Астық-түйірді іріктеу және сақтау ерекшеліктері

1. Астық.түйірді іріктеу және сақтау ерекшеліктері
2. Астық және оның құрамына кіретін заттар
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Астық қабылдау кәсіпорындарына дәнді, бұршақты, майлы және басқа дақылдардың жүзге тарта түрлері келіп түседі. Оларды шығынсыз сақтауды ұйымдастыру үшін әрбір дақылдың өзіне тән ерекшеліктері мен қасиеттерін біліп, түрлік белгілерімен топтастырып қарастыру керек. Мұндай жол астықтың сақтауға төзімділігін арттыру үшін қолданылатан технологилық тәсілдердің жалпы принциптерін дұрыс орындап, жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Әрине, сақтау технологиясын дұрыс қолдануда, жетілдіруде астықтың жалпы қасиеттерімен қатар әртүрлі партиялардың дән түріне байланысты ботаникалық белгілері, егу, өсіру, ору, тасымалдау ерекшеліктері де елеулі роль атқарады. Мысалы, сақтаудың кейбір жағдайларында бидай мен қара бидай, жүгері мен тарыдан төзімділеу келеді; жаңа ғана орылып жиналған астық дәні, міндетті түрде, бұрын жиналып алынған, орылғаннан кейінгі пісіп жетіду мерзімін өткен не болмаса көп уақыт сақталып жатқан дәннен төзімсіздеу болып, сапасы тезірек төмендеуге бейімдеу тұрады.
Астық деген сөз үлкен мәнді, кең түсінік. Оның құрамында негізгісі дәннің өзі болады да, тағы да әртүрлі қоспалар, шөп-шалам, ауа жайлаған қуыстары болады, түрлі микроорганизм жәндіктер мекендейді. Сондықтан сақтау тұрғысынан алғанда астық массасы дейді. Дегенмен, біздің ойымызша мұның қазақшалап астық жиынтығы не жиымы деп, не болмаса астық деп атағанымыз дұрыстау секілді. Ал, сол астықтың сапасының бірер сырт белгілері мен көрсеткіштері бойынша астық партиясы деп те атайды. Сондықтан бұдан былай астық, не астық жиыны, партиясы, дән партиясы деген ұғымдарды оқушы жоғарыда айтылғандай түсінуін тілейміз.
Астық қабылдау кәсіпорындарына дәнді дақылды астық белгілі бір көрсеткіштерімен іріктеліп, шоғырланып партия – партия болып келіп түсіп отырады. Астықтың негізгі белгілі бір ботаникалық текті дәні болып келеді де, әрбір партия сол дәннің атымен аталады, мысады, бидай, қара бидай, күнбағыс, тары және т.б. Астықтың негізгі бөлігі болып келетін дәннің өзі де ылғалдығы, тығыздығы, пісіп жетілгендігі жене т.б. сапалық көрсеткіштері бойынша бірыңғай, біркелкі емес, сантүрлі болада. Мұның бірден-бір себебі дәннің өсімдіктің бойында өсіп жетілу мен қалыптасу ерекшеліктерінде. Мысалы, бидай мен қара бидайдың гүлденуі өсімдіктің орта шенінде орналасқан масақтан басталса, тары мен сұлы сібсебастың жоғары жағынан, бұршақты дақылдар төменнен гүлдейді. Ең жоғары бағалы әрі сапалы дән өсімдіктің ерте гүлдеген бөлігінен алынады. Осыған орай 1000 дәннің салмағы /массасы/ дейтін көрсеткіш сол дәннің масақтың қай жерінде өсіп-өнгеніне тікелей байланасты болады. Мысалы, Краснодарская 46 және Безостая 1 дейтін бидайдың 1000 дәнінің салмағы масақтың жоғарғы белігінде орта есеппен 30 г, орта шенінде 50, төменінде 47 г, ал сол сияқты Саратовская 42 сортында осы көрсеткіштер 34,9; 41,0 және 37,4 г болыпты. Дубовский 129 атты күріштің 1000 дәнінің өсімдіктің жоғары жағындағысының салмағы 39-40 г болса, төмендегісінің салмағы одан 9-12 г көп.
1. Мельник Б.Е. Активное вентилирование зерна (справочник). М.:Агропромиздат,1986-159с.
2. Налеев О.Н. Технология хранения зерна. (на каз языке).Алматы: РИК, 1993.-212 с.
3. Пунков С.П., Стародубцева А.И. Хранение зерна элеваториоскладское хозяйство, зерносушение. М.: Агропромиздат. 1990,-367 с.
4. Стародубцева А.И., Сергунов В.С. Практикум по хранению зерна. М.: Агропромиздат. 1987.-192 с.
5. Трисвятский А.А. Хранение зерна. М.:Агропромиздат. 1986-351 с.
6. Платонов П.Н., Пунков С.П., Фасман В.Е. Элеваторы и склады М.:Агропромиздат. 1987-320 с.
7. Правила по организации и ведению технологического процесса на элеваторе -М.: ЦНИИТЭИ, 1984-123 с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТ
Инженерлік технологиялық факультет
Астық-түйірді іріктеу және ... ... ... Г.Н. ... ... Нургазезова А.Н.
Семей 2015ж
Жоспар:
1. Астық-түйірді іріктеу және сақтау ерекшеліктері
2. Астық және оның құрамына кіретін заттар
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ... ... ... және ... ... Астық қабылдау кәсіпорындарына дәнді, бұршақты, майлы және басқа дақылдардың жүзге тарта түрлері келіп түседі. ... ... ... ... үшін ... ... ... тән ерекшеліктері мен қасиеттерін біліп, түрлік белгілерімен топтастырып қарастыру керек. Мұндай жол астықтың сақтауға төзімділігін арттыру үшін ... ... ... ... принциптерін дұрыс орындап, жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Әрине, ... ... ... қолдануда, жетілдіруде астықтың жалпы қасиеттерімен қатар әртүрлі ... дән ... ... ... ... егу, ... ору, ... ерекшеліктері де елеулі роль атқарады. Мысалы, сақтаудың кейбір жағдайларында бидай мен қара бидай, жүгері мен ... ... ... жаңа ғана ... жиналған астық дәні, міндетті түрде, бұрын жиналып алынған, орылғаннан кейінгі пісіп жетіду ... ... не ... көп ... ... ... дәннен төзімсіздеу болып, сапасы тезірек төмендеуге бейімдеу тұрады.
Астық деген сөз ... ... кең ... Оның ... ... дәннің өзі болады да, тағы да әртүрлі қоспалар, шөп-шалам, ауа жайлаған қуыстары ... ... ... ... ... Сондықтан сақтау тұрғысынан алғанда астық массасы дейді. Дегенмен, біздің ойымызша мұның қазақшалап астық жиынтығы не жиымы деп, не болмаса ... деп ... ... ... Ал, сол ... сапасының бірер сырт белгілері мен көрсеткіштері бойынша астық партиясы деп те атайды. ... ... ... ... не астық жиыны, партиясы, дән партиясы деген ұғымдарды оқушы жоғарыда айтылғандай ... ... ... ... дәнді дақылды астық белгілі бір көрсеткіштерімен іріктеліп, шоғырланып партия - ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір ботаникалық текті дәні болып келеді де, әрбір партия сол дәннің ... ... ... ... қара ... ... тары және т.б. ... негізгі бөлігі болып келетін дәннің өзі де ылғалдығы, тығыздығы, пісіп жетілгендігі жене т.б. сапалық көрсеткіштері бойынша ... ... ... ... болада. Мұның бірден-бір себебі дәннің өсімдіктің бойында өсіп жетілу мен қалыптасу ерекшеліктерінде. Мысалы, бидай мен қара ... ... ... орта ... ... ... ... тары мен сұлы сібсебастың жоғары жағынан, бұршақты дақылдар төменнен гүлдейді. Ең жоғары бағалы әрі сапалы дән өсімдіктің ерте гүлдеген ... ... ... орай 1000 ... салмағы /массасы/ дейтін көрсеткіш сол дәннің масақтың қай жерінде өсіп-өнгеніне тікелей байланасты болады. Мысалы, Краснодарская 46 және ... 1 ... ... 1000 дәнінің салмағы масақтың жоғарғы белігінде орта есеппен 30 г, орта ... 50, ... 47 г, ал сол ... ... 42 ... осы көрсеткіштер 34,9; 41,0 және 37,4 г болыпты. Дубовский 129 атты күріштің 1000 дәнінің өсімдіктің жоғары ... ... 39-40 г ... ... ... одан 9-12 г ... ... дәндердің бірыңғай не біркелкі болмауына астықты орып жинау кезінде де болатын кейбір жағдайлардың әсері бар. ... орып ... ... ... ... күні ... ... дәннің едәуір бөлігі сызаттанып, жарықшақтанып тіпті қақ бөлініп те кетуі ықтимал. Әрине, комбайнның бастырғыш барабаңдары не ... ... ... ... тетіктері өз қызметін бірыңғай дұрыс атқармаса, жарақшақтанған, ұсақталган дәндердің мөлшері өте көп болып ... ... Бұл ... жарма дақыл /күріш, тары және т.б./ дәңдеріне тән келеді.
Негізгі ... ... өзге ... ... ... ... дәнді дақылдардың және де арам-шөп тұқымдарынан, органикалық, және ... ... ... майдаланған бөлшектерінен тұратын қоспалар да орын алады. Бұл қоспалардан сан шамасы мен сапалық құрамы астық орып-жинауды ... ... мен ... ... ... көп ... сөзсіз мемлекетке өткізетін астық қорының бағасын төмендетеді; астықтың жалпы көлемі көбейеді, осыған байланысты тасымалдау мен ... ... ... ... арттырады. Жаңа орылып, жиналған астық жиымындағы қоспалар жалпы ... ... ... ... ... ... ... саласының өндірістен басқа ең бір негізгі мақсаты - астықты сапалы сақталуын ... ету. ... ... мен ... көлемі жоғары болғанмен, сапасы мен көлемдік шығындары бойынша ... ... ... мүмкін. Мысалы, FAO халықаралық ұйымының мәліметіне сәйкес, орылған ... ... мен ... ... ... себебінен жыл сайын 100 млн. тоннадан астам шығындалады. Қай мемлекетте болмасын, астық ... ... және ... (қосымша) түрлерінен құрылады. Бастапқы нарық - астықты сатып алу. Екіншісі - астықты өңдеу (ұн, жарма, құрамажем өндірісі). Айта ... жөн, осы екі ... ... ... ... және ... өсу тенденциясы болжамдалуда. Бірақта, бастапқы және қосымша астық нарықтары астықты сақтау үшін заманауи базасыз мүмкін емес екені ... ... ... сақтау және оны бастапқы өңдеу барлық астық нарығының инфрақұрылымының негізгі бөлігі болып табылады. ... күні ірі ауыл ... ... ... құрылған фермерлік және шаруа қожалықтарының, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері мен кооперативтердің көбіне астықты сақтау және жинағаннан кейінгі ... ... ... және ... ... құралдары жоқ. Осыған байланысты, олар жаңадан орылған астықтың едәуір ... ... ... ... арамшөп қоспасы мен ылғалдылығы кондициядан жоғары көрсеткіштермен астық қабылдау кәсіпорындарына жібереді.
Астық қабылдау кәсіпорындарыңда бірқатар проблемалар бар, атап ... ол ... ... ... ... ... ... және моральдық тозуы жеткен, қабылдайтын астық көлемін болжамдаудың қиыншылығы, кәсіпорындардың жүктемелігінің біркелкі болмауы және т.б.
Дәндер мен қоспалардың формасы мен ... ... ... өзара орналасу барысында астық жиымында дәнаралық бос қуыстардың пайда болуына әкеп соғады. Мұны дәнарлық кеңістік, не болмаса дұрыстырағы ... деп ... ... ... ауа ... құрамына әсерін тигізіп, тіпті өзі де өзгеріске ұшырап, құрамы, температурасы мен қысым мөлшері атмосфералық ауадан басқаша болып кетеді.
2. ... ... ... ауасын да астық жиымының бір бөлігі деп қарайды. Сонымен, астық және құрамына мына ... ... ... ... ... басқа негізгі дақылға бағалылығы мен пайдалануы бойынша ұқсас дақылдардың /тұқым/ ... және ... ... сантүрлі қоспалар /оның ішінде негізгі дақылға жатпайтын басқа дәнді дақылдар мен ... ... ... ... да ... ...
4) ... кеңістік ауасы.
Астықтың кейбір партияларында, жоғарыда айтып өткендей, шыбын-шіркей, құрт-құмырсқа және кенелер де кездесіп отырады. Сондықтан ... да ... ... ... құрама бөлігі деп қарап, уақтылы, дер кезінде тиісті шараларды қолданып отыру керек екендігін естен ... жөн. ... ... ... мүмкіншілігі оның табиғаты, тегі бойынша әртүрлі заттардан, тірі организмдерден тұратындығына тікелей байланасты екендігін әруақытта есте ұстаған ... ... ... мен ... ... ... астық сақтау барасындағы құбылыстар туралы мағлұматтар баршалық. Оларды екі топқа бөліп, физикалық және физиологиялық ... ... ... болар еді. Бұл құбылыстарды дұрыс меңгеру, астықтың, дәннің қасиеттерін жетік білу, дән мен ... ... да ... ... ерекшеліктеріне түсіну астық қорын шығынсыз сақтап, халықшаруашылығында тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді.
Сақталуға қабылданған астықтың, дәннің құрамы мен қасиеттеріне белгілі әсерін ... ... ... бар. ... дәнді дақылдардың сорттық ерекшеліктері, дәннің, өсіп-жетілуі мен қалыптасу шарттары, астықты ору тәсілдері, астықты орылғаннан кейінгі сақтау мен астық қабалдау ... ... ... ... мен қасиеттері тұқымдық дәннің сорттылық ерекшеліктері мен егіндік ... көп ... ... ... сортына, түріне байланысты астық жиымының қуыстылығы, сусымалылығы және т.б. ... ... ... бір ... ... сортты дәндерінің физиологиялық қасиеттерінің өзгеше болуының нәтижесінде дәннің таныс алу қарқыны әртүрлі мөлшерде болатындығы анықталған.
Тұқымдық ... ... ... мен сапалылығы /өнгіштік шығымдылық, өніп шығу энергиясы, түсімі, қоспалардың саны мен сапасы және т.б./ оның ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінен ауытқытпай қатал орындау жоғары түсім мен сапалы астық алудың кепілі. Астықтың әрбір партиясын ... ... ... ... жүзеге асыру үшін де оның сорттық ерекшеліктерін білгеннің көмегі зор.
Әрбір сорттың ауылшаруашылығында есепке алынатын ... ... ... ... ... ... ... болады. Мыслы, бидайды оның ұны мен нананың сапасы бойынша, жүгері технологиялық қасиеттері және мал азғына тән ... ... ... ... тары, арпа, сұлы, жарма өнімдері сапасымен ... ... бәрі ... ... партияларын қабылдау және өңдеу кәсіпорындарында сорттың ерекшеліктеріне байланысты бөлек-бөлек орналастыруды керек етеді. Дәннің сорттық ... ... ... қоймаларына тапсырып өткізетін колхоз, совхоз және т.б. шаруашылықтармен есеп айыру кезінде де еске алынады.
Дайындау жүйесі астық өндірушілерден жоғары тұқымды дән ... ... ... ... оны ... ... ретінде белгілі бір мөлшерде ауылшаруашылығына қайтарып беріп отырады. Сондықтан қабылдау, дұрыс сақтау, тиімді өңдеу және ... ... ... ... ... беріп отыру сияқты шараларды жүзеге асыру үшін қабылдау, кәсіпорындарының қызметкерлерінен әрбір сорттық өзіндік ерекшеліктерін, оларды сақтау тәртіптерін жетік ... ... ... есіп жетілуі мен қалыптасу шарттары астықтың шығымдылығына, түсіміне, қоймаларда ... ... оның ... мен ... ... әсер ... ... сапасы тыңайтқыш пайдалану және де әрбір жылдың ауа райы /климат/ ерекшеліктеріне байланыста. Егер ору алдында, не орақ ... ... ... көп ... ... ... ... жоғары болып, сақтауға төзімсіз келеді.
Ал өте құрғақшьлық жылдары астық та қырманға құрғақ күйін де түседі, дән толмай қысыңқы, әлжуаз ... ... ... ... деп ... ұлан-байтақ елдің солтүстігінде және солтүстік шығысында әрдайым орын алып отыратын қатқақ /қатқыл/ суықтар да ... ... ... ... ... Бұл ... ... қабылдау кәсіпорындарына суыққа шалдыққан, аяз ұрып үсіген, соның нәтижесінде сапасы төмендеген және сақтауға төзімсіз дән көп түседі.
Кейде егістіктің өзінде-ақ өсімдіктің түп ... ... ... егін ... зақымға ұшыратуы ықтимал. Мұның салдарынан астықтың шығымдылығы, түсімі кеміп, одан пісірілетін нан ... ... ... ... құрамындағы қоспалардың, шөп-шаламның деңгейі де әртүрлі болып келеді.
Егер астықтың құрамында қоспалар, әсіресе зиянды қоспалар баршылық болса, ... ... ... өңдеуден өткізіп, бөлек /дербес/ орналастырып, бәлкім, тіпті ерекше жағдай да сақтап, пайдалануды көздеу керек.
Өсімдіктің егісте өсіп ... мен ... ... ... де ... және ... деп ... микробтардың дәннің сапасын төмендетуге ықпалы болуы ықтимал.
Астықтың саны мен сапасы, дәннің күйі мен жалпы түсімі ору ... ... орақ ... ұйымдастыру мен техниканың деңгейіне тікелей байланысты. Сондықтан астық қорын ысырапсыз жинап алып, оны мұқият сақтауды қамтамасыз етуді көздейтін арнаулы шаралар дер ... ... ... ... ... қажет. Біздің елімізде астық ору қысқа мерзімдік науқан ретінде өткізіледі. Сол себепті де орақ ... ... ... азайтуды, қысқартуды, тіпті оған жол бермеуді көздеу керек.
Егер ору техникасы, оның тиісті жабдықтары сай болып, ... ... ... ... ... дәнді дақылдарды орып бастыру, жинап алу І0-І2 күнге ғана созылады.
Дәнді дақылдарды комбайнмен орып ... ... ... бір не екі ... ... деп аталатын екі түрлі тәсілі қолданылады.
Бір фазалы жинау ... ... не ... ... деп те аталды. Бұл тәсіл бойынша біркелкі пісіп жетілген дәнді дақылды орады да, ... ... ... Ал екі фазалы жинау тәсілін жеке бөліп не ажыратып жинау деп атайды. Бұл тәсіл ... ... ... ... ... ... сай ... дестелеп 3-5 тәулік кептірілгеннен кейін бастырып жинайды. Жеке ... ... ... ... ... ... кезеңінің орта шенінен бастаған жөн. Өсімдіктің ору биіктігі орта шамамен 15-25 см болганы дұрыс. Ауа райы қолайлы қалыпта ... сол ... ... ... ... кейінгі 3-5 тәулік өткен соң, дән кебіңкіреп әрі ... ... ... қатайып қалады. Негізі жеке бөліп жинаудың артықшылығы әжәп тәуір бар ... ... Орақ ... 6 - 7 күн ... ... қысқа мерзім де әрі сапалы аяқтауға болады. Пісіп жетілген астықтың тікелей бірден комбайндау кезінде орын ... ... ... ... ... ... болатын шығын азаяда. Сонымен қатар орақ науқанының ерте бітуі егістікті ... ... ... қопсытып келесі жылға дайындақты жеделдетуге көмегі тиеді. Ең бастысы екі фазалы жинау тәсілі астықты орып жинау барысында едәуір таза әрі ... дән ... ... ... ... ... жылы шуақты ауа-райы және жөнді агротехника мен таза егістік болған ... ... ... ... мен ... ... ... Екі фазалы жинау тәсілі Сібір жағдайында дәнді ерте түсетін үсіктен сақтайтын мүмкіндік тудырады да, ал оңтустік өңірде уақтылы орып-жинап алынған ... ... ... ... ... ... жағдайларды ескеретін болсақ астықты екі фазалы тәсілмен жинау-егістіктің әрбір машинасы екі рет жүріп өтетіне қарамастан-экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... қатар тікелей /бірден/ комбайндау тәсілі де орынды қолданылып жүргендігін айтқан жөн. Әсіресе кейбір дәнді дақылдар үшін осы тәсіл тиімді ... ... бар. ... күріш, тары сияқты жарма дәнді дақалдар үшін. Себебі екі фазалы ... ... ... 3 - 5 ... 7 - 8 күн ... сол кезде астық күн түскен жағынан құрғап, дән жарықшақтанып, сызаттанып, шытынап кетеді. Бұл келешекте осы ... ... ... ... ... сапасын төмендетеді. Ал бір фазалы жинау тәсілі астық әбден пісіп жетілген кезде ... ... ... ... ... ... болып келеді да, қырманда, қабылдау кәсіпорындарында арнаулы кептіргіш қондырғылары қажет болады, ... ... дер ... ... талап етеді. Астықты орып жинау тәсілін таңдау жолында егістіктің күйін, дәнді дақылдардың ерекшеліктерін, ауа райының жағдайларын жәна де ... ... ... ... іспеттес факторларда талдаған орынды.
Орақ науқаны кезіндегі ауа райы астықтың күйіне, сапасына, келешектегі сақтау барысында оран ... ... ... ... ... ... ... сол кездегі ылғалдығының әртүрлі болуы. Егер Солтүстік Кавказ, Қырым және басқа да оңтүстік өңірлерде дәннің ылғалдығы орта есеппен 14 - 15 % ... ... ... пен ... қарай жылжыған сайын бұл көрсеткіш 16-20 %, тіпті одан кебейе береді. Ал ылғалдығы 17 - І8 % шамасындағы ... 1-2 ... ... ... ... еске ... келешектегі қолданыдатын сақтау технологиясының қаншалықты күрделі болатынын түсіну қиын емес.
Астықты орып ... ... ... ... ... мен оны ... кәсіпорындарына тасымалдап жеткізуді мұқият, қалтқысыз орындау керек.
Астық қабылдау кәсіпорындарына жиналған дән түсімінің бірер бөлігін әкеліп өткізеді. Көпшілігі қырманда ... ала ... ... де ... ... қоймаларында уақытша сақтала береді. Кейбір партиялар үшін бұл ... ... ... пен ... бір айға, кейде одан көпке созылады. Осы кезде дәнге әртүрлі құрт-құмырсқа, және ... зиян ... ... Ауа райы ... ... дән ... өніп кетеді де неше түрлі шыбын-шіркей тәрізді жәндіктердің өсіп ... ... ... ... ... ... ... жиналған астықтың бұзылуының тағы бір себебі өткен жылдың сабан-топан секілді ... ... ... не ... алаңшаларына қабылданып түскендігінен де болуы мүмкін. Мұндай дәнге мұқият қарап, тиісті күтім жасамаса, ол дымқылданып ... ... ... ... ... Бұл ... жаңа орылған астықта өте тез өрбіп кетеді. Ал дәнді қызған ... ... ... кәсіпорындарына әкеліп өткізуге болмайды, мемлекеттік түгілі, қай тұрғыдан болса да, мұны заң ... пен ... деп ... Дән ... ... мен ... ... тасымалдау барысында да орын алып қалатынын естен шығармау керек.
Жаңа ғана орып жиналған астыңты күту, дәнді дақылдардың ... ... тән ... ... ала ... тиімді, ауқымды шаралар жүйесін алдын ала дайындап, уақтылы жүзеге асырып отыру ауылшаруашылығы саласының мемлекет пен ... ... ... ... ... ... қажеттігі үшін мемлекетке сатпай, дайындау жүйесіне өткізбей қалдыратан астық қорының жылдан жылға, қазіргі кезде үстем болып, кең ... келе ... ... ... да ... ... байланысты, көбейе түсетінін ескеретін болсақ, астықты қырманда, кішігірім қоймаларда сақтаудың маңызы арта бермекші.
Дәннің сақталуға төзімділігі деп ... ... ... мен ... және оны ... пайдалану астықтың орып-жинап ала салғаннан кейінгі жағдайларға көп байланысты. Астықты сақтауға құнтсыз қарау физиологиялық және сол сияқты ... ... ... ... кетуінің салдарынан орны толмас шығынға әкеліп соғады.
Астық қабылдау кәсіпорындарына сапасыз тағайындалған /бекітілген/ шартқа, стандартқа сай емес ... ... ... ... азаяды, себебі астықты тазалау және кептіру үшін жұмсалған қаржы солардан өтеледі, астықтың жалпы саны, жиымы кемітіледі. ... ... ... жедел түрде тазалауды, кептіруді және т.б. өңдеуді ұйымдастыруды қамтамасыз ету қажет. Сапасыз дән жиымын бөлек, жеке-дара орналастыру сақтаудың ерекше ... ... оған ... ... ... тура ... бұл ... орындала қоймаса, не уақытынан кеш қолға алынса, дәннің сапасы күрт төмендейді. Тіпті мұндай астық жиымының көлемі көбірек болса, одан ... ... да ... ... ... таңғалуға болмай қалатын жағдай туады. Сонымен өңдеуге, сақтауға қабылданатын астық жиымының күй-жайы мен сан-сапасы әрқилы болып келеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Астық - ... ... және ... маңызды тауар. Астықтың өтпелі қор деңгейі бойынша ұлттық азық - ... ... ... ой ... ... ... мен тұтыну көлемі ресурстарды тұтыну құрылымына және елдің ішкі жалпы өнімінің қалыптасуына әсер ... ... ... мен ... ... дәннің сорттылық ерекшеліктері мен егіндік сапасына көп байланысты. Дәнді дақылдың сортына, түріне байланысты астық жиымының ... ... және т.б. ... өзгеріп отырады.
Тіпті бір дақылдың әртүрлі сортты дәндерінің физиологиялық қасиеттерінің өзгеше болуының нәтижесінде дәннің таныс алу қарқыны ... ... ... ... ... егіндік қасиеттері мен сапалылығы /өнгіштік шығымдылық, өніп шығу энергиясы, түсімі, қоспалардың саны мен сапасы және т.б./ оның ... ... ... ... ... стандартты нормалық мөлшерінен ауытқытпай қатал орындау жоғары түсім мен сапалы астық алудың кепілі. Астықтың әрбір партиясын халық ... ... ... ... ... үшін де оның сорттық ерекшеліктерін білгеннің көмегі ... ... ... ... алынатын көптеген қасиеттерінен басқа әртүрлі тұтынушылық белгілері, ... ... ... ... оның ұны мен ... ... бойынша, жүгері технологиялық қасиеттері және мал азғына тән ... ... ... ... тары, арпа, сұлы, жарма өнімдері сапасымен сипатталады. Мұның бәрі астықтың әртүрлі партияларын қабылдау және өңдеу кәсіпорындарында сорттың ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... Дәннің сорттық ерекшеліктері астықты мемлекет қоймаларына тапсырып өткізетін колхоз, совхоз және т.б. ... есеп ... ... де еске ... жүйесі астық өндірушілерден жоғары тұқымды дән /элита/ сатып алып, кейін оны ... ... ... ... бір ... ... қайтарып беріп отырады. Сондықтан қабылдау, дұрыс сақтау, тиімді ... және ... ... ... ... ... ... отыру сияқты шараларды жүзеге асыру үшін қабылдау, кәсіпорындарының қызметкерлерінен әрбір сорттық ... ... ... ... тәртіптерін жетік білуді талап етеді.
Демек, қабылдауға келіп түскен әрбір партияның, әрбір дәнді-дақыл жиымының сапасын бұлжытпай дәл анықтау, әрбір дән-дақылдың ... тән ... ... ... мәлімет болу, өңдеудің өтімді тәсілдерін, қолдарын-табу және оларды дер кезінде жүзеге асырып отыру, астық сақтаудың тиімді ереже-тәртіптерін /режимін/ анықтап ... - ... ... ... мен ... ... ... де жауапты міндеттері болып табылады. Осы мәселелерді дұрыс шешу астықты сақтау кезіндегі күтімді ұйымдастыру, қосымша ... ... ... ... ... ... ... босату және т.б. сол сияқты керекті шараларды іске асыруды жеңілдетеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* Мельник Б.Е. Активное вентилирование зерна (справочник). ... ... О.Н. ... ... ... (на каз ... РИК, 1993.-212 с.
* Пунков С.П., Стародубцева А.И. Хранение зерна элеваториоскладское хозяйство, ... М.: ... ... ... ... А.И., ... В.С. ... по хранению зерна. М.: Агропромиздат. 1987.-192 с.
* Трисвятский А.А. Хранение зерна. М.:Агропромиздат. 1986-351 с.
* Платонов П.Н., ... С.П., ... В.Е. ... и ... ... 1987-320 ... Правила по организации и ведению технологического процесса на ... -М.: ... 1984-123 с.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іріктеу және бағалау ұғымдарының түсінігі 27 бет
Атмосфералық ауаны ластайтын заттарды бақылау,өлшеу әдістері мен құралдары6 бет
Ауа алмасуды есептеу25 бет
Бейбітшілік уақытындағы төтенше жағдайдағы медициналық көмекті ұйымдастыру51 бет
Гетерогенді және өзгермелі ортадағы сұрыпталу4 бет
Еліміздегі жоғарғы әскери оқу орындарындағы қазақ бөлімінде оқитын болашақ офицер мамандардың кәсіби маңызды сапалық қасиеттерін эксперименттік тұрғыдан зерттеу60 бет
Кадрды іріктеу сипаттамасы мен түрлері10 бет
Кадрларды іріктеу4 бет
Кадрларды іріктеу және олардың сипаттамасы5 бет
Кадрларды іріктеу принциптері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь