Өндірістегі материалдар есебін жетілдіру және талдау

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1. Өндірістегі материалдар есебі.

1.1 Өндірістегі материалдар есебін ұйымдастыру және жетілдіру әдістері...
1.2 Тауарлы .материалдық қорларды бағалау түрлері және ХБЕС.да
есептелуі ерекшелігі мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3. Өнімнің өзіндік құнын калькулятциялау есептеу әдісі ... ... ... ... ... ... ..
1.4. Өндірістік материал қорлардың қоймадағы және бухгалтериядағы
есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.5. Өндірістегі материалдық қорларды түгендеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2. Кәсіпорын өндірістегі материалдар есебінің аудиті

2.1. Өндіріс материалдар аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2. Кәсіпорындағы аяқталмаған өндіріс аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2. Өндірістегі материалдар есебін талдау және жетілдіру.

3.1.Өндіріс материалдық қорлардың пайдалану тиімділігін талдау ... ... ... ..
3.2. Тауарлы . материалдық қорлар құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3. Тауарлы.материалдық қорлардың қалыптасу көздері ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қосымшалар.
Кіріспе.
Менің дипломдық жұмысым тақырыбы «Өндірістегі материалдар есебін жетілдіру және талдау» деп аталады. Бұл тақырыпты таңдаудағы себебім; шикізаттан дайын дейін өтетін процестердің бухгалтерлік есепте жүргізілуі және талдауы мен аудитін тереңірек зерттеуім нәтижесінде қызығушылық пайда болды. Қазіргі жағдайда шаруашылық жүргізуші субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты талдап, оны дұрыс жолға қоймайынша сонымен қоса сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес. Бүгінгі таңда экономиканың барлық саласындағы жеке немесе заңды кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары материалдар мен шикізаттарды үнемді жұмсауға, нарықтық бәсекеге сай өнім өндіруге және өнімнің сапасын жоғарылатып өзіндік құнын төмендетуге сонымен қоса айналаға зиян келтірмеуге тырысуы тиіс. Бухгалтерлік есеп қаржылық есептілік туралы 8-і №234-III ҚРЗ) заң қабылданды. Бұл заңда бухгалтерлік есептің ХБЕС-на сай жүргізілуін керектігі жазылған. Жаңа заңға көптеген өзгерту енгізіліп бухгалтерлік есептің дұрыс, әділ, дұрыс ұйымдастыру реті қарастырған. Кәсіпорынның ең маңызды пайда көзі бұл өнімді өндіру мен сату жағдайы болғандықтан аса зор роль атқарады.
Кез-келген кәсіпорынның тауарлы-материалдық қорларды, ақша қаражаттарды және басқа да ресурстарды заңсыз немесе тиімсіз жұмсауға жол бермеуіміз керек. Осы қателіктерді болдырмауға бухгалтерлік есептің маңызы зор, өйткені кәсіпорынның шығындары жоғарылап тауар бағасы артатын болса онда ол кез-келген адамға немесе мемлекетке әсер етуі мүмкін. Сол себептен бухгалтерлік есеп материалдың сақталуы, шығындар нормасының төмендеуі, материалдарды тиімді қолдануы туралы мәліметтерді жинақтайды. Өнім сапасы халықаралық талаптарға сай болуы немесе ИСО 9000: 2001 сапа сертификатына сай өнім шығару. Өндірістегі материалдар есебін дұрыс жүргізілуі кәсіпорынның таза табыс табу мүмкіндігіне осы тұстан басталғандықтан жауапкершілік, ұқыптылық, ізденпаздық және басқару қабілетін өте жоғары талап етеді.
Өндірістегі материалдар субъектісі айналымдық қорының негізгі бөлігі болып табылады. Оның құрамына шикізаттар мен материалдар, жартылай фабрикаттар, отын және аяқталмаған өндіріс, тауарлар кіреді. Тауарлы-материалдық қорлар есебінің жалпы принциптері бухгалтерлік есептің №:7 «Тауарлы-материалдық қорлар есебі» стандарты негізінде ұйымдастырылып, мұнда есептің негізгі бағыттары көрсетілген:
- Тауарлы-материалдық қорлар өзгерісі;
- Тауарлы-материалдық қорлардың өзіндік құны және бағалануы;
- Шығындардың есептелуі;
- Есеп берудегі айқындама.
Нарықтық экономика жағдайында материалдық қорлардың айналымдылығын жоғарылату маңызды және нақты көрсеткіші болып табылады. Негізінен кәсіпорындарда материалдардың үлес салмағы өнеркәсіптерде 70-75% құрайды, яғни табыс түсірудің қайнар көзі болып табылады. Менің негізгі мақсатым «Ақ-қаймақ»ЖШС-де жүретін тауарлы-материалдық қорлардың алатын орнын, оның ұйымдастырылу тиімділігін, оның дұрыс бағалануын анықтау қажет.
Дипломдық жұмысымдағы негізгі мақсатым төмендегі мәліметтерді қарастырып шығу:
- Тауалы-материалдық қорлардың бухгалтерлік есебі;
- Тауарлы-материалдық қорларды бағалау мен жіктеу;
- Қоймадағы материалдар есебінің ұйымдастырылуы;
Тауар мен қамтамасыз ету негізінде құрылды. 2000жылы 21-қаңтар айында «Ақ-қаймақ » жауапкершілігі шектеулі серіктестігі болып (№12421-1958-ЖШС) тіркелді.
Елбасының аграрлық саясатты дамыту бағдарламасы сәйкес ауыл шаруашылығының өнімдерін дамыту керектігі жолдауда басып айтылған балатын. Бухгалтерлік есептің кәсіпорын экономикасының жоғары өркендеуіне зор үлес қосады. Өйткені бухгалтер міндеті, жауапкершілігі, өнімнің бағасы мен сапасының жоғоры болуына үлкен үлес қосады.
        
        Өндірістегі материалдар есебін жетілдіру және талдау
Мазмұны
Кіріспе....................................................................
...................................................
1. Өндірістегі материалдар есебі.
1.1 Өндірістегі материалдар есебін ... және ... ... ... ... бағалау түрлері және ХБЕС-да
есептелуі ... ... ... ... ... калькулятциялау есептеу
әдісі..........................
1.4. ... ... ... ... және ... Өндірістегі материалдық қорларды
түгендеу............................................
2. Кәсіпорын өндірістегі материалдар есебінің аудиті
2.1. ... ... ... ... ... Өндірістегі материалдар есебін талдау және жетілдіру.
3.1.Өндіріс материалдық қорлардың ... ... ... - ... ... ... Тауарлы-материалдық ... ... ... ... тақырыбы «Өндірістегі материалдар есебін
жетілдіру және ... деп ... Бұл ... таңдаудағы себебім;
шикізаттан дайын дейін өтетін процестердің бухгалтерлік есепте жүргізілуі
және ... мен ... ... ... нәтижесінде қызығушылық пайда
болды. Қазіргі жағдайда ... ... ... ... ... нақты талдап, оны дұрыс жолға қоймайынша сонымен қоса
сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс ... ... ... мүмкін емес.
Бүгінгі таңда экономиканың ... ... жеке ... ... ... мен еңбек ұжымдары материалдар мен шикізаттарды
үнемді жұмсауға, нарықтық бәсекеге сай өнім өндіруге және ... ... ... ... төмендетуге сонымен қоса айналаға зиян
келтірмеуге ... ... ... есеп қаржылық есептілік туралы 8-і
№234-III ҚРЗ) заң ... Бұл ... ... ... ... ... керектігі жазылған. Жаңа заңға көптеген өзгерту енгізіліп
бухгалтерлік есептің ... ... ... ... реті ... ең ... пайда көзі бұл өнімді өндіру мен сату ... аса зор роль ... ... ... ... ақша
қаражаттарды және басқа да ресурстарды заңсыз немесе тиімсіз жұмсауға ... ... Осы ... болдырмауға бухгалтерлік есептің маңызы
зор, өйткені кәсіпорынның шығындары жоғарылап тауар ... ... ... ол ... ... ... ... әсер етуі мүмкін. Сол себептен
бухгалтерлік есеп материалдың сақталуы, шығындар нормасының төмендеуі,
материалдарды тиімді ... ... ... ... Өнім ... ... сай болуы немесе ИСО 9000: 2001 сапа ... өнім ... ... ... ... ... ... таза табыс табу мүмкіндігіне осы тұстан ... ... ... және ... қабілетін өте жоғары
талап етеді.
Өндірістегі материалдар субъектісі айналымдық қорының негізгі бөлігі
болып ... Оның ... ... мен ... ... отын және ... ... тауарлар кіреді. Тауарлы-
материалдық қорлар есебінің жалпы ... ... ... №:7
«Тауарлы-материалдық қорлар есебі» стандарты негізінде ұйымдастырылып,
мұнда есептің негізгі бағыттары көрсетілген:
- ... ... ... Тауарлы-материалдық қорлардың өзіндік құны және бағалануы;
- Шығындардың есептелуі;
- Есеп ... ... ... ... ... ... айналымдылығын
жоғарылату маңызды және нақты ... ... ... ... ... үлес ... ... 70-75% құрайды,
яғни табыс түсірудің қайнар көзі болып табылады. Менің негізгі ... ... ... ... ... орнын, оның
ұйымдастырылу тиімділігін, оның дұрыс бағалануын анықтау қажет.
Дипломдық ... ... ... төмендегі мәліметтерді қарастырып
шығу:
- Тауалы-материалдық қорлардың бухгалтерлік есебі;
- Тауарлы-материалдық қорларды бағалау мен ... ... ... ... ... мен ... ету ... құрылды. 2000жылы 21-қаңтар айында «Ақ-
қаймақ » жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ... бағдарламасы сәйкес ... ... ... ... ... ... ... балатын.
Бухгалтерлік есептің кәсіпорын экономикасының жоғары өркендеуіне зор ... ... ... ... ... өнімнің бағасы мен
сапасының жоғоры болуына үлкен үлес қосады.
1. Өндірістегі материалдар есебі есебі.
1.1 Өндірістік материалдар есебін ... және ... ... ... ... мен қатар материалдық қорлар еңбек
заттары ретінде қатысады. Еңбек құралдарынан айырмашылығы ... ... ... бір-ақ рет қатысадыжәне олардың құны өндірілетін өнімнің
материалдық негізін ... ... ... ... құнын құрайды.
Тауарлы-материалдық қорлар келесідей активтер түрінде болады:өндірісте
пайдалануға немесе жұмыстар мен қызметтерді орындауға арналған шикізаттар,
материалдар, ... ... ... ... және құрастырушы бұйымдар,
отын, ыдыс және ыдыстық материалдар, қосалқы бөлшектер және ... ... ... өндіріс; субъект ... ... ... ... ... тауарлар.
Тауарлы-материалдық қорларды есепке алудың алдында мынадай негізгі
міндеттер тұрады: қорларды ... дер ... және ... есепке алу,
сақтау орындарындағы жағдайын "қадағалау; қорлардың қозғалысы ... ... ... және дер ... ... көліктік-дайындау
шығындары мен дайындалған қорлардың өзіндік ... ... және ... ішкі ... ... мақсатында субъектіге қажет емес
материалдық қорларды сату.
Негізінен өндіріс барысында функционалдық ролі мен мақсаты бойынша барлық
материалдық қорлар ... және ... ... ... ... ... материалдық негізін құрайтын
материалдар болса, ал көмекші ... ... ... өзіндік
құнына кіргенімен негізгі материалдар сияқты оның заттай ... ... ... ЖШС ... балалар сут фабрикасының ... ... ол сут ... ... ... ... Сүт, ... Сүзбе, Айран т.б
Өндіріс процесінің жүргізілуі:
1. Қоймаға сүтті қабылдау
2. Сүттің майлылығын тексеру
3. Қоймадан сүттерді цехтарға ... ... ... ... немесе өңдеу
5. Лабораториялық тексеруден өткізу
6. Дайын өнімді қоймаға жөнелту
7. Қоймада тоңазытқыштарға ... ... ... ... ... өнімді босату
9. Тапсырыс бойынша клиеттерге жеткізу
«Ак-каймак» ЖШС Шымкент балалар сут фабрикасының өнімдерін ... ... ... ... етеді:
1. ИП «Орынбаев»
2. ИП«Құрбанбаев»
3. Сайрам ауданының тұрғындары
4. «Базар» АК өнімдері
жабдықтаушылар бізге өз өнімдерін жеке автокөліктері ... ... ... өнімімізге нарықта сұраныс жоғары болғандықтан
бізге басты сұраныс берушілер:
1. Облыстық онкологиялық аурухана.
2. Облыстық балалар аурухана.
3. Қалалық ... №74 ... ... ... ... ... ... жұқпалы аурулар емханасы ж\е т,б
облысымыздың, ауданымыздың, қаламыздың ауруханалары мен бала-бақша ... ... ... ... ... және де одан басқа сут ... ... шарт ... сата ... ... ... ... тапсырысы бойынша тендерге өз тауарымызды ұсыну арқылы
өткіземіз.
№ кесте 1
«Ақ-қаймак» ЖШС ... ... сут ... ... қалаларға,
аудандарға, ауылдық жерлерге жеткізу мен «Фарм-Трейд »ЖШС, «Экофарм»ЖШС,
«Шаян» ЖШС –рі мен ... ... ... ... ЖШС Шымкент балалар сут фабрикасының делдалдық сауда -саттық
жасайды. «Масло-Дел» ЖШС, ... ЖШС, « ... ... ... клиеттерге жеткізу.
Тауарлы-материалдық қорларды тиімді қолдану мәселелерін сүт өнімдерінің
майлылығын ... ... ... ... ... арзанырақ
материалдармен ауыстыру, өндіріс қалдықтарын анықтап тиімсіз шығындарды
максимальді түрінде жойып, ... ... ... ... ... ... ... есептің ұйымдастырылуының маңызы зор.
Бухгалтерлік есеп материалдардың ... ... ... ... ... ... ... жинақтайды.
Тауарлы-материалдық қорлар есебінің негізгі міндеттері:
- операциалардың құжаттарда уақытылы және ... ... ... мен босатылуы, дайындалуы бойынша шынайы
мәліметтер мен ... ... ... сақталу орындарында және барлық қозғалыс кезеңдерінде
сақталуын бақылау;
- қордың бекітілген нормасының сақталуын бақылау;
- қойма қорларының ... ... ... емес және ... ... ... олардың өткізілуін
бақылау;
- өндірісте материалдардың қолданылуын жүйелі бақылау;
- ... ... ... ... ... және ... ... дұрыс және уақытылы анықтау;
- көлік дайындау шығындарының өндірістің өзіндік құнына дұрыс аударылуын
бақылау;
- ... ... ... ... ... ... және дұрыс қалыптасуын бақылау.
Жабдықтау және қойма шаруашылығының, ... ... ... дұрыс
ұйымдастырылуы үшін әр қоймаға ... ... ... ... ... ... келісім- шарт түзіледі.
Қоймалар тура таразылармен, өлшеу приборларымен, ... ... ... ... ... ... ... жағдайда материалдарды
топтары бойынша жинақтау қажет, яғни ... ... ... ... қоймасы және тағы басқалары. Бұл техника қауіпсіздігін
сақтау және материал-дарды ... ... ... үшін ... ... ... талап етуге құқы бар ... ... ... ... ... базистік қоймалар-дан
цехтық қоймаларға немесе тіке жұмыс ... ... ... ... ... ... график бойынша ... ... және ... ... ... ... ... барысында материалдар үш топқа бөлінеді және әр түрлі қолданылады.
1. Толығымен тұтынылады-шикізат, материалдар.
2. Шикізаттан- дайын өнімге
3. Жеке дайындалатын ... ролі және ... ... ... процесінде барлық материалдар
негізгі және көмекші материалдарға бөлінеді.
Негізгі ... ... ... ... оның ... ... құрай
отырып енеді: мысалы, машина өндірісінде, мақта-мата ... ... ... ... ... ... өндіріліп жатқан өнімнің
құрамына кіреді, бірақ ... ... оның ... ... Олар ... ... ... өзгерту мақсатымен
қосылып отырады, мысалы, жиhаз дайындау барысындағы бояу, лак және ... ... ... және қолданылу әдістері бойынша материалдарды
келесі түрлерге бөлуге болады: шикізаттар мен материалдар өндіріліп ... ... ... ... ... деп ауыл ... өнімдерін (
жүн, мақта, бидай т.б )
Немесе өнеркәсіптің өндіру саласын атайды ... газ). ... ... ... ... өнімдерін айтамыз (металл, мата, тері).
Сатылып алынған жартылай фабрикаттар, орағыш бұйымдар, конструкциялар және
бөлшектер-бұл кәсіпорындарда әрі ... ... ... және дайындық
стадиясынан өткен материалдық құндылықтар. Қолданылу орны ... ... ... және ... ... ... ... Орағыш бұйымдар, конструкциялар шығарылып жатқан өнімді орау үшін
өндірістік кооперация ретінде сатып алынады, олар жинау шығындарын ... ЖШС ... ... сут ... ... - өндіріс циклінде қолданылатын әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... өндірілетін өнімге толығымен
аударады.
Бухгалтерлік ... №7 ... ... ... ... ... қорларға мыналар жатады:
- шикізат, материал, сатып алынатын жартылай фабрикаттар мен
құрамдас бұйымдар, ... мен ... ... ыдыс ... ... т.б.) және ыдыс материалдары, қосалқы болшектер,
өндірісте қолдануға ... ... мен ... арналған басқа да материалдық қорлар.
- Аяқталмаған өндіріс;
- ... ... ... ... ... дайын өнімдер,
тауарлар.
Материалдар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін ... есеп ... ... мен ... өте маңызды.
Материалдық қорлар былайша жіктеледі:
- негізгі материалдар – шығарылатын өнімге ... ... ... ... ... ... ... тері-аяқ-киім
тіккенде, ағаш жиһаз өндірісінде) құрайды;
- көмекші ... ... ... бір қасиеттер
даратады (мысалы, бояаулар, желімдер, лактар және т.б.)
Сонымен қатар ... ... ... ... (шоттардың
жоспарын қолдану нұсқаулығына сәйкес) мынандай ... ... 1310 ... мен ... ескі ... бойынша 201-208-
субъектіге тиісті өндірілетін өнімнің негізін ... ... ... ... ... компонент болып табылатын
негізгі материалдар (бұған құрлыс материалдары да ... ... өнім ... ... ... шаруашылық
қажеттіліктеріне, техникалық мақсаттарға, өндірістік
процестерге ... үшін ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдерінің нақты бары
мен қозғалысы есептеледі.
▪ 1312 «Отын» шоты ... ... ... ... ... арналған мұнай өнімдерінің
(мұнай, дизелдік отын, керосин, бензин және ... ... ... және ... ... қажетті қатты (көмір,
торф, отын және басқалар) және газ ... ... ... мен ... отын ... ... ... екінші рет
пайдаланатын қайталама материалдардың нақты бары сонымен ... ... ... ... 1313 ... және ... ... шотында ыдыстардың барлық
түрінің (ыдыс, қап, ... ... ... ... және т.б.)
(шаруашылық мүлкі ретінде пайдаланылатындардан басқасы), сондай-
ақ ыдысты дайындау мен жөндеуге ... ... ... ... жөндеу, қалақ, бөлшектер, темір құрсаулар және
т.б.) арналған материалдар мен тетіктер ... ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету
мақсатымен қосымша жабдықтауға арналаған ... ... 1314 ... ... ... ... ... жүргізуге
машиналар мен құрал ... ... ... ... ... ... іс-әрекетке
қажеттіліктеріне алынған немесе дайындалған ... ... және ... автомобиль шиналарының
нақты бары мен ... ... ... ... ... ... ... қозғалтқыштардың
түйіндердің, агрегеттардың субъектінің жөндеу шеберханаларында,
техникалық айырбас ... мен ... ... ... қозғалысы назарға алынады.
▪ 1315 «Басқада материалдар» шотында өндіріс қалдықтары (ағаш
кесінділері, қиындылар, ... және т.б.) ... ... ... есеппен шығарғанда қалған бөлшектер есепке
алынады.
▪ 1316 ... ... ... ... ... шоты басқа
жаққа өңдеуге берілген және олардан ... ... ... ... ... ... ескеріледі. Басқа
жақтағы субъектіге төленген материалдарды өңдеу бойынша
шығындар ... ... ... есептелетін шоттарды дебетіне
тікелей жатқызылады.
▪ 1317 «Құрылыс материалдары» шотын ... ... ... ... ... ... ... материалдарың құрылыс детальдарын жасау үшін, үйлер
мен ғимараттардың конструкциялары мен бөліктерін салу, ... ... ... ... мен ... сондай-ақ
құрылыс тіліктері үшін (жарылғыш заттар және т.б.) қажетті
туарлы-материалдық ... ... мен ... ескеріледі.
1.2 Тауарлы -материалдық қорларды бағалау түрлері және ... ... мен ...... ... ... 2 ... сәйкес қорлар екі
өлшемнің ең ... мен ... ... және ... таза ... бағалану
тиіс.
Қорлардың өзіндік құнына қорларды қазіргі тұрған жеріне дейін жеткізуге
кеткен шығындар мен өңдеуге, алуға жұмсалған ... ... ... ... 7 ... ... кеткен шығындарға сатып алу бағасы, шеттен әкелу бажы,
жабдықтаушы ұйымдар төлеген ... ... ... ... мен қорларды алуға тікелей байланысты басқада шығындар кіреді.
7БЕС 4 т. Сәйкес ТМҚ өткізудің таза құны ... ... ... ... алым ... тең ... сатуды ұйысдастыру мен жинақтап
құрастыру шығындары алынады.
Өндіріске босатылған материалдыар құнын анықтаған кезде «ТМҚ» 7 ... ... 2 ... ... ... ... қолданылуы мүмкін:
ЖШС «Ак-каймак» өздерінің ... ... ... құн ... ... ... ... өлшемді құн бойынша – есепті кезеңде қозғалыс болған
әрбір түрдің есепті ... ... ... ... ... да бірлік орташа құнын есептеулер
мен анықтауларлды қолдануға негізделген,
➢ ФИФО- есепті кезең ... ... ... ... ... ... кезеңді алғашқы сатып алудың өзіндік құны бойынша
материалдарды есептен шығаруды болжайды. Яғни ... ... ... падаланылмаған өзіндік құн анықталады.
➢ Ерекше теңестіру (идентификация), ... - ... ... бірі ... және ... ... тапсырыстарға
арналған таруалы –материалды қорлар бірлігінің өзіндікм құны
есептеледі ... ... ... ... ... ... өткізуге жалғасқан, материаладары пртиялық
есептеуді ұйымдастыру мүмкіндігі бар болса, қолданылады)
➢ НИФО- ... ... ... бағалары бойынша
материалдарды есептен шығаруды шамалайды. Бұл тәсілде материалды
босату бағасын түскен ... мен ... үшін ... ... ... ... толтыру бағасы тәсіліне ұқсас.
➢ Стандарттық баға- нормативті ... құн. ... ... ... ... ... бағаланады. Нақты баға
мен норативтінің арасындағы айырмашылық жеке шотта ... әр ... ... ... ... мен ... ;
| |ФИФО ... ... ... ... |
| | ... |теңестіру | |құн |
| ... ... ... ... |Нормативті |
|Кемшіліктер|өндірістік |және ... үшін ... |құн |
| ... ... |көп еңбек |әрбірі үшін |ағым-дағы |
| ... ... ... ... ... |
| ... |шынай |қажет етеді,|тапсырыстық ... |
| ... ... ... ... ... ... |қорлар ... ... ... ... |
| ... ... |көп күш ... |
| |і ... | ... ... ... |
| | | | ... ... емес |
| | | | ... | |
| | | | ... ... |
| | | | ... | |
| | | | ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... ... | |
| |ТМҚ шын ... ... ... ... ... ... |және |өндіріс-тік |есебін ... ... ... саны ... ... ... | |өте аз ... |шынай бағалау|өйткені |
| | ... ... ... ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | |қажеттілігі |
| | | | | |жоқ ... ... ... ... ... ... айырмашылығы
Қорлар кәсіпорынның едәуір маңызды активтерінің бірі және түсімдерінің
негізгі көздерінің бірі ... ... ... ... ... ... бірі актив ретіңде тануға және келесі кезеңдер-де тиісті түсім
танылғанға дейін ауыстыруға жататын ... ... ... ... Еселке алу жүйесі қорларды сатып алуға жұмсалған шығындар мен
өнім өндіруге жүмсалған шығындарды ... ... яғни ... ... ... дайындалу процесінің аяқталатын және кәсіпорын қызметінің
мәні болып табылатын өндіріс ... ... ... ... Егер қорларды осылайша сатып алу шығындары және өндіріс шығындары деп
бөлмесе, онда ... ... ... және ... ... қиынға
соғады. 2-ХБЕС барлық материалдық-өндірістік қорларға қолданылады, оған:
■ құрылыс шарттары бойынша туындайтын аяқталмаған өндіріс (11-ХБЕС);
... ... ... ауыл ... ... және ауыл ... өнімін жинау
кезіндегі сол өнімге байланысты биологиялық активтер (41-ХБЕС) кірмейді.
Стандарт:
• ауыл және ... ... ... ... ... өнеркәсіптің осы салаларында сынақтан өткен әдістемелеріне
сәйкес ықтимал таза сату ... ... ... ... бөлігін
өндірушілер;
• сату шығыстарын алып ... ... ... әділ құны ... ... тауар брокерлері мен
трейдерлер иелігіндегі қорларды бағалауға қолданылмайды.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына ... ... ... ... Дайын өнім өндіруге (немесе қызмет көрсетуге) арналған, сондай-ақ
өндірістің өзін қамтамасыз етуге арналған шикізат пен материалдар.
Өндіріске ... ... мен ... тиесілі шығындар 1310-
«Шикізат және материалдар» шотындағы қорлардың бабы ретінде керсетіледі.
■ Аяқталмаған ... - ... болу ... ... ... ... дейін дайындалатын жартылай фабрикаттар.
Өндірістік процеске тартылған ... пен ... ... ... қоса, атап айтқанда, шикізат пен ... ... ... тікелей шығындар, сондай-ақ қосымша
өндірістік шығындардың ... ... ... ... шотында
көрсетіледі. ... ... және ... арналған дайын өнім. Аяқталған, бірақ
сатылмаған тауар бірліктеріне жататын шығындар есептік кезеңнің аяғында
қорлар ... ... ... ... ... ... сату үшін сатып алынған және ... ... ... ... ... ... екі жалпылама сипаттмалармен ерекшеленеді: сауда
компаниясының меншік құқығына жатады; тұтынушыларға сату үшін ... ... ... ... ... ... үй, ... т.б.) Қорларды
бағалау процесін негізгі үш сатыға белуге болады: қорларды бастапқы бағалау
(өзіндік қүны), басталқы танудан кейін және ... ... ... ... ... ... ... бағалау. 7-ҚБЕС талатарында қорлардың өзіндік
құнын ... ... ... ... ... ... өзіндік қүнына
қорларды сатып алуға, қайта өңдеуге жұмсалған барлық шығындар және олардың
ағымдағы жай-кұйіне және ағымдағы ... ... ... ... ... да ... кіруге тиіс.
1. 7-ҚБЕС бойынша, 2-ХБЕС бойынша сатып алуға жүмсалған шығындар:
сатып алу ... - ... ... ... жерден әкелуге баж - импорт бажы және басқа өтелмейтін салықтар;
делдалдық ұйымдарға төленетін комиссиялық ... ... - ... ... ... сатып алуға тіке байланысты өзге де шығыстар, объектіні сатып
алуға тікелей байланысты басқа да шығыстар.
2-ХБЕС-ның 11 ... ... ... ... ... еш ... айтылмаған, бірақ олар қорлардың өзіндік құнына кірмейді
деген сөз емес. Олар «объектіні сатып ... ... ... ... ... кіреді. Сауалдар туындамас үшін, ең қолайлысы, кәсіпорын
есеп саясатында ... ... ... ба-бына кіргізетін
шығыстарының барлық түрлерін ашып көрсетуі тиіс.
Мысалы: делдалдық ұйымдарға төленетін, олар ... ... ... ... қорлар сатып алуға байланысты ақпараттық және
консультациялық қызмет көрсеткені үшін ... ... ... және ... ... өңдеуге жұмсалатын шығындар - шығарылатын ... ... ... ... тіке ... ... шығындары; еңбек шығындары;
- өндірістік үстеме шығыстар - өндірілетін өнімнің ... ... ... бірақ дайын өнім шығарғанда қорларды қайта өңдеуде
орыналатын шығыстар (мысалы, қосалқы өндірістік ... ... ... ... алу ... шығындар, өндірістік үй-жайларды
ұстау бойынша шығындар және т.б.)- Ең алдымен өндірістік үстеме шығыстар
(тұрақты жәме ... ... ... ... ал ... ... ... бөлінеді. Үстеме шығыстарды бөлу ... ... ... ... мен ... ... ... өзара байланысты көрсетуі
тиіс. Үстеме шығыстарды бөлу базасын белгілеу бойынша бірыңғай ереже ... өз ... ... ... ... ... арналған базасын
өзі айқындайды және оны кәсіпорынның есеп саясатында көрсетеді.
Қайта өңдеу бойынша шығындарға ... ... ... ... қалыпты жағдайларда жүмыс істеген кезде кәсіпорынның өндірістік
қуатына негіздегеді. ... ... - бүл сату ... үшін қажетті өндірістік қуаттың орташа жылдық дең-гейі. Яғни
кәсіпорын өнімінің жалпы өндіруге болатын ... ... ... ... ... ... Қалыпты қуаттылықтың көлемі сұраныстың ауытқуларына
(маусымдық, кезеңдік және т.б.) ... ... ... ... ... ... - ТМҚ-ды қайта өңдеуге жумсалеан шыгындареа тек ... ... ... ... ... ... өзге. қайта өңдеуге жумсалеан
шыгындареа тіркелген (түрақты) және ... ... ... ... өңдеу
процесінде туындайтын ауыспалы шығындардың теңбе-тең сомасы кіреді.
2-айырмашылык. 2-ХБЕС элементтер бойынша ... ... Өнім ... жүмсалған шығындарды есепке алу ... ... жеке ... жоқ. ... («Қайта өңдеу құны»
бөлімшесі) кәсіпорынның езінде дайындалған өнімді бағалау ... ... ... ... ... толық белудің әдет-
тегі әдісін қолдану үсынылады: енімнің қүнына ... ... ... ... ... ... ... енімді дайындауға
байланысты (шикізат-ты дайын енімге ... ... ... ... ... ... ... шығыстар кіреді. Тікелей шығындарға: ... ... ... ... ... ... жалақы және
тағы басқалар сияқты өнімнің өзіндік құнын тікелей ... ... ... ... ... ... ... белгілене отырып,
таңдап алынған базада өндірілетін өнім арасында теңбе-тең ... ... және ... ... шығыстарды бөлудің ерекше ережесін
белгілейді.
Турақты үстеме өндірістік шығыстар өндіріс көлеміне ... ... ... ... ... ... табылады (өндірістік үйлер мен
жабдықтар-дың амортизация, оларды ... және ... ... бойынша
шығыстар; цехтар мен өзге де цех ... ... ... ... жәнет.б.).
Ауыспалы өндірістік үстеме шығыстар шикізаттың жанама шығындары және
жанама еңбек шығындары сияқты өндіріс көлемінің ... ... ... дерлік тәуелді болатын жанама үстеме шығыстар болып табылады.
3. Өзге шығындар - қорларды белгіленген ... ... және ... ... ... ... ... Шығындардың бәрін бірдеп қорлардың өзіндік құнына
кіргізуге болмайды және ... ... ... ... ... ... пайда болуы кезеңінде ағымдагы шығыстар ретінде ... ... ... ә) ... ... нормативтен тыс
ысырап болуы немесе өзге де ... ... 6} егер ... ... ... көшу үшін олар ... ... жағдайда, сақтауга
жумсалатын шығындар;
в) қорларды олардың қазіргі тұрған орнына және жағдайына жеткізуге
байланысты емес ... ... ... сатуға жұмсалатын шығындар;
Келіп түскен қорлар нысандарын ҚР ... ... ... ж.
бекіткен № 128 бастапқы есеп қужатта-рымен ресімделеді.
|№ |Нысанның № ... ... ... ... |
|1 ... ... ... ... н\е ... |
| | | ... ... кезде |
|2 ... ... ... ... ... |
| | ... акт ... сандық және |
| | | ... ... бар, |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... кезде. |
3-Кесте
|Дебит |Кредит ... ... |
| | ... беретін сомалардың есебінен сатып алу |
|1310 |1250 ... пен ... ... |1250 ... ... |3310 ... шикізат пен |
| | ... ... ... ... ... түскен кезде шоттар корреспенденциясы.
4-кесте
Қорлардың әрбір түрін дайындаудың нақты өзіңдік қунын есептеп шығару -
өте күрделі мәселе, өйткені бұл ... ... ... және ... ... Мүндай жайт кәсіпорынның есеп саясатында көрсетілуі тиіс. Мысалы,
бүл мынадай түрде көрсетілуі мумкін: ... ... ... ... ... ... материалдар мен қорларды есепке алу ... ... ... жүзеге асырылады. Қорларды сатып алу бойынша
барлық шығыстар оларды кіріске алу сәтіне дейін ... ... ... ... ... ... ... қойылған, қорларды
пайдалануға дайындау бойынша операциялар кіріске алынғаннан кейін талап
етілмейді), қорлар сатып алу ... ... ... ... ... бірден есепке алынады». Сатып алынған қорлардың толық езіндік құнын
айқын-дау ... ЖШС ... 240 000 ... сомасына жеткізушінің
бағасы бойынша қаймақ 100 литр сатып алынды; Шымкенттен Павлодарға жеткізу
бойынша авто қызмет керсету - 25 000 ... ... шарт ... 2% - 4
800 теңге; жабдықтау менеджеріне іссапарға 11 200 теңге төленді. Барлық
жұмсалған ... 281 000 ... ... 1 ... өзіндік құны (281 000 :
100) = 2 810 теңге. Бастапқы танудан ... ... ... құны ... ... бірі ... ... мүмкін:
➢ нақты шығындар бойынша есепке алу әдісі;
➢ норматив ... ... ... алу ... - ... ... ... бағалар әдісі - бөлшек сауда ұйымдары үшін. Нормативтік
шығындар әдісі шикізаттарды, ... ... ... нормаларға сәй келетін) қалыпты нормаларын, ... және ... ... есепке алады. Яғни дайын өнімнің
құны өндіріске жумсалған нақты нормаланатын шығыннан пайда болатын
ауытқуларды міндетті түрде талдай отырып. ... да бір ... ... ... калькуляциялар тұрақты түрде
тексеріліп отыруға және қажет болған жағдайда қайта қаралуға тиіс.
Норматив ... ... ... ... ... ... өзіндік құнының нормативі белгіленеді, ал ... ... пен ... ... нақты санына кебейту арқылы бағалана-ды.
Нормадан тыс шығындар ағымдағы кезеңнің шығыстары есептен шығарылады.
Өндіріске есептен ... ... ... ... ... бағалау
Қорлардың өзіндік қүнын есептеу тәсілдерінің (әдістерінің) салыстыруын
қарастырайық. 7-ҚБЕС-ның 12-тармағьі 4 әдісті ұсынды: 1.Өлшенген орташа құн
2. ФИФО ... және ... ... ... ... 3 әдісті ғана
усынады.
1. 23-тармақ - арнайы жобалар үшін шығарылган және ... ... ... құны жеке ... ерекше бірегейлендіру арқылы
айқындалуға тиіс.
Бұл әдіс қорларды және өндірістің әрбір жеке бірлігі бойынша өткізілген
тауарлардың өзіндік ... ... үшін аса ... негіз болып табылады. Бул
шығыстардың кірістерге дәл сайкес келуін қамтамасыз етеді және есептік
күнге қорлар ... ... да ... ... ... жоғары құн және аса
жылдам емес ... ... ... аса көп емес ... ... ғана есептемегенде, бұл бағалау әдісі тәжірибеде қолданыла
бермейді.
2. 25-тармақ - қалған қорлар үшін «алғашқы ... түсу - ... ... ... ... өлшенген орташа кұн әдісі пайдаланады.
Бұл әдістер бізге-7-ҚБЕС-нан белгілі. Қорларды есептен шығару сомасының
баланс ... ... ... бар, ол өткізілген өнімнің өзіндік
қунының келемі арқылы есептік кезеңдегі ... ... ... ... кәсіпорын осылардың бірін таңдап ... және ... есеп ... ... ... Мысалы, ФИФО әдісі.
Артыкшылыктаоы: қорлардың өзіндік құны ... ... ... ... ... ... бағалар көтерілген кезде - пайда өседі;
төмендеген кезде - пайда кемиді.
Орташа елшенген құн әдіс
Артықшылықтары - ... ... ... есептік кезеңнің ішінде
қорлардың өзіндік қунына жумсартуға мумкіндік ... ... ... жөн ? Осы жағдайда барлығы кәсіби пайымдау мен
өндірістің ерекшеліктеріне (өзгешелігіне) байланысты.
4-айырмашылық. ЛИФО ... ... тиым ... Оны ... ... ... және ... шығындарын дұрыс
керсетпейді деп есептейді.
2-ХБЕС кәсіпорынның оларды пайдалану сипаты жағынан соған ұқсас ... үшін ... ... ... ... тиіс деп айқындайды.
Сатудың ықтимал таза бағасы Жылдық қаржылық есептілікті ... ... ... ... өзіндік қуны олардың нарықтық қунымен
салыстырылады
2-ХБЕС талаптәрының қорларды ... ... ... ... ... ... міндетті түрде өзіндік қунның және ықтимал таза өткізу
құнының ... - осы ... ... ... ең азы ... ... таза өткізу құны - бұл жұмысты орындауға жумсалған ықтимал
шығындарды және өткізуге ... ... ... шегергенде, іс барысы
қалыпты жүргенде, болжамды сату бағасы. Ықтимал таза өткізу құнына ... ... ... ... ... Жыл ішінде сату бағасы төмендеген
не моральдық жағынан ... ... ... ... ... ішінара
жоғалтқан қорлар (қондырылатын жабдықтан басқасы), егер ықтимал еткізу
бағасы ... ... алу ... құнынан төмен болмаса, есептік кезеңнің
аяғында бухгалтерлік баланста ықтимал өткізу бағасы ... ... таза ... ... есептеген кезде есептік кұннен кейінгі оқиғаларға
байланысты бағалардың ауытқулары ескеріледі. Баланстық құн мен ықтимал ... құны ... ... шығыс ретінде қарастырылады және
кірістер мен шығыстар ... ... ... яғни ... ... кемиді. Соған қарай талаптарға сәйкес есептік кезеңде ... ... ... ... ... жол ... ал екінші жағынан
осы кезеңге өзін сақтандырады. Сонымен бірге, материалдардың қорлары, дайын
өнім немесе ... ... ... ағып кету ... ... мүмкін,
ұсақ-түйек ұрлық салдарынан шығын болуы ықтимал Мұндай ... ... ... ... де туындауы мүмкін. Осындай жағдайларда
ХҚЕС ысыраптарды олардың пайда ... ... ... ... ... ... ... жасаған кезде жүргізіледі. Ықтимал таза өткізу
құны есептеу кезінде ... ... ... ... ... ... бар ... қандай мақсатқа арналғанын есепке алу қажет.
Тұжырымдамалы негізге сәйкес активтер ... ... Өз ... ... ... қалдықта қанша және қандай қорлар бар екен.
Кейінгі уақытқа дейін кәсіпорында қорлар қаншалық-ты көп ... ... деп ... ... ... ... жарақтандыру
проблемалары болғанда, мұндай жағдайда ... ... ... ... ... - бул ... та. ... жағдайларда тапшылық проблемасы
едәуір азайған, кәсіпарын материалдардың мол қорын жасамаса да ... - ... ... ... бул - ... ... ақша.
Материалдық қорларды талдаған кезде төрт жіктеу белгілерін пайдалану
ұсынылады: құрылу ... ... ... ... және ... ... қоймада сақтаудың оңтайлы мерзімдерін қалай айқындау керек?
Қорларды сақтаудың бірыңғай мерзімі жоқ, әр ... өз ... ... ... ... ... ... қорлар үшін өз
нормаларын белгілеп, ... ... ... ... ... ... қосым-ша материалдар - ең кеп дегенде 45 күнге дейін. ... өз ... ... ... ... ... аз
жүмсалатын, бірақ әр уақытта ... ... тиіс ... көп
номенклатурасын қойма-да сақтауға мәжбүр болады. Осындай қорларға не-ғурлым
тән мысалдар қосалқы бөлшектер болып табылады. Қандай да бір ... ... ... ... ... жөнделмей қалуы мүмкін. Қосалқы
бөлшектер үшін сақтау ... - ең көп ... 60 ... ... ... Егер ... қоймаларда қорларды сақтаудың нормативтік оңтайлы
мерзімін белгілесе, онда ... ... түрі ... ... ... есептеген жөн және жіктеу белгілері бойынша талдау жасау
керек. Егер қоймалардағы ... ... ... ... де, ... ... ... түрі бойынша (қорлардың ... ... ... ... ... ... ... үшін мынадай формула пайдаланылады:
Қорлардың айналым ... ... ... ( ... ... ... өзіндік құны - өндіріске жұмсалған
қорлардың жылдық ... ... ... ... ... - қорлардың
орташа жылдық мәні (әдетте жылдың басындағы, сол сияқты ... ... сома ... баланстың деректері бойынша айқындалады, алайда жыл
ішінде олардың ... ... ... ... де ... ... ... неғурлым жоғары болған сайын, өндіріс те
солғұрлым тиімді және оның кәсіпорны үшін айналым капиталына қажеттілігі де
солғурлым аз ... ... ... ... ... қоймада жатқан
күндерінің орташа саны ... де ... ... ... ... ... болады:
Орташа қорлар
Қорлардың айналымдылығы (күндермен) = ... ... ... ... ұзақ ... есептік күнге осы қорларды неге және
қалай бағалаймыз, соған ... ... ... ... бар ... ... болады.
Өтімсіз қорлар - бұл ұзақ уақыт пайдаланылмаған және кәсіпорынға ... ... Егер ... ... ... ... ... қорлар моральдық
жағынан ескірген немесе сақтау процесінде сапасы нашарлаған және ... олар ... ... сай ... яғни ... ... есептен шығарылуға тиіс.
Ақпаратты ашу
Қаржылық есептілікте мыналар ашылуға жатады:
- қорларды бағалау үшін ... есеп ... ... ... ... құны және ... ... құны;
- таза өткізу құны бойынша ... ... ... ... ... ... ... ішінде шығыстардың сапасында танылған қорлардың
көлемі;
есептік кезеңде танылған ... ... ... (қалпына келу) көлемі;
қорлар құнын қалпына келтіруге алып келген жағдайлар (оқиғалар);
міндеттемелерді қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... бағалануын есепке алу.
2-ХҚЕС-ына сәйкес қорлар (inventory - американша, stock - ағылшынша) -
мына активтер:
■ қалыпты қызмет барысында сату үшін ... ... сату ушін ... ... ... ... процесінде немесе қызметтер көрсету кезінде пайдалану үшін
арналған шикізат немесе материалдар түрінде.
Демек, қорлар анықтамаға сәйкес мынадай үш ... ... ... пен материалдар (raw materials inventory);
2) аяқталмаған өндіріс [work-in-process ... ... ... өнім (finished goods) және тауарлар (goods). Қорлар компания
балансында актив ретінде танылады. Егер компанияға ... ... ... ... ... ... құны ... сеніммен өлшене
алатын бағасы болады. Әдетте компания қорларының құрамына олар ... ... ... ... алушыға көшкен қорлар ... ... ... ... бір ... қолданылатын бірқатар
жағдайлар болады. Жыл аяғындағы оларға заңдылық құқық сатып алушыға көшкен
жолдағы тауарлар (goods in transit) ... ... ... ... ... ... консигнацияға берілген тауарлар (consigned
goods) консигнанттағы (меншік ... қор ... ... ... алудың аса маңызды мәселелерінің бірі оларды бағалау болып табылады.
2-ХҚЕС-ына сәйкес ... ... ... ... кұны мен таза ... екі ... ең азы ... бағалануы тиіс. Яғни компаниялар қорларды
қаржы есептілігінде ... баға ... ... ... ... Оның
мәнісі - байыппен қарау болатын құндарының ең кемі ... ... ... ... ... ... ... қосылатынын және
қорлардың өзіндік құнынан шығарылатын әрі олардың пайда болуы кезеңінде
шығыстар ретінде ... ... ... ... ... ... есеп
саясатында қызмет ерекшелігіне қарай компания қорларының өзіндік құнына
қосылатын шығындар тізбесі ... ... ... ... болатын
өткізудің таза құны (ӨТҚ) не екенін, қандай жағдайларда қорлар ӨТҚ бойынша
бағаланатынын және ... ... ... білу ... Ең аз ... әдісі де немесе тәсілі де есеп саясатымен белгіленеді. Мүмкін
болатын ... таза ... ... ең ... ... ягни есел-
кисап жасалған кезде өткізу ушін арналған қорлар шамасына негізделеді. Бул
есеп-қисаптар кезең аяқталғаннан кейін ... ... ... аяғында болған
жағдайларды қандай да бір деңгейде дәлелдейтін қағидаларғаларға тікелей
қатысты бағаның немесе өзіндік ... ... ... ... таза ... дейінгі барлық есептен ... ... ... ... ... шығаруды жүзеге асыру немесе ысырап
болған кезеңдегі шығыстар ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар шоттардың жұмыс
жоспары ұйым қызметінің ... орай ... ... ... ... бухгалтерлері біледі. Қазақстан Республикасының
заңнамасына және құрылтай құжаттарына ... ... ... ... ... ... ұйым син-тетикалық және талдамалықтар
ашады.
Тауарлық топтар әдісі
Тауарлық топтар әдісін пайдаланған кеэде «Ақ-қаймақ»ЖШС мысалында;
Баланста 31.12.2005 ж. ... ... ... ... тобы ... ... мәндегі сома ретінде 346 900 теңге (290 000 + 28 800 + 28 ... ... ... есепте компания бухгалтері 31.12.2005 ж.
мынадай жазба жасайды:
Д-т 7216 - «Қорлардың өзіндік қүнын ... ... ... ... ... - 400 теңге
К-т 1361 - «Қорлардың өзіндік құнын ӨТҚ-ға ... ... ... - 400 ... (346 900 - 347 ... ... мынадай ақпарат болады:
Қысқа мерзімді активтер:
Қорлар - 347 300 ... ... ... ... ... ... жөніндегі резерв
- (400) ... - 346 900 ... ... ... ... 7216 - «Қорлардың өзіндік құнын ӨТҚ-ға ... ... ... шығыстар» - 400 теңге
К-т 1330 - «Тауарлар» - 400 теңге (340 900 - 347 ... ... ... ... ... ... ... - 346 900 ... ... таза ... ... ... ... ережесі.
Қорларды өткізудің таза құнына дейін есептен шығарған ... ... ... ... бір ... сүйену қажет:
➢ Егер қорлар өткізу үшін арналса, онда есеп-қисап өткізудің ағымдағы
рыноктық бағалары негізінде жүргізіледі.
➢ Егер қорлар жасалған ... ... ... арналса, онда есеп-
қисап шартты орындау үшін арналған ... ... ... жүргізіледі. Шарт бойынша қажеттен асып ... ... ... ... бойынша қайта бағаланады.
➢ Егер шикізат пен ... ... ... ... өнім
өзіндік құнына тең немесе асырылған бағалар бойынша ... ... пен ... ... ... Егер ... ... болса, шикізат пен материалдар олардың қалпына келтіру қуны
(ауыстыру қуны - replacement cost) бойынша қайта бағаланады.
Өткізудің таза ... ... ... ... ... дүркін-дүркін
жүргізіледі. Өткізудің таза құнына ... ... ... ішінара
есептен шығаруға әкеп соққан жағдайлар өзгергенде, есептен шығарылған сома
қорлардын. өзіндік ... ... ... дейін өтеледі (жаңа баланстық
құны өткізудің өзіндік құны мен таза құнынан ең аз мәнде болуы тиіс). ... ЖШС ... ... ... таза құны ... оның сату бағасы
төмендеуінен ескерілген қор бабы әлі де келесі ... ... ... ... ... ал оның сату бағасы артқан.
Өткізудің таза құнының ұлғаюйынан болған қорларды кез келген қайта
қосымша есептеу ... ... ... есептеуді жүзеге асыру кезеңінде
шығыстар деп танылған қорлар шамасының азаюы ... ... ... ... ... сол ... ... шығыстарының азаюына жатады. Бұл жағдайда
компанияның бухгалтерлік есебінде ... ... ... 1361 - ... өзіндік құнын ӨТҚ-ға дейін жеткізу жөніндегі
резерв»
К-т 7216 - «Қорлардың өзіндік ... ... ... ... шығару
жөніндегі шығыстар».
Тікелей есептен шығару әдісін пайдаланған кезде:
Д-т 1330 - «Тауарлар»
К-т 7216 - «Қорлардың өзіндік қунын ... ... ... ... ... ... резервке алу.
Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша ... ... ... деп ... ... ... ... былай делінген: «Қорлар міндетті турде өзіндік
құн мен өткізудің мүмкін болатын таза құны сияқты екі шаманың азы ... ... ... тағы да аз ... ... (LCM -Lower of cost or ... қорлар қаржылық есептілігінде ең ... баға ... ... ... ... ... таза құны ... - активті
сату нәтижесінде алынуы мүмкін ... одан сату ... ... ... ... ... ... операциялар барысындағы сауда деп
түсініледі, демек, активті сату үшін керекті ... ... ... келген шығыстарды ескеру қажет. ӨМТҚ-ның бағалау ... ... ... ... ... есеп ... ... есеп беруге
қол қою күніне дейін қол жеткізілген ақпарат негізінде ... ... ... сатып алу, өндіріс ... және ... ... ... ... ... кезінде
бұл қорлардың неге арналатынын, есепті кезең аяқталғаннан ... ... ... ... болған жағдайларды растайтын уақиғаларды сондай
деңгейде ескеру қажет. Кәсіпорын ӨМТҚ есеп-қисабының ... ... ... Бұл ... ... ... ... асырған сарапшының есеп
беруі немесе ... ... ... ресімделеді. Онда қорлардың
рыноктық қүнының өзгеру себептері, ... ... ... ... және ... ... ... үрдісі болжанылады (кәсіпорында
өтімсіз, қүнсызданған және ... ... ... анықтау жөнінде
комиссия қүрылуы тиіс). Бүл құжат өзіндік құн мен өткізудің мүмкін болатын
таза құны арасындағы ... ... ... шығару үшін негіз болмақ.
Практика жүзінде қорларды сату олардың өзіндік ... ... ... ... ... ... Оның себептері мыналар бола алады:
1) тауарларға арналған рынок бағаларынын жалпы төмендеуі;
2) қорлардың табиғи жағынан зақымдалуы;
3) моральдық жағынан ... ... ... ... үшін ... ... шығындар.
Қорлар құнының өткізудің мүмкін болатын таза бағасына дейін төмендетілу
практикасы теориямен үйлеседі. Оған сәйкес активтерді оларды сатудан ... алу ... ... ... ... ... өтей
алмауы тұспалданған қүнынан жоғары құны бойынша есепке алу дұрыс емес. Аз
бағалау ережесі ... ... ... ... үш негізгі әдісі бар:
1. Баптылық әдісі - қорлардың (тауарлардың) әрбір ... ... ... мен сату ... салыстырылады.
2. Негізгі тауарлық топтар әдісі - тауарлардың әрбір тобы үшін ... мен ... сату ... ... ... әрбір топ неғүрлым төмен
құны бойынша салыстырылады.
Қорлардың тиісті атауларының өзара байланыстылығынан баптылық әдісті іс
жүзінде қолдану ... емес ... осы ... ... ... ... ... әдісі - барлық тауарлық қорлар өзіндік құны
бойынша әрі сату (рыноктық) бағалары бойынша бағаланады және неғүрлым
төмен баға ... ... үшін ... деп ... ... ... |LCM |LCM ... |LCM ... ... ... ... ... |қорлардыңжалпы|
| | | | ... ... ... |100 |103 |100 |- |- ... |200 |195 |195 |300 |- ... |300 |295 |295 |295 |- ... |600 |595 |593 |595 |596 ... жоғарыда аталған әдістер бойынша қорлар қүнын бағалау:
Осы мысалдан қорлар қүнының төмендеу шамасын былайша анықтаймыз:
- ... әдіс ... - 7 мың ... (600 - ... ... ... ... әдісі бойынша - 5 мың теңге (600 - 595);
- қорлардың жалпы деңгейі әдісі бойынша - 4 мың ... (600 - ... ... ... ... ... ... шамасын, сондай-ақ
қорлар бойынша барлық ысыраптарды мұндай төмендеу болған не ... орын ... ... ... ... ... ... жағдайда қорлардың өзіндік құнын өткізудің таза құнына дейін
есептен шығаруды мына шоттар корреспонденциясымен ... ... ... деп атауға болады:
Д-т 7216 ... ... құны ... ... ... ... ... 1330 ... таза ... ... мерзім сайын әрбір есепті кезеңде
жүргізіледі. «Мерзім сайын» деген сөз «есепті ... ... яғни ... 31 ... деп ... ... «одан жиі жүргізуге бола
ма?» деген сурақ туындайды. Иә, болады, бірақ бұл еңбекті көп ... ... ... ... ... құнын ӨМТҚ-на дейін төмендетудің бұрын уағдаласқан шарттары
өзгерсе, онда есептен шығару сомасы жаңа құн ... ... азы және ... ... ... ... таза құны болатындай етіп сторналанады.
Яғни өткізудің ... ... таза ... ... ... кез ... ... қосымша есептеу шамасы қайтадан қосымша
есептеу жүзеге асырылған кезеңдегі шығыстар ретінде танылған қорлар ... ... ... ... ... ... ... немесе «провизия» термин-дерін
қолданбайды және олардың пайдаланылуын талап ... Мұны мен ... ... қай ... қорлардың қунсыздану-ына резервтер
жасау туралы ... деп ... орай ... ... ... ХҚЕС ... ... қаржылық есеп беруді әзірлеу мен
жасау тұжырымдамасы бар мәтінінде 2-ХБЕС ... ... ... 6-
тармағында: қорлар - активтер делінген. 1-ХБЕС-на сәйкес: «активтер -
компания болашақта ... ... ... ... еткен кезеңдер
нәтижесінде компания бақылайтын ресурстар».
Мысалы, болашақтағы экономикалық пайданың ықтималдылығы.
Айталык. сақтау мерзімінің өтіп кетуіне байланысты қорлардың бір ... ... ... ... ... экономикалык пайда, сол қорлардык, құны ескі-құсқы заттар
сияқты, ... ... Бұл ... ... ... ... сөйтіп олардың баланстық құны азайтылады. Құнсыздануға
резервтер жасау ... - ... ... есеп берулерді жасаушылардан
активтермен байланысты мүмкін болатын тәуекелдерді көздеу мен ... ... - зиян ... ... ... ... ... ысыраптар
ықтималдылығы. Қорлардың құнсыздануына резервті қалай жасау және ... ... ... есеп ... ... ... ... мумкін: «Пайдалану уақытына қарай қорлар қалдығын талдау негізінде
бағалардын күтілген төмендеуі немесе моральдық жағынан ескіруі ... ... ... көрсету ушін қорлардың кұнсыздану резерві
жасалады. Қорлардың күнсыздану резервіне аударымдар ... ... ... ... ... ... - және қорлардың ... ... ... ... ... 3 айга ... 0%
3 айдан 6 айға дейін - 5%
6 айдан 9 айға дейін - 10%
9 айдан 12 айға ... - ... ... асса - 50%
Мысалы, Excel бағдарламасында тауарлык материалдык қорлардың пайдаланылған
уакытын талдау кестесі:
|Қорлар атауы ... ... |
| |у айы, |ж ... ... |
| ... | | |
| | | |
| |4034 |3034 |2021 | | ... ... |199500 |40300 |2800 | |242600 ... ... |50500 |12000 |3400 | |65900 ... |84900 |- |1720 | |86620 ... ... |135400 |12000 |5120 | |152520 ... | | | | | ... |73800 |13200 |- | |87000 ... |115000 |5600 |4000 | |124600 ... барлығы |188800 |18800 |4000 | |211600 ... ... | | | | | ... |146100 |83500 |3920 | |183520 ... ... ... ... ... есеп ... ... ... және ... материал-
қалдығының
Дың синтетикалық ... ... ... ... ... ... есепке алуға ... ... ... ... ... мен ... ... 1-сн және 4-сн
нысан бойынша
материал
Запись –
Сверка -
7-кесте. Тауарлы-материалдық қорлардың қоймалық және ... ... ... ... байланысы
Әр айдың соңында материалдардың қалдық кітабы бухгалтериядан қоймаға
беріліп ... ... ... ... ... ... есеп ... жазып отырады. Осыдан соң кітап бухгалтерияға
беріледі де, онда ... ... ... мен ... бойынша қорытынды
есептеледі. Бухгалтерияда кітап материалды қорлардың қоймадағы ... ... ... қалдықтар мен бары жайлы мәлімет ... есеп ... ... жазу ... ... орталықтарына беру
мен өңдеу оперативтілігін төмендетеді. Сондықтан қойма меңгерушісінің жұмыс
орнын перифериялық құрылғымен ... ету ... ... еді, ... ... мен қалдығы жайлы мәліметтер мәліметтік есептеу
орталықтарына автоматты түрде, смена ... ... ... ... ... отырар еді.
Материалдардың синтетикалық есебінің жинақ ведомосты негізінде,
бухгалтерияда, ... ... ... ... ведомосты»
жасалады. Егер берілген ... ... ... ... ... ... мәліметтерді материалды-жауапты тұлға отчетынан алады.
Материалдардың қозғалыс ... ... ... басы мен ... ... ... немесе материалды – жауапты ... ... ... ... ... қарстырылған. Сондай-ақ онда
транспортты дайындау шығындарының орта процентін есептейді.
1.5. Өндірістегі материалдық ... ... ... ... – бухгалтерлік есептің маңызды әдісі
болып табылады. Түгендеу жүргізген кезде ... ... ... ... мен ... заңға сәйкес бухгалтерлік есепте дұрыс ... ... ... №24 "Мүліктер мен міндеттемелерге түгендеу жүргізу
тәртібі жайлы" стандартының әдістемелік ... ... ... ... ... есеп беру ... ал үлкен кәсіпорындар үшін 1 қазанда
жүргізілуі керек. Түгендеу ... ... ... ... жауапты тұлғалардың өзгеруі;
- төтенше жағдайларда;
- бухгалтерлік және қойма есеп мәліметтері ... ... ... келгенде;
- ұйымдарды тарату кезінде, немесе жойылу балансын жасар алдында.
Тауарлы-материалдық қорларды түгендеу – кәсіпорын меншігінің сақталуын ... ... ... күйін, олардың бухгалтерлік және қоймалық
есепке алынуын қамтамасыз ететін бақылаудың бір тәсілі. Түгендеуді бастамас
бұрын комиссия ... ... ... Осы құрылған комиссияға қоймаға жауапты
тұлға міндетті түрде кіргізілуі тиіс. Қоймашыдан түгендеу ... ... ... мен шығысы туралы 2 дана етіп қол хат ... ... ... ал ... ... берілуі тиіс. Түгендеу
тізімі тауарлы-материалдық қорлардың шикізаттың, материалдардың, ... және ... ... ... барын көрсету үшін қолданылады.
Түгендеу тізіміндегі комиссиялар мате-риалдық қорлардың әрбір ... ... ... ... ... ... етіп реттеп санауы тиіс. Тауарлы-
материалдық қорлар түгендеу тізіміне әрбір жеке атау ... ... ... ... ... және саны көрсетіледі. Түгендеу
кезінде ОПИС-деген құжат толтырылады. Түгендеу кезінде жарамсыз ... ... ... оған ... АКТ ... ... ... кезінде жүргізіл-мейді. Кейбір ... ... ұзақ ... және ... ... ... ... рұқсатымен түгендеу кезінде инвентарлық комиссия мүшелерінің
қатысуымен тауарлы-материалдық қорлар ... ... ... тауарлы-
материалдық қорларды жеке инвентарлық тізімдемеге "Түгендеу ... ... ... ... ... ... анықтау үшін "материалдар-дың қалдық кітабы" ... ... ... ... мәләметтері бойынша мәліметтер ... ... ... бағалар қарастырылған.
Таурлы-материалдық қорларды түгендеу әдетте, белгілі бір қоймада, цехтарда
тұрса ғана жүргізіледі. Түгендеу кезінде ... ... ... ... ... ... ... Құндылықтар тексеріліп болған соң бір
жерге үйіп немесе пломбалап қойып, комиссия мүшелері ... ... ... ... басшысының бұйрығы бойынша комиссия
мүшелері қойма меңгерушісінің және басқа да материалдық жауап-ты адамдардың
көзінше ... ... ... бар ... ... ... есептеу,
қайта өлшеу арқылы тексеріледі. Тізімдерге материалдық жауапты адамдардың
сөзінен немесе олардың ... бар ... ... ... алу ... ... жол берілмейді.
Түгендеу кезінде түскен тауарлы-материалдық қорларды материалдық ... ... ... ... көзінше қабылдап алады және
түгендеу мерзімі аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... ... Бұл материалдық қорлар «Түгендеу кезінде келіп
түскен тауарлы-материалдық ... ... ... бар жеке ... ... ... ... қашан, кімнен түскені, кіріс құжаттарының күні мен
нөмірі, атауы, саны, бағасы мен ... ... ... бір ... алу ... түгендеу комиссиясы қол қойып, «Түгендеуден ... ... ... онда осы ... ... яғни ... ... жасалған
күні көрсетіледі.
Түгендеу ұзақ уақыт бойы жүргізілген кезде, ерекше жағдайларға ... ... мен ... ... ... ғана түгендеу
процессінде тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... мүшелерінің көзінше босата алады. Бұл құндылықтар ... ... ... ... ... атпен жеке түгендеу
тізіміне енгізіледі. Түгендеу тізімі түгендеу ... ... ... ... арналған құжаттарға ұқсас рәсімделеді. ... ... ... ... қолы ... ... белгі
қояды.
Басқа кәсіпорындарға тиесілі, ... ... ... тұрған тауарлы-
материалдық қорларды да өз меншігіндегі тауарлы-материалдық қорлар сияқты
түгендеуден өткізеді.Жауапты ... ... ... ... түгендеу тізімдемесін құрастырады да, бұндай қорлардың
жауапты сақталуына алынғандығын растайтын ... ... ... ... келе жатқан, тиелген, сатып алушылар мерзімінде ақы
төлемеген, басқа кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... сомалардың негізділігін егжей-тегжейлі
тексеру арқылы жүргізіледі. Бұл ... ... ... түрде рәсімделген құжаттар мен растаған қалдықтары болуы ... келе ... ... шоттармен, өнімді берушілердің төлем талаптары
мен немесе оларды алмастыратын ... ... ... ... ... ақы ... ... өткізілгендерді – банк
мекемесінің міндеті растауымен; басқа ұйымдардың қоймаларында жатқандары ... ... ... ... ... қайта сақтау туралы рәсімделген
қол хаттары мен; бір қалада ... өнім ... ...... ... ... ... сақтау қолхаттары мен
расталады.
Осының ішінде сатып алушылар мен тапсырыс берушілер үшін ... ... ... немесе көрсетілген қызмет үшін ұзақ уақыт бойы ақы төлеуді
кешіктіргенде мұндай кешіктірудің ... ... ол ... хаттамасында жазылады. Қоймаға келіп түскен ... ... ... тіркелмеу фактілері анықталған кезде, оларды
алған адамдардың түсініктемелері талап ... ... ... ... қорларды түгендеудің нәтижелері ... ... мен ... ... актісімен» рәсімделеді.
Кәсіпорынның жол үстіндегі тауарлы-материалдық қорларды түгендеу актісінде
әрбір жеке жөнелту бойынша ... ... ... ... саны ... тиеу күні, сондай-ақ қорлардың тиісті шоттарда есепке алынуына негіз
болған құжаттардың тізбесі мен нөмірлері. Бұл ... ... ... және ... жолда келе жатқан материалдар мен тауарлар ... ... ... ... оларды іздестіру үшін қандай шаралар
жүргізіліп жатқандығын текскру керек. ... және ... ... ақы ... ... ... арналған түгендеу
тізімдерінде әрбір жеке тиеу ... ... ... аты, ... ... атауы, тиеу күні, шот-фактурасының ... ... және шот ... бойынша жүргізіледі. Басқа кәсіпорындардың
қоймаларында сақталатын тауарлы-материалдық ... осы ... ... ... ... ... түгендеу тізіміне
енгізіледі. Осы қорларға түгендеу тізімдерінде олардың атауы, саны, сорты,
нақты құны, жүкті ... ... ... ... ... ... мен күні көрсетіледі. Жауапты сақтауында осы қорлар тұрған
кәсіпорындардан түгендеу ... ... ... кезде түгендеу
тізімдемелерінің көшірмелерін комиссия нақты бар қорларды құжаттары бойынша
белгіленген санымен салыстырылады.
Өзге ... ... ... ... ... ... тізімдерде өңдеуші кәсіпорынның атауы, ... ... ... ... ... ... нақты құны, қорлардың қайта өңдеуге
берілген күні, құжаттардың номерлері мен күні ... ... ... ... мақсаты мен сапасы бойынша
енгізіледі ( ... ... ... ... ... ететін және тағы басқа
) тексеру алдында бос ... ... ... ... ... ... ыдыс, картон мен қағаздан жасалған ыдыс, шыны ыдысы, матадан және
мата емес ... ... ... ... ... қалған ыдысты
түгендеу нәтижесінде жұмыс комиссиясы бөліну себептерін және ыдыс ... ... ... ... АКТ ... ... нәтижелерін анықтау
үшін бухгалтерия түгендеу ... ... ... ... ... ... ведомостарын жасайды. Оларға тек
ауытқушылығы бар ... ғана ... ... ... ... ... мен олардың
сипаттамасы, түгендеу нәтижелері, есепке алудың нақтылау ... ... ... түпкілікті қалдықтарының кіріске тіркелуі, ... ... ... көрсетіледі. Тізімге бухгалтер қол қояды;
материалдық жауапты ... ... ... келісетіндігін растау
үшін қол қояды.
Түгендеу нәтижелерін бухгалтерияда мынадай тәртіппен реттейді:
- ... ... мен ... өзара есебі 1300 «Материалдар
бөлімі
шоттарының дебеті мен кредиті бойынша бейнелейді;
- артық болып шыққан қорлар кірістелуі тиіс және ... ... ... мен ... тұлғалары ашылады; артылып қалған қорларды
сомасына ... ... ... (1310) дебеттеліп
«Негізгі емес қызметтен алынатын басқа табыстар», яғни 6280 – ... ... ... ... мен ... ... «Басқа дебиторлық қарыздар» шотының, «Қорлардың бүлінуіне болған
жетіспеушіліктер мен зиян» деген ... шот ... ... ішкі ... ... (1310-1317) кредиттеледі;
- табиғи кемуінің салдарынан нормалардың ... ... ... ... қалдықтарына есептен шығарады
6280 «Басқа дебиторлық қарыздар» шотының «Қорлардың бүлінуінен
болған жетіспеушіліктер мен зиян» деген аралық шоты ... ... ... ... 7210 ... және ... ... «Басқа шығыстар» шоттары және басқалары дебеттеледі;
- кему нормаларынан тыс жетіспеушілік ... ... ... ... сондай-ақ қорлардың ұрлануынан болуы мүмкін және
соған себепті болған тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... негізсіз болған жағдайда 1430 «Басқа
дебиторлық қарыздар» шотының «Қорлардың бүлінуінен болған ... ... ... ... шоты ... 7210 ... және әкімшілік
шығыстар» шотының дебетіне есептен шығарылады.
Қоймада материалдық қорларды ұрлау, олардың жетіспеушілігі, қасақана
жою немесе материалдарды бүлдіру кезінде ... зиян ... ... айқындалады.
Қорытынды есеп беруде тауарлы-материалдық қорларды ашып көрсету. Шаруашылық
жүргізуші субъектінің қаржылық есеп беруінде: тауарлы-материалдық қорларын
бағалау үшін ... есеп ... ... қорларының
өзіндік құны «ЛИФО» әдісімен анықталатын болса, онда олардың ең ... және ... ... ... ... ашып ... -әдісіне ХБЕС тиым салған шығындарды дұрыс шығармайды ... орын ... ... әдісінің немесе орташа мен таза құнының нәтижесін,
тауарлы-материалдық қорлардың ... ... ... жыл ... үшін ... ... қойылған тауарлы-материалдық қорлар
баланстық құнын тағы ... осы ... ... ашып ... ... ... ... өндірістің есебі. Бухгалтерлік есеп
стандарты бухгалтерлік есепті қаржылық және басқару деп ... және ... ... ... құрамын екі бухгалтерияға, яғни қаржылық және
басқару бухгалтериясына бөлуді көздейді
8010- Негізгі өндіріс ,8020-Меншікті ... ... ... ... ... ... ... шоттарында жүргізіледі. Қалған
шоттар ... ... ... ... және ... да ... ... үшін әрбір есепті кезеңнің аяғында басқару бухгалтериясынан
қаржылық бухгалтериясына аяқталмаған ... ... ... ... ... ... алу үшін ... бухгалтерияда 1340-
шоттымен жұмыс істейді.
Кәсіпорында аяқталмаған ... ... ... ... бухгалтериясына беру 1340– ... ... 8010- ... ... ... ... ... 8030-Қосалқы өндірістер, 8040-Үстеме шығыстар шоттарының
кредиті бойынша (егер де, ақауды өндірісте ... ... ... ... аяқталмаған жағдайда) бейнеленеді.
Келесі есепті жылдың басында аяқталмаған өндірістің 1340-шоттарында есепке
алынған құны ... ... ... Ол операция жоғарыда аталған
шоттардың кредитімен 8010, 8020,8030,8040 – ... ... ... Олар аяқталмаған өндірістің құнын қаржы бухгалтериясында
есепке ... және оның ... ... ... ... ... ... шоттар жай шоттар болып табылады, негізінен олар ... ... ... жасаулар мен өндіріс сатылары бойынша
талдамалық есебін жүргізуді талап ... ... ету ... ... ТМҚ ... ету.
Мемлекет жүргізіп отырган мүлікті жария ету жөніндегі ... ... ... ... ... ... еткен азаматтар мен заңды тұлғалар
жекелеген қылмыстарды және әкімшілік қуқық ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктен босатылады
Кәсіпорынның қарамағында еселте көрсөтілмеген тауарпы-материалдық
құндылықтар бар, ... ... ... - базард, жеке
тұлғалардан және т.б. сатып-алынған. Бул тауарлар саны ... ... ... ... бір ... 2-5 ... 2 000-еа ... келеді. Осы тауарлық материалдық құндылықтарды жария ету ... ... ... ... ... ... кодексінің (бұдан әрі - АК) 115-бабының
1-тармағында сәйкес мүліктік және жеке мүліктік емес ... ... ... ... ... бола алады. АК аталған ... ... ... ... мен кұқықтарға (мүлікке): заттар, ақша, соның
ішінде шетел валютасы, құнды қагаздар, ... ... ... ... ... ... ... фирмалық
атаулар. тауарлық белгілер және бұйымды дараландырудың өзге де ... ... мен ... да ... жатқызады.
Бұл ретте мүлік жылжымайтын және жылжымалы болып бөлінеді.
Жылжымайтын мүлікке (жылжымайтын дүние, жылжымайтын зат) АК ... ... жер ... ... ... ... ... жермен тығыз байланысты өзге мүлік, яғни олардың мақсатына сай емес
шығынсыз ауыстыру мүмкін болмайтын ... ... ... ... ... оның ... ақша мен ... кағаздар жылжымалы мүлік
деп танылады.
"Мүлікті жария етуге байланысты ... ... ... 2006 ... ... Қазақстан Республикасы Заңының күші өздеріне ... ... ... аумағында орналасқан, сондай-ақ одан тыс жерлерден
алынған соның ішінде тиісті емес тұлғаларға ... ... ... және жария еткен жария ету субъектілеріне ... ... ... ... 2006 ... 11 шілдедегі № 253 ... ... ... ... ... өткізу жөніндегі Нұсқаулық
бекітілді, оның ... ... ... ... ... етуге
осы тармақтың 1-3-тармақшаларында көрсетілгендерден басқа мүліктер ... ... ... нормаларға орай, тауарлы-материалдық қундылықтар
салық органдарында ... ... ... ... ... мен ... ... аудиті
2.2 Өндіріс материалдар есекбі аудиті.
«Ак-каймак» ЖШС ТМҚ аудиттін тексергенде қолда барын және ... ... және ... ... тауарлы-материалдық қорларды
анық тексереді. Сатып алу циклінің функционалды аудитін қаржылық есеп
берудің ... және ... бір ... ішіндегі олардың қозғалысы
туралы алғашқы құжаттарды қарастырудан басталады. ... ... ... ... ... ... жұмыстарын,
материалдық ресурстардың қозғалысын, ... және ... ... мен ... ... ... асыратын қойма шаруашылығы
қызметкерлері маңызды рөл атқарады. Қоймадағы материалдық құндылықтардың
нақты бар болуын оларды ... ... ... ... ... таразылау
және өлшеу жолымен тексеріледі. ТМҚ түгендеу ... ... ... жеке әрбір атау бойынша кіргізеді. Тізімдеме
бір дана болып ... ... ... материалдық құндылықтар
айқындалғанда, соң тізімдеме салыстырмалы ведомость ... ... ... ... ... ... шығаратын түгендеу
комиссиясы мәжілісінде қаралады.
Материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... тексеру болып табылады. Комиссия жұмысының іс-тәжрибесі
көрсеткендей, қойма есебін жүргізуде ... ... ... түрлері бойынша теріс ... ... бар ... ... құжаттар бойынша материалды.
Тауарлы-материалдық қорларға баланстағы келесі ... ... мен ... ... ... жартылай фабрикаттар ... ... ... ... ... ыдыс және ... ... берілген материалдар, құрылыс материалдары және басқалары, басқа да
өндірісте қолданатын материалдар, аяқталмаған өндіріс, тауарлар мен дайын
өнімдер яғни жеке ... ... ... сатылатын өнімдер.
|Аудит процедуралары ... ... мен ... |
| ... |
| | ... ... қамтамасыз|Жылдық, тоқсандық және ағымдағы |
|ету мен бухгалтерлік есепті ... ... ... жедел мәліметтер|
|ұйымдастыруды талдау | ... ... ... ... |4-9 БЕС, ... ... ... |
|регистерді және қорлардың қозғалысы|кірістік ордерлер, материалды ... есеп беру ... ... ... ... ... кем ... |
| |ТМҚ ... ... және т.с.с |
| ... ... ТМҚ ... және |Бас ... 6,7,10 ... ... ... ... |есеп регистрелері 4-9, 13,15,24 БЕС,|
|тексеру ... үлгі ... ... ... ТМҚ ... |4-7,30 БЕС, ... ... тексеру ... ... ... ... ТМҚ бар ... мен ... ... жауапты адамдар мен |
|оларды түгендеуді жүргізудің ... ... ... қоймалық|
|уақтылығы мен дұрыстығын талдау ... ... ... ... ... ... ... |Техникалық құжаттама, қойма |
|дұрыстығын зерттеу ... ... |
| ... мен ... ... ... ... ТМҚ қозғалысы |Бастапқы құжаттар, қойма ... ... ... ... ... материалдардың |
|рәсімдеудің дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... ... ... қорлар мен|Стандарттар, нормалар мен ... беру ... ... ... ... ... есеп|
|етілуін бағалау ... ... және ... |
| ... ... ... материалдар кіріске алудың|Бастапқы құжаттар (қабылдау, |
|толықтылығы мен ұзақтылығын тексеру|коммерциялық актілер, жүкқұжаттар, |
| ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... |Қойма есебінің карточкалары, |
|қызметті орындау жөніндегі ... ... ... 6 ... ... бағалау |журнал-ордер, Бас кітап, шарттар, |
| ... ... ... ... ... ... ... құжаттар (лимиттік-заборлық|
|жөніндегі операциялардың негізділігі|(алу) карталары, талаптар, жүк ... ... ... ... ... ... ... |
|дұрыстығын талдау ... ... ... 10 |
| ... Бас ... ... ТМҚ ... ... ... ... жөніндегі |
|дұрыстығын анықтау ... ... ... |
| ... ... 6,10 |
| ... ... қор ... ... ... ... есептің дұрыс
жүргізілуін яғни келесілерді тексереді: қоймадағы тауарлы-материалдық
қорлардың ... мен ... ... ... қорларды
өндірісте көрсетілген нормативпен жұмыс істейтіні; ... ... ... ... ... және оны қайта қалпына
келтіруін анықтау.
Тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... ... қорлардың баланста көрсетілуінің ... ... ... сақталуы мен нақты санын тексеру;
3. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... тауарлы-
материалдық қорлармен қамтамасыз етілуін талдау;
4. Тауарлы-материалдық қорлардың қозғалысы туралы ... ... ... тексеру;
5. Кәсіпорын қоймасына келіп түскен қорлардың толық немесе уақытылы
кіріске алумен және осы кездегі бухгалтерлік жазулардың дұрыстығын ... ... ... ... ... өнім ... ... мен олардың бухгалтерлік есеп шоттарындағы ... ... ... тауарлы материалдық қорларды қай әдіс бойынша бағалау
жасауын анықтау ;
8. Кәсіпорынның ... ... сату және ... басқа кәсіпорынға
жіберуге байланысты операцияларының бухгаллік ... ... ... Кәсіпорындағы шикізат пен материалдық және басқа да қорлардың
уақытылы және дұрыс ... яғни ... ... ... ... шешімдерді, актілерді және басқа да құжаттарды тексеру және
баға төмендігінен сатылмай қоймада қалған қалдықтар санын анықтап тексеру;
Ұзақ мерзімді активтер секілдіағымдығы ... ... ... ... ... саны мен ... санын баланстан көріп
тексереді. Тексеретін құжаттары: Бас кітап журнал -ордер №6 №7 №10 ... есеп ... ... және ... ... сай ... көз ... керек.
Аудиторлық тексеру кезінде тауарлы-материалдық қорлардың ... сай ... есеп ... ... ... ... ... түгендеу мәліметімен танысу;
- қорлар тобын анықтау қажет яғни сол арқылы қоймадағы ... ... ... ... шығу ( қымбат бағалы немесе тапшы заттар
);
- тауарларды топқа бөлу арқылы ішінара тексеру.
Тауарлы-матеиалдық қорларды қоймада рет-ретімен ... ... ... ... яғни ... орны ... жеке ... сай болуы қажет.
Негізінен материалдар әртүрлі көздерден түседі, сонымен бастапқы қалдықтары
сатып алынған бағалармен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... қорларды алумен
байланысты шығындар, орналасқан жеріне ... ... ... ... ... ... шығындары кіреді.
Кәсіпорында өндірістік қорлардың өзіндік құнын ... ... ... ... орташа өлшенген құн әдісі;
- спецификалық дәлме-дәл келтіру әдісі;
- ЛИФО әдісі;
- ФИФО әдісі.
Келісім шартқа отырып тексеруге ... ... ... есеп ... жүргізгенде материалдарды бағалаудың қандай әдістері көрсетілгенін
тексеру керек. Материалдар аудиті кезінде ... ... ... және ... нақты өз құнынан ауытқуларын ... ... ... ... Кей ... ... ... нормадан
асып кетуі және дайын өнімді толық ... ... ... анықталса, онда
аудитор себептерін анықтау керек және керек болған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... етуге тек қана бухгалтерлік
есепті дұрыс ұйымдастыру ғана маңызды емес, сонымен бірге ... ... және ... да материалдық қорларды уақытылы және сапалы
түгелдеу болып ... ... ... ... аса ... бөлінетін
ол материалдардың сақталуы, ұйым есебінде шикізаттарды дұрыс пайдаланып
жатқаны, ... ... ... ... бөлшектер, яғни Бас шоттар жоспарының
ішіндегі 1300-бөлім «Материалдар» осының ішінде 1310 шот аралығындағы
қорларды ... ... ...... өндіріске тікелей қатысады. Олар
негізгі құралдар секілді ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... ... рет қатысады және өндірілген өнімге ... ... ... ... Өндіріс басысында функционалдық (қызметтік)
ролімен мақсаты бойынша барлық материалдық құндылықтар негізгі және көмекші
болып бөлінеді.
Негізгілер – дайындалатын ... ... ... ... (нан
пісіргенде ұн) құрайтын материалдар болса;
Көмекші материалдар - өндірілетін өнімнің өзіндік ... ... ... ... оның заттай негізін құрай алмайды. Өнімге
қажетті қасиеттерді беру үшін ( ... лак, және т.б), ... ... ... ... ... ЖШС негізгі өндіретін материалы – ол сүт өнімдері ... Сүт ... ... ... ... ... өндірістен соң
оған көмекші өндіріс сыртқы қорабына салынып оны ... ... ... ... ... және ... етіп бөлу ... сипатқа ие, өйткені
олар өнімді шығаруға жұмсалған материалдардың санына оның ... ... және ... да ... ... тәуелді болып
келеді.
Кәсіпорындарда тауарлы-материалдық қорларды бухгалтерлік есептің
№7 "Тауарлы-материалдық ... ... ... ... Бұл
стандартта материалдық қорлардың қозғалысы, өзіндік құны, шығарылған
шығындарды есептеу ережелері, бағалау ... және тағы ... ... Бұл ... ... ... ... қаржылық есебін
құру немесе ашу ... ... яғни ... ... құнын есептеу негізінде құрылады.
Аудитор материалдық қорлардың кәсіпорында барымен сақталуын ... ... ... ... ... және ... түгендеу өткізуінен
бастау керек. Аудитор қойма шаруашылығын ... ... ... дұрыс орналастырылуына көңіл аудару керек.
Мысалы; өлшеуіш құралдары; бақылау өткізу жұмысының тиімділігін; ... ... ... ... ... ... ... және жіберуге
бекітілген ережелерді ... ... ... ... ... материалға жауапты тұлғаларды таңдап алу мен және де сол ... ... ... екендігі туралы келісім-шартқа отыру яғни
қоймашының кесірінен ... ... ... ... өз атынан
төлейтіні туралы мәлімет алу қажет. Бұл ... ... және ... ... ... ... ... жүргізуде және қорытынды есеп ... ... ... ... ... қоймада дұрыс сақтауын қамтамасыз
ететін ... ...... ұйымдастырылған күзет. Қоймадағы ... ... ... және шетке шығаруының ішкі бақылауын кенеттен
тексеруден басталады. Бұл жерде ... ... ... ... ... бір ... мен материалдық қорларды екі рет шығару, біздің
кәсіпорынға қатысы жоқ ... қол ... ... ... ... бұл жерде ауызша рұқсатымен және қысқа хаттар арқылы материалдық
қорларды шығару және тағы ... ... ... ... ... ... жеке маманданды- рылған цехтар мен қарым-қатынасын ... ... іске ... ... ... мен шала фабрикаттарды
өндірістен шығару кезінде ішкі өндіріс ... ... ... ... ... ... Егер де ... қызметінде құқық бұзушылықтар
орын алса (мысалы: өндірістегі өнімді толық есептемеу, ... ... ... өткізу құжатын бақылау көздерімен келісіп шығаруы мүмкін.
Осылардың барлық мәліметі ... ... ... ... ... қоймадан
шығарылған материалдардың сапасымен бағасын, счет-фактураға тойтарыс беру,
фактуралық бұйрық, накладной-бұйрығы, спецификациясы және басқа да жеткізіп
беру ... ... ... ... ... шаруашылықты тексеріп болған соң, қоймадағы
материалдық қорлардың ... мен ... ... даяр ... ... ... алдында аудитор кәсіпорын ... ... құру ... ... шартқа тұрады. Кәсіпорын басшысы түгендеуге
қатысты бұйрық ... және оның ... ... ... ... ал бақылау құралын түгендеу комиссиясының басшысына
береді.
Түгендеу комиссиясының ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қоса түгендеу ... ... ... бухгалтерия қызметкерлері кіреді.
Кей-кездерде аудиторлар кейбір себептер бойынша ... ... ... жауапты тұлғаларсыз өткізіп, үлкен ... ... Егер де ... ... ... ... ... жауапты адам бұл жетіспеушілікті мойындамауы да мүмкін.
Қоймаға түгендеу жүргізбес бұрын жауапты тұлғадан материалдың кірісі мен
шығысы ... 2 ... ... ... ... ... ал ... экземпляры аудитордың қолына беріледі. Осымен
қоса кәсіпорын басшысы материалдық жауапты тұлғадан ... ... ... Бұл қолхатта өндірістегі материалдық қорлардың ... мен ... ... ... ... ... одан ... яғни құжаттан
бөлек материал келіп түспегені немесе материал алынбағаны жайлы болуы тиіс.
Осы қолхаттар алынып ... соң ... ... ... құжат бойынша салыстырып санап шығады яғни ... ... ... ... ... асды. Кей жағдайда аудитор тауар салмағын өзі
тексеріп көрсе немесе қорларды өлшеп болмаса санап жатқан кезде ... ... ... ... ... ... өз ... басқа адамға
тапсырып кетпеуі тиіс өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... осыларды рет-ретімен инвентаризациялық ОПИС-
ке тіркеп отырады.
ОПИС-те материалдық қорлар есепте қабылданғаны ... ... ... ... мен ... Тексеру кезінде кей жағдайда аудитор
материалдық қорларды қойма меңгерушісінің қол ... ... ... Ондай бөлек материалдарға басқа ОПИС толтырылып
түгендеу біткеннен кейін бухгалтериядағы ... ... ... ... ... көп ... ... керек: олар
тауарлар-дың номерін, маркасын және материал көрсеткішіне ж әне ... ... ... ... ... ... ... болса онда 2 экземплярды толтырып штамп бастырады.
Біріншісін тексеру үшін лабораторияға ... ... ... ал ... қалады. Лабораторияға талдауға алынған материалға АКТ толтырылып
оның салмағы (көлемі), шығарылған жылы, қоймада қандай температурада ... ... Осы ... ... ... ... қоса ... тұлға да қол қояды.
Түгендеу мәліметін құру кезінде ОПИС-ке түгендеу комиссиясының
барлық ... қол ... және ... ... ... қол хат
жаздырып алады « ... ... ... түгендеу ОПИС-де тіркелген,
комиссия мүшелері менің қатысуыммен барлық қорларды ... ... ... ... мүшелеріне қоятын талабым жоқ. ОПИС-те
тіркелген барлық материалдық қорлар қоймада толық бар».
Дайын ОПИС-ті ... ... ... ... ... ... Салыстыру ведомостінде тек есеп мәліметінде ауытқу болған
қорларға ғана жасалады. Осы ... ... ... ... пайда болса материалға жауапты тұлға жазбаша түсініктеме
дазады. Егер де жетіспеушілік ... ... ... оның ... ... ... ... болады. Сол арқылы жетіспеушіліктің орнын
толтырады.
Аудитор кәсіпорын бухгалтериясы жасаған ... ... ... ... ... ... ... бақылаудың ажырамас бөлігі
болып қойма есебінің жүргізілуін тексеру ... ... Осы ... ... ... ... негізгі қателіктер, ол ... түрі ... ... ... барынан асу («қызыл» қалдық),
жеке құжаттары бойынша түскен материалдар жазуларының жоқтығы және ... ... ... ... ... ... толық немесе уақытылы
кіріске алмағанын, өндіріске жіберілген нақты материалдардың ... ... ... ... және тағы ... ... ... есебін қоймаға жауапты тұлға есептеп жүргізеді. ... ... ... бас ... ... ... ... толық жеке материалды жауаптылығы туралы бекітілген жазбаша
келісімдердің барын; олардың ... ... ... ... жұмысының
режимін бақылауын анықтап алу керек. ... ... ... ... ... мен ... ... дұрыс жүргізуге аудитор көп көңіл
бөлу ... ... ... ... ... ... ... бойынша орналастырылады, ал оның ішінде ... ... ... әр ... номенклатуралық номеріне материалды жазба қағазын
толтырып, материалдардың сақтау ... ... ... мен ... ... қоймалық есеп карточкаларында
жүргізіледі. Әрбір номенклатуралық ... жеке ... ... ... ... ... аты, маркасы, сорты, көлемі,
өлшем бірлігі, номенклатуралық номері, бағасы және де лимиті ... ... ... ... ... ... ... және шығыс
бағаналарын толтырады және ... ... ... ... ... ... құжаттар негізінде жазады және әр
жазу бойынша ... ... ... ... Егер де ... нормадан жоғары немесе төмен ... онда ... ... ... керек.
Алғашқы құжаттар олардың мәліметтері карточкаға жазылғаннан кейін
бухгалтерияға беріледі. Тапсырылатын ... аты және ... ... ... қабылдайды. Кәсіпорындағы цехтардың жауапты
тұлғалары материалдардың қозғалысы мен қалдығы туралы ... ... ... Бұл ... ай басындағы материалдар қалдығ ,
кірістер, шығыстар және ай соңындағы ... ... ... ... қорлардың қозғалысының есебін тексеруде аудитор
қоймашының жазуларының шындығына және ... ... ... ... ... толтырылған ведомостың дұрыстығына көңіл аударуы
керек.
Аудитор қызметінің негізгі бағытының бірі өндірістік қорларды талдау
болып табылады. Тауарлы-материалдық қорларды талдау үшін ... ... ... ведомосты және түгендеу тізімі, сонымен қоса алғашқы
құжаттар ... ... ... ... ... алғашқы
құжаттар материалдық есепті ұйымдастыруда маңызды орын алатынын ескеру
керек. Себебі ол негізгі ... ... ... ... ... уақытылы толтырылуы, операцияларды іске ... ... есеп ... ... ... ... ресурстарының қозғалысын бақылау бас
бухгалтерге тапсырылған және сонымен қоса ... ... ... ... ... ... құрамын соңғы қорытынды есеп
мерзімі кезеңіндегі аудиторлық тексеруде кәсіпорынның ... ... ... асыратын, өндірістік қорлармен кәсіпорынның қамтамасыз
етілуін анықтап алу ... және 1310 ... ... материалдық қорларының қалдығы туралы есепті
мәліметінің шындығын анықтау керек. Өндіріске ... мен ... ... келіп түседі.
Кәсіпорынның бизнес – жоспарының өндірістік бағдарламасын орындау
үшін материалдық ресурстар қажеттілігін анықтайды. Материалды жеткізу ... ... ... шартқа тұрады: Онда жабдықтаушылардың
құқықтары, міндеттері және ... ... ... жауапкершілігі
жазылады сонымен қоса тауардың сертификаты болуы тиіс.
"Ақ-қаймақ" ЖШС-не керекті майлы сүт, көк сүт және ... ... ... ЧП ... АҚ ... Сайрам елді мекенінің тұрғындары
Аудитор келіп түскен материалдық қорлардың толық және уақытылы
кіріске алуын ... ... ... Жеке ... ... ... ... қорларды сатып алу құжаттары және актілерді ... ... осы ... ... және актілер-дің дұрыс
толтырылуын анықтайды.
Өндірістік ... ... ... ... ... дайын өнім жасауға, шаруашылық қажеттіліктерге және қайта өңдеуге
жіберу операцияларын ... ... орын ... ... және ... ... ... материалдар шығындары лимитті-заборлы
карталармен толтырылады. Оны ... ... ... ... ... ... Ол құжатта: операция түрі, қойма номері, алушы
цехтар, материалдардың атымен ... ... ... ... Лимитті-заборлы картаның бір экземпляры-дайындаушы цехқа, ... ... ... ... ... ... белгіленген лимитт
мөлшерінде ғана жүргізіледі. Материалдық шығындар бойынша ... ... ... ... ... ... болады. Осы
мақсатта материалды ... ... ... ... ... қол ... ... қалдықтарын есептен шығару
дұрыстығын тексеру кезінде енгізгі хабарлама ... ... ... накладнойлар, талаптар және басқа да жолдама құжаттар қызмет етеді.
Материалдарды ... ... ... есеп ... ... оқу негізінде аудитор дайын өнім шығару үшін ... отын және тағы ... ... лимиттелуін ; қызмет етуші
нормалардың ... ... ... ... ... және ... ... алуы керек.
Аудитор дайын өнімнің аудитін сапалы жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... ететін,
оның шығарылуының оперативті бақылауын ретімен іске асырылуымен танысудың
маңызды мағынасы бар. Осы мақсатта кәсіпорында ... ... ... ... жоспарлардың орындалуын бақылау, шығарылатын
өнімнің сапасы, ... ... ... өндірістің бірқалыптылығы
бойынша жүйелі тексерулер өткізілуі тиіс. Оперативті бақылау күнделікті
және ... ... ... мен ... ... ... жүзеге асырылады. Бұл кезде өнім өндірісінің жоспарлы орындалуы
ғана анықталып қоймай, сонымен бірге ауытқулардың себептері де ... ... ... кәсіпорынның жеке сауда ұйымдарының лауазымды
және жауапты адамдар-ға, өзара келісім негізінде, өнімнің ... ... ... ... айырмашылықтан тұратын түсімнің жартысын
қалдырып қоюға ... ... ... ... мұндай түрін аудитор
өндірістік өнімнің атын және ... ... цех ... ... ... осы өнімнің қоймадағы кірісін және ... ... ... ... ... ... ... бағалануын
және дайын өнім шығарумен байланыс-ты операцияның ... ... ... ... ... көңіл бөлу керек. Синтетикалық
есепте дайын өнім нақты өзіндік құны бойынша бағаланады, ал ... ... ... құн ... ... ... бола ... тұрақты
есепті бағасы бойынша бағаланады. Бухгалтерлік есепте ... ... ... ... ... ... құн ... – дайын өнімді жасап шығару-
ға кеткен барлық өндірістік шығындардан тұрады.
- нақты өндірістің өзіндік құны;
- ... ... ... ... ... өзіндік құны бойынша. Бұл кезеңнің шығындары қосылған
өндірістің өзіндік құнынан тұрады. ... ... ... және әкімшілік шығындар;
- процент төлеу шығындары;
- тауарлы-материалдық қорларды сату бойынша шығындар.
3. Кәсіпорынның келісім бағасы бойынша. Дайын өнімді бағалаудың бұл
әдісінде ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Тұрақты келісім бағалар кезінде бұл әдіс кең тараған, өйткені ағымды
есеп пен ... ... ... бағасын салыстыруға мүмкіндік
береді, және де ... ... ... ... анықтау үшін
маңызды.
4. Бөлшек сауда бағасы бойынша. Бұл әдіс бөлшек жүйелерімен қоғамдық
тамақтану кәсіпорындар арқылы ... ... ... үшін ... айда кәсіпорын өнімді қоймадан жібереді және қоймадан тұрақты құны
бойынша есептен шығарылады. Ай соңында ведомосттарда сатылған ... ... ... сомасын есептейді. Жіберілген өнімнің нақты құны
есептеу жолымен табылады. Кейбір ... ... ... ... ... ... ауытқуларды есептеудің дұрыстығын және оның жіберілген
өнімге және ... ... ... бөлуді, өнімнің өндірістік өзіндік
құнын бұйымдар түрі ... ... ... тексеру керек.
Материлдық шығындар бойынша алғашқы құжаттардың орнына қойма ... ... ... Осы ... материалды қабылдаушы цехтар
өкілі карточкада материалдарды қабылдағаны туралы қол қояды. Материалдардың
қалдықтарын есептен шығару дұрыстығын тексеру ... ... ... шығындардың орынды екенін толық тексеріп шығуымыз қажет.
Төмендегі кестеден ауытқудың есептелуі мен ... ... ... | ... ... ... өзіндік | Ауытқулар |
| ... |құн ... |(+;-) |
| 1 | 2 | 3 | 4 ... ... өнімнің ай | 55 | 50 | -5 ... ... | | | ... ... ... | 328 | 320 | -8 ... | | | |
| ... | 383 | 370 | -13 ... ... ... | | | ... ... |- |- |- ... ... | | | |
|% ... | | | ... ... өнім | 307 | 303 | -4 ... ... ай | 76 | 67 | -9 ... ... | | | ... өндірістік өзіндік құнның есепті бағасының құнынан
ауытқуларды бөліп есептеу.
Кестеде көрсетілгендей ауытқу % ... Бұл өнім ... ... нақты
өзіндік құнның есепті бағасына қарағанда төмендетілген түрде алынғанын
дәлелдейді. Кәсіпорындағы дайын өнімнің жалпы көлемінде ... есеп беру ... ( ... ... ... Егер ... көрсеткіш 100% болса, онда нақты шығындар есепті бағалармен сәйкес
болар еді. 100% - дан жоғары ... онда ... ... ... ... шығын болар еді. Біздің жаңағы мысалымызда үнемдеу
болды, бұл түсімді анықтаудағы және шығарылған өнімді ... ... ... ... береді.
2.2 Кәсіпорындағы аяқталмаған өндіріс аудиті.
Аяқталмаған өдіріс дегеніміз – бұл өндірісте толық ... ... ... ... ... айтамыз. Аудитор аяқталмаған ... ... ... өндірісті тексеру кезінде аудитор
халықаралық стандарт бухгалтерлік есепті қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... Негізгі өндіріс
8010 Негізгі өндіріс
8020 Меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары (дүмбілдері)
8030 Қосалқы өндірістер
8040 Үстеме шығындар
80 ... ... ... ... ... ... анықтау үшін Бас кітаптағы
мәліметпен баланстағы көрсетілген қалдықты салыстыру керек. Бұл үшін ... ... ... дәлелденуіне және аяқталмаған өндіріс
қалдықтарының бағаланғанына көз жеткізу керек. Негізінен ... ... бар ... ... ... қалдықтары баланста нақты
өндіріс шығындары бойынша бағаланады және де ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
- жалпы өндіріс;
- сериялық өндіріс;
- жеке өндіріс.
Негізінен ... және ... ... оны баланста нормативті
өндірістің өз құны бойынша бағалауға және ... ... ... нормасынан ауытқулар дайын өнімнің өз құнынан
3. Өндіріс материалдарын есебін талдау.
3.1.Тауарлы-материалдық қорлардың пайдалану тиімділігін
талдау.
Кәсіпорынның өндірістік ... ... ... ... бірі – материалдық ресурстарды дұрыс және тиімді ... ... ... ... ... орындалу үшін келесідей жағдайлар жасалуы тиіс:
шығарылған өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... үшін өз ... ... өнім ... көбейту және
өндірген өнімінің сапасын жоғарылату, сонымен қоса кәсіпорын жұмысын
қарқынды дамыту үшін ... пен ... өз ... ... тұру
қажет. Кәсіпорынның материалдық ресурстарды тұтынуын жоғарылату үшін
экстенцивті жағдаймен қанағаттандыруға болады ( ... және ... ... ... ... ) ... ... ( өндірістегі қорларды
үнемдеп пайдалану ).
Алғашқы яғни экстенсивті жолы ... өнім ... ... ... ... ... көрсетеді яғни бұл жерде
өнімнің өзіндік құны төмендеуі мүмкін, өйткені ... ... ... ... ... ... жолы бойынша өнім бірлігіне ... ... ... жеке ... ... ... ... Шикізаттарды үнемдеп пайдалану арқылы материал мен
энергияның өндірісте тең жағдайда өскенін көрсетеді.
Материалдық ресурстарды пайдалануда талдау ... ... ... іске асатын жоспарлы бағалау үшін материалдық – техникамен жабдық-
тау, өндірістегі өнім көлеміне ... ... ... орындалу
дәрежесіне
және өнімнің өзіндік құнына, басқа да көрсеткіштерге байланысты;
Б) материалды ресурстарды пайдалану деңгейінің тиімділігін ... ішкі ... ... ресурстарының қалдығының үнемділігін табу
және оларды өңдеу.
Материалдық ресурстар талдауының ақпараттық көздері ... ... ... ... ... келесілер табылады; тапсырыстар,
шикізаттар мен материалды жеткізіп беруге келісім – ... ... ... ... ... статистикалық есептеу
формалары, материалды-техникалық жабдықтау ... ... ... есепке алғандығы, материалдық ресурстарының ... және тағы ... ... ... ... ... негізгі шарттарының бірі материалдарды – техникалық жоспарлау мен
материалды қорларды қамтамасыз етілуінің деңгейіне байланысты. Материалдар
мен ... ... ... ... олармен біркелкі және толық
жабдықталу өнеркәсіп - өндірістік ... іске ... ... мен ... көлемінің өсу қарқыны тауардың сапасының
жоғарылауы тікелей шығындар көлеміне, табыс пен ... ... ... ... бұл ... ... маңызды мәні бар.
Тауарлы – материалдық қорлардың негізгі міндеттері:
- Материалдық – техникалық ... ... ... орындалу деңгейін және оның өндірілген өнім көлеміне әсерін, оның
өзіндік құны мен басқа да көрсеткіштерін бағалау;
- Материалдық ресурстардың пайдалану тиімділігінің ... ... ... ... ішкі ... резервтерінің үнемделуін және
оларды пайдалану бойынша нақты шараларды өңдеуді көрсету;
- Өнімді өндіру мен өткізу динамикасын және жоспардың ... ... Бұл ... ... ... әсер ... факторларды
анықтау;
- Өнім шығару мен өткізуді ... ішкі ... ... ... ... ... бойынша шараларды өңдеу.
2- сызба. Өнімді өндіру мен өткізуді талдаудың объектісі.
"Ақ-қаймақ" ЖШС – де материалдық ресурстарды және өнімді ... ... ... ақпарат көздері: ...... ... ... шикізаттар мен ... ... ... ... ... ... ... туралы
статистикалық есеп беру және өндірістік ... ... есеп ... ... ... ... ... және тағы басқа
бухгалтерлік есептің аналитикалық мәләметтері.
Осы кәсіпорында ... ... мен ... ... ... ... қолданылады: аталған кәсіпорынның бизнес – ... ...... ... бойынша есеп беру» ф №1 ... ... пен зиян ... есеп ... және тағы ... ЖШС – гі ... ... мен өткізу көлемінің өсуі
жылдан – жылға ұлғаюда, тауарлардың ... ... ... шығындар
көлеміне, табыс пен кәсіпорынның табыстылығына әсер етеді.
"Ақ-қаймақ" ЖШС – де тауарлы-материалдық ... ... 6 ... ... ... Өнімді өндіру мен өткізу ... және ... ... ... 95-100% - ға дейін орындалады. Өнімді ... ... ... ... тығыз байланыста. Кәсіпорын тек қана сұраныс бар
тауарларды және қажетті көлемде ғана шығарады. ... ... ... ғана ... ... табуға болады. Материалдар-дың қозғалысын есепке
алу жөніндегі шоттардың корреспонденциясын қарастырайық:
1. Келесідей тауарлы-материалдық ... ... ... яғни ... келіп
түсті; 1310-«Материалдар» бөлімшесінің шоттары (1310-1317) дебеттеледі
де ҚҚС-ын төлеушілерден түскен ... ... ... ... құн салығы» шоты дебеттеліп – ... ... шот – ... ... ... кредиттеледі.
2. Негізгі құралдарды жоюдан алынған материалдарды кіріске алған кезде:
1315 «Басқа материалдар» шоты дебеттеледі де, 6280 ... ... ... табыс» шоты кредиттеледі.
3. Өндірістегі ақаулардан алынған материалдар, өндіріс ... ... ... ... ... алынған
кезде;
20 «Материалдар» шоттары дебеттеледі де, 8011,8021,8031,8041 –осы
шоттар кредиттеледі.
Материалдық ... ... ... ... ... яғни ... көлемін тауар түрлерімен, материал сапасын және жеткізіп
берудің бір қалыптылығын тексеру. ... ... ... ... ... ... ... өнімді өндіруге керекті
материалды жеткізіп беруге дейінгісін анықтау, ... ... ... қалдықтардың өнімнің жеке түріне шығындалуы.
Кәсіпорынды материалдық ресурстармен қамтаммасыз ету талдаудың
бірінші мәселесі болып ... ... ... ... ... тексеру. Жоспардың нақты орындалғанын тексеру – ... ... сай ... яғни ... ... ресурстарды
тұтыну есебінің негізінде болады. ... ... ... ... ... сай ... немесе керекті материалдардың қорлармен
жабдықталуын яғни материалдық шығындардың ... ... сай ... тоқтаусыз жұмыс істеуі ол материалдық ресурстармен дер кезінде
қамтылуының арқасында. Олар негізінен ішкі және ... ... ... ...... шартқа отырған жабдықтаушылырдың әкелген
материалдық ресурстары жатады.
Ішкі көздеріне – шикізат қалдықтарын қысқарту, шикізатты екі ... өзі ... ... мен ... фабрикаттар, ҒТӨ-ң
арқасында материал мен шикізаттарды үнемдеу.
Материалдық - ресурстармен нақты тұтыну ол – ... ... ... ... ... ... ... ішкі баға құрайды. Талдаудың
даму сатысында келісім шартқа байланысты ... ... ... мен ... ... ... орындалуын тексеру
керек.
№5 Кесте
Материалдық ресурстардың келісім – шарт ... ... ... ... оның ... ... тексеру.
| |Жоспар | ... ... ... ... жабу|н |бойынша |шылардан |бойынша |
|түрі |қажеттіл|көздері ... ... |ік | |арт |ті ... |% |
| | | ... ... | | |
| | | | |ету % | | |
| | | ішкі ... | | | | |
| | | | | | | | ... |4700 |50 |4650 |4420 |95,0 |4190 |94,8 ... | | | | | | | ... ... ... ету коэффициент.
Қам коэф жос = 50+4420/4700=0,951
Нақты жұмыс бойынша жағдай нашар өйткені материалды жеткізіп беру жоспары
10% -ға ... коэф ... = ... жерде сүт өніміне 90%-ға ғана қажеттілікті қамтамасыз ете алады.
Жабдықтаушылардан келіп түскен материалдардың сапасы ... де ... ... сай ... ... ... ... жағдайын тексереді. Осы ... ... ... ... ... жасайды. Бұл жерде кәсіпорынның мемлекетке ... ... ... ... сапасы
Ауыл шаруашылық кәсіпорындарында сүт сапсына әсер ... ... ... Ұйым ... Еңбек
Технологиялық Инфрақұрылм ... ... ... ... ... мәселесі болып – материалды ... ... ... ... ... өз ... жеткізбеу ол кәсіпорын
тауарының өз уақытында өндірілмеуі және нарыққа кешігіп шығуына әсер етеді.
Бір қалыпты ... ... бір ... коэффициенті, вариация
коэффициенті қолданылады.
Қоймадағы шикізаттар мен материалдар қалдықтарының күй жағдайына
үлкен көңіл ... ... ... ... ... ағымдағы қалдықтар;
- маусымдық қалдықтар;
- сақтандырылған қалдықтар.
Ағымдағы қалдықтардың көлемі күнделікті жеткізіп беру ... ... ... ... ... ағым = Ара қаш * Шығ күн
Талдаудың даму сатысында шикізаттар мен материал қалдықтарының нақты
Көлемге сай екендігі екені анықталады. Осы ... ... ... саны ... және ... ... ... етілуінің
күнделікті шығындарымен және нормативтік күндерімен орындалғанын келесі
кестеде көрсетеді.
№6 Кесте
Материалды ... ... ... талдау.
|Материа|Күндел| | | ... ... ... ... ... ... |
| |орташа|қалдықтар ... ... ... |
| ... | | | |
| | | Т | күн ... ... | күн | Т ... | 20 |160 |8 | 12 | 10 | 4 | 80 ... | | | | | | | ... ... шикізаттар мен материал қалдықтарын тексереді,
өйткені артық немесе жарамсыз шығуы ... ... ... ... ... кіріс пен шығысты салыстырып табуға болады. Егер де ... ... ... ақша ... онда ... ... ... бағасын
шығарып жарамсыз топқа жатқызады.
Бұл жағдайда өнім өндірудің келесі түрі қолданылады:
VВПi = Өі + ... – Қалд / ... ... ... өнім ... ... ... кестеден көреміз.
| Көрсеткіштер | ... | ... | ... |
| | | | ... кеткен шикізат массасы |4325 |4867 |542 ... ... ... |+5 |-2 |-7 ... ... |205,5 |275,4 |+69,9 ... ... ... шикізат шығыны |4114,5 |4593,6 |+479,1 ... ... саны | | | ... бір ... ... кеткен|2743 |3168 |+425 ... ... |1,5 |1,45 |-0,05 |
| | | | ... ... әсер ететін басқада факторлар.
| | | | ... ... ... ... ету есебі |Ауытқу. |
| | | | ... ... |( ... Өжос)/ҰШжос |( 4867-4325) / 1,5 |+ 361,3 ... ... | | | ... ... |( -2 -5) / 1,5 |+4,3 ... | | | ... қалдықтары-ның|-(Қалнақ-Қалжос)/ҰШжос |( 275,4-205,5)/1,5 |46,6 |
|массасының өзгерісі | | | ... ... ... | ... ... ... |-(ҰШнақ-ҰШжос)*VВПнақ/Ұ| | ... ... | |+105,6 |
| ... | +425,0 ... ... ... ... ... ... тауарлы-материалдық қорларын келесілер құрайды.
сүт, құмшекер Өнім өндірісі көлеміне ... ... ... қор ... ерекше әсер етеді. Өнімнің материал сиымдылығы бұл
шығарылған өнімнің бірлігіне шикізаттар, материалдар және ... ... ... шығыны. Өнімнің материал сиымдылығы жинақтаушы құндық
көрсеткіш болып табылып, субъектінің тауарлы өнімінің бір ... ... ... ... ... сиымдылықты төмендету
сол материалдық ресурстарда көп өнім алуды, өнімнің ... ... және ... саласын дамытуға шығындарды төмендетуді және
шикізат саласын ... ... ... білдіреді. Материалдық
сиымдылық көрсеткіші абсолюттік, құрылымдық және үлестік болып бөлінеді.
Материалдық ресурстарды пайдалану тиімділігін сипаттау үшін жалпы
және жеке ... ... ... ... ... 1 ... табыс, материалдардың жұмсалыну көрсеткіші,
материалдық сиымдылық ... ... ... ... ... үлесі, материалдарды пайдалану коэффициенті, өндіріс көлемінің
және материалдық шығындардың өсу қарқыны жатады.
Материал сиымдылығының жеке көрсеткіштері ... ... ... ... тиімділігін сипаттау үшін қолданылады.
Мысалы ... ... ... ... электро-
энергия сиымдылығы және т.б. Материал сиымдылық үлесі құндық натуралдық
және шартты натуралдық ... ... ... сиымдылығына қарама-қарсы
көрсеткіш шығындалған материалдық қорлардың бір ... ... ... ... ... ... болып табылады. Материалдық
қорларды ... ... ... ... ... ... қорлардың өнімнің жалпы материал сиымдылығының өзгерісі
материал сиымдылықтың таза көрсеткіштері көмегімен ... ... ... ... цехы материал сиымдылығы
болып табылады, бұл өнімнің ... ... ... үлес ... мен материалдар шығыны алатынын көрсетеді.
Шығындардың жалпы сомасы өндірілген өнім көлеміне, оның құрылымы-на
және жеке бұйымдарға ... ... ... ... ... Егер
барлық шығарылған өнім емес, өнім бірлігінің өзіндік құнын талдасақ, онда
материалды шығындар ... ... әсер ... ... ... ... ... баланста көрсетіліп тұрғандай есепті
жылы – 24,3 % - ға ... яғни жыл ... 251803 ... ... ал жыл
аяғында 190448 теңгені құрап отыр, ол сонда ... ... Бұл ... ... ... ... көп болатын және
сол себептен дайын өнім көп болып табылады. Осының ішінде басы ... ... ... ... ... ... өнімдер, материалдар,
аяқталмаған өндірістер қоймада жоғын, соны анықтау үшін ... ... ... ... ... қажет екеніне көз жеткіздім.
"Ақ-қаймақ" ЖШС-ң балансында материалдар жыл ... ... ... 19%-ға ... яғни жыл ... 74305 теңге, ал жыл аяғында 88445
теңге құрап ... ... ... ... ... ... өскен жақсы, өйткені олар өскен сайын өндірілген
өнім көп болады. Осы аралықта ... өнім -42,5%- ға ... ... ... Жыл ... 177411 теңгені құраған, ал жыл аяғында 101967
теңгені құрап отыр. Бұл нені ... тұр; Яғни бұл ... ... ... жоғары болуын, қоймада көп тұрмай жоғары өтімділігін көрсетеді.
Ал аяқталмаған өндіріс болса, жыл басынан жыл аяғында-0,6%-ға азайған ... 51000 ... ... Жыл ... 87000 теңгені көрсетсе, жыл аяғында
36000 теңгені құрап отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... материалдар 16,5 –ға, аяқталмаған
өндіріс -0,01-ға, ал дайын өнім 16,5 – ға өзгерген.
№ 9 ... ... 2004 ... ... ... ... құрылуы.
| | | | | ... ... |Жыл ... |Жыл ... |Жыл бойы өзг. |ық |
| | | | | ... | | | | |ер |
| | |
| ... ... ... жеке |
| ... (өнімнің шыға-рылуы және |
| ... ... ... ... есеп |
| ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... түсуі, шығарылуы). |
| Жоспарлау бөлімі ... ... ... |
| ... ... ... |
| Еңбек және еңбек ақы ... ... ... ... |
| ... еңбекақылардың, ставкілердің, |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... шығару, |
| ... ... ... |
| ... ... |Энергияны қолданғаны ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... және өткізу құжаттары. |
| Бас механиктің бөлімі ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... тауарлы-материалдық қорлары мен шығындарының ... ... ... ... ... ... ... үшін басты роль атқарады және ... ... ... бірі ... ... қалыптас-тырудың
өз көздерімен қамтамасыз етілу коэффициенті саналады, ол меншікті айналым
қаражатының тауарлы-материалдық ... мен ... ... ... Бұл ... ... ... мен шығындарды жабу
коэффициенті деп те ... Ол ... ... ... / қ = Мак / Қтм
Э.А.Маркарьян, В.В. Ковалев және Г.П. ... оны ... және ұзақ ... ... ... ... кәсіпорынның
қорлары мен шығындарының құнына қатынасымен анықтайды. Материалды айналым
қаражаттарын жабу коэффициенті ... ... ... ... ... меншікті қаражаттармен жабылғанын және қарыз қаражаттарын
тартуды қажет етпейтінін көрсетеді. ... ... ... ... негізінде алынған оның қалыпты мәні деп жазады
А.Д.Шеремет және Р.С. Сайфуллин – келесі түрде ... / қ > 0,6 – ... мен ... ... ... ... мен ... етілудің қалыпты коэффициенті, меншікті қаражат көздерімен қажетті
қорлар мен ... ... ... ... жабу ... ... ... бұл кезде қорлар мен шығындардың көлемі, олардың айналу
жылдамдығы жоғарылаған кезде негізделген ... ... болу ... ... ... ... асып кетсе, онда меншікті айналым
қаражаттары материалдық қорлардың бір бөлігін жаба алады, яғни көрсеткіш 1 ... ... ... бұл ... ... жақсы екендігін көрсетпейді. Сондықтан ... ... ... қаражаттарымен қамтамасыз етілу көрсеткіштерінің
деңгейін ең бірінші материалдық қорлардың ... ... ... ... ... тұрақтылығын тек қана қаражат көздерінің
құрамымен емес, ... ... ... есеп берудің активтеріне салудың
дұрыстығымен де сипатталады. Сондықтан ... ... ... ... кәсіпорынның қарыз қаражаттарының құрылымы да
қарастырылады.
Қаржылық тұрақтылықтың абсолютті көрсеткіштері – ... ... ... көздерімен қамтамасыз етілу дәрежесін
көрсететін көрсеткіштер.
Тауарлы-материалдық қорлардың қалыптасу ... ... ... ... ... ... ... капиталының бар болуы ( Ма.к ).
Осы көрсеткіш меншікті ... мен ... ... 1 бөлімі) ұзақ
мерзімді активтердің (баланс активінің 1 бөлімі) арасындағы айырма ретінде
анықталады. Ол меншікті айналым ... ... ... кезеңмен
салыстырғанда оның көбеюі кәсіпорынның қызметінің ... ... ... ... ... меншікті айналым капиталының бар
болуын келесі формуладан байқаймыз:
Ма.к = Мк – Ұа = 1бП – ... – бұл ... ... ... ... ... табу үшін пайдаланылады: кәсіпорынның ағымды активтерін жабу коэффи-
циенті (бұл көрсеткіштің нормативті мәні – 0,6 дан төмен ... және ... ... ... меншікті және ұзақ мерзімді
қарыздың қалыптасу көздерінің бар болуы.
(Ма.к / ұз).
Бұл көрсеткіш алдындағы көрсеткішті, яғни меншікті ... ұзақ ... ... сомасына қосу жолы мына
формуламен анықталады:
Мак / ұз = Мак + Ұз = Мак + ... ... ... негізгі қалыптасу көздерінің жалпы
мөлшері алдыңғы көрсеткішті қысқа мерзімді несиелер мен ... қосу ... мына ... ... ... = Мак / ұз + Қнқ.
Тауарлы-материалдық ... бар ... үш ... қорлар мен шығындардың олардың қалыптасу, көз-дерімен
қамтамасыз етілуінің үш көрсеткіші сәйкес келеді.
- ... ... ... ... ... (+) ... ... Мак = Мак – ҚШ.
- Тауарлы-материалдық қорлардың меншікті және ұзақ мерзімді қалыптасу
көздерінің артықшылығы (+), немесе ... (-) ... Мак / ұз – ... ... ... ... көздерінің (НК) жалпы мөлшерінің
артықтығы (+) немесе жетіспеушілігі (-);
+ НК = НК - КШ
«Ақ-қаймақ»ЖШС-де ... ... ... ... ... ... үш көрсеткішін есептеу кәсіпорынның
қаржылық жағдайын оның ... ... ... ... типтерге бөлуге
болады:
1. Қаржылық жағдайдың абсолютті ... ... ... ... ... Тұрақсыз қаржылық жағдайы;
4. Дағдарысты қаржылық жағдай.
Қаржылық жағдайдың абсолютті тұрақтылығы мына теңсіздікпен сипат-
талатын уақытта қалыптасады,
ҚШ < Мак немесе Мак > ... бұл ... ... ... ... ... жабылатынын көрсетеді, яғни кәсіпорын ... ... ... ... ... өте ... ... Өйткені бұл жағдай ең
дұрыс деп қарастырылмауы мүмкін, себебі әкімшілік негізгі қызмет ... ... ... ... ... пайдаланғысы келмейді немесе
пайдалануға мүмкіндік жоқ.
Қаржылық жағдайдың қалыпты ... мына ... / ұз < ҚШ < ... келтірілген қатынас тиімді жұмыс істеп тұрған ... ... ... жабу үшін әр ... ... - ... ... қаражат көздерін пайдаланып жатқан жағдайда сәйкес келеді.
Тұрақсыз ... және ... ... ... ... > НК немесе НК < ҚШ
Көрсетілген бұл қатынаста кәсіпорын өзінің тауарлы-материалдық
қорларының бір ... жабу үшін ... ... ... яғни ... ... ... жабу көздерін тартуға баруына тура келетін жағдайға
сәйкес келеді.
Кәсіпорында тауарлы-материалдық қорлардың қалыптасу көздерімен
қатар қаржылық жағдай үшін ... ... ... ... ... ... қатысты азаюымен көрінетін ... ... ... ... рын алады. Тауарлы-материалдық қорлардың
жағдайын тереңдетіп талдау қаржылық жағдайды ішкі талдаудың ... ... ... өйткені қаржылық есеп беруде жоқ және коммерциялық ... ... ... ... ... ... көздейді.
Қорытындылай келе айта кету керек, арнайы әдебиеттерде кәсіпорындарда
қалыптасқан қаржылық жағдайға ... да ... ... берілген.
Оларды келесідей топтарға бөлеміз:
- Қаржылық жағдайы жақсы кәсіпорындар;
- Қаржылық жағдайы орташа кәсіпорындар;
- Қаржылық жағдайы нашар ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы қаражаттарды жұмсау-
дың келесі негізгі бағыттары ... ... ... ...... және ұдайы өндіру қызметін қамта-масыз
ету;
- ұзақ мерзімді несиелер мен қарыздар бойынша уақытылы есеп айырысулар;
- кәсіпорынның дамуы бойынша.
Осы ... ... ... ... ... соның ішіндегі пайданы
талдаймыз. Материалдық ресурстарды қолдану тиімділігінің арқасында
кәсіпорын табыс ... ... ... ... жоғары болса ол жағымды
болып саналады. Талдаудың даму сатысында мәліметтің қозғалыс ... ... ... ... ... орындалу деңгейін, және шаруашылықтарды бір-
бірімен салыстыру және олардың көлемінің өзгерісін ... ... ... айналым қаражатының айналымдық коэффициенті – ... ... ... ... мен ... айналым санын
көрсетеді, яғни олардың сатылу ... ... ... ... ... мәні жоғары болған сайын, осы аз өтімді бапта соғұрлым
азырақ қаражат бағаланады., ... ... ... ... ... ... өтімді құрылым болады. Және керісінше, басқадай
жағдайда тауардың шамадан тыс жиналып қорлануы, ... ... кері әсер ... ... ... ... бойынша
жүргізіледі, онда алымында – сатудан ... ... ал ...... мен ... - ... ... орташа шамасы жатады.
Негізінен өндірістік қорлар материалдарды сатып алу ... ... ... ... ... ... коэффициентін есептеу үшін
сатудан түскен табыс емес, сатылған өнімнің өзіндік құны пайдаланылады.
Бұл кезде ... мына ... іске ... = S / ... – материалдық айналым құралдарының айналымдылық коэффициенті;
S - сатылған өнімнің толық ... ... - ... ... ... ... айналымдық көрсеткіші неғұрлым жоғары болған сайын, соғұрлым
қорлар тезірек ақша қаражатына ... ... ... ... ... ... қорлар мен аяқталмаған өндірістің
ұлғайғанын немесе дайын өнімге деген сұраныстың бәсеңдегенін көрсетеді.
Келесі кезекте төмендегі кестелерді талдайық. Осы ... ... ... ЖШС –ң ... жағдайын, оның өз дәрежесі
бойынша топтауға мүмкіндік беретін абсолютті ... ... ... ... көрсеткіші – тауарлы-материалдық қорлар
болып табылады, яғни оның қалыптасу көздері, қамтамасыз етілу дәрежесінде.
№11 ... ... ТМҚ –ды, ... қалыптастыру көздерімен қамтамасыз ету
2006ж басы мен соңындағы жағдай (жетіспеушілігі, -артықшылығы)
| | ... |Жыл басы |Жыл соңы |Жыл ... ... | | | ... |
| | | | | ... |
|1 ... ... |Мк ... ... |3430900 |
|2 ... ... ... |Ұз.а |9875868 ... ... |
|3 ... айн.кап. бар |Ма.к |12930638 |-17417491 |-4486853 |
| ... | | | | |
|4 ... ... ... |Ұз.м |- |- |- |
|5 ... менш. Және ұзақ |Мак/тұз |4778460 |45070200 |-271440 |
| |мерз қалп көзд бар ... | | | |
|6 ... ... ... |Қн |1202340 |2162930 |960590 |
|7 ... ... ... |Нқ |5980800 |6669950 |689150 |
| ... мөлшері | | | | |
|8 |ТМҚ |ҚШ |2518030 |1904480 |-613550 |
|9 ... айн кап ... ... |2260430 |2602540 |342110 |
| |н/се ... (-) | | | | ... |ТМҚ ... ұзақ мерз |+-Мак/ұз |2260430 |2602540 |342110 |
| ... көзд (+) н/се (-) | | | | ... |ТМҚ ... ... |+-НҚ |3462770 |4765470 |1302700 |
| ... ... мөлш арт(+) | | | | |
| |н/се (-) | | | | ... ... ... келе кәсіпорында тауарлы
–материалдық қорлардың алатын орны ерекше екенін және де ... ... ... ... ... көзі ... ... білдіргім
келеді.Жалпы кәсіпорында меншікті капиталдың ішіндегі 57%-н ... ... ... құжаттау негізінен қолмен жүргізіледі. Осы себепке
байланысты менің ұсынысым бойынша автоматтандырылған жүйені қолдану ... ... алу ... он, жүз есе қысқарады, осының арқасында
серіктестікте есеп ... ... ... осы ... ... ... мүмкіндігінше жою, яғни мәліметтердің сақталу
сенімділігін арттыру.
Дипломдық ... ... ... ... ... ... –материалдық қорларды бағалау. «Ақ-қаймақ»ЖШС-де өз қорларын
бағалау үшін орташа өлшенген құн ... ... ... ... ... ... серіктестіктің алдыңғы жылдардағы тапқан
табыс ... алып ... Сол ... ... ... жылдар аралығындағы табыстары көрсетілген. Мысалы
1998 жылы тапқан табысы 301000 теңгені құраса, 2006 жылы бұл ... ... ... Ал ... ... таза табысы алдыңғы
жылмен салыстырғанда екі есеге өскен, ол 2401000 теңгені құраған.
«Ақ-қаймақ»ЖШС-нің жоспары бойынша 2008 жылдан ... ... ... сүт өнімін жеткізуді жорамалдап отыр. Дипломдық жұмысымды қортындылай
келе ... ... ... байланысты орындалған жұмысы сай
келуде. Осының барлығының дұрыс орындалуының ... ... ... ... ... ... ... ауданының ттұрғындары
Жабдықтаушылар
АО «Базар»
Жеке фермерлер
Тоңазытқышка орналастыру
Қоймаға қабылдап алу
Лабараториялық тексеру
Цех 3
Цех 4
Цех 1
Сүзбе
Цех ... ... ... дүкендер
Тапсырыс берушілер
Ауруханалар мен бала-бақша
Тұтынушылар
Қоймаға дайын өнімді қабылдау
Сыртқы орамын жасау технологиясы
Өнімді өндіру мен өткізу ырғақтылығы
Талдау
обектісі
Ассортименті бойынша өнімді толығымен
өндіру мен ... ... ... ... мен өткізу құрылымы
Тауарлық өңдеу мен өткізу сатысы
Фермерлік лабаратория ... ... ... ... ... ... сатысы
Сиыр тұқымы ... ... ... ... ... ... ... және сертификаттау жүйксі
Баға құру және несиелеу жүйесі
Ақауға экономикалық жауапкершілік жүйесі
Сапаны бақылау
Нормаланған өнім сапасы
формалар
потенциял
қабылдаулар
нақтылық
кешенділік
әдістер
Мамандан-дыру
дициплина
жүйелілік
мотивация
процестер
икемділік
Технология-
лылық
квалификация
Мерзімділік
Басқарушы- лық
Орындау деңгейі
Технология деңгейі және оны ұйымдастыру
Ресурстық ... ету ... ... және ... ... ... ... деңгейін бағалау бойынша
Өлшем бірлігі
Сипаттамалық қасиеттері бойынша

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 93 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның ағымдағы шығындарының құрамы мен құрылымын анықтау және соны тиімді басқаруды, оның өзіндік құнын төмендету жолдарын теориялық жағынан қарастыру және оны талдау72 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесінің жалпы мәселелері21 бет
Биология және экология пәндерін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану35 бет
Биоыдырайтын суда еритін полимерлер, заманауи мәселелері және оны шешу жолдары16 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ерекшеліктері18 бет
Композициялық материалдар. Ыстыққа төзімді болаттар мен қорытпалар. Кесу аспабына арналған болаттар. Өлшеу аспабына арналған болаттар12 бет
Компьютерлік қосымшамен есептеу әдістері50 бет
Компьютерлік қосымшамен есептеу әдістері пәні бойынша73 бет
Кәсіпорында тауарлы-материалдық қорларды аудиттеуді ұйымдастыру жолдары84 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь