Метрологиялық қамтамасыз ету жөніндегі ҚР нормативтік құжаттар жүйесі

Метрологиялық қамтамасыз ету жөніндегі ҚР нормативтік құжаттар жүйесі
Метрологияның даму тарихы
Метрологиялық қамтамасыз ету
Метрологиялық қамтамасыз етудің нормативтік негізі
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Метрология ғылым және тәжірибелік қызмет облысы ретінде орта ғасырларда пайда болды. Бірақ ол, адамның өлшеулердегі қажеттіліктері пайда болғанда көне ерте кезде бастау алды. Алғашқыда олар жай есептеулерге апарылды. Арақашықтық қадамдармен, садақпен атумен, жолдағы күндермен өлшенді. Уақыт тәулікпен, ай фазаларымен және жыл мезгілдерімен өлшенді. Заттардың саны данамен, дюжинамен, қораппен, баулармен өлшенді.
Өндіріс пен тауар алмасудың пайда болуымен өлшем бірліктеріне деген қажеттілік туды. Алғашқыда мұндай бірліктер ретінде астық дәндері (гран), бұршақ (карат), қолдың саусағының ұзындығы (дюйм), аяқ өкшесі (фут) қолданылған. Уақыт өте келе өлшем бірліктері дәлірек және әртүрлі бола бастады, олардың арасында арақатынас орнатылды, бірте-бірте әр мемлекеттің және халықтардың өздерінің ұлттық өлшем бірліктері қалыптасты.
Көне орыс тәжірибесінде өлшеудің негізгі жүйесі ретінде көне египеттік өлшем бірліктері қызмет етті, ал олар, өз кезегінде, Көне Греция мен Рим тәжірибесінен алынған болатын. өлшеудің әр жүйесі, дәуіріне байланысты, өзінің ерешеліктерімен, ұлттық менталитетімен ерекшеленген.
Көне Ресейде ұзындықтың негізгі өлшем бірліктері пядь және шынтақ (локоть) болған, сонымен қатар, пядь негізгі көне Ресейлік ұзындық өлшемі және ол ересек адамның үлкен саусағы мен сілтеуіш саусақтарының ұштарының арасындағы арақашықтықты білдіреді. Содан кешірек басқа бірлік – аршин пайда болған кезде пядь (1/4 аршин) бірте-бірте қолданыстан шыға бастады. Шынтақ (локоть) өлшемі Вавилоннан келген және ол шынтақтан бастап қолдың ортаңғы саусағының ұшына дейінгі ара қашықтықты білдіреді. «Табиғи» өлшемдер де ежелгі шығу тегіне ие. Олардың ішіндегі ең біріншілері – ол уақыт өлшемдері. Астрономиялық бақылаулар негізінде ежелгі вавилондықтар жыл, ай, сағат өлшемдерін бекітті. Нәтижесінде Жердің өз өсінің айналасынан айналу орташа периодының 1/86400 бөлігі секундтар деген атауға ие болды. Метрологиялық қызмет әлі пайда болмағанына қарамастан үлгілік өлшемдердің қолданылуы және олардың шіркеулер мен монастырьлерде сақталуы, сонымен қатар, өлшем құралдарын жыл сайынғы тексерулері туралы мәліметтер бар. Осылайша, ұлы князь Святослав Ярославичтың (1070 ж.ж.) «алтын белбеуі» ұзындықтың үлгілік өлшемі қызметін атқарған, ал Новгород князі Всеволодтың (1136 ж.) жарлығында «торговые весы и мерила блюсти без пакости, всякий взвешивать ...» деп жазылған. Жарғыны бұзушы тіпті өлім жазасына кесілуге дейін жазаланған.
1. Стандартизация, метрология, сертификация және сапа менеджментінің негіздері. Оқу құралы.
2. Есенбаева Г. А., Какенов К. С. Измерительное оборудование метрология
3. Нысанбаева С.Н. және т.б. Сапаны басқару: Оқу құралы. –
4. «Сертификация туралы» ҚР заңы.
5. «Техникалық реттеу туралы» ҚР заңы, Алматы, 2005ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
Семей қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ... ету ... ҚР ... ... ... Кәрімова Д.Ә. ... СМ - ... ... ... ... ... ету жөніндегі
ҚР нормативтік құжаттар жүйесі
Метрологияның даму тарихы Метрология ғылым және тәжірибелік қызмет облысы ретінде орта ғасырларда пайда болды. ... ол, ... ... қажеттіліктері пайда болғанда көне ерте кезде бастау алды. Алғашқыда олар жай есептеулерге апарылды. Арақашықтық ... ... ... жолдағы күндермен өлшенді. Уақыт тәулікпен, ай фазаларымен және жыл мезгілдерімен өлшенді. Заттардың саны данамен, дюжинамен, қораппен, баулармен өлшенді.
Өндіріс пен ... ... ... ... өлшем бірліктеріне деген қажеттілік туды. Алғашқыда мұндай бірліктер ретінде астық дәндері (гран), бұршақ (карат), ... ... ... ... аяқ өкшесі (фут) қолданылған. Уақыт өте келе өлшем бірліктері ... және ... бола ... ... ... арақатынас орнатылды, бірте-бірте әр мемлекеттің және халықтардың өздерінің ұлттық өлшем бірліктері қалыптасты.
Көне орыс тәжірибесінде өлшеудің негізгі жүйесі ретінде көне ... ... ... ... ... ал олар, өз кезегінде, Көне Греция мен Рим тәжірибесінен алынған болатын. өлшеудің әр жүйесі, ... ... ... ... ... ... ... Ресейде ұзындықтың негізгі өлшем бірліктері пядь және шынтақ (локоть) болған, сонымен қатар, пядь негізгі көне ... ... ... және ол ... ... үлкен саусағы мен сілтеуіш саусақтарының ұштарының арасындағы арақашықтықты білдіреді. Содан кешірек басқа бірлік - ... ... ... кезде пядь (1/4 аршин) бірте-бірте қолданыстан шыға бастады. Шынтақ (локоть) өлшемі Вавилоннан келген және ол ... ... ... ... ... ... ... ара қашықтықты білдіреді. өлшемдер де ежелгі шығу тегіне ие. Олардың ішіндегі ең біріншілері - ол ... ... ... бақылаулар негізінде ежелгі вавилондықтар жыл, ай, сағат өлшемдерін бекітті. Нәтижесінде Жердің өз өсінің айналасынан айналу ... ... 1/86400 ... ... ... ... ие болды. Метрологиялық қызмет әлі пайда болмағанына қарамастан үлгілік өлшемдердің қолданылуы және олардың ... мен ... ... ... ... ... ... жыл сайынғы тексерулері туралы мәліметтер бар. Осылайша, ұлы князь Святослав Ярославичтың (1070 ж.ж.) ұзындықтың ... ... ... ... ал ... князі Всеволодтың (1136 ж.) жарлығында деп жазылған. Жарғыны бұзушы тіпті өлім ... ... ... ... Ең ... ... құжат Ивана Гроздныйдың (1550 ж.) Двиндық грамотасы болып табылады, онда себілетін заттардың - ... жаңа ... ... сақтау және өткізуді бекітеді. Оның мыс үлгілері көсемдерге сақтауға таратылған. Осы өлшемдерден қалалық ... ... ағаш ... жасау, ал олардан өз кезегінде күнделікті қолданысқа ағаш үлгілірін жасау қажет еді. Үлгілік өлшемдер Мәскеулік мемлекеттің ... ... ... Иван ... ... өлшемдердің бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесін және мемлекеттік метрологиялық қызметтерді құрудың басталуы туралы айтуға болады. Сауданың ... және ... ... ... ... өлшемдерді нақтылауды ғана емес, сонымен қатар, олардың өлшемдермен сәйкестігінің, айырмашылықтарының өлшемдерін ... және ... ... мен ... ... ... ... талап етті.
1 Петр жүргізген қайта құрулар нәтижесінде, флотта және кеме құрастыруда кеңінен қолданылған ... ... - фунт және дюйм ... ... ... жеңілдету үшін орыс және шетел өлшемдерінің арақатынасы мен өлшемдерінің кестесі жасалған болатын. Кейбір метрологиялық орталықтар ерекшелене ... ... ... ... ... ... көрсетулердің және өлшемдердің біртұтастығының сұрақтарымен айналысты. Адмиралтейст-коллегиясы бұрышты өлшейтін жабдықтардың, компастардың және сәйкес өлшемдердің қолданылуының дұрыстығын қадағалады. 1725 жылы ... ... ... ғылымдар академиясы бұрыштық өлшемдерді, уақыт және температура өлшемдерін қайта жаңғыртумен айналысты. 1736 жылы ... ... ... ... мен ... Комиссиясы құрылды. Комиссия ұзындықтың бастапқы өлшемі ретінде мыс аршинын және ағаш саженьді дайындады, сұйық заттар өлшемі ретінде мәскеулік ... ... ... ... ... қапталған қоладан дайындалған кір (гирь) салмақтың орыс өлшемдеріның бірінші ретті үлгісі (мемлекеттік эталон) ретінде заңмен бекітілген. Бұл фунт жүз ... жуық ... ... ... ... ... қала берді. /7,28/
XVIII ғасырдың аяғында Еуропада өлшемдердің біртұтас халықаралық жүйесін құру туралы идея ... Бұл ... ... 1796 жылы Францияда өлшемдердің ондық метрлік жүйесін дайындау мен қабылдауға әкелді. Ұзындық пен салмақтың өлшемдерінің платиналық протатиптері - метр мен ... ... ... айқын басымдықтарына қарамастан, метрлік жүйе қиындықпен енгізілді, отандық метрологияға көп еңбек сіңірген Д.И. Менделеевтің өзі оны патшалық ... ... ... ... ... енгізе алмады. 1899 жылдан бастап ол ескіресейлік және британдық (дюймдік) жүйелер ... ... ... ... ... ... ... тежеді, сыртқы экономикалық және ғылыми байланыстарды қиындатты.
Декрет РСФСР Халық Комиссарларының ... 1918 жылы ... ... ... ... ... дамуындағы нормативтік сатының басталуын білдірді. Осы сәттен бастап метрология облысындағы маңызды, одан кейін маңызы төменірек бекітулер нормативтік ... ... мен ... ... жаңа өлшемдер және жаңа өлшем бірліктері, ең алдымен, фундаментальді және қолданбалы метрологияны жетілдіру қажет бола бастады. 1960жылдың қазанында өлшемдер мен ... ... ХІ Бас ... СИ ... ... ... ... 1983 жылы метрдің жаңа анықтамасы қабылданды: бұл вакуумде 1/299792458 секунд бөлігінде жарықтың ... ... ... Енді ... ... ... метр ... тәуелді. 1988 жылы халықаралық деңгейде электр бірліктер мен ... ... ... жаңа ... ал 1989 жылы жаңа ... тәжірибелік темпертуралық шкала МТШ-90 қабылданған болатын.
Фундаментальді және қолданбалы метрологияның ... ... ... ... құрылуы жүзеге асты. /7,45/
Заңнамалық метрология - бұл ... ... және ... ... біртүрлілігін қамтамасыз етуге бағыттылған, өзіне өзара байланысты және өзара ... ... ... ... мен ... кешенін қосатын метрологияның бөлімі. Заңнамалық метрология тәжірибеге Мемлекеттік метрологиялық қызмет, мемлекеттік басқару органдарының және ... ... ... ... арқылы енгізілетін заңдар мен заңнамалық ережелер арқылы метрологиялық қызметті мемлекеттік реттеу құралы қызметін атқарады. ... ... ... ... ... ... мен бекіту, олардың тексерісі мен калибровкасы, өлшеу құралдырының сертификациясы, өлшеу құралдарына мемелекеттік бақылау мен ... ... ... мен ... метрологияның нормалары сәйкес халықаралық ұйымдардың құжаттары мен ұсынымдарымен біріктірілген. Бұл ... және ... ... ... жағдай туғызады және халықаралық метрологиялық бірлескен қызметтегі өзара түсіністікке әсер етеді.
Метрологиялық қамтамасыз ету
Метрология метрологиялық қамтамасыз етудің ғылыми негізі болып ... ... ету - бұл ... талап етілетін дәлдігі мен біртұтастығына қол жеткізу үшін қажетті ғылыми және ұйымдастырушылық негіздерді, техникалық құралдарды, ... мен ... ... мен ... қамтамасыз етудің ұйымдастырушылық негізі мемлекеттік метрологиялыққызметтен және кәсіпорындардың метрологиялық қызметтерінен ... ... ... болып табылады.
Метрологиялық қамтамасыз етудің техникалық негізі болып табылатын жүйелер:
физикалық шамалар бірліктерінің ... ... ... шамалар бірліктерінің көлемдерін үлгілі СИ көмегімен және басқа да ... ... ... ... СИ-ге жіберу;
өлшемдердің жұмыс құралдарының өндірісі мен айналымға ... үшін ... ... ... міндетті мемлекеттік сынақтары мен метрологиялық аттестациясы;
өлшеу құралдарының міндетті мемлекеттік және ведомствалық тексерілуі;
заттар мен материалдардың ... мен ... ... үлгілері;
физикалық константтар және заттар мен материалдардың қасиеттері туралы стандартты анықтамалық мәліметтер.
Метрологиялық қамтамасыз етудің нормативті-құқықтық негізі - ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жүйесінің нормативтік құжаттары болып табылады.
Метрологиялық қамтамасыз етудің негізгі мақсаттары болып табылады:
өнімнің ... ... ... ... және ... ... қолдану деңгейін көтеру;
бөлшектерді, байланыс түйіндерінің және агрегаттардың өзара алмастырушылығын қамтамасыз ету, өндірісті ... және ... ... үшін ... ... ... және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың, тәжірибелер мен сынақтардың тиімділігін арттыру;
есепке алудың шынайылығын қамтамасыз ету және ... ... және ... ... ... тиімділігін жоғарлату;
транспортты жүргізуді автоматизациялау деңгейін және оның қозғалысының қауіпсіздігін жоғарлату;
байланыстың жоғары сапасын және сенімділігін қамтамасыз ету;
тұтынушыны қорғау.
Өндірістің қазіргі даму ... ... ... ету, ... ... процестерін жетілдіруді қамтамасыз етуге бағытталған таза қолданбалыдан тиімді технологиялық процестерді құрудың, автоматтандырылған өндірістерді енгізудің, дайын өнімнің сенімді бағалануы мен бақылануының ... ... ... ... ... ... қызмет Қазақстан Республикасының Мемлекеттік стандартпен басқарылады. Оның құрамына стандарттар мен стандарттық үлгілердің мемлекеттік ақпараттық орталығы, ... ... ... ... ... ... ... экономиканың дамуы стандартизация, метрология, сертификация облыстарындағы біртұтас ғылыми-техникалық саясатта анықталады.
Барлық өлшемдердің, яғни экономиканың дамуының деңгейі физикалық ... ... ... базасының дамуымен анықталады. Эталондық база, сонымен қатар, стандартизация және ... ... ... етуінің негізі болып табылады.
Сондықтан қабылданған мемлекеттік бағдарламалармен дәл өлшемдерді, жинақталған ғылыми-техникалық потенциалды нығайту мен мақтауды метрологиялық қамтамасыз ету мақсатымен физикалық ... ... ... ... ... әрі қарай дамуы алдын-ала қарастырылады. Эталондық база - бұл мемлекеттік бірінші ретті, екінші ретті және ... ... ... қатар физикалық шамалардың бірліктерінің көлемін сақтау, қайта өндіру және жіберудің жоғары дәлдігі мемлекет үшін шығыс бекітулердің жиынтығы.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... тұр: ... деңгейін жоғарлату, ұлттық өлшем жүйесін жетілдіру, физикалық шамалардың бірліктерінің көлемін жіберудің бірегей ... ... ... ... ... қамтамасыз ету өлшемдердің талап етілетін дәлдіктегі нәтижелерін алу және ... ... ... ... шаралар кешені ретінде сипатталуы мүмкін. Осы, шығарылатын өнім сапасының метрологиялық қамтамасыз етілу тәжірибесі үшін ... ... ... ... ... сынақтар, бақылау кезінде бағалауға жататын материалдар, бұйымдар, процестер ... ... ... ... ... және ... ... дәлдігінің (шынайылығының) көрсеткіштерінің, осы қорытындылар арналған есептің оптималды ... ... ... ... ұсыну формаларының номенклатурасын және сандық мәндерін таңдау;
* алдыңғы екі ... ... ... ... ... ... ... конструкторлық және технологиялық құжаттаманың метрологиялық сараптамасы;
* өлшеу, сынақ және бақылау ... ... ... мен ... МИ ... және ... аттестациясы;
* өлшеу, сынақ және бақылау процестерін сәйкес техникалық құралдармен қамтамасыз ету;
* ... ... ... ... ... жағдайда ұстап тұру;
* өлшеу, сынақ және бақылау процестерін орындау, олардың нәтижелерін өңдеу (қажет ... ... ... сынақ және бақылау нәтижелерін алу мен қолдануға байланысты персоналды ... және ... ... ... қамтамасыз ету бойынша көрсетілген шаралар кешенін өлшеу ақпараттарын өңдеумен, оны алу процестерін нормативтік және жабдықпен қамтамасыз етумен ... ... ... ... мен кәсіпорындардың органдары мен қызметтері жүзеге асырады.
Метрологиялық қамтамасыз етудің нормативтік негізі
Өлшемдердің бірлігін қамтамасыз етуші Мемлекеттік Стандарт жүйесі (ӨМС) - бұл ... ... ... ... және ... ... ... олардың қызмет органдарының қызметтерін бекітетін стандарттар жүйесі.
Өлшеу техникасының дамуы, өлшеу құралдарының да, және оларды қолдану жағдайларының да күрделенуі, қосалқы өлшемдерді кең ... тез ... ... ... ... техникалық өлшемдер, сонымен қатар, өлшеу кезіндегі қателіктерді бағалау аясындағы метрологиялық қызметтің кеңейтілу қажеттілігінің ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі өлшемдердің бірлігіне қол жеткізу болып табылады.
Бұл метрологиялық қамтамасыз етудің нормативтік ... ... ... мен нормативтік құжаттарда бекітілген нормалар мен ережелерді сақтауды талап етеді.
Өлшемдердің бірлігін қамтамасыз етуші Мемлекеттік ... ... ... ... ... арналған: өлшемдердің бірлігін қамтамасыз ету үшін бірдей терминдер мен белгіліеулерді, барлық жұмыстарды ... ... ... ... ... ... ... құралдары мен әдістерін, физикалық өлшемдердің мемлекеттік эталондарын жасау мен ... ... ... мен ... ... ... бақылау жүргізу.
Өлшемдердің бірлігін қамтамасыз етуші Мемлекеттік жүйесінің нормативті базасы КСРО кезінде 1800 құжаттардан тұрған, соның ішінде 545 ГОСТ, 1100-ға жуық ... ... ... ... 119 ... ... және 60 ... мен ережелер.
Өлшемдер аясындағы негізгі базалық стандарт ГОСТ 8.417-81 болып табылады.
Бірліктерді көрсету эталондар арқылы жүзеге асырылады.
Базалық стандарт болып эталондардың ... мен ... ... ережелерін бекітетін 8.057-80 стандарты саналады.
Басқа стандарттардың бірқатарымен эталондардың жасалу тәртібі, олардағы қателіктерді сипаттау әдістері бекітіледі.
Бірліктердің өлшемдерін эталондардан өлшем құралдарына бару алты ... ... ... ... ГОСТ 8.061-80 ... ... ... - Мемлекеттік эталонмен басқарылатын және берілген физикалық өлшемнің барлық өлшеу құралдарын қамтитын, мемлекетте қолданылатын; ведомстволық - ... ... ... ... қатардағы үлгілі құралмен басқарылатын; жергілікті - үлгілік құралдармен басқарылатын және ... бір ... ... ... ... ... өлшем құралдарына арналған.
Базалық стандарттар тобымен өлшем құралдарының метрологиялық сипаттарын нормалау тәртібі бекітілген: ГОСТ 8.009-84, ГОСТ 8.401-80 және ... ... ... мен ... ... СТ ҚР 2.18-2003 базалық стандартында бекітілген. Өлшем құралдарының бір түрлілігі мемлекеттік сынақтар, метрологиялық тексерістер ... - ция) ... ... ... ... етіледі.
Нарықтық экономикаға өту жағдайында Қазақстан Республикасында өлшемдердің бірлігін қамтамасыз етудің ұлттық жүйесінің өзіндік базасы, өзара байланысқан ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстанның метрологиялық қызметінің әлемдік қоғамдастыққа кіруіне қажетті шарттарды жасау мен ... үшін ... жылы ... ... Заңы ... Бұл Заң Қазақстан Республикасындағы өлшемдердің бірлігін қамтамасыз етудің құқықтық және ұйымдастырушылық негіздерін бекітеді, мемлекеттік органдар, заңды және жеке ... ... ... ... аясына қатысты қарым-қатынасты реттейді және Қазақстан Республикасының экономикасы мен ... ... мен ... ... дәл емес ... ... қорғайды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
* Стандартизация, метрология, сертификация және сапа менеджментінің негіздері. Оқу құралы.
* Есенбаева Г. А., ... К. С. ... ... ... ... С.Н. және т.б. ... басқару: Оқу құралы. -
* ҚР заңы.
* ҚР ... ... 2005ж.
* ... ...

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өлшеу бірлігін қамтамасыз ету21 бет
GPS құрылғылары және геодезиялық аспаптар мен жабдықтар51 бет
Бір ретті жаңама өлшемдер нәтижелерін өңдеу27 бет
Бірінші ретті эталондар7 бет
Геодезиялық аспаптардың метрологиялық сипаттамасы, стандарттары44 бет
Дәрілерді сынауды метрологиялық қамтамасыз ету51 бет
Жылуэнергетикадағы Метрология, стандарттау және сапаны басқару11 бет
Заңнамалық метрологияның халықаралық ұйымы3 бет
Кәсіпорынды метрологиялық қамтамасыз ету жағдайын талдау тәртібі6 бет
Метрология басы, құрылғылардың класстары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь