Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі

1. Дәрумендерге анықтама және адам ағзасы үшін биологиялық мәні.
2. Дәрумендердің жіктелуі.
3. Дәрумендердің тамақтың құрамында болуы және дәрумендерді шамадан тыс қолдану.
Дәрумендер(витаминдер) дегеніміз – азық-түлік өнімімдерінде, жем-шөпте шағын мөлшерде ғана кездесетін, ал адам мен жануар организмінде бірқалыпты тіршілік үшін өте қажет төменгі молекулалы органикалық заттар. Астық құрамында дәрумендер аз мөлшерде кездескенімен, олардың ағзаға тигізетін әсері өте үлкен. Қазіргі кезде көпшілік адамдардың ерте көктемде-ақ әл-қуаты кеміп, тез шаршап-шалдығып, ағзаның әлсіреуінің ең басты себебінің бірі – адам ағзасына қажет дәрумендердің детіспеуі екендігі дәлелденіп отыр. Дәрумендердің адам ағзасы үшін биологиялық мәні өте зор. Олар ағзадағы зат алмасу процестерін жақсартады, ағзаның әртүрлі жұқпалы ауруларға қарсы күресу қабілетін күшейтеді және адамның жұмыс істеу қабілетін жақсартады. Сонымен қатар әрбір дәруменнің ағзада ерекше орындайтын өз міндеті бар. Азық-түлікте, жем-шөпте ұзақ уақыт бойы дәрумендер болмаса, ағзаның дәруменді сіңіру қабілеті бұзылып, ауру пайда болады. Ондай ауруды авитаминоз деп атайды. Авитаминоз ауруларын дәрумендерді көбірек беру арқылы емдейді. Авитаминоз ауруларының белгісі айқын білінеді, сондықтан оның диагнозын қойып, анықтау онша қиын емес.
Кез келген дәруменді (әсіресе А және Д дәруменін) ағзаға қалыптан тыс көп беру гиповитаминоз ауруына ұшыратады. Дәруменді бірден көп мөлшерде қабылдау да ағзаға да кері әсер етеді, яғни уландырады.
Жүргізілген ғылыми жұмыстардың қорытындыларына қарағанда, ой жұмысымен шұғылданатын адамдардың ағзасы қара жұмыспен айналысатын адамдармен салыстырғанда дәрумендеерді көп қажет етеді екен. Сол себепті көктемде дәрумендері мол тағамдарды жиірек пайдаланған жөн. Басқа тағамдарға қарағанда сүтте жеткілікті мөлшерде көптеген дәрумендер бар және олар ағзаның тұрақты да негізгі қайнар көзі ретінде ерекше орын алады. Барлық дәрумендер ағзаға комплексті әсер етіп, бірін – бірі толықтырады. Олар ағзада жетіспесе зат алмасу бұзылып, денсаулықтың нашарлауына әкеп соғады.
Тағам биотехнологиясы; Мақажанова.Х.Х., Лесова.Ж.Т., Надирова.С.А., - Алматы: «Дәуір», 2012. – 30-43беттер.
Биохимиялық химия; Сейітов.З., - Алматы: «Қайнар» , 1992. – 50-84беттер.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... ... ... жетіспеушілігі. Дәрумендердің жіктелуі.
Орындаған: Нұрбекова.М.Н
Группа: БТ-407
Тексерген: Қабденова А.Т.
Семей - 2015
Жоспар:
* Дәрумендерге анықтама және адам ағзасы үшін биологиялық мәні.
* ... ... ... ... ... болуы және дәрумендерді шамадан тыс қолдану.
Дәрумендер(витаминдер) дегеніміз - азық-түлік өнімімдерінде, жем-шөпте шағын ... ғана ... ал адам мен ... ... ... тіршілік үшін өте қажет төменгі молекулалы органикалық заттар. Астық құрамында дәрумендер аз мөлшерде кездескенімен, олардың ... ... ... өте үлкен. Қазіргі кезде көпшілік адамдардың ерте көктемде-ақ әл-қуаты кеміп, тез шаршап-шалдығып, ағзаның әлсіреуінің ең басты себебінің бірі - адам ... ... ... детіспеуі екендігі дәлелденіп отыр. Дәрумендердің адам ағзасы үшін биологиялық мәні өте зор. Олар ағзадағы зат алмасу процестерін жақсартады, ағзаның әртүрлі ... ... ... ... қабілетін күшейтеді және адамның жұмыс істеу қабілетін жақсартады. Сонымен қатар әрбір ... ... ... ... өз ... бар. ... ... ұзақ уақыт бойы дәрумендер болмаса, ағзаның дәруменді сіңіру қабілеті бұзылып, ауру пайда болады. Ондай ауруды авитаминоз деп атайды. Авитаминоз ... ... ... беру арқылы емдейді. Авитаминоз ауруларының белгісі айқын білінеді, сондықтан оның диагнозын ... ... онша қиын ... ... ... ... ... А және Д дәруменін) ағзаға қалыптан тыс көп беру гиповитаминоз ауруына ұшыратады. Дәруменді бірден көп мөлшерде қабылдау да ағзаға да кері әсер ... яғни ... ... ... ... ... қарағанда, ой жұмысымен шұғылданатын адамдардың ағзасы қара жұмыспен айналысатын ... ... ... көп ... ... ... Сол себепті көктемде дәрумендері мол тағамдарды жиірек пайдаланған жөн. Басқа тағамдарға қарағанда сүтте ... ... ... ... бар және олар ... ... да ... қайнар көзі ретінде ерекше орын алады. Барлық ... ... ... әсер ... ... - бірі толықтырады. Олар ағзада жетіспесе зат алмасу бұзылып, денсаулықтың нашарлауына әкеп соғады.
Негізгі қоректік заттармен (белоктар, майлар, ... ... ... салыстырғанда ағза дәрумендерді тым аз мөлшерде қажет етеді. Ересек адамның тәулігіне пайдаланатын әртүрлі ... ... ... ... ... ...
Дәрумендерді зерттеуде ең алғаш орыс оқымыстысы Н.И.Лунин ... Ол ... рет ... ... ... ... әсер ... заттарға көңіл аударды. XIX ғасырдың аяғына дейін жануарлар тіршілік ету үшін көмірсулар, майлар, белоктар, минералды заттар судың ... ... ... ... қалыптасын келді. Бірақ Н.И.Луниннің жасаған тәжірибесі ол ... ... ... ... ... көрсетілген заттардың қосапсымен тышқандарды қоректендірген. Бірақ тәжірибе тышқандардың тіршілік етуі үшін бұл қоспадағы заттардан басқа бір заттың ... ... ... пен ... ... кеңінен таралып, жиі кездесетін әрі өмірімізде көп пайдаланылатын - су мен майларда еритін дәрумендер топтары. Витамин жетіспеушілік, ... - ... ... тағамда витаминдердің жетіспеуінен, олардың бойға сіңуінің бұзылуынан не витамин синтезделуінің тежелуінен туатын аурулар. Егер адам ... ... аз, ... ... ... ... ... тамақтанса, ағзаға, негізінен көмірсулар (қант, тағыда басқа) ғана түсіп, ақуыз бен ... аз ... ал ... пен ... мүлдем болмаса витамин жетіспеушілік дамиды. Сондай-ақ азық-түлік дұрыс сақталмаса немесе олардан сапасыз тағам дайындалса, азық-түлік құрамындағы ... ... ... құрамында никотин қышқылы (РР витамині) аз дәнді дақылдармен ғана қоректену пеллагра ауруына, ал қауызы алынған ... және өте ... ... ұнынан жасалған нанмен ғана тамақтану бери-бери сырқатына әкелуі мүмкін. Тағамда ... ... ... адам ... әлсіретеді. Мұндай жағдайды гиповитаминоз деп атайды. Оған ауа райының қолайсыз жағдайы, ауасы лас жерде ұзақ уақыт жұмыс істеу, ... ... ... ... ... ... басқа аурулар себеп болады. Витамин жетіспеушілік болғанда ағзада зат алмасу процесі бұзылып, оның жұқпалы ауруларға ... тұру ... ... ... ... көңіл-күйі күйзеліске ұшырағанда, ауа-райының құбылмалы кезеңдерінде, әйелдердің жүктілігі не сәбиін емізуі,тағыда басқа жағдайларда ағзада витамин жетіспеушілік ... ... ... ... ... ... витаминдер қабылдап, көкөніс пен жемістерді көбірек пайдалану қажет. Витамин жетіспеушілік және ... ... да ... Мал ... көбінесе көктемде ауырады. Витамин жетіспеушіліктен аналық мал қысыр қалады, төл нашар өседі.
Суда еритін витаминдерге С, РР және В ... ... ... ... ... ... А, D, Е, К ... жатады.
Суда еритін витаминдер:
С витамині (аскорбин қышқылы) - ағзаның жұқпалы ауруларға қарсы тұра алу әрекетін арттырады. Сүйекке және тіске ... ... ... С ... ... ... кезінде зиянды заттардың түзілуін тежейді. Ол қарсы ... ... ... ... ... ... ... қабырғасының бүлінуіне де кедергі жасайды. С витамині жетіспеген жағдайда ағза тез шаршайды, сілемейлі қабықшалар қабынады, қызылиек қанталайды. Бұл ... ұзақ ... ... адам ... құрқұлақ (цинга) ауруына шалдығады. Адам ағзасы С витаминін түзбейтіндіктен, тамақпен бірге қабылдануы керек. С ... ... қыс пен ... айларында көбірек қажет. Жаңа піскен көкөністер, жемістер және тұздалған орамжапырақ құрамында көбірек кездеседі. Әсіресе итмұрынның, қарақаттың құрамында мол ... ... ... тәуліктік мөлшері 60-100 мг.
В1 витаминi (тиамин ) - ағзада дұрыс зат алмасуы үшін ... ... аса ... ... ... ... сезіліп, ас қорыту процесі бұзылады, бери-бери немесе полиневрит ауруына шалдығады. Организм тиаминге зәру ... ... ... ... ... ауруға шалдығуы мүмкін. В1 витаминіне әсіресе сыра ашытқысы, келтірілген және тығы зд ... ... ... ... бай. Ал ... азықтардың ішінде, әсіресе жармалар (көбіне қара құмық және сұлы ... ... ұн ... ... нан ... жөн. Дене және ой ... көп шұғылданғанда және суықта ұзақ болғанда ағза В1 ... көп ... ...
В2 ... ( ... - ... да витаминдер сияқты ағзаның бірқалыпты өсуіне қажетті, ол биологиялық тотығу процестеріне қатысады. Жарақаттардың тез жазылуына мүмкіндік ... ... ... көру ... сақтайды. Бұл витамин жетіспеген жағдайда ерін құрғап, кезереді, ұшық шығады, денеге түскен жарақат баяу ... ... ... ... ... бірі - ұсақ қан ... ... соған байланысты қан айналымы да нашарлай түседі. Балалар тағамының құрамында рибофлавин аз болса, олардың бойының өсуі мен ... ... баяу ... Нан ... ... ... сүт пен сүт тағамдарында көбірек болады. Витамин ыстыққа төзімді, ... ... ... тез бұзылады.
В6 витаминi (пиридоксин) - ақуыздардың құрамдас бөлігі болып ... амин ... ... на ... В6 ... ... жас балалардың бойының өсуін тежеп, қан аздығы мен сезіміне тез қозғыштығын тудырады, ал екіқабат ... ... қара дақ ... болады. В6 витамині мал етінде, балықта, сүтте, ірі қара ... ... ... және ... ... өнімдеріне бар. Әдеттегідей дұрыс тамақтанып жүрген жағдайда бұл витамин ағзада жеткілікті болады. В6 витаминін молырақ қажетсіну ағзаның ... ... ... және бала ... ... жиірек байқалуы мүмкін.
В12 витамині (цианкобаламин) - қанның пайда болу процесіне қатысады. Бұл витамин жетіспеген ... ... қан азаю ... ... ... анемия ауруына ұшырайды, мұндай ауру салдарынан қанда жетілмеген және тұрақсыз көптеген эритроциттер пайда болады,тэритроциттердің жалпы саны ... Нерв ... ... ... түседі. Бауырда, бүйректе, балық тағамдарында (әсіресе балықтың бауыры мен уылдырығында) көбірек болады. Еттің, сүт пен ... ... сары ... ... В12 ... ... ... витаминi (кальций пангаматы). Химиялық табиғаты мен әсер ету күші әлі жеткілікті зерттелмеген. Емдік мақсатта атеросклероз, қан ... ... ... ... және басқа да сырқаттарға пайдаланылады. Бауырда, ашытқыда, жұмыртқада, сүтте кездеседі.
Р витаминi (биофлавоноидтер) -- Оның ... ... ... ... ... ... ... қан тамырларының беріктігін арттырып, қызметін қалыпқа түсіріп ... ... ... тобы. Қан капиллярларының қатаюы, морт сынғыш болуы, олардың қабырғасынан қан шығуы , тері астына қан ... қан ... ... ... ... ... беруі - осылардың бәрі флавоноидтар жетіспеушілігінен. Бұл С ... ... ... ... Р ... ... (әсіресе көк шайдың) құрамында, сондай-ақ итмұрын, лимон, құрма, қара ... ... ... және ... ... өте ... ... (ниацин) . Табиғатта ең таралған суеріткіш топтары никотинді қышқыл және никотинамид деген атпен ... ... ... ... ... қан ... ... жэұмысын жақсартады, жара мен терең жаралардың жазылуына әсер етеді.РР дәрумені жетіспеген жағдайда көңіл-күйдің болмауы,еріннің құрғақтығы мен бозарыңқылығы,іш өту және бұлшық ет ... ... ... ... ... ауруына шалдығады. Бұл кезде адамның терісі, ауыз қуысының кілегейлі қабаты, глоссит ... ... ... ... мен жаз кезінде теріде қызғылт тез өсетін дақ ... ... тері ... да кір қызыл-қоңыр түске боялады,қабыршықтанады. Жүгерінің және күрішті кебегінде, ірі тартылған ұнда, ашытқыда, картопта, етте, балықта кездеседі.
Фолий қышқылы (фолацин) - қан ... ... ... ... Фолаттық коферменттер клетка ядросындағы нуклеопротеидтер синтезіне және қанның пайда ... ... ... ... ... ... құрамында болады, сонымен бірге помидор, алма, картопта, бауыр, бүйрек, ашытқыда бар.
Пантотен қышқылы - зат алмасуының маңызды реакцияларына қатысады. Мал өнімдерінен және ... ... ... ... ... бар. ... және ... сирек кездеседі. Бұл витаминнің тәулік ішінде адам ағзасына қажет мөлшері күнделікті тамақ құрамында жеткілікті болуға ... Осы ... бай ... - ... уылдырығында, бауырда, ашытқыда.
Майда еритін витаминдер:
А витамині (ретинол) - ағзаның өсуіне, дамуына әсер етіп, түрлі ... ... тұра алу ... ... Іңірде, түнде көруді жақсартады. А витамині шаштың, тырнақтың өсуі мен ... ... ... әсер ... Ол ... тері ... жарылып, түсі күңгірттенеді. Май бездерінің құрамы өзгереді, көздің ... ... ... Адам ... түнде нашар көреді. Бұл ауруды ақшам соқыр (куриная слепота) деп атайды. А витамині бауырда, сүтте, жұмыртканың сарысында көп болады. ... ... сары ... ... ... ... асқабақта кездеседі. А витаминінің ағзаға қажет тәуліктік мөлшері 2,5-10,5 мг.
D витамині (кальциферол) - адамның терісінде күннің ультракүлгін ... ... ... Ол ... мен фосфордың ішектен бөлінуін жылдамдатып, сүйек ұлпасының мықтылығына әсер етеді. Адам ағзасы D витаминін тағамның құрамынан да ... Жас ... D ... ... ... ауру мешел (рахит) деп аталады. Мешел ауруына шалдыққан балалардың қаңқасы дұрыс ... Аяқ ... дене ... ... майысады, сүйек баяу дамиды, ұйқысы қашады. Жұқпалы аурулармен көп ауырады. Сондыктан жас сәбилердің мешел ауруына шалдықпауы үшін күн ... ... ... D ... балық майында, бауырында, уылдырығында, жұмыртқаның сарысында, жануарлардың бауырында, сүт ... мол. D ... ... ... ... 2,5 мг.
Е ... - бұлшық еттердің және жыныс бездерінің қызметін жақсартады. ... ... ... ... ұрпақсыздық дертіне шалдығады, бұлшық еттері әлсізденіп, қоректенуі бұзылады,бауыр некрозына ұшырайды. Ол өсімдік майының, жаңғақтық, бұршақ пен ... ... және ... ... көбірек болады. Сондай-ақ малдың бауырында, жұмыртқада, сүттің құрамында бар.
К ... ... - ... ұю ... қатысады. Бірақ оның өзі тікелей қан ұюы жүйесіне кірмейді. Өсімдіктердің ... ... ... ... ... саумалдық, түбірлі және жапырақты капуста, қалақай және т. б.), сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... өнімдердің ішінде бауырдан басқа да К витамин жоқ.
Витаминдердің көпшілігі ферменттердің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Организмде ... ... ... химиялық реакциялар, мысалы, ішкен тағамның, мал азығының ыдырап, ... ... ... байланысты. Тағамның құрамында витамин жеткіліксіз болса, адам әр түрлі ауруға шалдығады. Ал витаминді (әсіресе, А және D ... ... тыс көп ... ... улануына (гипервитаминоз) соқтырады. Ол көбінесе, жас балаларда жиі кездеседі.
Витаминнің мал үшін де ... зор. Мал ... ... ... ... ... ... төмендейді, олар жүдеп, әр түрлі ауруларға шалдығады. Мал азығында А, Д, Е, К витаминдері жеткілікті мөлшерде ... ... ... А ... жетіспеген жағдайда сиыр не бие көз ауруына шалдығады, сүті кемиді, сондай-ақ олар қысыр ... іш ... ... Малға қажетті витамин балауса шөпте, жоңышқада, сүрленген шөптерде, тағыда басқа болады. ... ... ... ... ... түрлі жағдайлармен жүдеген малға витамин концентраттарын, сәбіз, балық майы, тағыда басқа витамині мол азық беру керек. Мал азығындағы витамин ... ... үшін ... ... ... мен ... ... шығарылады.
Әр адам тәуліктік тағам түрлерін өзгерте отырып, құнарлы тамақтанудың мәні зор ... ... ... ... ... ... ... Лесова.Ж.Т., Надирова.С.А., - Алматы: , 2012. - 30-43беттер.
Биохимиялық химия; Сейітов.З., - ... , 1992. - ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәрумендердің классификациясы. Оларды анықтаудағы негізгі әдістер7 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы дәрумендер. дәрумендердің жетіспеушілігі.дәрумендердің жіктелуі8 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі9 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер.Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі8 бет
Дәрумендер5 бет
Дәрумендер және минералдық заттар2 бет
Майлар және олардың тамақтанудағы маңызы16 бет
Дәрумендер және олардың жіктелуі7 бет
Витаминдер(дәрумендер)6 бет
Созылмалы бүйрек жетіспеушілігі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь