М.Мақатаев шығармашылығы

1. Өмірбаяны
2. Хронология
3. Поэзиядағы алғашқы қадамдары
4. Шығармаларыменаудармалары
4.1. Поэмалары
4.2. Өлеңүзіндісі
4.3. Ақынныңзатыөлгенмен, атыөлмейді
5. Пайдаланған әдебиеттер
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (1931-1976, шын аты Мұхаммедқали) – қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала алмаса да өзінен кейінгілер үшін мәртебесі биік ақиық ақын.
Ол 1931 ж. 9-шы ақпандаАлматы облысы, қазіргі Райымбек (бұрынғы Нарынқол) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Ақынның туған күні жөнінде екі түрлі ақпарат бар. Алайда, құжаттар бойынша ақынның туған күні ақпанның 9-нда тойланады. Екінші ақпарат: ақынның анасы Нағиман апа былай деген: «Мұқағалиым 1931 жылы наурыз айының 8-інде дүниеге келген болатын. Жаңылысуым мүмкін емес. Себебі балам мынау фәнидің есігін ашқаннан біраз уақыт кейін Наурыз тойы болады, наурыз көже жасаймыз деп күтіп отырғанбыз.» Мұқағали Мақатаев атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты Оразақын Асқар ақынның екінші туған күніне байланысты мынадай сөз айтады: «Ал құжат бойынша Мұқағали 9 ақпанда дүниеге келген. Бұл куәлікті ақын ес білген кезде сол кездегі сайлау науқанына байланысты өзі жаздырып алған екен». Азан шақырып қойылған аты - Мұхаммедқали.[2] Әкесі қарапайым шаруашы:колхозда сушы, шалғышы болып істеген. Мұқағали үйдің тұңғышы болған, оның артынан бір қыз және үш ұл туған. Ақынның қарындасы мен алғашқы інісі ерте көз жұмған. Соңғыларының есімдері - Тоқтарбай мен Көрпеш. Қазақ дәстүрі бойынша үйдің алғашқы баласы ата-әжесінен тәрбие алуы тиіс, сондықтан Мұқағали әжесі Тиынның қолында өсіп, анасын жеңгесіндей қабылдайды. Балалық шағы соғыспен қатар өткендіктен, ақын тағдырдың ащы дәмін ерте татады("Неңді сенің аңсаймын,бала шағым?"). Мұқағалидің әкесі 1941ж Калиниград майданында қаза табады.
1. «Алаш айнасы» республикалық қоғамдық-саяси күнделікті газет.
2. Жоғарыға көтеріліңіз Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”.
3. Жоғарыға көтеріліңіз Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.
4. «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналы ,2000 жыл № 6
5. «Егеменді Қазақстан» газеті ,9 ақпан, 2001 жыл.
        
        Мазмұны 
1. Өмірбаяны
2. Хронология
3. Поэзиядағы алғашқы қадамдары
4. Шығармалары мен аудармалары
4.1. Поэмалары
4.2. Өлең үзіндісі
4.3. Ақынның заты ... аты ... ... ... ... Мақатаев (1931-1976, шын аты Мұхаммедқали) - қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала ... да ... ... үшін ... биік ... ақын.
Ол 1931 ж. 9-шы ақпанда Алматы облысы, қазіргі Райымбек ... ... ... ... ... ... ... Ақынның туған күні жөнінде екі түрлі ақпарат бар. ... ... ... ақынның туған күні ақпанның 9-нда тойланады. Екінші ... ... ... ... апа былай деген: Мұқағали Мақатаев атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты ... ... ... ... ... ... байланысты мынадай сөз айтады: . Азан шақырып қойылған аты - Мұхаммедқали.[2] ... ... ... ... ... болып істеген. Мұқағали үйдің тұңғышы болған, оның артынан бір қыз және үш ұл туған. Ақынның қарындасы мен ... ... ерте көз ... ... ... - ... мен Көрпеш. Қазақ дәстүрі бойынша үйдің алғашқы баласы ата-әжесінен ... алуы ... ... ... әжесі Тиынның қолында өсіп, анасын жеңгесіндей қабылдайды. Балалық шағы ... ... ... ақын ... ащы ... ерте ... ... аңсаймын,бала шағым?"). Мұқағалидің әкесі 1941ж Калиниград майданында қаза табады.
Хронология
1948 - 49 ... ... ... ... - ... тастап, Шибұт ауылында ауылдық кеңестің хатшысы;
1949 - ... жары ... отау ... - "Советтік шекара" газеті ақынның "Қырман басында", "Қойшы бала - Әкітай" деген өлеңдірін жариялады;
1950 - ... Шет ... ... ... тілі ... оқуға түсіп, көп ұзамай тұрмыстық жағдайына байланысты оқуын тастайды;
1954 - ... ... ... орыс тілі ... болып тағайындалады, осы жылы ақынның үш өлеңі "Әдебиет және искусство" ... ... - ... радионың диктор қызметін атқарады;
1960-62 - "Советтік шекара" ... ... ... - ... және ... ... ... істейді;
Ол 1962 жылы Алматыға қоныс аударып, әдеби ортаға етене араласа бастайды. Алматы Шет тілдері институтының неміс тілі, Қазақ мемлекеттік университетінің ... ... оқып және ... М. ... ... әлем ... институтында білім алады.
Мұнан соң (қазіргі ) газетінің (1962-1963 жж.), (қазіргі ) ... жж.), ... жж.) ... ... ... Жазушылар одағында (1972-1973 жж.) қызмет атқарады. Мұқағали Алматыдағы қазақ әдебиеті мен өнерінің ... ... ... ... аз ғана ... ... ... дара үнін, суреткерлік қайталанбас дарынын танытып, өнімді еңбектене білді. (1964), (1966), , (1970), (1973), (1975) атты жыр ... ... ... ... ... Мұқағали поэзиясының қайнар көзі, шабыт тұғыры туған елі, өскен жері, Отан тағдыры, замана тынысы, замандастарының арман аңсары. Осының ... ... жас ... тән ... ... ... таңдайынан төгілгендей поэтикалық мінсіз үйлесіммен, әр жүрекпен тіл табысар сыршыл да шыншыл сезіммен, нағыз ... ғана тән ... ... бедерлеп, өлмес өнер деңгейінде туындатып отырған.
Поэзиядағы алғашқы қадамдары
Ақынның тұңғыш өлеңдері "Қырман ... ... бала -- ... ... ... ... ... жарияланды (1949). "Інімнің ойы", "Шебер" өлеңдері "Жастық жыры" атты жинаққа енді (1951). ... ... ... ... ... ... де жігерлілеу, оттылау жас жеткіншек жеткенде, мақтанбасқа бола ма?!" деген еді ("Қазақ әдебиеті", 18.3.1960).
Шығармалары мен аудармалары
Мұқағали Мақатаевтың суреті ... ... ... 2006 ... ... ... бе?", "Дариға жүрек" (1972 ж.), "Аққулар ұйықтағанда", "Шуағым менің" (1975 ж.), "Соғады жүрек", "Шолпан", "Жырлайды жүрек", "Өмір-өзен", "Өмір-дастан" және т.б. жыр ... ... "Қош, ... (1988 ж.) атты ... ... да бар. ... өлеңдеріне ән жазылды. Өзін аудармашылық қырынан да сынап көрген Мұқағали Дантенің "Құдіретті комедиясының" "Тамұқ" деген бөлімін (1971 ж.), ... ... (1970 ж.), Уолт ... өлеңдерін (1969 ж.) қазақ тіліне аударды.
Ақынның көзі тірісінде 3 ... ... ... "Шөп ... (1969); ... ... (1970); ... "Құдіретті комедиясының" "Тамұқ" бөлімі (1971)], 8 жыр жинағы ["Ильич" (1964), "Армысыңдар, достар" (1966), "Қарлығашым, келдің бе?" (1968), "Мавр" (1970), ... (1972), ... ... (1974), ... ... (1975), "Өмірдастан" (1976)] жарық көрді. У.Уитмен, У.Шекспир, ... ... ... ... ... Е.Евтушенко, Ф.Моргуннің бірнеше өлеңдерін аударды. Ю.А. Александров, М.М. Курганцев тәржімалаған ақын өлеңдері "Зов души" деген ... орыс ... ... ... ... "Ақ ... әні", "Ару-ана", "Мавр", "Аққулар ұйықтағанда", "Қырандастар, қош болыңдар", "Чили-шуағым менің", "Шекарада", "Большевиктер", ... ... ... ... хат", ... ... ... айтам", "Райымбек! Райымбек!", "Қашқын", "Жер үстінен репортаж", "Моцарт. Жан азасы" атты поэма-толғаулары бар. 650-ден астам лирикалық өлеңдерінде адам ... ... ... пен ... ... ... ... туған жер турасында терең толғаған. Ақын өмірінің соңғы кезеңінде ... ... Жан ... ... пәлсапалық мазмұны, психологиялық тіні өзгеше туынды. "Табыт үні", "Халық үні", "Жесірлер үні", "Бесік жыры" аталатын 4 ... ... ... бөлімінде бірде табыт, бірде жесір-Ана, бірде Жер-Бесік атынан Өмір мен өлім туралы философиялық пайымдаулар айтылған. Ақын ... ... ... тиек ете ... өмір ... өз жанының оптимистік рухын, әрбір адамның жан түкпіріндегі арман-әнін жеткізеді. Ақын қай тақырыпта жазса да жалған сезім, жылтырақ ... әуес ... ол ... "Мен ... ... Сыры бір ... мұңдасамын. Көгендеп жыр қосағын, Келмейді жыр жасағым" немесе "Тіпті де мен емес-ті "Мен" ... ... ... ұғу үшін, Өзімді зерттегенді жөн көремін" дейді. Мұқағали шығармашылығының тіні "өзін-өзі" зерттеуден тұрады. ... ... ... ... Мен -- өзін-өзі іздеген, өмір мен өлім, адам мен қоғам, ғаламнан үйлесімділік іздеп шарқ ұрған, толассыз ... ... Мен. ... ... ... тереңдік, адамның психологиялық жан күйзелісін суреттеу, медитация басым. "Өмірдастан" атты топтамалы толғауында жесір жеңге (Дариға) образы ... ... ... ... мен ... ... адалдық, ар-намыс, рух пен нәпсі арасындағы толассыз күрес психол. шиеленіс арқылы шебер жеткізілген. Мұқағалидің шеберлігі өзі өмірден көрген-білгенін ... ... ... ... ... ... діні турасында "Я, Жаратушы Аллам", "Сатқан емен", "Дін-ғылымның анасы", "Я, Алла", "Бүкіл ... ... хат", ... қайдан жаралған", "Жүрек арызы", "Күн батты, міне, кеш ... "Не ... осы, ... т.б. ... ... ... ... сатпайтын дінімді мен", "Мұхаммедтің үмбеті-мұсылманмын", "Сайтанның да, күнәсіз періштенің, Бал мен уын талғамай неге ішкенмін. Періштенің ... ... ... ... да келіспедім" секілді жыр жолдарында адам табиғатына сай тартыс, пенденің жан тылсымындағы ... ... ... ... Ол әсіресе тауды, қазақ ауылын көп жырлайды ("Тауда өстім", "Тау бір аңыз", т.б.). "Өлмесін деп ... ғой ... ... Мен ... күрсініп тау жылаған". Ол қазақ өлеңін мазмұн, пішін ... ... ... қара ... құдіретім, онда бір сұмдық сыр бар естілмеген" дейді ақын. ... ... ... ол өлеңге интонация, инверсия, мазмұн тұрғысынан жаңалық енгізді. Мұқағалидің поэзиясы ұлттық характерімен, мінезімен ерекшеленеді: "Су сұрасам, сүт берген, айран ... ... ... ... ... Ақын ... ерекше кие деп қарап, Музаға табынған: "О, Муза, маған алыс сөреңді бер, ұайыптан кел де, мені демеп жібер". Мұқағали адам ... ... ... ... оның ... ... ... ("Жапырақ жүрек-жас қайың"). Ол "Нағыз ақын алдымен ойшыл, философ болуы қажет. Поэзияда философ болу өзін қоршаған әлемді ұғыну, әр ... ... ... ... ... ... ... инженері болып қалу" дегенді ұстанды (Күнделік, 10.2.1976). Ақынның шеберлігі өмірден өзін, ... ... көре ... "Бүкіл менің жазғаным -- бар-жоғы бір ғана бүтін поэма. Адамның өмірі мен ... ... мен ... туралы поэма" дейді ақын. Мұқағалидің адамзат ғұмыры мен әлем ... жыр ... ... ... әдебиетіне қомақты мұра боп енді. Мұқағали поэзия жанрында ғана емес, ... ... сын ... да ... ... ... "Қош, ... жинағына (1988) әр жылдары жазылған "Құлпытас", "Марусяның тауы", "Өзгермепті", "Әже", әңгімелері, "Қос қарлығаш", "Жыл құстары" повестері мен "Қош, махаббат" пьесасы, ... сыни ... ... "Рух және ... , ... найзағайы", "1969 жылғы қазақ поэзиясы" атты әдеби сын еңбектерінде О.Сүлейменов, М.Әлімбаев, Қ.Мырзалиев, Ж.Нәжімеденов, С.Мәуленов, т.б. шығармаларына талдау жасап, өнер, поэзия ... ой ... ... -- ... ... өлең өру мен жыр сомдаудағы қазақ халқының ұлттық мектептері мен ... ... қана ... оны ... ... ... қазақтың өлең-сөзін жаңа заңғарларға көтерген, жаңа кеңістіктерге алып шыққан жиырмасыншы ғасырдың санаулы ... ... ... өз ... ... өлең ... ... кезде алып жырдың жаратылысын, жаңа қыры мен сипатын танығандай күй кешесіз... Ақын өзінің қысқа ғұмырында өзіне-өзі сенген. Ары таза, жаны ... ... ... рухы ... ... мен ... ... сол сенімінің жемісі. Ақын жаңа ғасыр қақпасын ентікпей, еркін ашып, жаңа мыңжылдық айдынына шығып отыр.
Ақынның заты өлгенмен, аты ... ... ... ... Негізгі жыр жинақтарын көзінің тірісінде жарыққа шығарды ("Мавр", "Дариға-жүрек", "Аққулар ұйықтағанда", "Шуағым менің"). Дүниеден өтер алдын "Реквием" атты ... ... ... ... т.б. ... аударылған. Ақынның әдеби мұрасын зерттеуде 3 кандидаттық диссертация қорғалып К.Сейтова "Мұқағалидың ақындық ... (1991), ... ... ... шеберлігі" (1993), тіл білімінде З.Қазанбаева "М. Мақатаев лирикасының грамматикалық ерекшеліктері"(1999)], шығармашылығы ... 700-ге ... ... ... ... ... поэма, өлең, т.б.) жазылған. Мұқағали қайтыс болғаннан кейін ҚР Жазушылар одағы Мұқағалидің атындағы әдеби сыйлық тағайындады (1985), оған ҚР ... ... (1999), ... ... ... ... 60 ... мерейтойы қарсаңында ақынның туған жерінде мұражайы ашылды. Алматыда ақын ... ... көше және сол көше ... ... ... ескерткіш бар. Мұқағали өлеңдеріне Н.Тілендиев, Д.Рақышев, Ш.Қалдаяқов, І.Жақанов, А.Алтынбек Қоразбайұлы Қоразбаев, Т.Рахимов, М.Рүстемов, Т.Мұхамеджанов, Ә.Тінәлиев, Б.Оралұлы, Т.Досымов, т.б. сазгерлер ән ... 1985 жылы ... ... ... ... үздік әдеби шығарма авторларына М. Мақатаев атындағы сыйлық тағайындалды. Ал 2008 жылы ... ... жаңа ... ... жылы Мұқағалидың атты кітабы Мемлекеттік сыйлыққа ие болды (Абай атындағы Мемлекеттік сыйлық). 2011 жылы Мұқағали Мақатаевтың 80 жылдығы түрлі ... ... ... Осы ... орай ... ... ... деген Асқаров Алимжан өлең арнаған.
Пайдаланған әдебиеттер
1. республикалық қоғамдық-саяси күнделікті газет.
2. Жоғарыға көтеріліңіз ... ... ... - ... ... ... Тоғысбаев Б. Сужикова А. - Алматы. "Алматыкітап баспасы".
3. ... ... ... ... ... ... -- Алматы: ЖШС, 2010 жыл.
4. ... ,2000 жыл № 6
5. ... ,9 ... 2001 ... ... ... және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ №4
Тақырыбы: М.Мақатаев шығармашылығы.
Орындаған : ... Е. ... : ... ... қ. 2015 ж.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұқағали Мақатаев шығармашылығындағы дінмен үндестік және Аллаһты тану84 бет
Мұқағали Мақатаев поэзиясындағы отаншылдық рух31 бет
Мұқағали Мақатаев – ғасыр ақыны8 бет
А С. Макаренко шығармалары негізінде оқушыларды тәрбиелеудің теориялық негіздері41 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала)14 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала). Ғ.Қараштың ізденіс жылдары15 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала). Ғ.Қараштың ізденіс жылдары жайлы мәлімет45 бет
Жүніс Сахиевтің «Жасампаздық қиырында» шығармасы тілінің лексика−фразеологиялық ерекшеліктері62 бет
Этнопедагогика: лекция мәтіндері мен семинар сабақтарының жоспарлары110 бет
Өнімдер өндірісі298 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь