Қорқыт атаның даналық сөздері

I Кіріспе
II Ғалымның хаты өлмейді
2.1. Қорқыт атаның мақал.мәтелдері
2.2. Қорқыт атаның философиялық сөздері
2.3.Қорқыт атаның қанатты сөздері
2.4. Қорқыт атаның өсиет сөздері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Зерттеу объектісі:Ғасырлар бойы халық санасы мен өмірінде өлшеусіз орын алатын әдебиет әлемі, қазақ халқының мол қазынасы- қазақ әдебиеті зерттеу жұмысының негізгі объектісі болып табылады.Ұрпақ сабақтастығына айналған әдебиет майталмандары, мифологиялық наным- сенімнің бейнесі іспеттес Қорқыт өмірі мен шығармашылығы бүгінгі жас студенттердің көз қарасы бойынша бағаланады. Тақырыптың өзектілігі:Түркі халықтар әдебиетінің негізін салушылардың бірі –Қорқыт ата шығармашылығының, соның ішінде өсиет сөздерінің идеясын түсіндіру арқылы бүгінгі жастар мен ертеңгі ұрпақ бойына шын патриоттық сезімді дарыту, адамгершілік құндылықтарды ескере отырып, саналы адам образын қалыптастыру, адам мәселесі, оның өмір сүру қағидалары, мақсат-мұраттары және қоғам мен ұлттық болмыс хақындағы әлеуметтік- тұрмыстық толғаныстарына алып келеді. Онда халқының болашағы, жалпы адамгершілік құндылықтар мен қасиеттерді сақтау, тәлім-тәрбие, ата салтын, дәстүрін құрметтеу мен қастерлеу мәселелері сөз болды. Қорқыттың этикалық әлемі-бұл қазақ халқы қоршаған табиғатқа, ұлы Отанға және оның батырлық өткеніне деген сүйіспеншілігін жиған ұрпақтардың жалғастырушы желісі, әдептілік дәстүрлердің тірі жалғасы, болашаққа сеніммен қараудың таусылмас қайнар көзі және даналықтың қазынасы. Жоғарыда аталған Қорқыт ата өсиет сөздерінің негізгі идеясы мен мақсаты қазіргі қоғамда зиялы азаматтар қалыптастыру жолында өзекті болып табылмақ. Зерттеу нысаны: Тәлімдік мәні күшті афоризмдер, қанатты сөздер мен тағылымдық-танымдық идеялар, өсиет сөздер шығармашылығынан белең алған Қорқыт еңбегі, мәңгілік ұлт пен мәңгілік өмірді жалау еткен Қорқыт идеологиясы зерттеуге арқау болмақ. Жобаның мақсаты: Мәңгілік елдің өшпес ізін қара сөзбен көмкере жеткізген, мәңгілік ойдың иесі Қорқыт атаның нақыл сөздерін зерттеп, замана ағымына сәйкес қолданыстағы орнын айқындап, салмағын саралау. Жоғарыда аталған мақсатты жүзеге асыру үшін төмендегідей міндеттер алдыға қойылды:
-Қорқыт ата өсиет сөздерін ғылыми жүйеге келтіру;
-Өсиет сөздерінің мән-мағынасын, негізігі идеясы мен тәрбиелік мәнісін ашу;
-Әдеби сабақтастықтың көрінісі болған бүгінгі, ертеңгі ұлт санасына дұрыс әрі дәл ғылыми тұрғыда жеткізудің жолдарын ұсыну.
1. Айдосов А.Х. Қорқытнама. Алматы: Бастау, 1997. 68 бет.
2. Данабаев К. Түркі жарық жұлдызы // Сыр бойы.
3. Жарықбаев К. Қазақ психологиясының тарихы. Алматы: Қазақстан, 1996-160
4. Жарқынбаев М. Өмір жырын толғаған ұлы баба //
5. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Алматы: Ғалым, 1980,
6. Қоңыратбаев Ә. Қазақ эпосы және туркология. Алматы: Ғыльш,
7. Қоңыратбаев Т. Қорқыт жырларының зерттелуі // Қазақ тілі
8. Қоңыратбаев Ә., Қоңыратбаев Т. Көне Мәдениет жазбалары: Алматы:
9. Қоңыратбаев Ә. Қорқыт туралы ақиқат пен аңыз.// Жалын.-
10. Сейдімбеков А. Қорқыт // Халық кеңесі. -1992. 9
11. Қалиев С. Қазақтың халықтық тәлім-тәрбиесінің ғылыми-педагогикалық негіздері. /Пед.
12. Жарықбаев Қ.Б., Қалиев С. Қазақ тәлім-тәрбиесі /Оқу құралы
13.Қыраубаева А. Ежелгі әдебиет. 5 томдық шығармалар жинағы. – 2 том. – Алматы, 2008.
14. Жирмунский В.М. Огузский героический эпос и «Книга Коркута»//«Қорқыт Ата» энциклопедиялық жинақ.-Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1999.-476-572с.
15. Бес ғасыр жырлайды. Екі томдық. Алматы: Жазушы, 1989. Т.1. – 385 б.
16. Книга моего деда Коркута. Пер. Бартольда В.В. // «Қорқыт Ата» энци- клопедиялық жинақ. – Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1999. – 355-456 с.
        
        Қазақстан Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Ғылыми жоба
Тақырыбы:
Жоба авторлары:Рахымбек Моншақ
Советханова Мадина
Мырзағалиева Ақбота
Мырзаханова Нұрқыз
Ахмер Біржан
2015 ... ... ... хаты ...
2.1. Қорқыт атаның мақал-мәтелдері
2.2. Қорқыт атаның философиялық сөздері
2.3.Қорқыт атаның қанатты сөздері
2.4. Қорқыт атаның ... ... ... ...
Зерттеу объектісі:Ғасырлар бойы халық санасы мен өмірінде өлшеусіз орын алатын әдебиет әлемі, қазақ халқының мол қазынасы- қазақ әдебиеті зерттеу ... ... ... ... табылады.Ұрпақ сабақтастығына айналған әдебиет майталмандары, мифологиялық наным- сенімнің бейнесі іспеттес Қорқыт өмірі мен ... ... жас ... көз ... ... бағаланады. ... ... ... ... ... ... бірі - ... ата шығармашылығының, соның ішінде өсиет сөздерінің идеясын түсіндіру арқылы ... ... мен ... ... ... шын ... сезімді дарыту, адамгершілік құндылықтарды ескере отырып, саналы адам образын қалыптастыру, адам мәселесі, оның өмір сүру ... ... және ... мен ұлттық болмыс хақындағы әлеуметтік- тұрмыстық толғаныстарына алып келеді. Онда халқының болашағы, жалпы адамгершілік ... мен ... ... ... ата ... ... құрметтеу мен қастерлеу мәселелері сөз болды. Қорқыттың этикалық ... ... ... ... ... ұлы ... және оның батырлық өткеніне деген сүйіспеншілігін жиған ұрпақтардың жалғастырушы желісі, әдептілік дәстүрлердің тірі жалғасы, болашаққа сеніммен қараудың таусылмас қайнар көзі және ... ... ... ... Қорқыт ата өсиет сөздерінің негізгі идеясы мен мақсаты қазіргі қоғамда зиялы азаматтар қалыптастыру жолында өзекті болып табылмақ. ... ... ... мәні ... ... қанатты сөздер мен тағылымдық-танымдық идеялар, өсиет сөздер шығармашылығынан белең алған Қорқыт еңбегі, мәңгілік ұлт пен ... ... ... ... ... идеологиясы зерттеуге арқау болмақ. ... ... ... ... ... ізін қара сөзбен көмкере жеткізген, мәңгілік ойдың иесі Қорқыт атаның нақыл сөздерін ... ... ... ... қолданыстағы орнын айқындап, салмағын саралау. ... ... ... ... ... үшін төмендегідей міндеттер алдыға қойылды:
-Қорқыт ата өсиет сөздерін ғылыми жүйеге келтіру;
-Өсиет сөздерінің мән-мағынасын, негізігі идеясы мен тәрбиелік мәнісін ... ... ... ... ... ... ұлт санасына дұрыс әрі дәл ғылыми тұрғыда жеткізудің жолдарын ұсыну. ... ... ... кезең- cтуденттердің зерттеу жұмысына кіріспес бұрын жас ұрпақтың Қорқыт өмірі мен ... ... ... саралап, тексеру бөлімінен яғни, сауалнама жүргізу арқылы бастау алды. ... ... ... сәйкес Қорқыттың нақыл сөздерін кітап әрі ғаламтор беттерін іздестіріп, жинақтап, бір жүйеге келтіру және мән-мағынасы мен ... ... ... зерттеу бөлімімен жалғасты. ... ... ... үшін ... ... ... сүйене отырып, бір болжам мен ғылыми тұжырым жасау, яғни зерттеуді қорытындылау. ... ... ... ҮІІІ ... Сыр бойында өмір сүрген Қорқыт Ата-ежелгі түркілердің көрнекті ағартушысы, ойшылы, әрі ақын, сазгер, әрі күйші, тарихта ... ... із ... ... ... ... Өзінің философиялық толғамдарында өмір мәселелерін көтерді. Мәңгі өлмеудің жолын қиялымен іздестіреді. Қорқыт ата поэма, күйлер шығарып, оны қобызда ... ... Сол ... де ... ата ... ... Ата кітабы" деп атайды. Себебі, Қорқыт Ата айтқан жырлар, дастандар жинақталып, 12 тараудан тұратын ... ... ... ... туралы оқиғалар жырланады. "Қорқыт Ата кітабы"- бүкіл түркі тілдес халықтарға ортақ аса ... ... ... Бұл ... ... мәні күшті афоризмдер, қанатты сөздер мен тағылымдық-танымдық идеялар, өсиет сөздер көптеп кездеседі. Кең даланы еркін мекендеп, салтанатты, салауатты өмір ... ... ... ... мәні неде?" деген философиялық мәселеге ұрпақтар сабақтастығы адамзат тіршілігінің мақсаттарының бірі екендігі туралы түсінікке әкеліп салған. Қорқыт Ата мұрасындағы адам ... оның өмір сүру ... ... және ... мен ... болмыс хақындағы әлеуметтік- тұрмыстық толғаныстарына алып келеді. Онда халқының болашағы, жалпы адамгершілік ... мен ... ... тәлім-тәрбие, ата салтын, дәстүрін құрметтеу мен қастерлеу мәселелері сөз болды. Қорқыт Атаны жалпы түркі ... ... ... ... бірі деп ... ... Қорқыт ата дана-ақылшы ретінде, біріншіден, даналық толғаныстары мен тұжырымдары, өсиетнамалардан, ғибратнамалар арқылы көрінсе, екіншіден, жырларының идеясы мен ішкі ... ... ... жыр ... қорытынды сөздерінің ақыл-кеңестері мен батасынан сезімдік сипатты тәлімдік-тәрбиелік ой толғаныстарынан байқатады. Қорқыттың этикалық әлемі-бұл қазақ халқы қоршаған табиғатқа, ұлы Отанға және оның ... ... ... сүйіспеншілігін жиған ұрпақтардың жалғастырушы желісі, әдептілік дәстүрлердің тірі жалғасы, болашаққа ... ... ... ... көзі және ... қазынасы. Ойшыл- сәуегейге жас та, кәрі де және одан өмірлік ... ... ... ... және ... ... ... таба білді. Қорқыттың кеңестері далалықтардың қоғамдық өмірінде үлкен рөл атқарды, олар күні ... ... ... ... ... мақал мен мәтелдер ретінде қабылданады. ... ... ... ... ... мен ... сәйкес, Қорқыт ата нақыл сөздерінің мағнасына терең бойлап, практикалық қолдаста көркейуіне үлес қосу негізгі мақсатымыз.Іс жүзінде Қорқыт ата ... ... ... зерттеп, ұрпақ бойына дарыту қажеттілігі туындап отыр.Біздің тұжырымға сәйкес, Қорқыт атаның нақыл сөздерін қолданысқа ... ... ... ... ... мен шешу жолдарын ұсынамыз:
* Қорқыт атаның Нақыл сөздер атты және сол бөлімді қамтамасыз ететін ... ... ... Ғаламтор беттерінде қажетсіз жарнамалар орнына тәрбиелік мәні зор Қорқыт атаның нақыл сөздері қатыстырылған шағын видеомен қанатты сөздер жазылған ... ... ... ... ... сағат бөлініп, Қорқыт атаның қанатты сөздері мен оның идеясының қатпар қатпарымен таныстыру үшін, қосымша сабақтар өткізу;
* Қорқыт ... ... ... ... ... ... тренингтарын өткізу.
Қорқыттың мақал - мәтелдері
Қорқыт ата - ... ... ... ұлы ... ... ... Қорқыт ата өмірде ізі, артында әдеби-музыка мұрасы ... ... ... ретінде белгілі. Қорқыт атаның өмір сүрген кезеңі туралы ғылымда әр түрлі болжамдар қалыптасқан. Алайда зерттеулердің көпшілігі Қорқыт ата Сырдария бойында өмір ... ... ... ... 10 ... басында дүниеге келген деген тұжырымға саяды. Рашид әд-Дин "Жамиғ Ат-Тауарих" атты тарихи шежіресінде Қорқыт атаны қайы тайпасынан ... ... ... ... ... оның тегі баят екендігі, оғыздардың елбегі болып, 95 жасқа келіп қайтыс болғандығы айтылады. Сыр жағасына жақын жерде Қорқыт атаның ... ... ... т.б. ... өз еңбектерінде атап өтеді. Ә.Қоңыратбаевтың зерттеулерінде Қорқыт ата 11 ғасырдың басында дүниеден өткен делінсе, Ә.Марғұланның еңбектерінде ол 7 - 8 ... ... өмір ... ... ... айтылады. Қазақ философиясы тарихында Қорқыт ата - ел бірлігін нығайтқан кемеңгер қайраткер, түркі дүниетанымының негізін жасаған ғұлама ойшыл, әлемдік ... ... ... орны бар философ-гуманист ретінде көрінеді. [1. 16-20б] Бала ... ... ... ата -- өмірде болған адам. Дей тұрғанмен, жырдағы Қорқыт -- аңыз-әңгімеге толы ... ... деп ... ... ... ... халық арасындағы мақал-мәтел мен қанатты сөздерге тым ұқсас келеді. Осының өзі-ақ дана ... ... ... ... өз арман-мұңдарын, ой-тілектерін қағазға түсіріп отырғанын аңғартады.[11.40б]Сөзіміз дәлелді болуы үшін ... 1986 жылы ... ... атты ... ... ... қарастырдық. Оның өзінде мақал мәтелерін жік-жікке бөліп қарастыруға болады. Әуелі Тәңір ... ... - ... айта ... жөн ... дейді Қорқыт ата. Рас, басқа берген бақ та, бар да Тәңірінің жазуына байланысты. Сен ... ... ... ... ... өспейді де, өңбейді де. Осы тұста Қорқыт ата Жаратқанның құдіреті шексіз екенін дәріптеп тұрғандай. ... ... ... ... ... ... адамдар екеу қыла алмай, өз-өздерімен әлегіп, дал болып ... ... ... олар үшін ... ... ... ... Қорқыт ата сондай адамдар үшін ақыл ретінде осы бір ... ... ... 37-43б] ... ... енді бірде , дейді. Өте орынды айтылған өсиет! > дегендей, жер басып жүргесін бәріміздің де дәрежеміз теңдей. Ал өзінің ... ... ... ... Алламыздың ұнатпасы анық. Жаратқан өзі жаратқасын адамдарға бақ бере ме, сор бере өз қалауында. Әрине, иманы жоғары ... ... ... ... анық. Қорқыттың да айтпағы осы іспеттес. Көпті көрген, көрегенді адам ... өмір ... әр ... ... ... ... ... керек. Ол,сөзсіз, таза шындық.[1. 16-22б]. Дана Қорқыттың бұл сөзі дегенмен пара-пар. Осы тұста тағы да ... ... ... ... тиек ... - ... . Пешене-тағдыр. деген нақ осы! ... өзге де ... сай ... ... ... атаның бұл сөзінен бір жағынан адам баласының еңбекқорлығын, тіршілік жасауын ... ... ... ... ... [2. 33-35б] . ... ... қасиеттеріне сай өте орынды айтылған сөз. Сөздің мән-мағынасын кез-келген нәрсемен теңестіріп қарауға болады. Мысалы, балаңды жұрттан қалдырмай қаншы ... да, ... ... ... ол ... ... адам ... анық. Сол секілді, мал-мүлік, дүниені қанша жисаң да, ол адал түрде болмаса , ол сенің пайдаңа асары,қажетіңе толықтай ... әсте ... ... ... ата ... ... кетіктерін көп сөзбен созбай-ақ, қысқа да нұсқа сөз өрнегімен жеткізсе керек.[1, 50б] Тағы ... ... ... ... ... ... Нақылды тура мағынасында алып қарасақ та айтайын деген ой жоғалмайды. Ауыспалы мағынада ... та, ашты ... ... ... ... ... атты ... деп басталатын қасиетті сөздер Баку нұсқасында алынып тасталғандықтан, қазақша аудармасына да енгізбеуді жөн санағандарын қос ғалым ... ... ... ... Бәлкім советтік қызыл идеологиядан қаймығулары оларды осы әрекетке итермелеген болар?![12. 13-14б] ... ... ... мен ... ... -- Құранның қасиетті сөздерімен басталған деген сөз. Енді ... ... атты ... тағы біраз мысал келтіріп көрелік:

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорқыт Атаның нақыл сөздерінің тағылымы және тәрбиелік идеялары6 бет
"Қорқыт Ата."6 бет
Қорқыт ата туралы ақиқат пен аңыз12 бет
Даналық6 бет
Даналыққа құштарлық және философиялық пікірлер6 бет
Конструкциялау технологиясы - әдебиетті оқытудың өнімді жолы15 бет
Философияның даналық және адамзат қоғамының дамуы15 бет
Қазақ даласының орта ғасырдағы ғұламаларының педагогикалық идеялары туралы4 бет
Қазақ әдебиетіндегі даналық үрдіс5 бет
Ұлттық тұлға қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь