Карталардың класификациялары

Кіріспе
.Карта туралы жалпы түсінік
.Карталардың жіктелуі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Жер бетін зерттеуде адамзат баласы әрқашан үлкен назарын аударған. Территорияны зерттеу кезінде картасыз жұмыс өтпейді. Картаны тіпті ең жақсы жасалған территория сипаттамасы да ауыстыра алмайды. Картасыз қала құрылыстарын, жолдарды, каналдарды жобалау, елдің шаруашылық дамуын жүргізе алмаймыз. Картографиялық оқытуынсыз жаңа жерлерді және табиғи байлықтарды игеруге, табиғатты қорғау және ресурстарды рационалды қолдану, ғарышты және Әлемдік мұхитты игеруге болмайтынын айтуымыз жөн. Карта біздің өмірімізге етене енді: біз карталарды күнделікті газеттерде, журналдарда, телебағдарламаларда, мысалы ауа райын сипаттағанда, спорттық шараларда, халықаралық жағдайларда да көреміз. Электронды және цифрлық карталар, атластар, топографиялық пландар, картографиялық анимациялар, және т.б. геологтар, экологтар, геоморфологтар және т.б көптеген мамандар өз салаларында белсенді қолданады. Ал оқыту үрдісінде карталар көптеген маңызға ие: - карта географияда ең алдымен көрнекілік құралы ретінде қолдануда; - кеңістіктегі құбылыстардың орналасуын нақты бейнелеуде; - карта шартты белгілердің тек орналасуын ғана емес, сонымен қатар суреттердің сипаттамасын, олардың жағдайын ғана емес, қоз,алысы, дамуы мен өзгерісін бейнелеуде үлкен маңызға ие; - карта географияны оқыту үрдісінде маңызды психолого- педагогикалық рөл атқарады, яғни білімдерін реттеуде, білімді меңгеруде және есте сақтауда жеңілдетеді.
1. К.А. Салищев. Картоведение: уч. 3-е изд. М.: Изд-во МГУ, 1990 – 400 с.
2. Л.А. Вахромеева. Картография. М.: Недра, 1981.
3. К.А. Салищев. Картография: Учеб. для географических спе- циальностей ун-тов. – М.: Высш. шк., 1982. – 272 с.
4. Берлянт A.M. Картография: Учебник для вузов. – М.: Аспект Пресс, 2002. – 336 с.
5. Комиссарова Т.С. Картография с основами топографии. Учеб. для студентов высш. пед. учеб. заведений, обучающихся по географическим и естественно-научным спец. / Т.С. Комиссарова. – М.: Просвещение, 2001. – 181 с.
6. Лабораторный практикум по картографии с основами топографии [Электронный ресурс]: учеб. пособие для студ. вузов гегр. спец. / Курдин С.И. – Минск: Экоперспктива, 2003. – 208 с.
7. Топография с основами геодезии: Учеб. для студентов геог- рафических спец. ун-тов / А.П. Божок, К.И. Дрич, СА. Евти-феев и др. / Под ред. А.С. Харченко и А.П. Божок. – М.: Высш. шк., 1986. – 304 с.
8. Южанинов B.C. Картография с основами топографии. Учеб. пособие. – М: Высш. шк., 2001. – 302 с.
9. Левицкий И.Ю., Евглевская Я.В. Решение задач по географическим картам. – М.: Просвещение, 1996. – 159 с.
10. Берлянт A.M. Образ пространства: Карта и информация. – М.: Мысль, 1986. – 240 с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ.
СӨЖ
Тақырыбы: Карталардың класификациялары
Орындаған: Хуантай А.Ж
Тексерген:Аубакирова ... 2015 ... ... жалпы түсінік
-Карталардың жіктелуі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Жер бетін зерттеуде адамзат баласы әрқашан үлкен ... ... ... ... ... ... жұмыс өтпейді. Картаны тіпті ең жақсы жасалған территория сипаттамасы да ауыстыра алмайды. Картасыз қала құрылыстарын, жолдарды, каналдарды жобалау, ... ... ... ... ... ... ... жаңа жерлерді және табиғи байлықтарды игеруге, табиғатты қорғау және ресурстарды рационалды қолдану, ғарышты және Әлемдік мұхитты игеруге болмайтынын ... жөн. ... ... өмірімізге етене енді: біз карталарды күнделікті газеттерде, журналдарда, телебағдарламаларда, мысалы ауа ... ... ... ... ... ... да көреміз. Электронды және цифрлық карталар, атластар, топографиялық пландар, картографиялық анимациялар, және т.б. геологтар, ... ... және т.б ... мамандар өз салаларында белсенді қолданады. Ал оқыту үрдісінде карталар көптеген маңызға ие: - ... ... ең ... ... ... ... қолдануда; - кеңістіктегі құбылыстардың орналасуын нақты бейнелеуде; - карта шартты ... тек ... ғана ... ... ... суреттердің сипаттамасын, олардың жағдайын ғана емес, қоз,алысы, дамуы мен өзгерісін ... ... ... ие; - ... ... ... ... маңызды психолого- педагогикалық рөл атқарады, яғни білімдерін реттеуде, білімді меңгеруде және есте сақтауда жеңілдетеді.
Карта (немісше Karte - ... ... chartes - ... ... ... ... - Жер ... аспанның немесе оның бөліктерінің картографиялық проекцияларды пайдалана отырып, шартты ... ... ... ... ... (үлгісі). Картадан өзен арнасының, топырақ жамылғысының, жыралардың өзгеруін, батпақтанудың, елді мекендер мен жолдардың сипатын, т.б. анықтауға ... ... ... ... ... ... мен ... саралық және сандық сипаттарын анықтайды. Картаның өндіріс пеншаруашылықта, ғылым мен елдің қорғанысында маңызы зор. Сонымен бірге іздестіру жүргізуде, жоспарлауда, әр ... ... ... ... ... ... -- Жер шарының бетін немесе оның бөліктерін белгілі бір ... ... ... кішірейтіп және жинақтап бейнелеу. Қолданылу мақсатына қарай керекті мәліметтер көрсетіледі.
Карта: ... ... ... ... жеке ... т.б.)
мазмұнына (жалпы геогр. және тақырыптық, т.б.)
масштабына (ірі масштабты - 1:200 000 және одан ірі, орта ... 1:200 ... 1:1000 000-ға ... және кіші масштабты - 1:1000 000-нан кіші), т.б. белгілеріне қарай бөледі. Географиялық Картаны жасаудың ерекше ... заңы ... Оны ... ... деп ... Картаның көмегімен жер бетіндегі объектілердің орны, пландағы мөлшері және пішіні туралы дәл деректер алуға болады. Картографиялық белгілерді картаның ерекше тілі ... ... ... ... ... құбылыстарды іріктеудің және қорытындылаудың, яғни картогр. генерализациялаудың зор маңызы бар. Географиялық Карта планетамыздың және оның бөліктері - ... мен ... ... ... ... ... ... халқы, экономикасы, мәдениеті мен тарихи дамуы туралы жаңа деректерді алуда, таратуда, сақтауда аса бағалы құрал болып табылады.
Географиялық Карта -- Жер ... ... ... ... ... шартты белгілермен бейнеленуі.[[1]]Бұлайша көрсетілген Географиялық Карта Жердің географилялық ... ... және ... ... ... ... әр ... жағдайдағы байланыстардың бір-бірімен ұштасуы мен олардың қандай мақсатқа ... ... осы ... ... алынғанын көрсетеді. Географиялық Карта Жердің геогр. қабығының кеңістіктегі ерекше модельдік бейнесі ретінде көруге болады. Картаны аумақты қамтуына (дүниежүз., ... жеке ... т.б.), ... ... ... және ... т.б.), ... (ірі масштабты -- 1:200 000 және одан ірі, орта масштабты -- 1:200 ... 1:1000 000-ға ... және кіші ... -- 1:1000 ... ... т.б. ... қарай бөледі. Географиялық Картаны жасаудың ерекше матем. заңы болады. Оны картогр. проекция деп атайды. Картаның көмегімен жер бетіндегі объектілердің ... ... ... және ... ... дәл ... алуға болады. Картогр. белгілерді картаның ерекше тілі ретінде пайдаланады. Географиялық Картада көрсетілген құбылыстарды іріктеудің және қорытындылаудың, яғни картогр. ... зор ... бар. ... ... ... -- ... толықтығында, дәлдігінде, пайдаланылған деректердің жаңалығында, сонымен қатар, Географиялық Картаны жасаудың негізіне алынған ғылыми принциптер мен идеяларда. Географиялық Карта планетамыздың және оның ... -- ... мен ... ... ... ... ... байлықтары, халқы, экономикасы, мәдениеті мен тарихи дамуы туралы жаңа деректерді алуда, таратуда, сақтауда аса ... ... ... табылады.
* Бірінші, картографиялық проекциялардың көмегімен карта жасау жер бетіндегі объектілердің орны, пландағы ... және ... ... дәл ... ... мүмкіндік береді.
* Екінші, картографиялық белгілерді картаның ерекше тілі ретінде пайдалану:
а) жер бетінің бір бөлігін, немесе оны түгел қамту үшін ... ... ... алуға мүмкіндік береді және картада алынған масштабта кішірейтіп көрсетуге келмейтін, ал өзінің маңызы жағынан қалдырып кетуге болмайтын объектілерді көрсетуге жағдай ... ... жер ... ... яғни ... бір ... ойлы-қырлы екендігін кескіндеуді жеңілдетеді;
б) Географиялық картада заттардың сыртқы бейнесімен ... ... ішкі ... де ... ... картасында судың физико-химиялық қасиеттерін, ағыстарды т.б.) көрсету оңайға түседі;
в) адамның сезім мүшелері қабылдай ... ... ... ... ... күшінің аномалиясы т.б.) таралуын, тікелей көруге қиын байланыстар мен қатынастарды ... көзі мен оны ... ... ... ... ... көрсетуге болады;
г) жеке объектілердің ұсақ-түйек жақтарын алып тастап, ... ... және ең ... ... ... мекендерді халқының саны мен әкімшілік маңызы жағынан сипаттау) көрсетуді ... яғни ... ... ... ... береді.
* Үшіншіден, географиялық картада көрсетілетін құбылыстарды іріктеудің және ... яғни ... ... зор маңызы бар. Географиялық карта адамның тіршілік әрекетінің барлық саласында пайдаланылады. Ол - жол көрсеткіш, өнеркәсіп, энергетика, транспорт ... ... ... және ... ... ... іске асырудың негізі. Ауыл шаруашылығын жерге орналастыру, мелиорация және барлық жер қорын есепке алып, оны ... ... ... ... ... білім беруде, дүние туралы білімді таратуда, жалпы мәдениетті көрсетуде өте маңызды көрнекі құрал. Территорияныңкартографиялық жағынан ... ... іс үшін де ... Соц. ... ... жалық шаруашылығын көптеген міндеттерін - географиялық жағдайларды дұрыс бағалау, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, ... ... және ... ... ... ... ... күштерді дұрыс орналастыру, экономикалық аудандарды комплексті дамыту т.б. - ... ... өте ... ... керек етеді. Географиялық карта ғылыми-зерттеу құралы болып табылады. Мысалы, геологиялық карта белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... заңдылығын анықтауға мүмкіндік береді. Ол - құбылыстардың кеңістегі өзара байланысы мен дамуын зерттеуде және болжауда да аса ... ... ... ... ... мен ... қарай картографиялық кескіндеу бірқатар географиялық элементтерден тұрады. Мысалы, бір жердің толық қартасының (тиопографиялық картасының) мазмұнына; жер ... ... ... елді ... жол ... ... ... мемлекеттік және әкімшілікшекаралары, орталықтары және кейбір өнеркәсіп, ауыл шаруашылық, мәдени объектілері кіреді.Географиялық картаның жиегі мен бос ... ... ... мен ... ... ... картографиялық белгілер және олардың түсіндірмелері; карта бойынша қашықтықты, бұрыштарды, объектілердің ауданын, жеке нүктелердің ... ... т.б. ... ... графиктер; картаның жасалған кезін, пайдаланған материалдарын т.б. көрсететін деректер; кейде көрсетілген объектілерді түсіндіріп, толықтыратын диаграммалар, таблицалар мен ... де ... ... ... ... көп қолданылатыны - жер беті мен ондағы объктілер көрсетілетін жалпы географиялық карталар. Ал ... ... деп ... лар ... ... ... мазмұнына кіретін белгілі бір элементті (мысалы, жер бедерін) өте толық және ... ... ... ... ... ... жоқ ... (белгілі бір жердің геологиялық құрылысын, климат жағдайын т.б.) көрсетеді.
Саяси карта
--------------------------------------------------------------------------------
Тақырыптық карталар
Тақырыптық карталардың негізгі екі түрі ... а) ... ... ... яғни ... ... ә) ... құбылыстардың карталары, яғни әлеуметтік-экономикалық (экономика, халық, мәдениет,саяси-әкімшілік, тарихи) карталар.
Тақырыптық ... ... ... ... ... ... ... т.б.) айыра білу қажет. Арнаулы карталар жалпы географиялық ... және ... ... климаттық, топырақ, экономикалық т.б. карталарда болуы мүмкін. Бұл карталардың кейбірінің өзіне тән өзгешелігі болғандықтан, олар тақырыптық карталардың ерекше бір тобы - ... ... деп ... Оларға теңіз навигациясына, ұшуға, жобалауға т.б. арналған карталар жатады. Географиялық карта көбіне территориялық белгілері (кеңістікті ... ... ... Мысалы, дүние жүзінің, мұхиттар мен теңіздердің, құрлықтардың, олардың ірі бөліктерінің, мемлекеттердің, облыстардың, аудандардың карталары.
Географиялық карта ... ... ... да әр ... ... Мысалы, кейбір климаттық карталар бір ғана метеорологиялық элементті ... ... т.б.), енді ... ... элементті (ауа қысымы мен желді) көрсетеді, немесе климатты ... ... Бір ғана ... арнаған карталарды жеке немесе салалық (температура картасы) деп, ал құбылыстың толық ... ... ... ... ... ... ... деп атайды. Көптеген карталарда бірнеше құбылыс және олардың арасындағы өзара байланыс қатар көрсетіледі. Бұл - көп ... ... ... ... ... ... ... барлық метеорологиялық негізгі элементтерді көрсететін синоптикалық карталар).
Климаттық ... ... ... ... ... жағынан бірдей бола бермейді. Кейбір карталарда жинақтап қорытылмаған немесе әлі аз жинақталған ... ... бір ... метеорологиялық элементтердің мәні) берілсе, басқа бір карталарда әбден жинақталған көрсеткіштер (көп ... ... ... ... ... орташа, жылдық орташа температулар) қамтылады.
Халықты сондай-ақ табиғаттың, экономиканың, мәденитеттің кейбір элементтерін, олардың қасиеттерін немесе ерекшеліктерін ажыратып көрсететін карталар анализдік ... деп ... ... көрсеткішті қосып, пайдалану негізінде құбылыстарды тұтас алып сипаттайтын синтездік ... ... ... ... ... ... ... карталарда климаттық аймақтар бірнеше көрсеткіштің жиынтығы (температура, жауын-шашын т.б.) бойынша көрсетіледі, бірақ олардың нақтылы көрсеткіштері берілмейді. Синтездік карталарда ... жеке ... ... ... болады. Тәжірибеде нақтылы және жалпылама көрсеткіштер, анализдік және синтездік сипаттамалар берілген карталар болады. Мысалы, жалпы экономикалық ... ... ... үшін картографиялаудың анализдік, ал ауыл шаруашылық үшін синтездік ... ... ... құндылығы - олардың толықтығына, дәлділігінде, пайдаланылған деректердің жаңалығында, сонымен қатар географиялық карта жасаудың негізіне алынған ... ... мен ... Ал бұл ... мен идеялар жаңа не ескі, дұрыс не бұрыс болуы мүмкін.
Географиялық карта планетамыздың және оның жеке бөліктері - ... мен ... ... ... ... табиғат байлықтары, халқы, экономикасы, мәденитеі және тарихи дамуы туралы жаңа деректерді алуда, таратуда, сақтауда аса бағалы құрал ... ... ... ... ... - шартты белгілермен, барлық сызықтарын белгілі бір мөлшерде ... есе ... ... ... ... қағаз бетінде дәлме-дәл әрі жан- 16 жакты бейнелеу. Топографиялық картада арнаулы ... ... ... барлық бөлшектерінің (бедері мен заттардың) орналасуы мен өзара байланысы көрсетіледі. Топографиялық ... ... мен ... дәрежедегі штабтар ұрысты дайындау, ұйымдастыру, әр түрлі міндеттерді орындау барысында, ... ... мен өз ... ... ... ... мен ... бұйрықтар туралы мәліметтер бейнеленген құжат ретінде кеңінен қолданады. Карта бойынша ... ... ... ... ... ... ... бұрышты, алаңдарды, биіктікті, кеңістікті анықтауға байланысты міндеттер орындалады, ұрыстағы нысаналар мен ... ... т.б. ұрыс ... ... ... ... жалпы мемлекеттің, елдің қорғаныс қажеттілігін қамтамасыз ету үшін де, ... ... үшін де ... ... ... орындалатын міндеттердің сан алуандығы әр түрлі масштабтағы карталардың болуын керек етеді.
Қорытынды
Қорытындылай келсек географиялық карта адамның тіршілік ... ... ... ... Ол - жол ... ... ... транспорт құрылыстарын барлау-іздеу, жобалау және инженерлік жобаны ... іске ... ... Ауыл ... ... ... ... және барлық жер қорын есепке алып, оны тиімді пайдалану ісіне ... ... ... ... дүние туралы білімді таратуда, жалпы мәдениетті көрсетуде өте маңызды көрнекі құралы. Территорияның картографиялық жағынан зерттелуі әскери іс үшін де ... ... ... ... жалық шаруашылығын көптеген міндеттерін - географиялық жағдайларды дұрыс бағалау, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, қалпына келтіру және ... ... ... ... ... ... ... орналастыру, экономикалық аудандарды комплексті дамыту т.б. - географиялық картаның өте сапалы болуын керек етеді. Географиялық карта ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір жердің геология құрылысын көрсетумен қатар, қазбалардың таралу заңдылығын анықтауға мүмкіндік береді. Ол - құбылыстардың ... ... ... мен ... ... және ... да аса ... құрал.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. К.А. Салищев. Картоведение: уч. 3-е изд. М.: Изд-во МГУ, 1990 - 400 ... Л.А. ... ... М.: ... 1981.
3. К.А. ... ... ... для географических спе- циальностей ун-тов. - М.: Высш. шк., 1982. - 272 ... ... A.M. ... ... для ... - М.: Аспект Пресс, 2002. - 336 с.
5. Комиссарова Т.С. ... с ... ... ... для ... ... пед. ... заведений, обучающихся по географическим и естественно-научным спец. / Т.С. Комиссарова. - М.: Просвещение, 2001. - 181 с.
6. ... ... по ... с ... ... ... ... учеб. пособие для студ. вузов гегр. спец. / Курдин С.И. - Минск: Экоперспктива, 2003. - 208 ... ... с ... ... Учеб. для студентов геог- рафических спец. ун-тов / А.П. ... К.И. ... СА. ... и др. / Под ред. А.С. ... и А.П. ... - М.: ... шк., 1986. - 304 ... Южанинов B.C. Картография с основами топографии. Учеб. пособие. - М: ... шк., 2001. - 302 ... ... И.Ю., ... Я.В. ... задач по географическим картам. - М.: Просвещение, 1996. - 159 с.
10. ... A.M. ... ... ... и ... - М.: ... 1986. - 240 с.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банкттік карталардың жұмыс істеу қауіпсіздігі13 бет
Карталардың ерекшеліктері15 бет
Алматы облысының ауыл шаруашылық картасын құрастыру35 бет
Геодезия және оның міндеттері24 бет
Геодезия, жер мәселелері (сұрақ пен жауап түрінде)326 бет
Картадағы нүктелердің координаттарын анықтау16 бет
Математикалық фокустар14 бет
Морфометриялық карталарды құрастыру принципі16 бет
Мс және амс мәліметтері бойынша, ауа температурасына салыстыру31 бет
Топография қарталар көмегімен шешілетін мәселер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь