Әлемдік экономика жайлы

1. Халықаралық еңбек бөлінісі
2. Халықаралық интеграция
3. Халықаралық сауда
4. Халықаралық қаржының валюталық ұйымдары және жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы
Еңбектің халықаралық бөлінуі – әлемдік экономикадағы орны мен дамуына қарамастан, елдер арасындағы өндірістік, ғылыми-техникалық, сауда және басқа да ынтымастық, білім, технология, тауар мен қызмет көрсету салаларының халықаралық айырбас жасауларының шын материалдық негізі.
Еңбектің халықаралық бөлінуінің негізі екі процестің бірігуімен айқындалады – өндіріс процесінің ажырауы және одан әрі бірігуі. Еңбектің халықаралық бөлінуінің негізгі мазмұны – кейбір елдердің әрқилы еңбек түрлерінің мамандырылуы мен әрі қарай бірлесуі, бір-бірін толықтыруы. Еңбектің халықаралық бөлінуі қоғамдық еңбектің шығын азайту құралы, әлемдік және ұлттық өндірістік күштерді оңтайландырудың негізі болып есептеледі, салалық және аймақтық елдік деңгейдегі оңтайлы халықаралық өндіріс қатынастарды құруға ықпал жасайды.
Қандай да топтардың ішінде кәсіпорындар арасындағы айырбастың жүруіне байланысты еңбектің халықаралық бөлінуінің келесі пішіндері пайда болады – ішкісалалық, салааралық, түраралық.
МРТ-нің ішкісалалықпішіні – белгілі бір заттар шығаратын, соның ішінде деректемелер, агретаттар және түйіндер, осы заттардың бір-бірімен араласуын көрсететін, халық шаруашылығының қайбір саласына кіретін түрлі елдердің өнеркәсіптерінің күштерінің жұмылдыруын көрсетеді. Егер де мысал ретінде трактор шығаратын өндірісті алсақ, онда ішкіаралық түр былайша болады – бірулері дөңгелекті трактор шығарса, екіншісі шынжыртабанды, үшіншісі - оған қосалқы бөлшектер т.б., және бір-бірімен осы заттармен алмасады.
Әр заттың бірнеше түрі болатындықтан, ішкісала бір түрлі болмауы мүмкін. Ішкі салалықтың заттық бейімделуінің жартылық немесе біртүрлілік, көптүрлілік пен барлықтүрліліктерін бөлу керек. Жартылай заттық бейімделу дегеніміз – елдер тек қана бір тауарды өндірудегі еларалық еңбек бөлуін айтады, мысалы бақша тракторы. Керісінше, көптүрлілік елдің аталған заттың бірнеше түрін шығаратындығын көрсетеді, мысалы, бақша және жер жырту тракторлары. Ал барлықтүрлілік заттық бейімделу – бір ел тауардың барлық түрін шығаратынын көрсетеді. Мысалы тракторды алатын болсақ, тек қана бақша немесе жер жыртатын емес, трактордың басқа да түрін шығаруын айтады.
1)Есенғалиева, Қ.С. «Микроэкономика: қысқа лекциялар, тест сұрақтары, есептер мен жаттығулар, іскерлік ойындар». Алматы 2007, 222-225б
2) Ә. Әбішев. «Ұлттық экономика» 2011 Алматы 123-126 б
3) Шеденов Ө Қ «Экономикалық ілімдер тарихы» Ақтөбе 2006 ж 132-135 б
4) Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е. Жатқанбаев, т.б. «Экономикалық теория негіздері» Алматы 1998 ж 231-235 б
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі 
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... 2015 жыл
Әлемдік экономика
Жоспар:
1. Халықаралық еңбек бөлінісі
2. Халықаралық интеграция
3. Халықаралық сауда
4. Халықаралық қаржының валюталық ұйымдары және жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы
Халықаралық еңбек ... ... ... - ... ... орны мен ... қарамастан, елдер арасындағы өндірістік, ғылыми-техникалық, сауда және ... да ... ... ... ... мен ... ... салаларының халықаралық айырбас жасауларының шын материалдық негізі.
Еңбектің халықаралық бөлінуінің негізі екі процестің бірігуімен айқындалады - өндіріс процесінің ... және одан әрі ... ... ... бөлінуінің негізгі мазмұны - кейбір елдердің әрқилы еңбек түрлерінің мамандырылуы мен әрі қарай бірлесуі, бір-бірін толықтыруы. Еңбектің халықаралық ... ... ... ... ... ... ... және ұлттық өндірістік күштерді оңтайландырудың негізі болып есептеледі, салалық және аймақтық елдік деңгейдегі оңтайлы халықаралық өндіріс қатынастарды құруға ықпал ... да ... ... ... ... айырбастың жүруіне байланысты еңбектің халықаралық бөлінуінің келесі ... ... ... - ішкісалалық, салааралық, түраралық.
МРТ-нің ішкісалалықпішіні - ... бір ... ... ... ... ... агретаттар және түйіндер, осы заттардың бір-бірімен араласуын көрсететін, халық шаруашылығының қайбір саласына кіретін түрлі елдердің ... ... ... ... Егер де ... ... ... шығаратын өндірісті алсақ, онда ішкіаралық түр былайша болады - ... ... ... ... екіншісі шынжыртабанды, үшіншісі - оған қосалқы бөлшектер т.б., және бір-бірімен осы заттармен алмасады.
Әр заттың бірнеше түрі ... ... бір ... ... ... Ішкі салалықтың заттық бейімделуінің жартылық немесе біртүрлілік, ... пен ... бөлу ... ... заттық бейімделу дегеніміз - елдер тек қана бір тауарды өндірудегі еларалық еңбек бөлуін айтады, ... ... ... ... ... елдің аталған заттың бірнеше түрін шығаратындығын көрсетеді, мысалы, бақша және жер жырту тракторлары. Ал барлықтүрлілік заттық бейімделу - бір ел ... ... ... шығаратынын көрсетеді. Мысалы тракторды алатын болсақ, тек қана бақша немесе жер жыртатын емес, трактордың басқа да ... ... ... ... пішіні дегеніміз - түрлі саладағы еңбек бөлу емес, бір ... ... ... ... ... Осы ... ... түр бірнеше нұсқада болуы мүмкін. Ең қарапайымы - екі кәсіпорын қатысатын екі елдің арасындағы еңбек бөлісуі, әр елден ... ... ... та салааралық еңбек бөлісу түрінде әр жақтан екі-үш немесе сол саладағы барлық өнеркәсіптер қатысуы да мүмкін. Кейде бір елдің бір ... ... ... ... ... ... бөлісуі мүмкін. Санына байланысты басқа да нұсқалар болуы ықтимал. Сонымен, салааралық еңбек бөлісу түрінде қатысушы елдер саны сан-алуан ... ... ... пішіні дегеніміз - бұл әр түрлі өндірістердің арасындағы еңбек бөлісу, өндіріс пен ауыл шаруашылығының, өндіріс пен құрылыс ... және т.б. ... ... бөлісуде бір өндірістік барлық бөлімшелерінің қатысуы міндет емес. Бір елдің өндірісінің барлық салалары өзінің тауарларын басқа елдің ауыл шаруашылығына айырбастауға ... ... Егер де ... ... бір бөлімшесінде болса да ол түраралық пішін болып есептеледі, өйткені айырбас болып жатқан сала бір емес, әр түрлі ... ... ... ... ... ... пішінін қолданудың басқа да жолдары бар болуы мүмкін. Аймақаралық пішінді айтатын ... ол бір ... ... ... ... қосылымын айтады.
Халықаралық еңбек бөлісудің негізін анықтайтын екі пішін ... ... және ... арнайыландыру деп - өнімнің сапасын жоғарлату және өзіндік құнын түсіру, тек қана өз қажеттілігін ғана ... ... ... де ... ... ... ... өнім шығарудың бір елде немесе көп емес бірнеше елде ... ... ... екі ... дамиды - аймақтық және өндірістік. Аймақтық аспектісі жекелеген ел топтары мен аймақтардың әлемдік нарыққа ... бір ... мен ... бөліктерін шығаруды жорамалдайды. Өз кезегінде, өндірістік бағыт салааралық, ... ... ... ... және ішкіфирмалы болып бөлінеді. Қазіргі кезде өңдеу өндірісін қамтитын, бірінші кезек машинажасайтын ішкісалалық ... тез ... ... ... ... ... ... (нақты дайын өнім шығару, үлке пішінді), детальдық ... ... ... өнім құрамалары) және технологиялық немесе стадиялық арнайландырулар (жекелген операциялар немесе жекелеген технологиялық процесстерді орындау) ... ... ... арнайландырудың барлық пішіндерінің толық дамуы машинажасау саласында іске асты.
Келесілер халықаралық ... ... ... ... ... Табиғи қордың болуы;
2) Климаттық шарттар;
3) Өндірістік база;
4) Ұлтаралық арнайландырудың орнаған деңгейі.
Халықаралық еңбек бөлісуінің басқа бір түрі болып Халықаралық
кооперациялау болып есептеледі. Бұл екі ... одан көп ... ... ... ... ... ... үшін, біріккен өндірістік бағдарламаны орындау мақсатында, өндірістік құралдарды бірлестіру.
Халықаралық кооперациялаудың негізгі белгілері:
- Тараптардың ... ... ... ... ... ... ... ала мәмілелеу;
- Түрлі елдердің серіктес-кәсіпорындардың шаруашылықтарын орындауды үйлестіру;
- Өндірістік кооперация субъектісі болып ... ... ... ... Дайын бұйымдардың сапасының технологияға лайық болуын шартты түрде бекіту;
- Келісілген бағдарлама ... ... ... ... ... кооперациялық келісімнің негізгі мақсатына байланысты, оларға өндірістік арнайыландырауды бекіту;
- Бір жақты немесе екі жақты ... ... ... байланыс;
- Серіктер арасындағы ұзақ мерзімді, тұрақты және үздіксіз экономикалық қатынас;
Халықаралық кооперациялауды топтастыру келесі бағыттарда жүргізіледі:
1) Суъектілер саны бойынша - ... ... ... саны ... - ... көпзаттылы;
3) Салалық байланыс құрылымы бойынша - ішкісалалық, салааралық ... ауыл ... ... ... және ... құрылымдарында);
4) Қызмет түрімен - өндіріс пен ауыл шаруашылығы арасында, өндіріс пен құрылыс арасында т.б., басқаша бұны салааралық ... ... ... ... ... бойынша - өндірістік-экономикалық, ғылыми-техникалық бағдарламалар, біріккен кәсіпорындар, келісімдік арнайлындырулар
Халықаралық ... ... - бұл ... ... ... ... шаруашылық механизмдерді жақындатуға әкелетін елдердің өзара ықпал ету процесі.
Қазіргі экономикалық сөздік анықтамасы бойынша, интеграция (латын тілінен - ... - ... ... ... ... ... ... өзара байланыстардың дамуы. Экономикалық интеграция жеке елдердің ұлттық шаруашылығы деңгейінде және де ... ... ... компаниялар арасында да жүреді. Экономикалық интеграция өндірістік - технологиялық байланыстарын кеңейту мен тереңдетуді, ... ... ... ... бірігуі, сол сияқты, бір-біріне қолайлы жағдай жасау арқылы экономикалық іс-әрекеттерге өзара жою ... ... ... ... ... ... ... негізгі сатылардан тұрады және оның әрқайсысы интеграцияның жетілу дәрежесінің көрсеткіші болып ... ... ... ... ... ... ... ретінде преференциалдық сауда келісімдерін жасайды. Бұл келісім жеке мемлекеттер арасында екі жақтылық негізінде немесе қалыптасқан интеграциялық топ пен ... не ... ... ... ... мүмкін.
Келісімге сәйкес мемлекеттер бір-біріне үшінші мемлекеттерге қарағанда қолайлырақ режим ұсынады. Бұл интеграцялық процестің дайындық кезеңі.
Интеграцияның ... ... ... екі жақты саудада кедендік тарифтерді жай ғана қысқартуды емес, оны мүлдем алып тастауды көздейтін еркін сауда аймағын (ЕСА) ... ... ... ... ... ... ұлттық кедендік тарифтер өзгертілмейді. Басым көпшілік жағдайда еркін сауда аумағының ... ауыл ... ... ... ... ... қолднылады.
Интеграцияның үшінші деңгейі кедендік одақ (КО) құруға негізделген. Бұл ұлттық кедендік ... ... ... ... алып ... ... мемлекеттерге қатысты сауданы реттеуде ортақ кедендік тарифті енгізу және біріңғай тарифтік емес жүйесін қолдану болып табылады.
Әдетте кедендік одақ ... ... ... ... қалыптастыратын мемлекетаралық органдардың дамыған жүйесін құруды талап етеді.
Интеграциялық процестің төртінші деңгейі - ортақ нарыққа ... ... ... тек ... мен қызметтердің ғана емес, өндіріс факторларының - ... және ... күші - ... ... туралы келісім жасайды. Бұл экономикалық саясатты үйлестіру кезеңі.
Ең жоғарғы ... ... ... ... ... ... және тауарлар мен өндіріс факторлар қозғалысының еркіндігімен қатар, макроэкономикалық саясатты, валюта, бюджет, ақша сияқты ... ... ... заң шығарушылықты үйлестіруді көздейтін экономикалық одаққа айналады. Үкіметтер келісілген түрде өз қызметтерінің біршама бөлігінен бас ... яғни ... ... бір ... ... үстіндегі органдар пайдасына береді. Бұндай қызметтерге ие болған мемлекеттер үстіндегі ... ... ... ... ... ... келісімінсіз шешуге құқы бар. Мысалы, ЕО - ғы (Еуропа одағы) шеңберінде - бұл ЕО ... ... ... де ... ... - бұл Саяси одақ (СО). Ол ұлттық үкіметтердің ... ... ... ... қызметтерінің басым көпшілігін мемлекеттер үстіндегі органдарға беруді көздейді. Іс жүзінде бұл жеке мемлекеттердің егемендігін жоғалтып, халықаралық конфедерация ... ... ... ... ... ... ... дамудың бұл деңгейіне жеткен жоқ, тіпті өз алдына бұндай мақсаттар қойған жоқ.
ЕО, НАФТА - ға кіретін ... ... ... белгілі дәрежеде Латын Америка елдерінің регионалдық интеграция тәжірибесін қорыта келе, экономикалық интеграцияның кейбір заңдылықтарын шығаруға болады. ... бұл ... жол. ... ... ... ... ... үшін де, тұтынушылар үшін де серіктестерді таңдау еркіндігін беріп, әкімшілік шектеулер мен тосқауылдарды алып тастау үшін ... ... ... ... ... (тұрақты) әрекет ететін нарықтық орта құру қажет.
Екіншіден, бұл интеграциялық міндеттемелерді ... ... ... ... Ол үшін ... ... көмегімен еркін сауда аймағы, кедендік одақ, капитал, тауар мен қызмет, ... орта ... және ... экономикалық кеңестіктің негізін қалау қажет.
Үшіншіден, бұл біртекті экономикалық орта құру, нарықтық қайта құрудың ... мен ... ... қажеттілігі.
Төртіншіден, интеграциялық процестің барлық мүшелерінің тең ... ... ... іс-әрекет етуі.
20 ғасырдың сексенінші жылдарының соңындағы басты дүниежүзілік оқиға - Кеңес Одағының ыдырауы жаңа ... ... ... ... өмірді қайта құру, көп жылдар бойы қалыптасқан экономикалық және гуманитарлық қатынастарды сақтай отырып, ұлттық мемлекеттерді қалыптастыру мен ... ... ... болды. Посткеңестік кеңестіктегі мемлекеттер бұрынғы Одақтан әміршілік-бюрократиялық басқарудың әкімшілік органдарын, жоспарлы-бұйрықты және шығынды экономиканы ... ... ... олар ... ... және ... ... іс-әрекеттің ескі принциптері мен әдістерін қабылдамады. Енді өзара және үшінші мемлекеттермен қатынаса заман ағымына сай жаңа ... мен ... ... ... ... жаңа ... мемлекеттердің қалыптасу кезеңі болды. Бірақ бұл онжылдық ... ... екі ... ... процестермен сипатталынды.
Біріншіден, бұл жаңа тәуелсіз мемлекеттердің ұйымдық-құқықтық тәркіленіп, экономиканың қалыптасуы, ол экономикалық дербестікті қалыптастыру жолында ... ... ... ... ... және де ... ... басқа да міндетті құрамаларының пайда болуынан басталады.
Екінші процесс - бұл халықаралық нормаларға негізделген өзара жаңа саяси және ... ... ... қажеттілігі. Процесс қатаң орталықтандырылған қоғамдық - ... ... ... ... ... ... әрі жан-жақты ықпалымен өтті. Бұл ықпалды бұзу және жаңа қатынастарды қалыптастыру біршама ұзақ мерзімді ... ... ... ... мақсатты жаңа туған мемлекеттер интеграциясы деп таныды. Осыған байланысты 1991 жылы Беловеж келісімі нәтижесінде біртұтас мемлекет ыдырап, ... жаңа 15 ... ... болды. Оның 12-сі Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) құрды (Әзербайджан, Армения, Белоруссия, Грузия, ... ... ... ... ... ... ... Өзбекістан).
Тәуелсіз мемлекеттер Достастығы (ТМД) 1991 жылдың 8-ші желтоқсанындағы ТМД құру ... ... ... мен ... Протоколына және 1991 жылдың 21-ші желтоқсанындағы Алматы декларациясына сәйкес құрылды.
ТМД Жарғысы бірнеше бөлімдерден тұрады: мақсаты мен принциптері, ұжымдық ... және ... - ... ... дау-жанжалдық алдын алу және келіспеушілікті бейбіт жолмен шешу; экономикалық, әлеуметтік және құқықтық салаларда бірігіп әрекет ету; Достастық органдары, парламенттік ... ... ... ... сауда
Халықаралық сауда бүгінгі елдердің өндірісін дамыта отырып, өзінде бар ресурстарды тиімді пайдаланып, осылайша тауарлар мен қызмет түрін ұлғайтатын, ... ... ... ... айналып бара жатыр.
ХХ ғасырдың екінші жартысында әлемдік сауданың орташа жылдық өсу қарқыны әлемдік жалпы ішкі ... өсу ... 1,5 ... асып ... Бұл көптеген елдердің өмірінде әлемдік рыноктың рөлінің артқанын, олардың арасындағы байланыстың артқанын, халықаралық еңбек ... ... ... Осылайша әлемдік экономикаға тартылған елдерге қатал халықаралық бәсекелесті жағдайында өзінің рыноктық үлесін алуға тура ... ... де ... ... бір жағынан экономикалық өсудің қуатты факторы болып табылса, ал екінші жағынан елдердің халықаралық сауда ... ... ... ... ... ... ол ... белсенділікті жандандыру арқылы әр түрлі елдердің экономикалық дамуын ... ... ... ... ... ... саудададағы кез-келген шектеулер елдің экономикасының дамуына теріс әсер етеді.
түсінігіне келсек, ол бір елдің ... мен ... ... ... бір ... ... айырбасталатын валютасына немесе жалпыға бірдей басқа құндылықтарға ... Бұл ... ... мен ... ... ... мен ... бөлініп шығады. Сыртқы сауда саясаты өз кезегінде экспорттық-импорттық операцияларды реттеуге және мемлекетпен жасалған даму стратегиясының ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік әсер ету шараларының жиынтығы ретінде көрініс табады.
Сыртқы сауда қазіргі экономикалық ғылымның даулы және ежелгілерінің біріне ... ... ... Адам ... ... ... және Джон Стюарт Мил сияқты классиктерінің тұжырымдары мен идеялары әлі күнге шейін өзекті болып табылады.
Сонымен ... ХХІ ... ... әлемдік экономикадағы қазіргі таңдағы тенденциялар, еркін тауар айналымы мен протекционизм саясаты кезіндегі сыртқы сауданы мемлекеттік реттеу механизмі ... ... ... арасындағы ескі теориялық дауларға жаңа серпін берді. Сыртқы ... ... ... ... өзгерістерді зерделеуге деген ұмтылыстар негізі ретінде салыстырмалы артықшылықтар мен қатар, ұлғайып жатқан кіріс пен ... ... ... ... жаңа ... ... ... әкелді. Бүгінде халықаралық сауда теориялары сыртқы сауданы дамытудан түскен пайданың негізіне және сыртқы сауда ағымдарының ... ... ... ... ... ... береді.
Әлемдік экономикалық ғылымда сыртқы сауданың жаратылысын түсіндіретін екі негізгі бағыт бар:
─ Дәстүрлі бағыт. Бұл елдің салыстырмалы артықшылығын (абсолюттік және ... ... ... ... - Олин ... ... (факторлық пропорциялар теориясы) жүзеге асыруға байланысты.
─ Жаңа ... - ішкі ... ... ... ... түсіндіреді.
Дәстүрлі бағыт дамушы елдер мен экономикасы өтпелі кезеңдегі елдер үшін тән. Ол ... ... ... ... ... әр ... ... негізделген. Осындай негізінен дамыған елдер арасындағы немесе дамушы мен дамыған елдер арасындағы ... ... ... ... ... ... сауда пайда болады.
Жаңа бағыт (бір саланың әр түрлі тауарларымен сауда) масштабының әсері мен ... ... ... ... байланысты. Сауданың осы түріне негізінен дамыған елдер арасындағы әлемдік сауданың 70% тиеді.
Сыртқы сауда мен халықаралық мамандану туралы мәселелерге жауапты ... ... ... ... бастады және оларды экономикалық теорияның негізгі мәселелеріне жатқызған.
Адам Смит халықаралық еңбек бөлінісі жөніндегі мәселелерді талдап, қандай тауарларды экспорттау, импорттау керек ... ... өз ойын ... ... ... ... атты басты еңбегінде (1776 жылы) басты идея-ұлттар мен халықтар байлығының негізі, еңбек бөлінісі екендігіне саяды. Автор келесі ... ... ... ... ... белсенді қатысып жатқан елдер пайда табады.
Адам Смит халықаралық еңбек бөлінісі елдің абсолюттік артықшылықтарын ескеру мен іске асырылу керек деп ... Әр ... ... ... артықшылығы бар тауар өндірісіне мамандануы керек. Мемлекеттің ... ... ... жоқ ... өндіруден бас тартуы және басқа тауарлардың өндірісіне ресурстарын жұмылдыруы, өндіріс көлемінің ұлғаюына және елдер арасындағы тауар айырбасының кеңеюіне әкеледі.
Адам Смиттің ... ... ... қайшы болды. Экспорттың импорттан үлкен болуы салдарынан елге ағылатын ... мен ... ... ... өз ... табиғи және абсолютті артықшылықтарын пайдалану арқылы халықаралық еңбек бөлінісіне белсене қатысушылық қана мемлекеттің тұрмыс жағдайының өсуіне себепкер бола алады.
Тәжірибеде елдердің кез ... ... ... алдында абсолюттік артықшылықтарға ие бола бермейді. Табиғи ресурстардың ... ... ... ... күшінің төменгі өнімділігінен кейбір елдер маңызды тауарларды басқа елдерге қарағанда жоғары шығынмен өндіреді, бұл осындай тауарлармен ... ... ... екендігін көрсетеді. Сондықтан да Давид Рикардоның шығын мен бағадағы ... ... ... халықаралық сауданың классикалық теориясының негізін қалады. Осы тұжырымдамаға сәйкес кез-келген ел қай ... ... ... ... ... шығынмен өндірсе, онда сол тауарды экспорттауға маманданады.
Бірақ та ... ... ... классикалық теориясы негізінде бір ғана өзгеріп отыратын факторы (жұмыс күшінің бағасы) немесе толық мамандану қағидасы бар статистикалық модель. Осы модельді ... екі ... Э. ... мен Б. Олин ... Олар ... ... ... факторларымен (негізінен жер, еңбек, капитал) қамтамасыз етілудің айырмашылығының әсер етуін ескерген. Хекшер-Олиннің өндіріс факторларымен ... ... ... ... ... қатар экономикалық өсімнің сауда параметріне, ұлттық экономиканың құрылымы мен әр түрлі өндіріс факторлары бойынша ... мен ... ... ... талдап анықтауға мүмкіндік береді.
Факторлық қамтамыз ету теориясы капиталға бай ел технологиясы капиталды ... ... ... ... өндіруге маманданады деп пайымдайды. Олар капиталды қажет ететін өнімді экспорттап, жер мен ... ... ... ... ... ... айырбастайды. Бұл теория дамушы елдерді жер мен еңбек ресурстарын интенсивті пайдалануды қажет ететін алғашқы ... ... ... жұмылдыруға итермелейді.
Еркін сауданың неоклассикалық моделінен шығатын негізгі қорытынды халықаралық сауда барлық елдерге пайда ... ... ... ... мен ... ... ... өндірісі өсіп келе жатыр.
Сонымен бірге бірқатар теориялық қорытындыны бөліп қарастыруға болады.
Біріншіден, өндіріс факторында әртүрлі сұранысқа ие ... ... ... ... ететін өндірістің балама шығындарының өсуіне байланысты, салыстырмалы артықшылықтардың қарапайым моделінде шамаланғанындай толық ... ... ... ... ... қай тауарды өндіруде өзінде бар мол ресурстарды интенсивті ... ... онда сол ... маманданады. Олар өздерінде жетіспейтін ресурстардың орнын дайын өнімді импорттау арқылы толтырады. Ішкі шығындардың өсуі мен бағаның ... ... ... ... ... ... ... асыруға кедергі жасайды.
Екіншіден, өндірудің біртекті технологиясындағы тауарға деген ішкі бағаның ... мен ... ... ... арақатынасын саудаласушы елдердегі факторлық бағамен теңестіреді.
Үшіншіден, мемлекет ішіндегі процестерге факторлық қамтамасыз ету теориясын қолдансақ, мол ... ... ... мол ... ... үшін экономикалық қайтарымы ресурстары жетіспеушілерге қарағанда көбейеді.
Төртіншіден, елдердің капитал мен тұтыну тауарларын алу үшін, өндірістік ... тыс ... ... ... бере ... сыртқы сауда экономикалық өсімді ынталандырады. Сыртқы сауда әрбір елге тауар, білім, ... жаңа ... ... мүмкіндік бере отырып, өнеркәсіптің дамуына жағдай жасайды.
Соңғы жылдары ... ... емес ... мен ... ... ... ... көңіл бөлетін статистикалық неоклассикалық моделден ерекшелінетін сауда мен өсудің жаңа динамикалық теориялары қалыптаса бастады. ... ... бай және ... елдер үшін арналған ... ... ... ... ... Басында Солтүстіктің индустриялды елдерінің капиталмен жоғары дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... тез өсіп келе жатқан ақырын өсіп келе жатқан алдында өзінің бәсекелестік артықшылықтарын арттырады.
Қай ел болмасын ... ... мен ... ... ... ... шетелдіктерге жегізіп қоймайды, осылайша біліктілігі төмен жұмыс күшінің орындаған операцияларына маманданғысы келмейді. ... ... ... ... ... деп аталатын кейбір елдер мемлекеттің нақты іс-әрекеттері арқасында квалификацияланған еңбек пен капиталды ... ... ... ойдағыдай көше білді.
Американ экономисі М. Портер 1991 жылы: деген зерттеуді ... ... ... ... мәселелері мүлде жаңа қырынан талқыланды: .
Портер өз ... ... (1/2)-і ... 10 ірі өндірістік елде зерттеу жүргізген. Ол осы зерттеу нәтижесінде елдің әлемдік нарықтағы бәсекелестік қабілеті ... ... ... ... ... ... ... деген теориясын тұжырымдады.
Портер қазіргі сыртқы сауданың дамуын анықтайтын 4 негізгі параметрді атап көрсетті:
... ... ... шарттары;
─ Жақын орналасқан және қызмет көрсететін салалар;
─ Фирма стратегиясы және ... ... ... - саны жаңа ... ... арқылы ұлғаятын факторлық шарттардың маңыздылығын мойындайды. Неоклассикалық теория негізін қалаушылар пікірлерінен өзгешелігі - ол ... ... ел үшін мұра ... қалдырылмайды, өндірістің кеңеюі процесінде пайда болады деп санады. Мысалы, Жапониядағы жер жетіспеушілік ... ... ... ... ... үшін ... ... күшке айналды. Бұл кейін әлемдік нарықта үлкен сұранысқа ие болды. Ал швейцар ... ... ... жылдары жұмыс күшінің жетіспеушілігі салдарынан еңбек өнімділігін көтеру бағытын таңдады.
Екінші параметр - ... ... ішкі ... қажеттіліктерін көрсетеді. Олар фирманың даму барысын айқындап, оның болашақтағы әлемдік нарықтың әлеуеттік ... ... ... ... ... ... ... компания қызметіне ықпал жасайтын ішкі нарықтың қажеттіліктерін аса маңызды фактор ретінде қарастырды. Мысалы, шағын бөлмелерде тұратын жапондықтар ... ... ... ... ... қуатын сақтайтын арзан кондиционерлер тұтынуды қолайлы деп санайды. Кейіннен мұндай кондиционерлер экспортталуын жапондық компаниялар қамтамасыз етуі арқылы ... ... ... пайдаланылатын болды.
Үшінші параметр - жақын орналасқан және қызмет ... ... ... ... тікелей әсер ететін тиімді өндірістік ортаны сипаттайды. Әшекейлік ... ... ... ... ... ... ... асыл тастар мен металлдарды өңдеу өндірісі бойынша әлемдік жетекші орынға ие болып отыр.
Төртінші фактор - ... ... және ... ... ... және ұйымдастырушылық құрылымына байланысты. Бұл жерде басқарудың жалпы және ... ... ... ... болмайды. Мысалы жиһаз өндірісі, жарық беру құрылғылары, буып-түю машиналары өндірісінде ... ... ... ... өзгерістерге тез бейімделгіштігімен, серпінділігімен, басқару нысандарының икемділігімен ерекшеленеді. Ал оптика, дәлме-дәл машина құрылысы өндірісіне бейімделетін неміс фирмалары үшін орталық басқарудың ... ... ... жайт ... ... ... ... бәсеке фирманы сыртқы нарықтар іздестіре отырып, шетелге шығуға ... Ішкі ... ... ... ... ... үшін ... кінәлауға, сөйтіп мемлекеттен көмек сұрауға мүмкіндік бермейді. Сонымен қатар, ішкі ... ... ... ... ... бәсекелестік қабілеттілігі жағдайында оның сыртқа шығарылу жолдарын белсенді түрде іздестіруге ықпалын тигізеді.
Осы М. Портердің теориясы 90-шы жылы Австралияда, Жаңа ... және ... ... ... ... сауда тауарларының бәсеке қабілеттілігін арттыруға байланысты мемлекеттік деңгейдегі ұсыныстарды дайындауда негіз ... ... ... таңда халықаралық сауданың қатысушыларының, оның ішінде экономикасы өтпелі кезеңдегі елдердің алдында ұлттық мүдде үшін не ... ... ... ... ... күрделі мәселе тұр:
─ Еркін сауданы ... ... ... ... қолдап, сыртқа бағытталу;
─ Протекционизмді жақтаушылардың ұсынысына сәйкес ішке бағытталу және ... ... ... ... ... ... импорт алмастыру мен экспортқа бағытталу стратегияларын рационалды түрде араластыру (біріктіру).
Осы амалдардың шегінде ... ... бойы екі ... лагерь; тауарлар мен қызметтерді экспорттауды арттыруға мүдделілер фритерлер мен импорт алмастыру стратегиясын жақтаушылардың, протекционистердің арасында қызу ... ... ... ... ... дамушы елдерге алдымен жай тұтыну тауарларының импортын ... ... ... ... ... сосын отандық өндірісті дамыта отырып, жоғарғы тарифтер мен импорттық шектеулерді енгізіп бұдан ... ... ... қажет деп санайды. Ұзақ мерзімді келешекте протекционистер жергілікті өндірісті әртараптандыруды, бірқалыпты дамуды қамтамасыз етуді, содан кейін осылардың ... ... ... ... ... және өндірістік тәжірибені меңгергеннен кейін ғана өндірістік тауарлардың ішкі бағасы бәсекеге қабілетті болып оны экспорттауға болады.
Экспортты көтеруді жақтайтындар өндіруші ... ... мен ... қамтамасыз етуде сыртқы сауданың пайдалы екендігін, тар ұлттық рыноктан, сыйымды сыртқы рынокқа бағытталудың маңызды екендігін атап көрсетеді. Олардың ойынша экспорттық ... ... ... ... идеяларға сүйенеді:
─ Бірінші кезекте өндіріс өнімдерінің экспортын ынталандыру еліміздің экономикасының индустриалдануына себін тигізеді;
... пен ... ... ... ... ... ... әкеледі;
─ Ұлттық экономиканы жалпы ырықтандыру ішкі рыноктағы бәсекені ынталандырады және әлемдік рынокта бәсекеқабілеттілігінің өсуіне әкеледі.
Неоклассикалық бағыттың көптеген зерттеушілері (А. ... Д. Лалл және тағы ... ... ... ... ... ... моделінің тиімді екенін атап көрсетеді. Осындай моделдің концептуалдық мәні болып Жапонияның сәтті тәжірибесі одан әрі жаңа индустриалды елдердің ... ... ... ... және ... тәжірибесі және Индонезия, Малайзия, Тайланд және Филиппин елдерінің тәжірибесі табылады. ... ... осы ... ... Қытайды да қоса бастады.
Көптеген дамушы елдер ішкі және сыртқы рыноктағы ахуалдарға байланысты қос стратегияны да қолданады. ХХ ғасырдың ... ... ... ... және Латын Америкасы елдері импорт алмастыруға сүйенген индустриалдандыру стратегиясын жүзеге асырған, ал 60-шы жылы ортасынан ... ... ... ... ... елдердің саны арта бастады. Осындай елдерге деген атқа ие болған Оңтүстік Корея, Тайвань, ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Халықаралық қаржының валюталық ұйымдары және жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы
Халықаралық валюталық қатынастар
Халықаралық валюталық қатынастар -- ... ... ... ең ... және ... ... Ол әлемдік экономикалық байланыстарда валютаның қызмет етуін, дүниежүзілік шаруашылық салаларының өнімдерінің айырбасын қамтамасыз ... ... ... болып табылады. Халықаралық валюталық қатынастар туралы айтпас бұрын валюта ... ... ... ажырату қажет. Әр елдің ұлттық ақша бірлігі бар екені түсінікті. Түрлі себептермен ақша бірлігі ... ... ... ... ол жаңа ... ие ... яғни валютаға айналады. Қолданылу аясына қарай валютаның бірнеше түрін ажыратады.
Ұлттық валюта -- әр ... ... ақша ... ... ... және қағаз ақша түрінде қолданылады. Ең көп қолданысқа түсетіні -- қағаз ақшалары. XX ғасырдың 80-жылдарында Батыс Еуропада ... ... ... жүйе ... Оның ақша ... ... экю ... 1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап Еуропа Одағының ортақ валютасы -- еуро енгізілді. Әлемдік ... жүйе ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде қалыптасты. Қазіргі кезде жасалатын операциялар төлемі бойынша үш орталық -- ... ... ... ерекше айқындалады. Сонымен қатар Еуропадағы аса ірі әлемдік нарық орталықтары ретінде Майндағы Франкфурт, Цюрих, Париж, Брюссель, ал ... ... мен ... аталады. Әлемдік валюта жүйесінің дамуы 1968 жылы ортақ есеп бірлігі бар ... ... ... ... ... ... Оның ... АҚШ долларының үлесі шамамен 42%-ға, жапон иенасы 13%-ға, Батыс Еуропалық түрлі валюталар жиынтығы 43%-ға жетеді.
Резервтік валюта -- ... ... ... ... ... ... ұлттық, аймақтық және әлемдік валюта жиынтығы. Көпшілік жағдайда әлемдік нарықта ... ... орны бар ... қолданылады. Соңғы жылдары жаңа индустриялық елдер де осы тізімге енуде. Солардың ... ... мен ... ... ... ... Халықаралық валюталық қатынастар өте ірі банктер арасында жаңа электрондық ... ... ... ... ... валютамен есеп айырысу және инвестиция салу сияқты операциялар түрінде жүреді.
Халықаралық несие нарығы -- ... ... ... ... бен ... ... төлем жасауды ұйымдастыратын келісімдер жүйесі болып табылады. Несие мемлекеттік және жеке болып ажыратылады. Мемлекеттік несие -- ... ... ... ... ... ... яғни ... саяси басымдылығына тәуелді. Жеке несиелер өте жиі беріледі және ол экономикалық ... ... ... нарығы -- экономикалық даму дәрежесі жоғары елдердің өз ... ... ... ... даму ... төмен елдердің алдыңғы қатарлы өндіріс саласын дамытуға салу. Осы арқылы өздеріне де пайда табу мақсатын ... ұзақ ... ... ... саясат. Ол тікелей және портфельдік инвестиция деп белінеді. Халықаралық инвестиция ... ... жеке ... ... зор. ... ірі ... бірлестіктер басқарады.
Тікелей инвестицияға шетелде кәсіпорындар ашу, оның ... ... ... жүйесін ұйымдастыру, өзара келісім негізінде бірлескен кәсіпорындар ашу, табиғат байлықтарын бірлесіп ... ... ... ... ... ... алу ... жекешелендіру жатады. Тікелей инвестицияның осы кезге дейін жинақталған ... 2 трлн ... оның тең ... АҚШ ... 1/4), ... және ... ... үлесі 1/10) тиесілі.
Портфельдік инвестиция -- шетелдік кәсіпорынның қызметін тікелей бақылауға ... ... ... облигациялар және басқа да күрделі қаржының жұмсалу түрі.
Халықаралық инвестиция нарығында еуронарықтың үлесі күннен-күнге артып келеді. Алғашында ... XX ... ... ... ... пайда болып, қазіргі танда бүкіл дүниежүзін қамтып отыр. Бірақ жетекші орын әлі де ... ... Оның ең ірі ... -- ... Оның ... ... ... 1/5-і келеді. Бұл көрсеткішке мүмкіндігі жағынан Жапония мен АҚШ ... ... ... мен ... ... ішкі офф-шорлық орталықтар күшеюде. Нью-Йорктегі бұл орталық 1981 жылы, ал ... 1985 жылы ... ... ... ... ... шаралары дүниежүзінің кез келген бөлігінде, сол елдің банк және салық жүйесі бақылауынан тыс, ел ... ... ... ... ... ... Жапония, АҚШ-тан кейінгі ірі қаражат орталықтарына -- Сингапур мен Сянган, сондай-ақ Кариб теңізі аймағындағы елдер: Багам және ... ... ... ... экономикасының дамуында егемендік алғаннан бастап, шетелдік несиелер мен инвестициялар белсенді пайдаланыла бастады. Ресми көмек ауқымында Қазақстан 2,8 млрд ... ... ... ... 49 ... ... 1993 -- 1999 жылдары оның 1,7 млрд доллары игерілді. Республикаға көрсетілген көмектің 53%-ы Әлемдік Банкке, 18,3%-ы Азиялық Даму банкіне, 17,3%-ы ... ... ... ... Ал тәуелсіздік алғаннан бергі Қазақстан экономикасына шетел инвестициясының келуі 10 млрд доллардан асты. Жарияланған деректер бойынша, инвестиция құрылымының 49%-ын тікелей, 1%-ьш ... ... ал 28%-ын ... 22%-ын ... қаржы ұйымдарының заемы құрайды. Тікелей инвестицияның 60%-ы ... ... мен ... 10%-ы ... ... 5%-ы газ ... саласына, ал қалған белігі қара металлургия, пайдалы қазбаларды барлау, тамақ өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы және жаңа ... ... мен ... ... ... ... ... Шетелдік инвестицияның Қазақстан экономикасына салыну мөлшері бойынша 1-орынды Жапония -- 25,4%, ... АҚШ -- 21,5%, ... ... -- 17%-ын ... және ... ... елдері бойынша халықаралық несиелік рейтинг берілген елдер арасында Қазақстан Ресейден кейінгі 2-орын алады. Әлемдік Банктің мәліметі бойынша, ... ... ... ... ... 20 ... қатарына енгізілген.
Бүгiнгi әлем -- динамика және ... ... Онда ... ... және бiлу жаңа ... үнемi алынсын және үнемi өзгеру керек өмiр сүрсiн үнемi өзгеру керек үшiн. Керiсiнше, аз оған ие болу. Оған олар ... ... ең ... пайдаларды әкелетiндей етiп сауаттылық пайдалана алуы керек. Керiсiнше бұл, тәжiрибенiң көрсететiн аз. Және өте маңызды, ... ... ... ... ... ... ... едi өз бiлiмдерiнiң қолдануын орын және уақыт табуға керек
Бүгiнгi әлем -- динамика және ... ... Онда ... ... және бiлу жаңа бiлiмдер үнемi алынсын және үнемi өзгеру керек өмiр сүрсiн үнемi өзгеру ... үшiн. ... аз оған ие ... Оған олар ... иесiне ең үлкен пайдаларды әкелетiндей етiп сауаттылық пайдалана алуы керек. Керiсiнше бұл, тәжiрибенiң көрсететiн аз. Және өте маңызды, мұндай максимал ... ... ... қажеттiгi қанағаттандырар едi өз бiлiмдерiнiң қолдануын орын және уақыт табуға керек
Миллион адамдар жер-сулер ... ... және ... ... ... ... ... және құтқарудың басқа елдерiнде қадала қарады. Сапалы: да, сандық көрсеткiштердегi де соңғы он ... ... ... ... ... ... форма және ағындардың Трудовое орын ауыстыруын бағыттары өзгередi. Мұндай мемлекет және халықаралық ұйым өлшемдердiң бұл құбылыстары ендi ... ... ... ... ... ... үшiн ... миграциясы бар тарттырған мәселелер жаңа бiрлестiрдiре алдуға ... ... дәл ... көпшiлiгiнде кем дегенде бастапқы кезеңде, қабылдаушы мемлекеттiң экономикалық үшiн пайдаменiмен қабылдауы және бейiмделуiн сұрағы байланбайтын (босқындар және мәжбүр ... ... ... ... ... ... ... соның iшiнде мигранттарға қатысты мәселелердiң бiр қатардың шешiмi үшiн экономикалық байланыс, дегенмен бұл ... ... ... ... ... миграцияның мәселесiнiң өсiретiн тынышы кетуiмен байланысты халықаралық миграция қатысты болмағандықтан дәл және ең соңғы мәлiметтердегi айқын жауаптары, жоқ пайда болатын көп ... ... ... ... өлкелердiң масштабтар және халықаралық миграция және саясат, iске ... ... ... тенденцияларының шолуының арқылылардың бұл сұрақтарының кейбiрi және халықаралық бiрлестiкпен ... ... ... бәрiбiр оонның сарапшылармен және консультанттарымен iске асады.
Миграцияның мәселелерi әлемнiң барлық дерлiк елдерi ... ... ... де, ... та ... ... ағындары АҚШта, Канадалықты, Австралияны, батысты және таяу шығыс, миграцияның сонша үлкен масштабтарының себептерiмен бағытталады ... ... Әр ... ... ... ... елдерi халықаралық еңбектiк миграцияға тартқан. Қалай айырбас халықаралық Трудовоедегi өз ... ... ... ету. ... ... ... әлемнiң елдерiнiң қатысуын дәреже әр түрлi және қазiргi шарттардағы олардың дамытуының негiзгi экономикалық параметрлерiнен тәуелдi болады. Бұл дүниелiк ... ... ... ... Көшi-қон саясатының түрлердi енгiзуi әлемнiң елдерi саясат жүргiзетiнiн, дүниелiк миграциялы ағындардағы мерзiмдi олардың ... ... ... ... жұмысшы күштiң ел-экспортшыларында экономикалық ахуал жұмыс орындарының жасауына ... ... ... ... ... ... қарағандасы төменде негiзiнен экономикалық тұрғыдан белсендi халық. Егер экономикалық тұрғыдан белсендi халық ел-экспортшыларда шетелде болатын олардың ... ... ... ... онда деңгей ел-экспортшыларда экономикалық тұрғыдан белсендi халық жоғарылайды, соңғы, қарыз еңбек ресурстерiн шегермеге, ел-импорттарды деңгейге тарта ... Екiсi топ және де ... ... ... ... ... ... 35 40% ұмтылады. Сонымен бiрге көруге болатын, қатысушы процесс бұлар миграция ... ... ... ... және ... дамытуына маңызды ықпалы тятын. Жұмысшы күштiң дүниелiк мемлекеттерiнiң өзi негiзгi топтарында жұмысшы күштiң экспорт ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстарымызда болады, тек қана дамымаған елдер үлестi жердi. Керiсiнше, ең iрi экспортшылар -- бұл ... ашық ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде жұмысшы күштердi қоятын әлемнiң өнеркәсiптiк дамыған елдерi. Сайып ... ... ... ... ... ... кез келген мемлекет, оның дамытуын деңгейден тәуелсiз үшiн тартымды. Жұмыс күшiнiң көшi-қон кiрiгудiң ажырамас бөлiгi ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттесу бойынша жұмысшы күштiң ұлттық рыноктерiн жақындауға тенденциямен, шекаралардың барлық үлкенiрек мөлдiрлiгi, ... ... Ең ... ... ... ... ... биiк деңгейi бар елдерi және батыс үшiн бұл әсiресе тән.
Пайдаланылған ... Қ.С. . ... 2007, ... Ә. ... 2011 ... 123-126 б
3) Шеденов Ө Қ Ақтөбе 2006 ж 132-135 б
4) Я. ... К. ... М. ... Е. ... т.б. ... 1998 ж 231-235 б

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
Аймақтық және әлемдік діни экстремизммен күрес45 бет
Алдыңғы қатардағы әлемдік қонақ үй торларының қызметі6 бет
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты24 бет
Ақпараттық технологиялар және әлемдік саясат61 бет
Білім беру модернизациясының әлемдік тәжірибесі және оқытудың интерактивті әдістері57 бет
Би-би-си-дің әлемдік әуе толқынындағы бейнесі74 бет
Биосфера - әлемдік экожүйе3 бет
Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс9 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь