Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы мәлімет

I. Кіріспе
1.1.Өнімнің өзіндік құнын төмендету.
II.Негізгі бөлім
2.1. Өнімнің өзіндік құны.
2.2. Рентабельділік және оны арттыру тәсілдері.
2.3.Қолданылған әдебиеттер
Өнімнің өзіндік құнын төмендету – кәсіпорынның өндірістік қызметіндегі ең басты міндеттердің бірі.
Оның негізгі көздеріне:
a. бір өнімге жұмсалатын шикізат, материалдар, отын және энергия шығынын төмендету;
b. бір өнімге шаққандағы амортизациялық аударым шамасын азайту;
c. әкімшілік бас-қарушылық шығындарын төмендету;
d. бейөндірістік шығындар мен шығасыны барынша азайту жатады.
Бухгалтерлік және экономикалық шығын түрлеріне де бөлінеді. Бухгалтерлік шығындарда тек көзге көрінетін шығындар, яғни тұтынылатын ресурстар үшін төленетін төлемдер қамтылады. Экономикалық шығындар көзге көрінетін (бухгалтерлік) шығындар мен көзге көрінбейтін (сатып алуға жатпайтын) ресурстардың құнынан құралады.
Пайда– тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сатудан түскен табыстың осы тауарларды өндіру мен сатуға немесе қызмет көрсетуге жұмсалған шығыннан асып түсуі. Пайда – кәсіпорын мен кәсіпкерлердің шаруашылық қызметі қаржылық нәтижелерінің аса маңызды көрсеткіштерінің бірі. Ол шаруашылық қызметтің өнімін сатудан түскен ақшалай түсім мен өндіріс факторларының осы қызметке ақшалай жұмсалған шығындарының сомасы. Пайданың алынуын немесе оның алынбауын екі нәрсе алдын-ала айқындайды, олар: өнімді өндіру мен өткізуге (жұмыстарды орындауға және қызметтер көрсетуге) жұмсалған жалпы шығын және негізгі қызметтен тыс жұмсалған шығын. Әдетте, табыс негізгі қызметтен алынған табыс пен негізгі қызметтен тыс қызмет түрінен алынған табыс болып бөлінеді. Кәсіпорынның негізгі қызметінен алынған табыс өнімді өткізуден (жұмыстарды орындаудан, қызмет көрсетуден) түскен табыстарды, сыйақыны, дивидендті, роялтиді, жалгерлік ақыдан түскен табыстарды, т.б. қамтиды. Негізгі қызметке жатпайтын қызметтен алынған табыстарда, мысалы, негізгі құрал-жабдықты сатудан алынған табыс, бағалы қағаздарды қайта бағалаудан немесе ұзақ мерзімді активтердың баланстық құнын көбейтуден алынған табыс, т.б. қамтылады.
1. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында: ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы, Астана, 2005 жылғы 18 ақпан. – Алматы: Жеті жарғы, 2005.
2. Мейірбеков А. Қ., Әлімбетов Қ. Ә. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы: Экономика, 2003.
3. Бейсенова М., Садықбаева А. Кәсіпорын экономикасы (есептер жинағы), Алматы: «Ғылым», 2002 ж., 54-68 б
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым Министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:
Орындаған:Рақымжанов.А
Тобы:ТО-207
Тексерген: Қ.Т. Нуралина
Семей - 2015ж.
Жоспар:
I. Кіріспе
1.1.Өнімнің өзіндік ... ... ... ... өзіндік құны.
2.2. Рентабельділік және оны арттыру тәсілдері.
2.3.Қолданылған әдебиеттер
Өнімнің өзіндік құнын төмендету - кәсіпорынның өндірістік ... ең ... ... ... ... ... бір өнімге жұмсалатын шикізат, материалдар, отын және энергия шығынын төмендету;
* бір ... ... ... ... ... ... әкімшілік бас-қарушылық шығындарын төмендету;
* бейөндірістік шығындар мен шығасыны барынша азайту жатады.
Бухгалтерлік және экономикалық шығын түрлеріне де бөлінеді. Бухгалтерлік шығындарда тек ... ... ... яғни ... ресурстар үшін төленетін төлемдер қамтылады. Экономикалық шығындар көзге көрінетін (бухгалтерлік) шығындар мен көзге көрінбейтін (сатып алуға жатпайтын) ... ... ... - ... мен көрсетілетін қызметтерді сатудан түскен табыстың осы тауарларды өндіру мен сатуға немесе қызмет көрсетуге жұмсалған ... асып ... ... - ... мен ... ... ... қаржылық нәтижелерінің аса маңызды көрсеткіштерінің бірі. Ол шаруашылық қызметтің өнімін сатудан түскен ақшалай ... мен ... ... осы ... ... жұмсалған шығындарының сомасы. Пайданың алынуын немесе оның алынбауын екі нәрсе алдын-ала айқындайды, олар: өнімді өндіру мен өткізуге (жұмыстарды ... және ... ... жұмсалған жалпы шығын және негізгі қызметтен тыс жұмсалған шығын. Әдетте, табыс негізгі ... ... ... пен ... қызметтен тыс қызмет түрінен алынған табыс болып бөлінеді. Кәсіпорынның негізгі қызметінен алынған табыс өнімді өткізуден (жұмыстарды орындаудан, қызмет көрсетуден) түскен ... ... ... ... ... ақыдан түскен табыстарды, т.б. қамтиды. Негізгі қызметке жатпайтын қызметтен алынған табыстарда, мысалы, негізгі құрал-жабдықты ... ... ... бағалы қағаздарды қайта бағалаудан немесе ұзақ мерзімді активтердың баланстық құнын көбейтуден алынған табыс, т.б. қамтылады. Шығыстар (шығындар) - ... ... ... ... ... не меншікті капиталды азайтатын, оны меншік иелері арасында бөлісумен байланысты емес міндеттемелердің көбеюі ... ... ... ішінде экономикалық тиімділіктердің азаюы. Шығыстар негізгі қызмет пен негізгі емес қызмет үдерісінде пайда болған шығыстарға бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... қызметтің) өзіндік құнын қамтиды, ал негізгі қызметке жатпайтын қызмет шығыстарына, мысалы, негізгі құрал-жабдықты өткізу нәтижесінде пайда болған шығасы, ... ... ... ... т.б. ... ... ... түрлерге бөлінеді: жалпы (баланстық) Пайда деп аталатын толық Пайда, ол өнімді өткізуден, жұмыстарды орындаудан, қызмет көрсетуден, өткізуден тыс операциялардан ... ... ... және төленген айыппұлдар, өсімпұлдар, тұрақсыздық айыптары арасындағы айырма, жалға берілген мүліктен төленетін жалгерлік ақы, т.б.) және ... мен ... ... кейін қалған таза Пайданы қамтиды.
кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандарына қарай ... ... ... ... Пайдасын пайдалану жалпы жиналыстың айрықша құзырында. Акционерлік қоғамның нақ осы жалпы жиналысы есепті қаржы жылындағы ... бөлу ... ... жай акциялар бойынша дивидендтер төлеу туралы шешім ... ... бір жай ... ... жыл қорытындысы бойынша төленетін дивидендтің мөлшерін бекітеді. Қоғам Пайдасының бір бөлігі ғана дивидендтер түрінде бөлінеді, әдетте, оның бір бөлігі қорлануға ... ... ... үшін және өндірісті ұлғайтуға), басқа да әлеуметтік мақсаттарға жұмсалады.
Өндірістік шығындар, өнімнің өзіндік құны ... ... ... ... ... ... Олардың деңгейі, көбінесе, пайда көлемін, кәсіпорын рентабельділігін және шаруашылық қызметінің тиімділігін анықтайды. Сонымен қатар, кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін, беріктілігін, қаржылық тұрақтылығын ... ... оның ... ... ... ... ... жетілдірудің негізгі бағыты болып табылады.
деген ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында (Астана, 2005 жылғы 18 ... - деп ... ... ... біз ... ... арттыруымыз қажет. Ал ол үшін, ең алдымен, табыс, пайда әкелетін кәсіпкерлікті, әсіресе шағын және орта бизнесті, олардың субъектілерін одан әрі ... өнім ... мен ... ... ... ... ... керек. Яғни, кез келген өндірістік кәсіпорын өзінің өндірістік шығындарын қысқартқаны, төмендеткені жөн. Бұл пайданы арттырудың негізгі кепілі ... ... ... осы ... ... тақырыбы - қазіргі кездегі өндірістік кәсіпорындар үшін өзекті мәселе болып отыр.
Жалпы, өнімнің ... құны ... - ... өнім ... және ... ... ... ақшалай тұлғалануы.
Ол кәсіпорынның жалпы өндірістік тиімділігін анықтайды. Өзіндік құнды, яғни ... ... ... ... төмендету - кәсіпорындардың жұмыс істеу тиімділігін арттырудың ... ... ... ... ... экономика жағдайында залалды кәсіпорындарды қаржылай қолдау қағидаға жатпайды.
Ұлттық экономиканың барлық салаларында өндіріс шығындарын төмендетудің мына ... ... ... ... ... ... жетістіктерін пайдалану;
-​ өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
-​ экономикалық үрдістерді мемлекет тарапынан реттеу.
Ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктерін іске асыру - бұл, бір ... ... ... шикізат және материалдар, оның ішінде отын-энергия ресурстарын көптен-көп пайдалану, ал екінші жағынан, тиімді жаңа машиналарды, жаңа технологиялық ... іске ... ... бір ... ... ... ету - шаруашылықты жүргізудің әр түрлі мәселелерін шешуге келгендегі басты ... ... ... Тек ... өнім ... ғана ... оны өндіруге қанша еңбек жұмсалғандығының да маңызы зор. Мәселенің бұлайша қойылуы мынаны аңғартады: шикізат пен материалдарды жұмсай отырып немесе машиналар мен ... ... ... ... ... ... ... көп өнім алуға, әрбір станок пен технологиялық үрдістердің түсімін өсіруге, шығындарын, бұйымдардың өзіндік құнын төмендетіп, кәсіпорындардың пайдасын ... ... ... арттыруға жету керек.
Егер кәсіпорын ұжымдарының ішкі шаруашылық резервтерін тауып, пайдалануының ... ... ... ... ... онда оларды үш топқа бөлуге болады. Өндіріс тиімділігін, біріншіден, негізгі өндіріс қорларының пайдалануын ... ... ... өндіріс қорларын неғұрлым тиімді пайдаланудың және үшіншіден, ... ... ... ... жақсартудың есебінен арттыру.
Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіруге келсек, онда бұл ... - ... ... ... мен шығындарды үнемдеу, сонымен қатар нақты еңбектің шығынын үнемдеу болып табылады. Қазіргі кезеңде нақты ... ... ... ... қоғамдық еңбекті үнемдеумен салыстырғанда, едәуір салмақты нәтиже береді. Қазіргі таңда өндірісті ... ... екі ... мектебі бар: американдық және жапондық. Бұл - өндірісті материалдық-техникалық жабдықтармен қамтамасыз ету, оларды экономикалық жағынан ... және тағы ... ... ... ... ... ... төмендетуде мемлекеттік ғылыми-техникалық прогресс жөніндегі бағдарламалары мен мемлекеттік ... ... орын ... ... ... мақсаттары - қазіргі нарық жағдайындағы кәсіпорындардың өнімдерін өндіруге кеткен шығындарын, яғни өнімнің өзіндік құнын төмендету жолдарын анықтау, олардың ... ... ... ... ... ... жолдарын таңдау болып табылады.
Ал дипломдық жұмыстың міндеттері - ... ... ... сай ... ... ... ... құжаттарын өз бетінше қолданып, оған талдау жасау, кәсіпорынға іс жүзінде нәтиже берерлік жаңа ұсыныстар, идеялар ұсыну.
Дипломдық ... ... 3 ... тұрады:
Бірінші тарауда тақырыпқа қатысты теориялық анықтамалар, аспектілер қарастырылады. Мәселен, көптеген әдебиеттерді, оқу құралдарын қолдана отырып, өнімнің өзіндік құны ... не, ... ... ... мазмұны, құрылымы, жіктелімі, ерекшеліктері, өзіндік құнды төмендету резервтері, тағы ... ... ... ... ... ... таңдап алынған тақырыпқа сәйкес талдаулар практика жүзінде АҚ кәсіпорнының мәліметтерімен жасалады. Бұл тарау кәсіпорынның ... ... ... ... құн ... ... қалыптасуын талдап көрсетеді.
Үшінші тараудың ерекшелігі - бұл тарауда осы дипломдық жұмыстың авторының өз ... мен ... ... Ол ... ... ... ... жағдайында әр түрлі ұсыныстар жасап, осы өндірістік салаға өз үлесін қосу ... ... ... ... үшін айтарлықтай өз үлестерін қосқан. К. Маркс 2 дәрежелі қағидаға негізделеді, олар: өндірістік шығындар, айналым ... ... ... жолақыға, шикізатқа, материалдарға кеткен шығындар кіреді, сонымен қатар мұның ішіне еңбек құралдарының амортизациясы да кіреді. Тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушыларының жұмсаған шығындары жатады. Бір тауар құнының екіден бір бөлігін өндірістік шығындар құрайды.
Айналым шығындарының жіктелуі сол тауарды өткізу үрдісімен байланысты. Ол ... ... ... болып келеді және тауар құнына кіріп, соңғысын ұлғайтады. Қосымша шығындар тауар сатылғаннан кейін түскен ақшадан ғана төленеді. Таза ... ... - сату ... ... жолақысы және тағы басқа), маркетинг (тұтынушылардың сұранысын анықтау), жарнама, штаб-пәтер ... ... және тағы ... Таза ... ... ... ... тауарды өндіру үрдісі кезіндегі сатылғаннан түскен пайдамен төленеді.
Қазіргі кездегі шығындар концепциясын Шығыс экономистері енгізген, олар көбінесе ... ... ... екі кезді де қамтиды. Жалпы теорияда экономикалық және ... ... ... ... ақша ... ... белгілі бір өнім өндіруге, қызмет көрсетуге кеткен материалдық және еңбекке кеткен шығындар жатады. Сонымен қатар, олар өзіне өндіріс құралдарына жұмсаған ... ... ... бұйымдардың жиынтығы, жанар май, электр энергиясы және тағы басқа) және ... ... ... ... Осы ... ... ... кәсіпкерге қаншаға айналатынын көруге болады.
Берілген анықтама бухгалтерлік шығындарды анықтап, сатып алынған ресурстардың төлемі ретінде тек нақты шығындарды қосады. ... ... ... ... ... ... Ал сол ... шығындар болса, өнім өндіру үшін нақты емес шығындарды қоса есептейді.
Нақты емес шығындар - бұл өнім процесінде ... ... ... ... ол ... ... Оған фирманы басқаратын адамдардың өзіндік еңбегін, оның өнім өндірісінде қолданылатын өзіндік капиталын немесе жерді ... ... ... ол ... ... ... ... Нақты емес шығындарды фирманың экономикалық шығындарына қосу үшін оларға ақшалай түрде баға беру керек. Ал егер ресурстарды ... ... оны ... ... ... Ол үшін ... ... деген түсінік қолданылады. Мысалы, белгісіз бір кәсіпкер өндіріске өзінің қаржысын салды дейік.
Бұл ... ... ... ... ретінде машиналарды жатқызуға болады. Кез келген кәсіпорынның акциясын сатып алатын болса, соған байланысты ол ... ... және ... ... депозитіне ақша салып, процент алады. Берілген ресурстардың жоғарыда айтылып кеткен альтернативті нұсқауларына қарағандағы ақша ... ... ... ... ... өз өндірісіне салғаны тиімді болады, әрі ақшалай табыс әкеледі. Егер акцияны сатып алуды альтернативті жағынан пайдаланатын ... онда өз ... ... ... жіберіп алған дивидендтер қатынасының альтернативті құнын құрайды, яғни нақты емес шығындар көлемі бухгалтерлік шығындармен ... ... ... ... ... көрсетеді.
Кәсіпкер үшін, көбінесе, жалпы шығындарының көлемі емес, орташа шығындар көлемі - бір ... ... үшін орта ... неше шығын жұмсайтыны маңызды болып табылады. Орташа шығындарды есептеу үшін жалпы шығындарды өндіретін өнім көлеміне бөлу керек. Орташа шығынды тауар ... ... ... бұл ... ... ... ... болады.
Шекті шығындар бір өнім данасын артық шығарса, қаншалықты өсім болатынын анықтайды. Бұл фирмаға бір дана өнімді артық шығарғанда қаншалықты табысты ... ... ұзақ және ... ... ... ажыратылады. Қысқа мерзімде тұрақты шығындар көрсетіледі. Ал ұзақ мерзімде ауыспалы шығындар көрсетіледі.
Өнімді өндіруге кететін шығындар, яғни ... ... ... ... ... ... Өнімді өндіру үшін қажетті технологиялардың жұмсалуы және өндірістің дұрыс ұйымдастырылуы;
2.​ Табиғи шикізаттардың пайдаланылуы;
3.​ Өндіріске ... болу және оны ... ... Технологияны жаңарту және оны ұйымдастыру, сонымен қатар өнім сапасын жоғарылату, оған деген сенімділікті ... және тағы сол ... ... ... алдында оған алдын-ала жоба жасау, яғни ойдан сол тауарды ... ... ... ... үлгілер жасау, эксперимент жұмыстарын жүргізу және осы жұмыстарды жүзеге ... ... ... ... ... ... Өндірістік процесті қамтамасыз ету, яғни өндіріске қажетті шикізат, материалдар, отын, энергия, құрал-жабдықтар және басқа да еңбек ... ... ... ... өндірістік қорлар, санитарлы-гигиеналық жұмыстарын жүргізу және осылармен қамтамасыз ету;
7.​ Жұмысшыларға еңбек ету үшін жақсы жағдай жасау және техникалық сақтандыруды қамтамасыз ... ... ... яғни ... ... ... қанша адам жұмыс істейді, ол фирманың құрылымы қандай және қандай жұмыстарды жүзеге асырып ... осы ... ... ... консультациялық, аудиторлық қызметтерге кеткен шығындарды есептеу;
9.​ Кадрлар дайындау және ... ... ... ... ... ... есептеу, яғни әлеуметтік сақтандыруды мемлекеттік және мемлекеттік емес деп бөлу, зейнетақымен қамтамасыз ету, осылардың ... ... ... ... ... ... сақтандырумен және тағы басқаларымен қамтамасыз ету.
Әрине, кәсіпорын қызметінің нәтижесі оның өнімінің қаншалықты сатылғанынан ... ... ... Ал оның ... ... сатылған өнім көлемі мен сол өнімді өндіруге кеткен шығыны арқылы анықталады.
Жалпы, нарықтық экономика ... ... ... ... шығындарды қалыптастыру керек. Сондықтан, шығындарды басқаруға аса маңызды көңіл ... Кез ... ... басқарушылығына сәйкес, кәсіпорын шығындарын басқару - оның барлық ... ... ... ... ... қызметі басқару элементтерінің циклы арқылы жүзеге асады: жоспарлау, ұйымдастыру, координациялау және ... ... және ... есеп және ... ... ... ... - жоспарлау кезінде материалды, өндірістік және айналым процесіндегі еңбек және басқа ресурстарды үнемдеу арқылы өндірістік шығындарды ... ... ... ... ... үшін әр ... ... қолданылады. Олардың ішіндегі ең негізгілері - бұл бір дана өнімнің өзіндік құнының калькуляциясы және бір ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын жоспарлағанда, шығындар элемент түрінде көрсетілген, өнімге кеткен өзіндік құнды құрайтын шығындар сметасы жасалынады.
Өндірістік шығындар сметасы - ... ... ... ... ... ... алғандағы, оның барлық шығындарының соммасы көрсетілген жалпылама көрсеткіш. Онда, біріншіден, өнімнің жалпы және ... ... ... ... және ... ... барлық шығындары; екіншіден, өндірістік емес қызмет көрсету және жұмыс шығындары; үшіншіден, орналасқан жері мен ... ... ... жаңа ... ... ... ... көрсетілген. Бұл шығындар ережесі бойынша зауыт ішіндегі айналым есебісіз ... ... ... ... ... ... ... бөлуге болады:
1)​ Нақты бір өнімге жатқызуға болатын тікелей шығындар есебі және ... ... ... ... ... ... ... бірақ ол нақты шығындарды алып жүрмейді. Жойылуына байланысты ол 2 түрлі болады:
- пайда болған орнында жойылатын ... ... ... ... ... болған орнына тікелей қатысты емес шығындар.
Басшылар сметаның көмегімен, өздерінен төменгі деңгейдегі басшыларға өздерінің ... ... ... Оны ... ... басқарушылық шешімдерді қабылдауға, үлкен көлемдегі қажетті ақпараттарды алуға мүмкіндік береді. Егер смета ... ... ... ... ... ... онда ол барлық бөлімшелердің өте тиімді ынталандырғышы болады.
Негізделмеген баға құруды және ... ... ... ... үшін тек ... ... ғана ... оның бөлімшелерінің, өнім түрінің шығындарын ғана емес, сонымен бірге бір өнімге кеткен ... ... ... яғни ... ... калькуляциясын, өнімнің калькуляциясын - бір бұйымның немесе жартылай фабрикаттың бір данасын анықтап есептеу ... ... ... ... бірі - ... ... құны болып табылады. Ол - өнімді өндіруге және оны сатудағы ақшалай ... ... ... ... Өзіндік құнның экономикалық мазмұны - жұмсалған шығындардың орнын толтыру және ... ... ... ... элементтердегі жай, ұдайы өндірісті, өндірістік қорларды және жұмыс күштерін қамтамасыз ету. Осы арада, кәсіпорын өнімінің өзіндік ... ... ... ... ... ... ... құны, еңбек ақы - бұл ... ... ... ... ... кәсіпорын бір уақытта басқа да шығындарды іске ... өз ... сый ақы, ... ... ... төлеу, әлеуметтік объектілерді ұстау, бюджеттен тыс қорларға аударым жарналарын жасау - бұл шығындар ... ... ... ... ... ... ... құнына шаруашылықтың әлеуметтік шығындары (балалар бақшасы, емхана, жатақхана, мектеп, клуб, тағы басқа) кірмейді.
Өнімнің өзіндік құнына қосымша қосылатын ... ... ... ... ... 37 ... Банк ... пайыз;
​ Мемлекеттік тұрғындарды жұмыспен қамту қорына жалақы қорынан 1%;
​ Міндетті медициналық сақтандыруға;
​ Негізгі ... ... ... ... ... кететін шығын;
​ Айыптар, тағы басқа ескерілмеген өндірістік шығындар;
​ Тәуекелділікке, мамандар ұстауға қосымша шығындар.
Өзіндік құн өндіру сатыларына байланысты: цехтық, фабрика-зауыттық ... ... және ... ... құн ... ... ... өзіндік құны - өндірілген өнімге цехта, учаскілерде, бригадаларда шыққан шығындар.
Фабрика-зауыттық немесе өндірістік ... құн - бұл ... ... ... ... өндірістік шығындар немесе:
ӨӨҚ = ЦӨҚ * (1 + Әж.ө.ш.). (1)
Мұнда жалпы өндірістік шығын (Әж.ө.ш.) коэффициент арқылы беріледі. Мысалы, ... ... ... жалпы өндірістік шығынның коэффициенті 0,5 болса, онда ӨӨҚ = ЦӨҚ * (1 + 0,5) =1,5 ЦӨҚ ... ... ... құны - ... ... құн және өнімді өткізуге кететін шығындар (кезең шығындары):
ТӨҚ = ӨӨҚ * (1 + 0,03). (2)
Мұндағы 0,03 коэффициенті өндіріспен ... жоқ ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын қолдану мақсатына қарай оны ... ... ... ... ... ... (есеп) және нақтылы.
Жоспарлы өзіндік құн - ғылым мен техника жетістігіне және ұйымдастыру жағдайына байланысты қажетті шығындар.
Болжамды ... құны - ... ... ескере отырып, жаңа енгізілген ғылыми жетістіктерге кеткен шығындар.
Нақтылы өзіндік құн - барлық өнімге шаққан ... ... және өнім ... ... ... құн. [19]
Өзіндік құн тиімділіктің мынадай маңызды көрсеткіштері - пайда және пайдалылықтың деңгейі мен ... ... ... ... маңызы оның орындалу функцияларымен анықталады:
1.​ Өзіндік құн өнім құнының кең бөлігі болып ... ... мәні - ... ... құны ... ... ... жұмсауды қамтамасыз етеді.
2.​ Өзіндік құн көтерме сауда бағасын ... ... ... ... оның ... ... ... құрылуына негіздеме бола алмайды.
3.​ Өзіндік құнның негізінде пайданы, кейбір бұйымдардың пайдалылығын, яғни оларды шығарудың ... сай ... ... өзінің қызмет ету барысында жай және күрделі өндіріс үшін материалды және ақшалай шығындарға ұшырайды, мысалы: негізгі қор және ... ... ... ... ... коллективінің әлеуметтік дамуына және тағы басқаға кететін шығындар. Ал ... ең көп ... ... ... - ол өнім ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның еңбек қабілеттілігін ұстап тұру үшін, өнімді өткізу үшін және ... ... ... ... шығындардың құны ақшалай көрсеткішпен бағаланады. Өндірістік шығындардың жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... құны өнім өндірісінің үрдісінде қолданылатын табиғи ресурстардың, шикізаттың, материалдардың, жанар майдың, энергияның, негізгі қордың, еңбек ресурстарының және тағы ... өнім ... ... ... ... ... көрсетеді.
Өндірістік шығындар - өзіндік құн экономикалық категориясының бастысы болып есептеледі. Олардың ... ... ... ... ... ... оның ... қызметінің тиімділігін анықтайды. Өндірістік шығындарды қысқарту және оптимизациялау - әр ... ... ... ... ... тұрақтылығын білдіретін экономикалық қызметінің негізгі бағыты.
Жалпы, шығындарды жақсы түсіну үшін олардың ... ... ... ... ... бөлген жөн: экономист өндірістік шығындарды қысқартуды ойластырады, ал бухгалтерді фирманың қаржылық ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалап, активі мен пассивін қадағалайды және фирманың қаржысына ретроперспективті көзқараспен қарайды. Экономистер мен басқарушылар, ... ... ... ... ... Олар ... ... қалайша азайтамын және рентабельділікті қайтіп көбейтемін деп қам ... ... ... және ... деп ... ... ... ресурстарды қолдану үшін кәсіпорынның жабдықтаушыларға төлейтін барлық шығындары жатады. Олар сыртқы шығындардан тұрады, яғни жабдықтаушыларға, ресурстарға, жанар майға, материалдарға, ... ... ... және тағы ... төленетін ақшалай төлемдер. Сонымен қатар, экономикалық шығындарға ішкі шығындар да жатады, яғни ... ... ... ... ... үшін ... шығындар. Ішкі шығындар кәсіпорынның қосымша ресурстарын және нормалды пайданы көрсетеді. Экономикалық ... ... ... ... ... құрылымдық талдауда, шығындарды қысқарту резервтерін шығаруда, өнімнің құнын белгілегенде және тағы басқа жағдайларда қолданады. Ал бухгалтерлік шығындар фирманың ... ... ... шығынның нақты соммасын есептегенде, салық салынатын пайданы анықтағанда және тағы басқа жағдайларда қолданады.
ТМД елдерінде жалпы бухгалтерлердің өнім ... ... ... ... ... ... ... құнының құрамына кіруіне байланысты шығындар:
-​ тікелей шығындар, олар өнімнің ... ... ... ... ... жеке түрлерінің өндірісімен байланысты болады;
-​ жанама шығындар, олар бөлінгеннен кейін ғана өнімнің өзіндік құнына кіріп, бірнеше өнім шығарумен байланысты ... ... ... ... ... ... ... пропорционалды шығындар, олардың соммасы тікелей өнім өндірісіне байланысты болады;
-​ пропорционалды емес шығындар, олар өнім өндірісі кезінде өзгермейді немесе өзгерісі айтарлықтай ... ... май, ... ... тағы ... ... бір өнім өндірісіне кеткен шығындар минималды
болып, оптималды өнім көлемін ... ... ... ... шығу ... ... шығындар:
-​ негізгі шығындар;
-​ қосымша шығындар.
4)​ Біртектілік деңгейіне ... ... ... ... ... негізгі материалдарға, негізгі қордың амортизациясына кететін шығындар), оларды құрамдық бөліктерге бөлуге болмайды;
-​ кешенді шығындар (құрал-жабдықтардың эксплуатациясы және оларды сақтаудағы ... ... ... олар ... біртекті шығындардан тұрады.
5)​ Технологиялық үрдісіне байланысты шығындар:
-​ негізгі шығындар, олар өнім ... ... ... ... ... ... ... қажетті шығындар;
-​ қосымша шығындар, олар өндіріс үрдісін басқаруға, қызмет көрсетуге, ... ... ... ... ... жасауға қажет.
6)​ Өнімнің өзіндік құнына және пайда болу уақытына байланысты шығындар:
-​ ағымдағы ... олар ... ... ... ... сол ... өзіндік құнына кіреді;
-​ болашақ кезең шығындары, олар берілген ... ... ... ... уақыттағы өнімнің өзіндік құнына белгілі бір мөлшерде кіреді;
-​ алдағы күтілетін ... ... ... ... ... ... шығындар және тағы басқа), бұл әлі жұмсалмаған шығындар, бірақ бұларға нормалданған ... ... ... элементтер бойынша шығындар:
-​ элементі бойынша. Бұған шикізаттың ... ... ... ... ... ... негізгі материалдардың құны, комплектілік бұйымдар, жартылай фабрикаттар, қосымша материалдар, сонымен қатар жанар ... және ... ... түрлеріне кеткен шығындар жатады;
-​ элементі бойынша. Олар: негізгі өндірістік персоналдың жалақысы, оның ... ... ... берілетін жұмысшылардың сый ақысы, ынталандырушы және орнын толтыратын төлемдер, соның ішінде пайданың индексациясына және бағалардың жоғарылауына байланысты компенсациялық ... ... ... ... ... ... қарағаны үшін жартылай төленетін төлем;
-​ элементі бойынша. Заң ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күніне байланысты мемлекеттік қордан және жұмысшылардың жалақысынан алынатын медициналық сақтандыру шығындары;
-​ элементі бойынша. ... ... ... басқарумен және қызмет көрсетумен байланысты шығындар, яғни шығындардың құрамына барлық экономикалық элементтегі шығындар кіреді, сондай-ақ бір немесе бірнеше өнімдерді ... бір ... бұл ... ... сол өнімге қатысты болмай, дайын өнім арасында бөлінеді, екінші жағынан, жанама кезектегі бұйымдар арасында бөлінеді. Бұл элемент өзіне келесілерді ... ... ... ... және ... ... ететін шығындар, негізгі өндірістік қорды жұмыс жағдайында ұстап тұру, негізгі өндірістік персоналдың жалақысы, оның ... ... ... ... ... сый ... ынталандырушы және орнын толтыратын төлемдер, өндіріс тоқтап тұрғандағы жоғалтулар, кепілдікпен қызмет көрсетуге кеткен шығындар, өнімді жөндеуге және жоғарыда көрсетілген шығындар ... ... де ... емес ... да шығындар;
Жоғарыда айтылып кеткен жалпыға бірдей элементтер өзінің сипаты бойынша сапалы ... ... ... және ... ... шығындар. Сондықтан, экономикалық элементтердің классификациясы кәсіпорынның өнім өндірісінің жалпы шығындарының негізінде жатыр.
8)​ Калькуляциялау статьялары бойынша шығындар классификациясы ... ... ... үрдісінің пайда болу орнына байланысты және өнімді өткізу бойынша бөлулерді көрсетеді. Халықаралық ... есеп ... ... ... ... ... ... бойынша классификацияланады:
1.​ Тауарлы-материалдық корларды бағалауға мүмкіндік беретін және өндірген өнімнің өзіндік құнын есептейтін шығындар:
-​ өтіп кеткен шығындар - ... ... ... және ... болған қаржылар, бұрын сатып алынып, қазір қолда бар және болашақта пайда әкелетін шығындар;
-​ өндірістік және ... емес ... ... ... ... ... беретін шығындар:
-​ тұрақты және ауыспалы шығындар;
-​ шығындарды есептегенде ... және ... ... (яғни болашақ кезең шығындары және өткен кезең шығындары);
-​ алып ... ... ... ... ... ... таңдағанда, құтылуға болатын шығындар;
-​ алып тастауға болмайтын шығындар;
-​ альтернативті шығындар - белгілі бір альтернативті бағытты таңдағанда, ... ... бас ... тура ... ... шығындар - қосымша өнім топтарының бірлігін шығарудың нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... - ... бір өнім бірлігін шығаруға кеткен шығындар);
Берілген классификация шекті ... және ... ... теңдеуінің ережесіне негізделе отырып, оптималды көлемді және бағаны ... ... ... ... ... бағыттап және қадағалап отырумен байланысты шығындар:
-​ бағытталатын шығындар;
-​ бағытталмайтын шығындар.
Сонымен, өндірістік шығындардың теоретикалық бөлімін жалғастырайық. Тұрақты ... ... ... байланыссыз және нөлдік өнім көлемінде де бола береді. Бұл - ... ... ... ... бойынша проценттер және тағы басқалары), салық, амортизациялық төлемдер, күзет қызметіне төлемдер, жал ... ... өнім ... ... қызмет ету шығындары, басқару персоналының жалақысы, тағы басқалар. Ауыспалы шығындар өнім көлемінің санына байланысты болып ... Олар ... ... ... ... және тағы ... кеткен шығындардан тұрады.
Тұрақты және ауыспалы шығындардың соммалары ... ... ... ол ... - ... бір өнім ... өндірісіне кететін ақшалай шығын. Өнімнің бір данасына кеткен шығынның мөлшерін білу үшін ортақ, ортақ тұрақты және ортақ ауыспалы шығындар категориялары ... ... ... жеке ... ... ... өнім ... бөлгенге тең. Ортақ тұрақты шығындар тұрақты шығындарды өндірген өнім көлеміне бөлгенге тең. Ал ортақ ... ... ... ... өндірген өнім көлеміне бөлгенге тең.
Максималды пайдаға жету үшін қажетті өнім өндірісін анықтау керек. Экономикалық талдаудың ... ... ... ... категориясы есептеледі. Шекті шығындар берілген өнім көлемімен салыстырғанда, қосымша өнім данасына кеткен ... ... ... ... ... және ... ... кәсіпорынның шығындарына талдау жасағанда біраз ұқсастықтар мен айырмашылықтар ... Ал ... өнім ... және өнім өткізуге кеткен шығындардың соммасы арқылы өзіндік құн ... ... ... ... ... ... ... өндірістік шығындар кіруі керек, бірақ практикада нормативтен асатын шикізатқа, материалдарға және тағы басқаларға ... ... ... Сонымен қатар, өзіндік құнды экономикалық элементтерді қосу арқылы анықтайды (экономикалық мәні бойынша біртекті шығындар). Ал Батыс елдерінде өзіндік құнның калькуляциясын ... үшін ... ... ... шығындардың классификациясы қолданылады. Тікелей шығындар - бұл өнімнің бір бірлігін жасауға кететін шығындар. Жанама шығындар - бұл ... ... өнім ... шығару үрдісіне байланысты шығындар.
Жалпы көзқарас кейбір баптардың нақты классификацияларының арасындағы ... ... ... ... ... ... ... кеткен шығындар бөлінісі қолданылады. Олар, әуелі, тікелей шығындарды және жанама ... ... ... ... ... ал ... шығындардың екінші жартысын (өнім көлеміне байланыссыз шығындарды) тұрақты шығындарға жатқызады. ... ... ... болып жоғарыда айтылған жанама шығындардың бөлігі жеке топ болып көрсетіледі, себебі бұл ... өнім ... ... ... ... болып, өзінің көлемі бойынша өзгереді. Шығындарды тікелей және ауыспалы деп бөлу қосылған құн деген көрсеткішті алуға мүмкіндік береді. Ол ... ... ... ... ... алып тастау арқылы анықталады. Бұл көрсеткіш өндірістің жалпы тиімділігін және өнімді өткізудегі ... ... ... ... ... тікелей байланыссыздығын бағалауға мүмкіндік береді.
ТМД елдерінде шығындарды шартты-тұрақты және шартты-ауыспалы деп бөлу экономикалық элементтер бойынша есептеледі де, ... ... ... ... есептегенде қолданылады. Толық есептері қолда бар фактілік өзіндік ... ... ... ... ... ... құнын анықтау есебінде де қолданылады. Бұндай есептеулер әрқашан мақсатты емес, себебі, егер шартты-тұрақты шығындар өнім өндірісінің көлеміне тура ... ... ... ғана олар ... ... ... өндіріс қызметінде тек фактілік ақша шығындарын есептемей, сонымен қатар альтернативті шығындарды да есепке алу ... ... осы ... ... экономикалық шешімдердің таңдауына байланысты болады. Альтернативті шығындарды өлшеу тек нарықтық қатынастарда ғана керек емес, сонымен қатар тауар болып табылмайтын объектілерге де ... ... ... ... ... шығындар сол кездегі нарықта бекітілген бағаға тең болады. Егер нарықта бірнеше әр түрлі баға болса, онда ... ... ... ... әрине, сатушының тұтынушыға ұсынған ең жоғарғы бағасы ... ... ... тең ... ... ... концепциясы өндірістік қызметке тікелей қажетті.
Шекті шығын деңгейі ресурстарды бөлу тиімділігін анықтағанда және өнім өндірісі көлемінде максималды пайда әкелетін ... ... ... Мүлтіксіз бәсекелестік жағдайында (біртекті өнім шығаратын нарық бағасына әсер етпейтін көптеген ұсақ өндірушілер) қосымша сатылған бір дана ... ... осы ... шекті шығынынан көп болады да, кәсіпорынның пайдасы өседі. Кез ... ... ... ... және ... ... ... теңдік болып, шығарған өнім көлемін сол көлемде өткізу пайдалылырақ ... ... ... ... бір дана өнімнің бағасын және шекті шығынды еселейді, ... ... ... ... сату қосымша пайда әкелмейді. Кәсіпорын максималды пайда табуға тырысады, егер тауардың шекті шығыны нарықтағы ... кем ... ал егер ол ... ... көп ... онда ол өз ... тоқтатады.
Әр кәсіпорын қолда бар ресурстарды өндірістің кең түріне оптималды бөліп, өзінің қажеттілігін санымен және сапасымен қанағаттандыратын тиімді экономикаға жетуге тырысады. Бұл ... ... ... В. ... ... өз ... қосқан. В. Пареттоның концепциясына сәйкес, толық бәсекелестік жағдайында бір кәсіпорынның тиімді дамып-өсуі үшін екінші кәсіпорынның құлдырауы керек.
Әр салада шекті пайдалылық пен ... ... ... сәйкестіліктің болуы қоғамдық жағымды жағдайдың болуына және тиімділіктің өсуіне қажет. Ресурстарды тиімді бөлу баға мен шекті шығындардың тең ... ғана ... Ол ... ... ... ... ... болады. Жалпы тиімді бөлу кез келген ұйымның өнім ... ... ... Егер ... ... және ... баға тең ... онда өнім минималды жиынтық шығынмен өндіріледі.
Жалпы, өнімнің өзіндік құнын құрайтын шығындар екі негізгі белгілермен топтастырылады:
1. Шығындардың бастапқы ... ... болу және ... ... сипатымен.
Өндірістің рентабельділігі - өнеркәсіп кәсіпорындарының, соның ішінде мұнай және газ өнеркәсібі кәсіпорындарының жұмыс тиімділігінің ең маңызды ... ... ... ... рентабельділік көрсеткіші бойынша бағалау өнімді өткізу көлемінің ... ... оның ... ... ... негізіне жатқызылады. Өндірістің рентабельділік көрсеткішін белгілеудің негізінде кәсіпорынның пайдасы жатыр. Пайда - ... ... ... ... ... ... ... құрылатын таза табыстың бір бөлігі. Жоспарлық пайданың көлемі өнімді кәсіпорынның көтерме бағалары ... ... ... ... мен ... ... өзіндік құнының арасындағы айырма ретінде белгіленеді. Егер пайда кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінен абсолюттік әсерді көрсетсе, рентабельділік кәсіпорынға бекітілген өндірістік қорларды қолданудың ... ... ... Іс-әрекеттің тиімділігіне баға берудің критериі ретінде қарастырылатын жалпылама көрсеткіштің болуы кәсіпорынның қаржылық және экономикалық күйінің толық бейнесін құруға ... ... ... ... ... ... ... активтерінің рентабельділігі;
:: меншікті капиталдың рентабельділігі;
:: сатулардың рентабельділігі (өткізу);
:: өндірістің рентабельділігі;
:: ... ... ... ... ... 100-ге (%) ... ... белгілі бір нәтижесін көрсететін өлшегішке (көрсеткішке) қатынасымен белгіленеді:
R = П / У · 100, ... У - ... ... мақсаттарға байланысты рентабельділік баланстық, таза және үлестірілмеген пайда ... ... ... рентабельділігі баланстықжәне таза пайда бойынша белгіленеді:
Rа = Пб / А · 100
Немесе (29)
Rа = Пч / А · ... Пб мен Пч - ... ... баланстық және таза пайда, теңге.
А - кәсіпорын активтерінің шамасы (жылдың басына немесе соңына қатысты, немесе ортажылдық), теңге.
Активтердің рентабельділігі ... ... ... ... ... ... баланстық пайданың пайызын немесе активтер теңгесіне есептегенде кәсіпорында қалатын таза пайданың пайызын сипаттайды. ... ... ... ... ... ... салған әр теңгесінен қанша пайдаға ие болатынын көрсетеді:
Rск = Пнр / Кс · ... ... = Пч / Кс · ... Пнр - кәсіпорынның үлестірілмеген пайдасы;
Кс - ... ... ... (өткізудің) рентабельділігі кәсіпорынның өнімді сатудан түскен әр теңгеден алатын пайданың пайызын сипаттайды:
Rр = Пб / Вр · 100, (31)
мұндағы, Вр - ... ... ... ... (ҚҚС мен ... ... ... рентабельділігі - бұл баланстық пайданың негізгі қорлардың (НҚ) және ... ... (АҚ) ... ... құнының қосындысына қатынасы:
Rпр = Пб / (ОФ + ОС) · 100 (32)
Өнімнің рентабельділігі баланстық пайданың өнімді өндіруге жұмсалатын шығындарға қатынасы ... ... = Пб / З · 100 ... ... ... белгілеу үшін оңтайлық табалдырығының анықтамасын қолданумен, өткізуден түскен түсімді қосынды, сондай-ақ айнымалы және тұрақты шығындармен ... ... ... табалдырығы - бұл өздері орын алған жағдайда кәсіпорын не пайдаға, не шығынға ие болмайтын, б.а. өнімді сатудан түскен ... тек ... ... ғана ... болатын өнім өндірісі (бұрғылау, өндіру, көліктің, өңдеудің көлемі) мен сатудан түскен пайда. Өнім ... ... әрі ... ... оңтайлы етіп, азайту - шығынды ... ... ... = ... : (Вр - Зпер) / Вр (34)
мұндағы, Зпост, Зпер - өнім ... ... ... тұрақты және айнымалы бөліктері (мұнай өндірісінде шамамен соған сәйкес 65% және 35%).
Тіркелген ренталық төлемдер есептік рентабельділігі сала ... ... ... ... ... ... есептік рентабельділігін реттеу мен теңестіруге арналған. Мысалы, мұнай немесе газ қоры үлкен, олардың орналасуы мен ... ... ... болып келетін, өнімділігі жоғары ұңғымалары бар кеніштерді игеріп жатқан кәсіпорындар осындай болып келеді. Оларда басқа кәсіпорындармен салыстырғанда ... ... ... ... ... ренталық төлемдер жүйесі кезінде кәсіпорынның табысы мемлекеттің пайдасына алынады, бұл ... ... ... бірдей экономикалық жағдайларға қояды. Мұнай өнеркәсібінде бұл төлемдер мұнайдың әрбір 1 тоннасынан тұрақты ... ... ... ... мұнайдың 1002 мың тоннасын өткізу және 1 тоннадан алынатын ренталық төлем 2 теңгеден болған жағдайда тіркелген төлемдердің ... ... 2004 мың ... құрайтын болады. Банкілік несиеге қатысты пайыздардың төлемдері кәсіпорынның несиелерге деген қажеттеріне және мемлекеттің соларды пайдалануға қатысты белгілеген мөлшерлемелеріне негізделумен ... ... ... және ... ... есептеледі.
Өндірістің жалпы рентабельділігінің деңгейі (Роб) келесі формула бойынша белгіленеді (%):
Роб = Пб / А · 100, ... Пб - ... ... ... теңге; А - өндірістік қорлардың орташа жылдық бағасы ... ол ... ... ... және ... айналымдық қаражаттардың (банкпен несиелендірілмеген) орташа жылдық бағасына тең.
Негізгі өндірістік қорлардың орташа жылдық бағасын бастапқы баға бойынша жоспарланып отырған ... ... ... ... ... жоспарланып отырған кезеңде қолданысқа енгізіліп жатқан және ... ... ... ... ... ... қайта бағалаудан кейінгі құнына, орташа жылдық құнына негізделумен сол уақыт ішінде қолданыстан шығып жатқан негізгі ... ... ... бағасын шегерумен белгілейді. Нормаланатын айналымдық құралдардың орташа жылдық бағасын жоспарланып ... ... басы мен ... ... ... ... ... жартысын және жылдың қалған айларының алғашқы күніне арнап ескерілген нормаланатын айналымдық қаражаттар ... ... он ... ... ... ... рентабельділік Рр сонымен қатар есептік пайданың Пр өндірістік қорлардың орташа жылдық бағасына қатынасы ретінде пайыздармен белгіленеді:Рр = Пр / А · 100. (36) ... ... құны - ... өнім ... мен ... ... ағымдағы ақшалай шығыны, яғни өнімді өндіру мен өткізу (жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету) үдерісінде пайдаланылатын табиғи ресурстардың, шикізатты, материалдардың, ... ... ... ... ... ресурстарының, басқа да шығындардың құндық бағасы. Шығындардың өндіріс үдерісімен байланысы тұрғысынан өнімнің цехтық, ... және ... құны ... ... ... өзіндік құнда цехтарда өнім өндірумен байланысты шығындардың өзіндік құны қамтылады. Өндірістік өзіндік құнға цехтық өзіндік құн жалпы өнеркәсіпті басқарумен, ... және оған ... ... байланысты шығындар жатады. Толық өзіндік құн өндірістік өзіндік құнды және өнімді өткізумен байланысты өндірістен тыс шығындар және өнімді ... ... жоқ ... да ... ... ... ... көптеген техникалық-экономикалық факторлар әсер етеді, олар ішкі өндірістік және өндірістен тысқары факторларға бөлінеді. Өндірістен тыс ... - ... ... ете алмайтын факторлар. Оларға салықтар мен төлемдердің ставкалары, шикізаттың, ... ... мен ... ... ... ... тарифтері мен электр энергиясының тарифтері және басқалар жатады. Ішкі өндірістік факторлар - кәсіпорын тарапынан басқарылатын факторлар. ... ... ... ... мен ... ... енгізу, өндірістің механикаландырылуы мен автоматтандырылуы деңгейін арттыру, негізгі капиталды тиімді пайдалану, айналым қаражатының айналымдылығын жеделдету, жұмыскерлердің еңбек ... ... ... пен ... ... ... т.б. жатады. Кәсіпорынның шығындары өндіріс үдерісімен байланысының ... ... ... және ... шығындарға, олардың жекелеген бұйымдардың өзіндік құнына жатқызылуы тәсіліне қарай тікелей және жанама шығындарға, өндірістің көлеміне қарай шартты-тұрақты және ауыспалы ... ... ... ... ... мазмұнына және калькуляцияның баптарына қарай да топтастыру қабылданған. Шығындардың экономикалық ... ... ... топтар болып келеді. Калькуляцияның баптары бойынша топтастыруда шығындардың орны мен мақсаты ескеріледі.
Рентабельділік-пайдалылық (нем. rentabel -- ... ... -- ... ... оның ... ... ... Сан жағынан табысты шығынға бөлуден алынған жеке сан ретінде айқындалады. Түрлері: инвестициялар Рентабельділікnі -- ұлғаймалы өндіріс пен жаңа ... ... ... қаржының тиімділігі. Ол күрделі жұмсалымның пайдалылығымен және оның өтелу ... ... ... ... -- ... капиталдың бір теңгесіне шаққандағы алынған пайданың шамасын сипаттайтын көрсеткіш. Абсолюттік есеппен (теңге/тиын есебімен), бірақ ... ... ... ... ... ... ... жатқызылатынына қарай өндіріс Рентабельділікгі, атаулы меншікті капитал Рентабельділікгі, баланс бойынша капиталдың қосынды шамасының Рентабельділікгі түрлеріне бөлінеді. Капитал Рентабельділікгі мен ... ... ... ... ... ... ол кәсіпорынның өнімді өткізуден алған табысындағы пайданың үлес салмағымен сипатталады; өндіріс Рентабельділікгі -- ... ... ... ... ол ... қордың бір теңгесіне шаққанда келетін пайданың мөлшерін көрсетеді. Өндірістік ресурстардың (негізгі ... ... мен ... ... ... ... ... пайданың қатынасымен (пайыз есебімен) айқындалатын өндірістің жалпы Рентабельділікгі, пайданы алуға ... ... ... ... таза ... қатынасымен айқындалатын өндірістің есептік Рентабельділікгі түрлеріне бөлінеді; өнімнің Рентабельділікгі -- ... ... ... ... алынған пайданың оны өндіру мен өткізуге жұмсалған шығынға қатынасымен айқындалатын көрсеткіш.
Қолданылған әдебиеттер
* ... ... ... және ... жедел жаңару жолында: ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы, Астана, 2005 жылғы 18 ақпан. - ... Жеті ... ... ... А. Қ., ... Қ. Ә. ... экономикасы. - Алматы: Экономика, 2003.
* Бейсенова М., Садықбаева А. Кәсіпорын экономикасы (есептер жинағы), Алматы: , 2002 ж., 54-68 б

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы мәлімет14 бет
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы ақпарат4 бет
Мәліметтер14 бет
Бизнес-жоспар. “Solar energy” компаниясы11 бет
Жер астындағы су деңгейін жасанды төмендету жұмыстары3 бет
Несие тәуекелділігі6 бет
Отбасы құқығы3 бет
Табиғи апаттарға қарсы іс-шаралар7 бет
Шуды төмендетудің құрылыс – акустикалық әдісі туралы5 бет
Қаржы тәуекелі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь