Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері. экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер

Экология ғылымы туралы жалпы түсінік
1 Экология
2 Түрлері
3 Экологияның жаңа ғылым салалары
4 Экология ғылымының сақтануы
Экология ( лат. оікос – үй, баспана; логос – ілім) – жеке организмнің қоршаған ортамен қарым-қатынасын, ортаға бейімделу заңдылықтарын, сондай-ақ организм деңгейінен жоғарырақ тұрған биологиялық жүйелердің – популяциялардың, организмдер қауымдастықтарының, экожүйелердің, биосфераның ұйымдастырылу және қызмет атқару заңдылықтарын зерттейтін ғылым. Экология терминін ғылымға енгізген Э.Геккель (1866). Экология ғылымы жедел дамып, көптеген жаңа салалары пайда болды. 19 ғасырдың аяғы, 20 ғасырдың басында ғалымдар негізінен жекелеген факторлардың, әсіресе климаттық факторлардың, организмдердің таралуы мен сан динамикасына әсерін зерттеді. Бірімен-бірі тығыз байланысқан, біртұтас құрылымдық бірлік түзетін азғалар қауымдастықтары (қ. Биоценоз) туралы ұғым да осы кезде қалыптаса бастады (К.Мәбиус, 1877; С.Форбс, 1887). 20 ғасырдың басында Экология жеке ғылым бағыт ретінде таныла бастады, ал “экологияның алтын ғасыры” аталған 20 – 40-жылдары популяциялар мен қа-уымдастықтарды зерттеудің басты бағыттары айқындалып, Экологияның негізгі ережелері мен заңдары тұжырымдалды: Ф.Клементс (1916) биоценоздардың өзгеріп, дамитынын және бұл бейімделушілік сипатындағы құбылыс екендігін көрсетті; А.Тинеманн (1925) өнім ұғымын енгізді, ал Ч.Элтонның Э. бойынша алғашқы оқулығында (1927) биоценоздарда жүріп жатқан процестердің заңдылықтары көрсетіліп, трофикалық қуыс ұғымына анықтама берілді, Экологиялық пирамидалар ұғымы тұжырымдалды; 1926 жылы В.И. Вернадскийдің “Биосфера” атты кітабы жарыққа шығып, онда алғаш рет Жердегі бүкіл тірі азғалар жиынтығының – “жердің тірі затының” ғаламдық рөлі айқын көрініс тапты. А.Тенсли (1935) және В.Н. Сукачев (1940) еңбектері бірімен бірі өзара тығыз байланысқан, қоршаған физикалық ортамен зат және энергия алмасып отыратын азғалар кешені туралы көзқарастардың дамуына, экожүйе және биогеоценоз ұғымдарының қалыптасуына әкелді. Популяция санының ауытқуларын, популяциялар арасындағы әсерлесулерді сипаттайтын матем.
        
        Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университет
СӨЖ
Тақырыбы: Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері. Экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және ... ... ... ... Жексенаева А.Б
Семей қаласы 2015 ж
Экология ғылымы туралы жалпы түсінік
1 Экология
2 Түрлері
3 Экологияның жаңа ғылым салалары
4 Экология ... ... ( лат. ... - үй, ... ... - ... - жеке ... қоршаған ортамен қарым-қатынасын, ортаға бейімделу заңдылықтарын, сондай-ақ организм деңгейінен жоғарырақ тұрған биологиялық жүйелердің - популяциялардың, организмдер қауымдастықтарының, экожүйелердің, ... ... және ... ... заңдылықтарын зерттейтін ғылым. Экология терминін ғылымға енгізген Э.Геккель (1866). Экология ғылымы жедел ... ... жаңа ... ... ... 19 ... ... 20 ғасырдың басында ғалымдар негізінен жекелеген факторлардың, әсіресе климаттық факторлардың, организмдердің таралуы мен сан ... ... ... ... ... ... біртұтас құрылымдық бірлік түзетін азғалар қауымдастықтары (қ. Биоценоз) туралы ұғым да осы кезде қалыптаса бастады ... 1877; ... 1887). 20 ... ... ... жеке ғылым бағыт ретінде таныла бастады, ал "экологияның алтын ғасыры" аталған 20 - ... ... мен ... ... ... бағыттары айқындалып, Экологияның негізгі ережелері мен заңдары тұжырымдалды: Ф.Клементс (1916) биоценоздардың өзгеріп, дамитынын және бұл бейімделушілік ... ... ... ... ... (1925) өнім ... ... ал Ч.Элтонның Э. бойынша алғашқы оқулығында (1927) ... ... ... ... ... көрсетіліп, трофикалық қуыс ұғымына анықтама берілді, Экологиялық пирамидалар ұғымы тұжырымдалды; 1926 жылы В.И. ... ... атты ... ... ... онда ... рет Жердегі бүкіл тірі азғалар жиынтығының - "жердің тірі затының" ғаламдық рөлі айқын көрініс ... ... (1935) және В.Н. ... (1940) ... ... бірі ... тығыз байланысқан, қоршаған физикалық ортамен зат және энергия ... ... ... ... ... ... дамуына, экожүйе және биогеоценоз ұғымдарының қалыптасуына әкелді. Популяция санының ауытқуларын, популяциялар арасындағы әсерлесулерді сипаттайтын матем. ... құру ... ... 1925, 1926), сол ... эксперимент барысында тексеру (Г.Ф. Гаузе, 1934) сияқты, қазіргі теория Экологияның негізін құрайтын зерттеулер де сол жылдары қалыптаса бастады.
20 ... 60 - ... ... ... ... биолог мамандардың арасында ғана қолданылып келген "экология" термині кенеттен көпшілік арасында ең танымал терминдердің біріне айналды. Осы жылдары, ... пен ... ... ... үдей ... байланысты, қоршаған ортаның ластануы, қоршаған ортаның ахуалы, халық санының өсуі, азық-түлік пен энергия ... ... ... ... ... әр ... ... зерттеліп, бұқаралық ақпарат құралдары бетінде кеңінен талқылана бастады және бұл процесс әлі де жалғасын табуда. Соның нәтижесінде Экологиялық дүниетаным жаратылыстану ... ғана ... ... ... ... да ... ... көптеген жаңа бағыттар пайда болды. Бұл бағыттар мен ... ... ... ... қалаған биология Экологиядан әлдеқайда алшақ жатыр. Кейбір "экологиялық" деп аталып жүрген ғылым ... ... ... ... ... ... ... еншісі ажыратылған жоқ және солардың барлығын қанағаттандырарлық ортақ анықтама беру оңай емес. Экологиялық ғылымдардың соншалық сан алуан болуына қарамастан осы ... ... ... ... мен ... ... ... қоршаған табиғи ортамен қарым-қатынасына арналған іргелі биология ... ... ... ... бірі ... алшақ көрінуі мүмкін, өсімдіктер мен жануарлардың түрлерін жерсіндіру, егістікке берілетін ... ... ... ... ... ... ... анықтау, атмосфераға шығарылатын немесе су қоймаларына төгілетін ластаушы заттардың ... ... ... ... ... негізінде Экологиядағы шектеуші факторлар ережесі мен толеранттық заңы жатыр.
Экология - ... ... және ... ... ... ... ... зерттейтін іргелі табиғаттану ғылымы деп анықтама беруге болады. Жедел дамып келе жатқан және шекарасы көмескі Экология салаларының қатарында адамның қоршаған ... ... ... ... әлеуметтік экологияны атап өткен жөн:
1) ең жалпылама түрде - қоғамның география, әлеуметтік және мәдени ортамен, яғни ... ... ... ара ... ... ... ... адамзат қоғамының табиғи ортамен әсерлесуін және өзара байланыстылығын зерттеу арқылы табиғатты ұтымды пайдаланудың ғылым ... ... сол ... ... ... ... ... ету ортасын оңтайландыруды көздейтін ғылыми пән. Әлеуметтіу Экологияның негізгі міндеті - адамзат ... және оның ... ... ... ... ... ... зерттеу негізінде жаңа табиғи-мәдениеттендірілген ортаны жобалау;
3) жекелеген әлеуметтік топтардың табиғатпен қарым-қатынасын қарастыратын адам экологиясының бір бөлігі;
4) адамдардың іс-әрекеттерін және сол іс ... өзге ... ... жеке ... ... ұжым ретінде әлеуметтік-психология тұрғыдан баға беруін зерттеу.
Зерттеу нысаны ортақ ... ... ... Экология адам Экологиясымен ұштасады. Экологияның негізі биологияда жатқанымен, қазіргі кезде ол шын мәнінде ... ... ... көптеген салалары қолданбалы, экономика, қоғамдық ғылымдарға ұласады. Көпшілік қауымға Экологияның биология негізінен гөрі оның табиғатты қорғау, табиғат қорларын ұтымды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... Экология, агроэкология, урбоэкология, адам Экологиясы сияқты салалық бөлімдері көбірек танымал. Экологияның барлық салаларының теориясы негізін құрайтын биология ... ... ... ... ... ... жөн. ... экология - негізінен биол. жүйелерге әсер етуші қоршаған орта факторларының үш ... ... ... ... ... ... фактор) және жердегі тірі материяның ұйымдастырылуының төрт деңгейін (дара азғалар деңгейі, популяциялар деңгейі, экожүйелер ... ... ... ... ... дара ағзаның немесе белгілі бір түрге жататын азғалар тобының қоршаған орта жағдайларымен, әсіресе физикалық ортамен ... ... ... ... деп аталады; популяциялардың құрылымы мен сан динамикасы, популяция санының реттелу механизмдері, жойылып кету қауіпі төнген түрлерді сақтау, шаруашылық мәні бар ... мен ... ... популяцияларын сүйемелдеу немесе керісінше санын шектеу сияқты мәселелермен демэкология (популяциялық Экология) шұғылданады; өсімдіктерден, жануарлардан және ... ... ... ... құрылымын, дамуын, орнықтылығы мен өнімділігін, аталған азғалар ... ... сан ... ... олардың бір-бірімен және физикалық ортамен зат және энергия алмасуын зерттеу синэкологияның ... ... Жер ... ... ... ... ... қалыптасу тарихын, құрылымы мен қызмет атқару заңдылықтарын, адамның шаруашылық және өзге де ... ... ... ... ... ... биосфераның келешегі мәселелерін глобалдық Экология (ғаламдық Экология) зерттейді. Глобалдық Экологияның теориясы негізін В.И. ... ... ... ... ілім ... ... ... пән ретінде, Экологияға әр түрлі деңгейдегі биология жүйелердің ... орта ... ... ... ... ... және тұрақты қызмет атқаруы жөніндегі ғылым деп ... ... Оның ... ... ... бейімделудің экология механизмдері, популяциялардың санын реттеу, өнімділік процестерін басқару, табиғи және ... ... ... экологиялық индикация,Экологиялық мониторинг сияқты проблемалар төңірегінде шоғырланады.
1. Экология туралы ұғым. Организмдердің бір түрлі тобы және әр ... тобы ... бір ... ... өмір ... сол ортада табиғатпен және өзара байланыстар жасайды. Қоршаған табиғи ортаға адамдар , жануарлар , ... ... да тірі ... өмір ... мекен-жай, жылы мен суық , ас пен қорек , ... ... мен ... ... орта тірі және өлі ... ... , өзара тығыз байланыстары бар біртұтас жүйе. Табиғатта болатын барлық құбылыстар мен ... ... ... ортаның күрделі проблемаларын зерттейтін, ғылыми тұрғыдан ұсыныстар жасайтын ... ... ... ... гректің "oicos"-"үй, мекен, жай" деген мағынаны білдіреді. Экология бір ортада өмір сүретін ... ... ... ... ... және ... ... ара қатынастарын анықтап, жиынтық қорытынды жасайтын ғылым. Сондықтан қоршаған ортаны ... ... ... болып саналады . Ең алғаш деген сөзді 1858 жылы ... ... ... ... ... ... бірінші болып енгізген 1866 ж. белгілі табиғат зерттеушісі, дәрігер, аса дарынды ... ... ... ... ... экологияға мынандай анықтама берді . Экология табиғаттың экономикасын білу, сонымен қатар тірі организмдердің осы ... ... ... және ... емес заттардың ара қатынасын, өсімдіктер мен жануарлардың , ... ... мен ... ... ... зерттеу.
Экологияның даму ағымы өте ерте кезеңді қамтиды. Организмдердің ортамен байланыстары және олардың қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі туралы пікірлер антикалық философтардың ... ... . ... туралы осындай жоспарда Эмпедокл және Теофраст (IIIғ.б.э.д) жазған , ал жануарлар туралы - ... ... ... ... ... А. ... Ч. Дарвиннің, К.Рулье, Н.Северцов және басқалардың еңбектері үлкен үлесін ... ... ... өз уақыты үшін өте елеулі болды. Ол өз бетімен жеке Солтүстік және Оңтүстік Американы , Орталық ... ... , ... ... ... зерттеді. Сөйтіп ол өсімдіктер географиясын қалыптастырды, жер бетіндегі өсімдіктер дүниесінің таралу заңдылығы туралы ... ... ... және ... ... ... ... бағыттың негізін салды.
XIX ғ. ортасында Ресейде К.Ф.Рульенің еңбектері биологиялық ғылымдағы экологиялық бағытының дамуы үлкен әсер етті. Оның ... ... ... ... ... ... Дарвиннің ілімі арқасында экология организмдердің адаптациясы туралы ғылымға айналды . Дарвиннің анықтамасы бойынша , экология -бұл ... ... ... ... байланыстар мен өзара қатынастарды зерттейтін ғылым, тіршілік үшін күрес жағдайы ретінде.
XXғ. 60-жылдарынан бастап, экология дамуында жаңа кезең басталды, ... ... жаңа ... ... ол ... ... экологиялық зерттеулердің күрт өсуімен сипатталады. Үнемі әртүрлі экологиялық проблемалар бойынша ақпараттар саны өседі. Мысалы, ... ... ... ... , ... қорғау туралы және т.б. фактілер саны көбейе түсті.
Қазіргі кездегі экология адамзат ... ... ... ... ... ... ... негіздеуге ұмтылады. Экология ойлаудың ерекше типін қалыптастырады, ол табиғатты оңтайлы пайдалануға, табиғи ресурстарды ... ... ... және ... ... ... пәнінің арнайы мақсаты мен міндеттері бар.
Экология ғылымының ең басты ... - ... ... ... ... ... отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын немесе тепе-теңдігін сақтау.
Экология ғылымының негізгі міндеттері:
- организмдердің бір-бірімен қарым-қатынастары мен ... ... ... ... ... ... ... пайдалану және қорғаудың ғылыми-теориялық негіздерін жасау;
- адам, қоғам, ... ... ... ... ... шегіндегі географиялық заңдылықтардың тұрақтылығын сақтауды қамтамасыздандыру;
- биосферадағы тіршілікті қалыпты сақтауды ғаламдық ноосфералық ... ... ... ... білім мен тәрбие беру және экологиялық санасын, мәдениетін қалыптастыру;
- экологиялық қауіпсіздікті сақтау.
2. ... ... ... ... оның ... ... тарихы.
Экология қоршаған ортаны қорғаудың ғылыми негізі болып табылады. Бұл гректің екі сөзінен құралған: "oikos" - үй, ... , ... және "logos"- ... ... , ... ... зерттейді және ол сонда тұратын барлық ағзаларды және өмір үшін қажетті сол барлық болып жатқан функционалдық процестерін қамтиды. ... ... , ... - ... мен ... ... ортаның арасындағы байланыстар туралы ғылым.
Жеке ғылым ретінде экология шамамен 1900ж. қалыптасты. Алғаш
> сөзін 1қаңтарда 1858ж. Генрих Дэвид Торо қолданған.
... 1868ж. ... ... ... ... ... , морфолог Эрнест Геккель бірінші болып ұсынған.
Э. ... ... ... ... ... >.
Ч. ... ... .
Ф. Клементс (АҚШ) 1920 ж. Экологияны қауымдастық туралы ғылым деп атады.
Ч. Элтон (Ұлыбритания) 1937 ж. ... ... ... мен ... ... ... ... ретіндегі ғылым деп анықтады.
Х. Б. Одум (АҚШ) 1959ж. ... ... ... мен ... зерттейді деп атады.
3. Экологиялық көзқарастардың туылуы
Экология организмдер мен ортаның өзара байланыстары және өзар әсерлесуі туралы ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Оның қалыптасуы қоғамның смұранысымен де , ... ... ... даму деңгейімен де тығыз байланысты. Ф.Энгельстің айтуынша , , дейді.
Жеке ғылым ретінде экология шамамен 1900ж. қалыптасты. ... 1866ж. ... ... ... Геккель ұсынған болатын . Экология (грекше oicos-мекен, үй және logos-ғылым) сөзбе-сөз аударғанда- тіршілік ... ... ... ... ... ... көп. ... анықтамасы бойынша, экология- бұл организмдердің тіршілік ету жағдайларын және организмдер мен олардың тіршілік ету ортасы арасындағы өзара байланыстарды ... ... деп ... ... жұмысында(1868ж.) Геккель жазған: дейді. Ол қоғам өмір сүруінің маңызды жағдайы ретінде табиғат экономикасын зертейді, сөйтіп ол тек ... қана емес , ... ... ... ... да ... экологиялық мәселелер бойынша ақпараттар саны өсе бастады, мысалы, қоршаған ортаның өзгеруі туралы өте көп фактілерді , өсімдіктерді ... ... ... өз ... ... кезде экология тек биологиялық ғылым ғана емес , ол білімнің интеграциялық саласы, яғни адам мен қоғамның табиғатпен өзара әсері ... ... ... , ... және ... ... тұрады.
4. Экология бөлімдері.
Экология 3 негізгі бағытты зерттейді.
1.Аутэкология - особьтар экологиясы.
Аутэкология бір түрдің өкілінің (особьтың) ... ... ... ... ... ... ... айтқанда , осы организмге қоршаған орта факторларының әсерін және оларға осы особьтың табиғи реакцияларын зерттейді.
Қоршаған орта ... ... ... ... өлі табиғаттың әсері (климат, t0-ра , ылғалдылық , ... және ... ... ... - тірі ... ... ... факторлар - адамның әртүрлі іс-әрекеті нәтижесінің әсерлері.
2. Демэкология - ... ... ... ... ... ... бөлігінде ұзақ тіршілік етіп , еркін будандаса алатын бір түр ... ... ... ... ... , ... мен ... зертейді. Ол популяция санының өзгеруін, бұл құбылыстың себептерін зерттейді.
3. Синэкология - ... ... ... белгілі ареалда мекендейтін, әртүрлі түрлерден құралған, тірі ... ... ... ... ... жағдайларын, өзара және қоршаған ортамен өзара қарым-қатынасын зерттейді. Синэкология экожүйелердің шекараларын салумен айналысады, сондықтан оны ... ... деп те ... ... ... бағыттары
Қазіргі уақытта экология ғылымының көптеген бағыттары бар:
1. Классикалық ... - ... ... ... ... зерттейді.
2. Глобалъды экология - биосфераның бірлігін ... ... ... ... - қоғам мен қоршаған ... ... пен ... ... - ... ... ... және оларға
антропогендік өзгерістердің әсерін зерттейді.
5. Адам экологиясы - адамның табиғи мәнін, оның ... ... ... ... ... зерттейді.
6. Қолданбалы экология -агрожүйе байланыстарын, қала
экожүйесін, техносфераның қоршаған ... ... ... - бұл ... орта ... ... ... мен бақылау жүйесі.
5. Экологияның зерттеу обьектілерінің сатылама ... Тірі ... ... келесі деңгейлер жатады: Молекулалық - >Жасушалық деңгей - >Ұлпалар мен мүшелер деңгейі - ... ... ... - >Популяциялық (түрлік) деңгей - >Экожүйелік деңгей - >Биосфералық деңгей.
6. Экологиялық зерттеу әдістері.
Экологиялық ғылымның ... ... және ... ... әдістері бар.
Далалық зерттеу әдісі - далалық жағдайда жүргізіледі. Зерттеу ... - ... ... түр және ... ... ... ... биогеоценоз, экожүйе), т.б. болуы мүмкін. Далалық зертеулер белгілі бір түр, популяция, биоценоз, ... ... т.б. ... ... ... қатынасы немесе сапасы, ауытқулар мен өзгерістер, абиотикалық, ... ... ... әсері, уақыт пен кеңістікке қатысты олардың көбеюі, құрып кетуі, апаттардың болу себептері туралы жалпы мағлұматтар мен ... ... ... ... ... барлық мезгілінде және бірнеше жылдар бойы жүргізіледі.
Лабораториялық зерттеу әдісінде - далалық материалдар лабораториялық ... ... ... стандартқа сай лабораториялар қазіргі заманғы - ... ... ... құралдар, анатикалақ таразылар, топографиялық құралдар, термостаттар, хромотография, электронды микроскоптар, компьютерлік т.б. керекті ... ... ... ... лабораториялық жағдайда эксперимент арқылы тексеріліп, бақылаулар, тәжірибелер жүргізіледі.
Экологияда математикалық әдістер мен модельдеу жиі қолданылады. Соңғы жылдары биоэкологиялық ... мен ... ... ... ... ... ...
Экология мәселесі - бүгінгі таңдағы адамзат өркениетінің аса ауқымды проблемаларының бірі ... ... ... ... пайда болуының басты алғышарты - қоршаған ортаға адамзат перзентінің антропогендік һәм ... ... ұзақ ... бойы ... ... әсері деп тұжырым жасауымызға болады. ХХ ғасырдың аяғы мен ХХІ ... ... ... ... әрекеттері мен өндірістік қатынастарының ғылыми-техникалық жаңару биігіне көтерілуі - экономикалық реформалардың ... ... ... (модернизациялануы мен интеграциялануына) түрткі болды.
Біріккен Ұлттар Ұйымының бастамасымен өткен Ү Халықаралық экологиялық ... ... 1990), ... ортаны қоғау жөніндегі конференция (Бразилия, 1992), ХХҮІІ Халықаралық географиялық конгресс (АҚШ, 1992) және Йоханнесбург (ОАР, 2003) ... ... ... ... форум - аталмыш мәселенің өзектілігін көрсетіп отыр [3, 100 б.]. ... ... >, және > ... ... ... ... ... ғылыми айналымға неміс биологы Э.Геккель ( 1866 жылы ) ... ... ... ... ... ... Ю. Одум, Р. Дажо, Н.Ф. Реймерс, П. Троян, Р.Риклефс, К. Армс, П. Кемп, У. Линден, Ж.Леме, ресейлік ғалымдар: ... Ю.Н. ... Д.Ж. ... К.С. Лосев, Н.М. Чернова, А.М. Былова және қазақстандық ғалымдар Ә.С. Бейсенова, С. Әубәкіров, А. ... ... Н. ... В.С. ... және басқа эколог ғалымдардың еңбектері құнды. Экология сондай-ақ: география, химия, биология, табиғаттану, жаратылыстану және басқа пәндермен тығыз ... ... ... ... ... Жер ... тарихынан бастап таратқан дұрыс. Оның себебі: әуел бастағы Жердің протобиологиялық эволюция дәуірлерін геохронология ... ... ... даму мен ... ... ... ... және тектоникалық табиғи апаттар күштерінен пайда болған экологиялық құбылыстарды байқауымызға болады. Антропогендік ... ... ... ... сыртқы және ішкі күштер жиынтықтары (космостық, вулкандық, магмалық, ... ... ... т.б.) жер ... мен ... ... ... өзгерістерге ұшыратумен бірге, айтарлықтай экологиялық проблемаларды туындатқаны анық.
Экономикалық қажеттіліктерден туындаған адамзат перзентінің ғылыми техникалық жетістіктерге сүйене отырып, жер ... ... ... игеруге күш салуы - экологиялық сауатсыздықтың белгісі екені анық. Аталмыш үрдістер, қазба байлықтарды ысырапсыз пайдаланумен шектелмей, ... ... ... ... ... мен электр желісі жүйелері өнеркәсібін дамытуда, шикізат қорларын өңдейтін химиялық өндірістік орындардың ашылып, қарқынды түрде жүргізілуін жеделдетті. Адамзаттың ... ... ... ... ... қондырғыларды іске қосуы - ғылыми-техникалық прогрестің бұрынғыдан гөрі қарыштап дамуын жеделдеткенімен - ол жетістіктер экологиялық проблемаларды шешудің басты алғышарттары бола ... ... ... белең ала бастаған экологиялық апаттар ареалдары жыл өткен сайын кеңейе түсуде. Әсіресе, жер шарындағы атмосфералық жауын-шашын мөлшерін реттеп ... ... ... ... ... - ... айналымының тежелуіне ұйытқы болуда. Сондай-ақ, ірі өнеркәсіп орындарының зиянды қалдықтарының ауа қабатына ... ... ... ... ... флора мен фауна дүниелерінің деградациялануы сияқты көріністер жыл ... ... жиі ... ... ... ... және мамандардың кәсiби даярлығын арттыру мақсатында мектепке дейiнгi, жалпы орта, кәсiптiк-техникалық, арнаулы және жоғары бiлiм ... ... ... ... ... даярлау мен олардың бiлiктiлiгiн арттыруды қамтитын экологиялық тәрбие мен бiлiм берудiң жалпыға бiрдей және үздiксiз жүйесi белгiленедi. ... ... ... бiлiм ... ... ... ... және қоғамдық бiрлестiктер бұқаралық ақпарат құралдары арқылы және заңдарға қайшы ... өзге де ... ... асырады.
Оқу орындарының бiлiм беру бағдарына және ... ... ... ... ... ... ... көзделуi тиiс.
Қоршаған ортаға зиянды әсер ететiн қызметке байланысты лауазымды адамдар мен ... ... ... ... ... және олар ... ортаны қорғау туралы заңдар негiздерiн бiлуге мiндеттi. Басшылар мен мамандардың кәсiби экологиялық даярлығы оларды қызметке тағайындау, аттестациялау және ... ... ... ескерiледi.
Елiмiздiң табиғаты мен оның байлықтары Қазақстан ... ... өмiрi мен ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық дамуы мен әл-ауқатын арттырудың табиғи негiзi ... ... ... ... ... адамзат баласы табиғат байлықтарына таусылмайтын пайда көзi деп қарап келгенi де рас.
Алайда, экологиялық проблемалар мойындалған ... ... пен ... үйлесiмдiлiгiн сақтау мақсатында табиғи ресурстарды пайдалану құқығын мақсатына қарай төмендегiше екiге бөлiп қарау маңызы айқындала түсуде:
-табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... үшiн ... ... құқығы.
-табиғи ресурстарды адамның өмiрi мен тiршiлiгi үшiн ... ... ... ... ... негiзгi түйiн, ғылымда "экология" ұғымының негiзiн алғаш қалыптастырған немiс ғалымы Эрнест Геккель айтқанындай: "қоғам мен ... ... өмiр ... ... ... байланысты заңдылық. Қоршаған табиғи орта - адам тiршiлiгiне, шаруашылығына ... ... және ... ... ... оның ... дұрыс пайдалана бiлсе, ол сарқылмайтын игiлiк көзi" болмақ.
Осылайша, табиғи шикiзатты пайдаланатын өнеркәсiп ... ... ... ... ... ... ғана емес, ол сондай-ақ табиғи ортаның ластануына әкеп соқтырды. Өнеркәсiп орындарынан ... ... ... ... қоршаған табиғи ортаның топырағын, суын және ауа кеңiстiгiн ластады. Экология проблемасы ... ... ... хақ. ... ... ... бiлiм берудiң мақсаты - жеке адамның бойында ... ... ... ... ... отырып, "адам-қоғам-табиғат" арасындағы толық үйлесiмдiлiк рухында тәрбиелеу ... ... бiлiм ... ... бiлiм мен тәрбие беру тұжырымдамасының жобасы да жасалып қойылған.
Соның нәтижесiнде жеке адам мен ... ... ... оң ... ... ... қалыптастыру үшiн кейбiр әлеуметтiк және экономикалық мәселелердi шешу қажеттiгi экологиялық бiлiм берудiң басты мiндеттерi болып табылатындығы нақты танылған. ...
1) ... және ... ... заңдарын жетiлдiру және оларды бұлжытпай орындау;
2) табиғи ресурстарды тиiмдi пайдалануда жауапкершiлiктi күшейту;
3) қоршаған ортаның ... мен адам ... ... сәйкестендiрудi;
4) үздiксiз экологиялық бiлiм берудi ұйымдастыруды тездетудi;
5) елдегi ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, экологиялық проблемаларды табысты шешу мен ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық жүйесiн экологияландыру болып табылатынын аңғартса да, жаңа ғасырдың экологиялық дағдарыс пен табиғи дүлей ... ... ... ... үшiн ... ... ... жетiлу толғағында ойланарлық жағдайды қалыптастырып отыр.
Бұл бағытта елiмiз келешекте ... ... ... үмiт ... ... даму ... ... ескере отырып, Қазақстан Республикасы дамуының 2010 жылға ... ... ... сәйкес және ХХI - ғасырдағы күн тәртiбiнiң негiзгi ережелерi мен ... орта және даму ... 1992 ... ... ... қағидаларын, сондай-ақ Иоханнесбургте өткен (2002 жылы) тұрақты даму ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2004-2015 жылдарға арналған Экологиялық қауiпсiздiгi Тұжырымдамасын бекiтуi.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық мектептердің қалыптасуы. Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері. Экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер10 бет
Экологиялық мектептердің қалыптасуы.Осы күнгі экологияының негізгі бөлімдері.Экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер13 бет
Жанама салықтар87 бет
Жаңажол кен орны жайлы78 бет
Мейрамхана қызметі11 бет
Таулар2 бет
Үздіксіз – компрессолы газлифтілі әдіс73 бет
Жалпы тамақтануда адамның тағамға деген қажеттілігін қанағаттандыру33 бет
Интегро-дифференциалдық теңдеулерді шешудің кейбір әдістері22 бет
Қазақстан Азамат соғысы жылдарында5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь