызамыз. Жоба бойынша ... сым ... ... ... Содан кейін тастар әр түрлі тастар мысалы; Асат, ... және т.б. ... ... ... ... ... болады. Жоба
бойынша қырқып алынған мельхиорға ... ... ... ... жұқа мельхиордан тастың шетін қаст қырқып ... ... ... 5 мм, ал ... ... ... бірдей етіп
қырқып алып газ балонға жалғанған гарелкамен ... ... ... ... ... ... ширатып аламыз, сымды
қыздырып болған соң кастың ... бір ... ... ... дәнекерледім. Каст ол тастың ... ... ... болуы
керек. Ал қаға кастар дәнекерленген соң ... ... ... ою ... ... үстіне дәнекерленеді. Ою ... ... ... бұрышына зерін қойылады. Зерін ... ... ... ... 4 мм етіп ... ... оны кепкен
қатты ағаштың үстіне қойып гарелкамен қатты ... ... ... ... домалақ болып ... Осы ... ... ... және кіші ... әр ... етіп ... аламыз. Алқаға зерін
дәнекерленіп болған соң, қышқыл ... ... ... ... Ерімей қалған бураларды тазалап ... ... ... ыдыстан алып тіс щеткасымен ... ... ... ... ... киіз шарықты салып, пастагой ... ... ... соң алқа ... ... ... ... Тасты салар кезде кілей жағып астына ... ... ... ... ... ... ағашпен қысып шығамыз айналдыра. Тас
өзі бекем ... ... Енді ... ... тағатын шынжырын
тоқимыз диаметрі 6 мм етіп ... ... ... ... ... ... ... қырқып, домалақ сымды біртіндеп ... бір – ... ... ... шықтым. Ұзындығы басқа ... ... соң, ... ... тазалап, киізге пастагой жағып
тазалаймыз. ... соң, ... ... ... екі басына іліп
қысып қоямыз. Алқаға шынжыр тағылған соң ... бір рең ... Енді ... ... ... ... керек. Білезіктің істелу
жолдары мельхиор шестан 17 см, ... 3 см етіп ... ... ... ... ... соң, ... егеумен егуледім, ... ... ... ... ... дәл ... ... тастың
қасына қойып жұқа мельхиордан биіктігі 5 мм етіп ... ... ... алқа ... ... сондықтан кастың жанындағы
ою сымдар ұқсас етіп ... Ою ... ... ... ... диаметрі 6 см қалыңдығы 2 см ... ... ... ... ұрып ... Қайырып иіп болған соң киізге пастагой жағып
тазалаймыз жылтырап ... соң ... ... ... алқаны
білезікті істеп болған соң ... ... ... те ... етіп жобасы істелінеді.
Қазақ зергерлері көбіне жеке дара ... ... ... қыр ... ...... үйретіп отырған. Олар алдын - ала ... ... ... бір ...... ғана қолданатын.
Зергердің соғатын заттарының түрлері өте көп. Оған ... киім – ... ... ... ... бұйымдар ас су
жабдықтары, киіз үйдің ағаш ... ою ... ... ... ыдыс – аяқ, тері ... ... ... қару – жарақтар, ат
тұрман әбзелдері және т.б. ... ... үшін ... ... ... ... ... Зергер металдың өзін ашу шеберлігін жете ... ... ... бір ... ... ... өңі ... оның үстіңгі бетін ... ... ... арқылы
жалтыратып, майда нақыштармен шекім алу ... ... ... ... түске келтіретін болған. ... ... ... әсем ... ... ... мәліметтер Геродот Стратон, Ктесия
сияқты ... грек ... ... ... ... мен ... ... көркем бұйымдарын металдан негізінен
алғанда күміс пен мыс ... ... ... ... ... ... ... адамдар тұтынған, оны жасаушы халық арасынан
шыққан шеберлер болған. Күмістер ер ... ... ... ... ... бұйымдары жасалып, ерлердің белдіктері мен
күнделікті тұрмысқа ... ... ... киім ... ... ... тұмарша және тағы ... неше ... ... ... жасап отырған. Сол ... ... көбі діни ... ... көзден сақтауды, мысалы әр түрлі ... пәле ... ... ... деп бой ... болатын. Зергерлік бұйымдардың
ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... түрлі
– түсті өрнек оюдың діни сенімдер мен ... сай ... ... ... жұмыстарының қолайлы жағдайы болмаған.
Көбіне ... ... ... жанұясының алдына киіз үйдің
бір шетінде өз шәкіртін ертіп ... (ел ... ... біз ... ... жүріп үй иесінің ... ... өз ... ... ... ... ... өздеріне жұмыс
істейтін орын шеберхана салып алды. Темір ... мен ... мен ... ... ... Егер ... ... оның жолын қуар ешкімі болмаса, кейбір кезде оның зергерлік
қызметін ... ... ... ... ... түрлі асыл
бұйымдарды музейлерде көріп тамашалаумен ... ... ... ... еді. Олар үшін ... қол ... бай
мұраларына жанашыр түр – сипат беріп, оларды ... ... ... ... ... ... ғасырлық ұзақ ... олар ... өнер ... ... ... ... ұрпақтан – ұрпаққа уақыт озса да ... ... ... ... ... ... халық қол өнерінің жете ... ... ... өнер ... ... ... өзгеше орын
алады. Бұл өнердің түп ... ... ... ... Бір ... Қазақстан жерінде алтын, күміс, мыс, ... ... ... салу ... ... құралдарын әшекей заттар мен ... ... ... зерттеу нәтижелері осыны дәлелдеді. ... ... азба ... ... ... ... ... және басқа да ... ... ... ... бұйымдары табылды. Сол табылған заттардың көпшілігін ... ... ... нағыз өнер туындыларының қатарына жатқызуға
болады. Мысалы: Қарғалы көмбесінен табылған ... ... ... ... кез ... ... ... мақтанышы бола алады.
Зергерлер күміс бұйымдарды асыл ... ... ... ... ... азат, эрозолит, інжу маржан, жауқуаттан, көз қондыру арқылы да
әсемдей түскен ...... ... және тағы ... әсем ... ... да кәдеге асырған.
Күміс жұмсақ, қақтауға төзімді, оңай өңдейтін ... ... ашық ... көз ... ... ... өңдеудің
әртүрлі техникалық әдістері, созу, құю, басу, ... ... ... ... ... жалату қолданылады. Заттарды ... ... ... ... бейнесі мен сыртқы формасын
үйлестіреді. Күмістен шебер алуан түрлі бұйымдар ... ... ... ... ... ... ... жасау тәсілі мұнда да ... ... ... оған
алқаның суретін салып, содан кейін темір қайшымен кесіп алып шет ... ... ... ... кейін ширатылған сыммен ою - ... ... алып ... ... ... ... ... Ал үстіңгі шынжырды кейін домалақ сымдарға орап алып ... ... ... ... ... ... ... біріктіріп
жонамыз. Бір – біріне тигізіп отырып тоқимыз да, шынжырмен салпыншақты
алқаға ... етіп ... ... ... ... ... ... үстіне жоба бойынша ою - ... ... ... қышқыл суға салып тазалап киізге пастагон ... ... ... ... да ... тәрізді жұмсақ мельхиордан білезіктің жағасы
бойынша ... ... ... ойып шет – ... ... ... ... Сосын білезікке тас ... ... ... ... мен тастың көлеміндей етіп алып, бір – ... ... ... ... үстіне отырғызып, өрнектеп
оның ... ... ... иіп дәнекерледім. ... ... ... соң қышқылға салып, шамалы уақыттан соң
нығыздалған киізге пастагойды ... ... ... ... ... ... алып бетін жоба бойынша темір қайшымен қиып
аламыз. Оны кескенде шет – ... ... ... тегістейміз. Кейін
арнайы жүзік шетін құралмен иіп екі ... бір – ... ... ... ... жабыстырамыз. Өлшеп дайындап, ол қалыпты ... ... ... ... ... облыстарында жиірек
ұшырасатын Семей және ... ... ... ... қара ... ... мен күміс әшекейлер де ... ... ... ... Балық, қошқар, мүйіз ұшқан құс, ... ... ... күн, ... ай ... ... келетін
тапсырмалар да көп ... ... ... ... ... ырғағының салдарлылығы, көркемдегіш желелерінің
тазалығы және ... ... ... әрі ... ... Бұл әшекейлердің өрнек желісіне мүйіз пішіндегі
ырғақтар, түрлі ... ... ... әсем гүлдер,
геометриялық және астральды оралымдар алынған.
Сырға жасау тәсілі.
Тұтас ... ... ... ... ... Шет – шетіне
кескін бойынша суретке қарап оюмен егеулеп ... ... ... отырғызатынын меңгердім, ширатылған сымды шеңберді екі ... ... ою - ... ... ... ... ... шашақтарын ілетін құраққа ... ... ... жасап дайындап болған соң ... ... ... ... ... сосын щеткамен жақсылап тазалап болған
соң ең ... ... ... ... жапсырамыз тазалап қоямыз.
3.3. Әшекей бұйымдарды дайындаудағы
технологиялық реттіліктерді өңдеу.
Алқаны жасау ... ... да ... ... ... ... суретін салып, содан кейін темір қайшымен кесіп алып ... ... ... алып, кейін ширатылған сыммен ... ... алып ... ... ... ... алдым. Ал үстіңгі шынжырды кейін ... ... ... оны ... ... ... ... оларды біртіндеп ұштарын
біріктіріп ... Бір – ... ... ... ... да, ... ... ілетіндей етіп шеңбер ... асты – ... ... ... ... жоба ... ою - өрнектерді әшекейлеп
жүргізіледі. Алқаны қышқыл суға ... ... ... пастагон
үйкелеп тазартып аламыз.
Мұнда да жүзік ... ... ... ... ... суретін түсіріп, қайшымен ойып шет – ... ... ... ... ... білезікке тас орналастыратын қалыпты жасаймыз.
Шиырланған сымдар мен ... ... етіп ... бір – ... дәнекерледік. Қалыпты білезіктің үстіне отырғызып, өрнектеп
оның айналасын ширатылған ... иіп ... ... ... ... соң ... салып, шамалы уақыттан соң
нығыздалған киізге ... ... ... ... ... алып ... жоба ... темір қайшымен қиып
аламыз. Оны кескенде шет – шетін ... ... ... ... ... шетін құралмен иіп екі шетін бір – ... ... ... ... жабыстырамыз. Өлшеп дайындап, ол қалыпты ... ... ... ... ... ... жиірек
ұшырасатын Семей және ... ... ... ... қара ... өрнектелу мен күміс әшекейлер де тартымды
әрі ... ... ... ... формалық мәнділігі өрнектелу
ырғағының ... ... ... тазалығы және
композициялық құрылымының ... әрі ... ... ... ... ... ... мүйіз пішіндегі ырғақтар, түрлі
көкөністердің тартымды ... әсем ... ... ... ... ... мельхиорға сырғаның кескінін түсіріп аламыз, шет – шетіне
кескін бойынша суретке қарап ... ... ... ... соң
тас отырғызатынын меңгердім, ширатылған ... ... екі ... ширатылған ою - өрнектер ... ... ... ... ... ... ... кигізілетін ілмек
дәнекерледім. Барлығын жасап ... ... соң ... ... ... ... ... сосын шеткамен жақсылап ... ... ең ... ... сырғаға отырғызып жапсырамыз, тазалап қоямыз.
Қорытынды.
1. Еліміз егемендік алып, келешекке үлкен үмітпен ... ... ... ... ... ... бейнесі мен келешегі жастарға байланысты.
Жастар болғанда да, ... ... ... айтамыз.
Олай дейтін себебіміз, ұлттық тәрбие ... ... ... рухы
болмайды. Алға қойылған орасан зор міндеттерді жүзеге ... ... ... біз ... қуатты мемлекет, зиялы қауым құрамыз
десек, жастарды өнегелі рухта, ... ... ... ... ... ... ең бір пәрменді құрал-
оқу, тәлім-тәрбие жұмыстарында халықтық педагогиканың алтын ... ... өтсе ... ... адалдығы айнадай ұлттық қазынаны пайдалану.
Еліміз тәуелсіздік алғалы бері ... ... ... ... ... ... оқу ... оқытылуға тиіс болатын. Бұл жұмыстың
негізгі мақсаты - қолөнерге үйретуде жастардың бойына жаратылысқа деген,
жанды – ... ... ... ұлтына деген көз қарастарын мәдени тұрғыда
қалыптастыру.
Қоғам жаңашаланып, өткеннің мәдени – тарихи мұралары ... ... оның ... құндылықтары, дәстүрлері, өнерлері адамның ... ... ... алғанда жеке адамды әлеуметтендіру ісінде маңызды
роль атқаратындығын көрсетіп отыр. Сондықтан адамзат тарихындағы ең ... ... ... ... ... ... осы “Ақтаңдақтардың”
бетін ашып, көне мәдениетімізге тереңірек үңіліп өткен уақыттың ... ... ... ... туып ... ... қазіргі кезде қоғам алға қойып отырған ... ... ... ... беру жүйесіндегі жаңашаландыру бағыты, ең
алдымен, ... ... ... ... ... ... бір тұтас
алып жүретін халықтық ... ... ... мен ... мазмұнын
жаңартуға жәрдемдесе алады.
“Халықтық педогогика” дәстүрлерін оқу – тәрбие процесінде пайдаланған
әрбір пән, нәтижелі ауқымды ... ... Ал енді ... ... ... ... үнемі жетілдіру, ұшталу үстінде халықтың
тәрбие құралдары ( салт дәстүр, қолөнер ) арқылы іске ... ... ... ... ... өнер мен білім деп түсінген
халқымыз “ Білім таусылмас кен, өнер ... ... ... ... ... ... ой түлегі жас ұрпақты қолөнерге уағыздай отырып ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуде озық
тәжірибелері мен ой түйіндері бүгінгі ұрпақ тәрбиесіне қозғаушы күш болары
анық. Ендігі мәселе осы ... ... ... ... ... беру ... ... жаңа технология үрдісінде тереңдетіп оқыту
жолдарын қарастырып, қажетті оқу ... ... ... ... ... ... мұғалімдеріне тәлім-тәрбиелік мәні бар, қыз
балаларға арналған “Қолөнер негіздері ” – бойынша бағдарлама ұсынылып ... ... ... ...... қол ... тек тамырымен
ерекшелігін игеру тәсілдері бүгінгі күнгі ... ... ... келе ... ... ... өткен ғасырда жоғалтып ала жаздап егеменді ел болғалы ... ... ... ... ... киім ... ... қайтадан ел арасына, білім ордасына бірте-бірте тамаша ... ... ... ... мен тәрбие беруге, жаңаша еңбек етуге
талпындырып отыр. Әрине, бұл ... ... ... процесінің
құралы болып, бүгінгі таңда кейбір мұғалімдеріміз үшін ... ... ... ... ... ... көптеп айтуға болды.
Осы ұлттық педагогиканы насихаттап, қазақтың ұлттық киіміне,
қолөнерге үйрету арқылы ... ... ... арқау етіп,
игілікті істерімізді жалғастырып жүрген мектебіміздің технология пәнінің
мұғалімдері қаншама.
Қасиетті халық тәрбиесінің үлкен ... мен ... ... ... сыры мен ... ... үйреткен киім түрлері, қол өнері
түрлерімен ... ... ... ... ... мен ... ... игеруде, жаңа
технологиялық талаптарды орындау жолында тынымсыз еңбек ету. Мақсатым-
қазақтың ... ... ... ... ... ... ... барлық салаларын бағдарламаға енгізіп, ұлттық педагогиканың
негізінде шәкірттерге ... мен ... ... берудің тиімділігін көрсету.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. "Азбука домоводства"
2. Әбдуәлиева Ш "Қазақтың қолөнері" - әдістемелік құрал
3. Әбдуәлиева Ш ... ... ... ... ... ... Б "Бейнелеу өнерінің теориялық мәселелері" Ақтөбе. "А-
полиграфия" ЖШС 2003 ж
5. Болатбаев Қ, Ибрагимов Ұ ... ... ... ... 2001 ж
6. Бапанов И.В. Бисер "Народное творчество" 2001
7. Бағдарлама "Қолөнер" (8-11 тереңдетілген сыныптар үшін) Шымкент 2002
8. Валя - Валентина Издательский дом ... ... ... ... ЗАО ... ... 2004
10. Газарян "Прекрасная своими руками" Москва 1986
11. Джанибеков У "Культура Казахского ремесла" Өнер 1982
12. ... ... ... ... ... ... Р.И. Монастырная В.П. "Іс тіге біл" "Рауан" Алматы 1993
14. Жанибеков О. "Эхо" Өнер Алматы ... ... С.К. ... ... ... учебгого процесса
на основе технологического подхода. Творческая педагогика №2, 2001
16. Касиманов С. "Қазақ ... ... ... ... ... Ә ... ... Ғылым 2002
18. Караев Ж.А. Момынбаев В.К. Устимиров К. Государственные стандарты
начального профессионального образования РК-Алматы, ... ... ... "Лена - рукоделие" ЗАО "Эдипресс-конлига" 2004
20. Литвинец Э.Н. "Низание Бисером и ручное вашивание" Хэлтон Харвест
Астана 2001
21. Лученкова Е. "Как ... ... и ... вещи" Минск Хор-вест 1999
22. Маргарита Максимова. Марина Кузмина "Вышываем крестом" Москва "Эксмо"
2004
23. Мектептегі технология Алматы 2004
24. Морков Л. ... ... ... ... 2000
25. Өмірбекова М.Ш. "Қазақ халқының дәстүрлі өнері" "Алматы кітап" 2004
26. Поеная энциклопедия женских рукоделий "перевод французского" 1992
27. Программа ... 2000 ... ... ... ... ... ... "Академия" 1999
29. Русакова М. "Аппликация" Москва "Посвещение" 1987
30. 8 жылдық мектеп программалары (еңбекке ... 1-3, 4-8 ... ... ... ... ... ... 2003
32. Тәжімұратов Ә "Шебердің қолы ортақ" Алматы 1977
33. "Шаңырақ" үй тұрмысы ... ... ... ... ... Москва 2000 Борисовский Г: Красота и стандарт.
М. 1968.
35. . Сенешаль М. Дж.Флекс. Узоры ... ... . ... Т.П. Направление, творческий метод и стиль в искусстве.
Лениздат. 1975.
37. Ақайқызы З. Ою-өрнек ой айтар. (Монғолия қазақтарының ою-өрнектері ... ... ... Әбдіғаппарова Ұ.М. Қазақтың ұлттық ою-өрнектері. Алматы.1999.
39. Маргулан А.Х. Казахское народное прикладное искусство. 1-том. Алматы.
1986.
40. Муканов М.С. ... ... ... ... ... ... ... Н. Искусство Казахстана. М. 1970.
42. Тоқтабаева Ш.Ж. Қазақтың зергерлік әшекейлері. Алматы.1985.
43. Жәнібеков Ө. Жолайырықта. Алматы. Рауан. 1995.
44. Шаңырақ. ... ... ... А. ... юрта и ее ... М. ... Қалиев С. Оразаев М. Қазақ халқының ... ... ... ... Ш. ... қолөнері. Алматы. Рауан. 1992.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Технология сабағында қолөнер бұйымдарын әзірлеу53 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы мәлімет4 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
CDMA-450 технологиясының негізінде Жамбыл облысы Қаратау қаласында сымсыз желіні ұйымдастыру51 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы ойын технологиясының түрі – ұсақ моториканың маңызы».9 бет
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет
Алматы облысы үшін CDMA 450 технологиясының негізінде радиорұқсатты қолданумен көпарналы телекоммуникациялық жүйені жобалау (Телекоммуникация.Радиоэлеклектроника)42 бет
Аударманың жасалу түрлері10 бет
Ағылшын тілі пәнінің білім сапасын арттырудағы ақпараттық - коммуникативтік технологиясының рөлі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь