Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық фактордың сигналдық мәні

1. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2. Негізгі абиотикалық факторлардың.жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. эколгиялық мәні.
3. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
Эврибионттар ( грекше eurus-кең ) – факторлардың кең диапазонында тірщілік ете алатын организмдер. Мысалы, эвритермді түрлер- температураның үлкен ауытқуына төзімді организмдер. Эвригалинді түрлер- су тұздылығының үлкен ауытқуына төзетін организмдер, эврибатты түрлер- қысымның қатты ауытқуына төзімді организмдер, эврифагтар- әртүрлі азықтармен қоректене беретін организмдер, эвритоптар- әртүрлі тіршілік орталарында кең таралған организмдер және т.б.
Стенобионттар - ( грекше stenos- тар ) – тек белгілі бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын организмдер. Мысалы, стенотермді түрлер тек температураның аз ғана уақытында ғана шыдамды организмдер, стеногалинді түрлер – су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтын организмдер, стенобатты түрлер – қысымның ауытқуына шыдай алмайтын организмдер, стенофагтар – азықтың белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді, стенотоптар – тек белгілі бір тіршілік орталарында ғана өміс сүре алады, және т.б.
Мысалы, теңіздерде тіршілік ететін организмдердің көпшілігі судың жоғары тұздылығына бейімделген. Егер судағы тұздардың мөлшері аз ғана төмендейтін болса, ол организмдер үшін қауіпті жағдай туады. Ал эврибионттар тұщы суда да, суы ащы теңіздерде де тіршілік ете алады. Тундрада тіршілік ететін қасқыр тұқымдасына жататын ақ түлкі( Alopex lagopus) температураның 80 С + 35 С- тан -55 С-қа дейін ауытқуына төзе алатын болса, жылы суларда тіршілік ететін Corilla mirabilis шаяны температура өзгеруінің 6 С-қа ғана төзе алады. Сондықтан эврибионтты организмдер стенобионттарға қарағанда жер бетінде кең таралған.
Түрдің бір факторға төзімділігі жоғары болғанымен, басқа факторларға төзімділігі нашар болуы мүмкін. Мысалы, температураның көп ауытқуына шыдайтын организмнің ылғалдылықтың немесе тұздылықтың да көп ауытқуына төзе алатын болуы міндетті емес. Эвритермді түрлер стеногалинді, стенобатты немесе керісінше болуы мүмкін. Әртүрлі факторға қатысты түрдің экологиялық валенттілігі де әртүрлі болуы мүмкін. Бұл табиғаттағы көптеген бейімделушілік түрлеріне алып келеді. Ортаның әртүрлі факторларына қатысты экологиялық валенттіктердің жиынтығын түрдің экологиялық спектрі деп атайды.
1. Экология және тұрақты даму: Оқулық/ М.С. Тонкопий, Г.С. Сатбаева, Н.П. Ишкулова, Н.М. Анисимова. – Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2011. - 312 бет.
2. Бейсенова Ә.Б. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Оқу құралы. Алматы, 2004.
        
        Қазақстан  Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемелекеттік
Университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
Абиотикалық фактордың сигналдық мәні.
Орындаған: ... ... ... 2015 ... Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2. Негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның,
ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. эколгиялық мәні.
3. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
Эврибионттар ( ... ... ) – ... кең ... ... алатын организмдер. Мысалы, эвритермді түрлер- температураның үлкен
ауытқуына төзімді ... ... ... су ... ... ... организмдер, эврибатты түрлер- қысымның қатты ауытқуына
төзімді организмдер, эврифагтар- ... ... ... ... ... әртүрлі тіршілік орталарында кең ... және ... - ( ... stenos- тар ) – тек ... бір ... ғана ... ете ... организмдер. Мысалы, стенотермді
түрлер тек температураның аз ғана уақытында ғана ... ... ... – су ... ... төзе алмайтын организмдер,
стенобатты түрлер – қысымның ... ... ... ...... белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді, стенотоптар
– тек белгілі бір тіршілік орталарында ғана өміс сүре ... және ... ... ... ететін организмдердің көпшілігі судың жоғары
тұздылығына бейімделген. Егер ... ... ... аз ғана ... ол ... үшін ... ... туады. Ал эврибионттар тұщы суда
да, суы ащы теңіздерде де ... ете ... ... ... ... ... жататын ақ түлкі( Alopex lagopus) температураның 80 С +
35 С- тан -55 С-қа ... ... төзе ... ... жылы ... ... Corilla mirabilis шаяны температура өзгеруінің 6 С-қа ... ... ... ... организмдер стенобионттарға қарағанда
жер бетінде кең таралған.
Түрдің бір факторға төзімділігі жоғары болғанымен, ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, температураның көп ауытқуына
шыдайтын организмнің ... ... ... да көп ... ... ... ... емес. Эвритермді түрлер стеногалинді, стенобатты
немесе керісінше болуы ... ... ... ... ... ... де әртүрлі болуы мүмкін. Бұл ... ... ... алып ... ... ... факторларына қатысты
экологиялық валенттіктердің жиынтығын түрдің экологиялық ... ... ... – тірі ... ... ... ... әсер
ететін өлі табиғат факторлары. Оларға климаттық, атмосфералық, топырақ,
геоморфологиялық, гидрологиялық және ... ... ... ету ... ағза әсер ... ... факторлардың көптүрлілігіне қарамай,
олардың ағзаға сипаты мен тірі ... ... ... беретін
реакциялары бойынша бірқатар жалпы заңдылықтарды көрсетуге ... ... ... ... ... ... қолайсыз болуы, ең алдымен
оның әсер ету күшіне байланысты. Фактордың жетіспеуі немесе ... тыс ... ... ... ... әсер ... тіршілігі үшін анағұрлым қолайлы ... ... ... оптимум деп атайды. Көптеген түрлердің гүлденуі, ... ... ... белгілі.
Түрлердің мекен ету ортасының факторларының қандай да бір ... ... ... ... ... деп атайды.
Жарық және ылғалдылық. Температура мен ... әсер ... ... ... t C-pa-88 C ... ... Жердің сусыз
шөлдерінде көлеңкеде +58С дейін көтеріледі. Орталық ... ... ... ыстық жағында ыстық жазда +40 С ... ... ... +20 С ... ... Ылғалдылықтың жеткілікті мөлшері- Жердегі
барлық организмдердің өмір сүруінің негізгі ... ... ... ... ... су ерітісінде жүреді.
Әдетте жануарлар денесінің 50% астамы судан тұрады.
Август ... ... ... айтуыншакосмостық шырмалымға барлық
тірілер кіреді және соған бағынышты. Тіршілік көзі- Күн сәулесі.
Температура. Тірі ағзалардың жер ... ... ... факторлардың
бірі-температура. Жылудың тек абсолюттік мөлшері ғана емес, сондай-ақ ... ... ... яғни ... режим маңызды болып табылады.
Өсімдіктердің денесінің өзіндік температурасы болмайды.
Жарық. Белгілі француз астрономы К. ... « ... ... ... өмір сүретін нәрселердің барлығы күннен жаралған» деді.
Биосферадағы ең маңызды процесс-фотосинтез тек ... ғана ... ... өсімдіктерде электрондардың доноры су болып табылады.
Жарықтың мөлшері ... ... ... ... ... жарықтың мөлшері артады. Жарық режимін анықтау үшін шағылысқан жарық
мөлшерін де, яғни альбедо есепке алу қажет.
Ылғалдылық. Су ... ... ... экологиялық факторы және
олардың тұрақты құрам бөлігі болып табылады. Мысалы, балдырлар денесінің ... % -ын, ... ... ... ... мүктер мен
қыналардың 5-7 %-ын, былқылдақденелілердің 80-92%-ын, бунақденелілердің 46-
92 % -ын, ... 93%-ын , ...... су
құрайды.
Өсімдіктердің әр түрлі түрлерінің, әр түрлі даму ... ... әр ... ... Ол ... ... типіне байланысты.
Қоршаған ортаның ылғалдылығы ағзалардың жер шарында таралуы мен ... ... ... ... үшін ... су алмасуын ... ... ... ... ... рөл атқарады. Су режиміне байланысты
өсімдіктер мен ... ... ... ... ... сүйетін,
құрғақшылықты сүйетін және орташа ылғалдылықты сүйгіш деп ... ... ... ... ... тәуелділігі бойынша ұзақ күндік
өсімдік және ... ... ... деп бөлінеді. Ұзақ күндік өсімдік
тәуліктің жарық кезі 20 және одан да ұзақ ... ... ... ... ... қажетсінулеріне қарай өсімдіктер төмендегідей топтарға бөлінеді:
1) Гидатофиттер (грек тілінен аударғанда гидора, гидатос - су) – ... ... бір ... немесе толығымен суға батып тұрады
(элодея, тұңғиықгүл, лотос, балдырлар және т.б.).
2) Гидрофиттер (грек тілінен ... ... - су) – ... суға тек төменгі бөліктері батып тұрады (жебежапырақ).
3) Гигрофиттер (грек тілінен аударғанда гидора - ылғалды) – ... ... ... бейімделген құрлық өсімдіктері. Көбінесе
ылғалды ормандарда (папоротниктер), батпақтарда – батпақ өсімдіктері,
су ... ... ... ... (грек тілінен аударғанда мезос – орташа, ... ... ... ... ... ... ... Мезофиттерге
шалғындықтың шөптері, көптеген орманның шөптесін өсімдіктері, жалпақ
жапырақты ағаштар, көптеген ауыл ... ... ... ... ... ... ... ксерос - құрғақ) – құрғақ
жерлерде өсетін өсімдіктер. Олар екіге ... ... ... ... ... ... аударғанда суккулентус - шырынды) ... суды көп ... ... ... ... ... алоэ, агава);
Ә) склерофиттер (грек тілінен аударғанда склерос – құрғақ, қатты) ... ... ... ... ... қатты, тері тәрізді
қабықшасы бар өсімдіктер (сексеуіл, жантақ, жусан, боз ... ... биік ... бірақ тамыр жүйесі күшті дамыған. ... ... ... құрғақ, көбінесе тікенге, қабыршаққа
айналған.
Құрлық жануарларын ылғалға қатысты төмендегідей топтарға бөлінеді:
I. Гидрофильдер – ... ... ... ... ... мен ... ... – орташа ылғалдылық жағдайында тіршілік ететін жануарлар
(көптеген бунақденелілер, құстар, сүтқоректілер).
III. Ксерофилдер – ... ... ... ... ете ... ... ... (түйе, шөлдің кемірушілері мен
бауырмен жорғалаушылары). Бұл жануарлардың өзіндік бейімделушіліктері
пайда болған. Мысалы, шөл ... суды ... ... жинайды.
Кейбір сүтқоректілер май қабатының тотығуы нәтижесінде пайда ... суды ... ... ... ... көптеген бунақденелілер, түйе, құйрықты қой, ... ... ... және ағзалардың оларға бейімделуі. Күн ... ... ... ... мен ... ... қар
қабаты, атмосфералық қысым, ауаның газдық құрамының арақатынасы ... ... ... ... Сонымен. мекен ету ортасында тірі
ағзага әсер ететін экологиялык факторлардың көптүрлігіне карамай, олардын
ағзаға әсер ету ... мен тірі ... ... ... ... ... ... жалпы заңдылықтарды көрсетуге болады.
Либихтің минимум заңы, Шелфордтың ... заңы және ... ... ... және ... даму: Оқулық/ М.С. Тонкопий, Г.С. Сатбаева, Н.П.
Ишкулова, Н.М. Анисимова. – Алматы: ЖШС РПБК ... 2011. - ... ... Ә.Б. ... және ... ... ... Оқу құралы.
Алматы, 2004.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Стенобионттық және эврибионттық организмдер.Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с.Абиотикалық фактордың сигналдық мәні15 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер8 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер жайлы ақпарат10 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні4 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. Организмдердің индикаторлық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні7 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні19 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер; Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні; Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь