Өнімділігі 30 тонна/тәулігіне модифицирленген майлар цехын жобалау


Мазмұны

Аннотация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

Нормативтік сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
Анықтамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
Белгілер мен қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

1.Технико экономикалық негіздеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.1. Соғу жұмыстарының аумағын негіздеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.2. Шикізатпен және материалдармен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.3. Электр қуатымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.4. Сумен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.5. Жылумен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

2. Аналитикалық шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.1 Қатты майлар мен сұйық өсімдік майларды алу жолдары мен әдістері ...14
2.2. Сұйық өсімдік майларын алу технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.3. Қатты жануарлар майларын алу технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.4.Модифицирленген майлар алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.5. Қатты майлар мен сұйық майлардың биологиялық құндылығын анықтайтын факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.6. Тағамдық өндірісте, тамақтануда қатты майлар мен сұйық майлардың рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.7. Майлардың сапасын жақсартуға және биологиялық құндылығын
арттыру үшін қолданылатын қайта этирификациялау процесс ... ... ... ... ... ... ...23
2.8. Патенттік әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

3. Техникалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
3.1. Шикізаттың қосымша және дайын өнімнің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... .29
3.1.1. Шикізаттың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
3.1.2. Қосымша материалдардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
3.3.3. Дайын өнімнің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
3.2. Технологиялық тәсімді таңдау және сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
3.2.1. Қайта этирификациялау әдісінің технологиялық тәсімі ... ... ... ... ... ... 32
3.3 Негізгі жабдықтың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
3.3.1. Ағынды қоспалауыш ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
3.4 Технологиялық есептеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
3.4.1 Өнімділік балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
3.4.2. Жылулық балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
3.5 Технологиялық жабдықтарды таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
3.5.1 Қайта этирификациялау процесіндегі қосымша жабдық ... ... ... ... ... ... 37
3.6. Негізгі объектінің таңдалған конструкциясын негіздеу ... ... ... ... ... ... ... ..38
3.6.1. Өндіріс цехтарының жадығының компановкасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
3.6.2. Өндіріс корпустарының қабаттарының санын таңдау ... ... ... ... ... ... ... ..38
3.6.3. Ғимараттардың конструктивті элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
3.6.4. Ғимараттардың темір бетонды элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
3.6.5. Модифицирленген майлар цехын инженерлік қамтамасыздандыру ... ..40
3.7. Техно . химиялық бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
3.7.1. Катализатордың сынамасын алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41
3.7.2. Тауарлы метилат (этилат) натрии құрамындағы негізгі затты
анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41

4. Экология ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
4.1. Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
4.2. Сумен қамтамасыз ету және суға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ...44
4.3. Канализация және іркінді суларды сараптау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45
4.4. Ұсынылған экологиялық зияндылық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
4.5. Табиғатты қорғау шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
4.6. Табиғатты қорғау іс.шараларын жүргізіп болғаннан кейін экологиялық зияндылық есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
4.7. Өндірістің қауіп категориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49

5. Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51
5.1. Тіршілік қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
5.2. Өндірістік бөлмелерді желдету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52
5.3. Метрологиялық жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53
5.4. Жарықтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
5.5. Еңбекшілерді дәрәгерлік және тұрмыстық тазалық сақтау бойынша жұмыстар өткізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58
5.6. Жеке қорғаныс құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..59
5.7. Технологиялық процестерді жүргізу, жабдықтарды іске қосу кезіндегі қауіпті және зиянды өндірістік факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60
5.8. өндірістегі қауіпті және зиянды өндірістік факторларды талдау және техникалық қорғаныс жасау шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62
5.9. Өрт қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63
5.10. өрттен қорғау жүйесіне қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63
5.11. Алғашқы медициналық көмек ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63

6. Экономика ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
6.1. Цехтың өндірістік қуатының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65
6.2. Амортиззациялық салымдардың және капиталдық шығындардың есебі.
6.3. Жабдықтардың бағасын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
6.4. Капиталды шығындардың сметалық есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
6.5. Еңбек ақы және еңбек сұрақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...67
6.6. Жұмысшкерлердің тізімдік есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
6.7. Еңбек ақы қорының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
6.8. Цех персоналының еңбек ақы қоры және штаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69
6.9. Өнімнің өзіндік құнын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..69
6.10. Жалпы өнімділік шығындарға смета құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70
6.11. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..71
6.12. Жобаланған цехтың экономикалық тиімділігін анықтау ... ... ... ... ... ... ..71

7. Бизнес жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 73
7.1. Аннотация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 73
7.2. Резюме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
7.3. Кәсіпорынның сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...74
7.4. Өнімнің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..75
7.5. Маркетинг жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75
7.6.Өндірстікжоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
7.7. Ұйымдастырушылық жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77
7.8. Қаржылық жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...78
7.9. Жұмыстардың орындалу тізбесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78
7.10. Жобаның тәуелділігін таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...79

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .80

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...81

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...84
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1) Послание президента РК Н.А.Назарбаева народу Казахстана 1.02.2005 г.
2) Нестерова И.Н., Поваляева О.С., Барышев А.Г., Нечаев А.П. Аналог или заменитель? ( функциональные масложировые продукты)/ Масложировая промышленность – 1999, №4.
3) Парфенова Т.В., Кривоносова Ю.Б., Ленцова Л.В., Лиховидов В.Н. Кушнерова Н.Ф. Обоснование методики расчета прогнозируемых сроков хранения/ Масложировая промышленность – 2003, №2.- с.32-33
4) Барышев А.Г., Воробьева В.М., Полосин С.В., Стародубцева Л.Н., Растительные масла «Калитва» - функциональные продукты питания/Масложировая промышленность – 2005, №3.- с.18-19.
5) Скорюкин А.Н., Нечаев А.П., Кочеткова А.А., Барышев А.Г. Купажированные растительные масла со сбалансированным жирнокислотным составом для здорового питания/Масложировая промышленность – 2002, №2.- с.26-27.
6) Нечаев А.П., Кочеткова А.А Растительные масла функционального назначения/Масложировая промышленность – 2005, №3.- с.20-21.
7) Калашева Н.А., Азнаурьян Е.Б. Дезодорация растительных масел на установке фирмы «Крихфельд»/Масложировая промышленность – 2000, №1.- с.10-11.
8) Soft Column – новая ступень в рафинации масла/ Масложировая промышленность – 1998, №2.- с.14-15.
9) Паронян В.Х., Восканян О.С. Анализ влияния различных факторов на качество жиров/Масложировая промышленность – 2004, №2.- с.10-11.
10) Быкова С.Ф., Давиденко Е.К., Минасян Н.М., Разработка технологических приемов переработки масличных культур нового поколения /Масложировая промышленность – 2004, №1.- с.38-39.
11) Лисицын А.Н., Григорьева В.Н., Масложировые технологии: теория, практика, перспективы/Масложировая промышленность – 2002, №3.- с.8-9.
12) Климантова Е.В., Некрасова Т.Э. Витаминизация масложировой продукции/Масложировая промышленность – 2000, №1.- с.32-33.
13) Некрасова Т.Э. Витамины и антиоксиданты для масложировой продукции/Масложировая промышленность – 2002, №3.- с.30-31.
14) ЛобановВ.Г., Каракай М.С., Щербакова Е.В. Стабильность нерафинированного и дезодорированного подсолнечного масла при хранении/Масложировая промышленность – 2001, №32.- с.32-33.
15) Лисицын А.Н., Алымова Т.Б., Прохорова Л.Т., Григорьева В.Н., Горшкова Э.И. Некоторые факторы, определяющие стабильность растительных масел к окислению/Масложировая промышленность – 2005, №3.- с.11-15.
16) Григорьева В.Н., Лисицын А.Н. Факторы, определяющие биологическую полноценность жировых продуктов/Масложировая промышленность – 2002, №4.- с.14-17.
17) Козлов Э.И., Любарева Л.М., Солунина И.А./Масла и жиры – с.6-7.
18) Соколов Б.К., Гончаренко Е.В., Лисняк В.Е. Масло нашего здоровья/Масложировая промышленность – 2003,№3.- с.56-59.
19) Нилов Д.Ю., Некрасова Т.Э. Современное состояние и тенденции развития рынка функциональных продуктов питания и пищевых добавок/ Пищевые ингредиенты – сырье и добавки – 2005, №2.-с. 28-29.
20) Синявский Ю.А., Нарижный В.И., Цой И.Г., Тен И.В. Профилактика витаминной недостаточности / Пищевая и перерабатывающая промышленность Казахстана – 2003, №3.-с. 22-23.
21) Джингилбаев С.С. Современное масложировое производство и перспективы его развития/ Пищевая и перерабатывающая промышленность Казахстана – 2003, №2.-с. 34-35.
22) Патент 2241340 Р.Ф. Способ получения витаминизированного растительного масла/ Мартовщук В.И., Заболотний А.В., Варивода А.А. и др. - опубликовано 10.07.2004г. кл. А23D9/02.
23) Патент 2169478 Р.Ф. Пищевой функциональный продукт на основе растительных масел/ Колетвинцев А.Н. - опубликовано 27.062001г. кл. А23D9/00.
24) Патент 2120962 Р.Ф. Способ получения растительного масла из высокомасличного сырья и технологическая линия для осуществления способа/ Михеев С.Г., Михеев А.Г.- опубликовано 27.10.1998г. кл.С11В1/00.
25) Патент 03.04 – 19Р1.231 Укр. Обоснование применения диетического масла с БАД в функциональном питании/ Шахрай Т.А., Тимофеенко Т.И., Никонович С.Н. - опубликовано 7.06.2001г.
26) Патент 665.334.9 Инд. Оценка возможности использования в кулинарии смесей различных масел - опубликовано 1986.
27) Патент 2148934 Р.Ф. Целебное масло/ Болобан А.Г. - опубликовано 20.05.2000г. кл. А23D9/00.
28) Патент 2208940 Р.Ф. Целебное масло/ Болобан А.Г. - опубликовано 27.07.2000. кл. А23D9/00.
29) Калошин В.П. Технология и оборудование жироперерабатывающей промышленности. - М.: Колос, 2002. - 526 с.
30) Оборудование предприятий масложировой промышленности/ Б.Н.Чубенидзе, В.Х.Паронян, А.В.Луговой. - М.: Агропромиздат, 1985, - 304 с.
31) Тасыбаева Ш.Б. Технологическое оборудование жироперерабатывающих предприятий. - ЮКГУ им. М.Ауезова. - Ш.: ЮКГУ, 2002. - 150с.
32) Руководство по технологии получения и переработки растительных масел и жиров,- Л.: ВНИИЖ, 1975.-725с.
33) Закон о безопасности и охраны труда в Республике Казахстан – 2004. – 151с.
34) Луковник А.В., Милько П.И. Охрана труда. – М.: Агропромиздат, 1990. – 132с.
35) Зотов Б.И., Курдюмов В.И. Безопасность жизнедеятельности на производстве.- М.: Агропромиздат, 2004.
36) Никитин В.С., Бурашников Ю.М. Охрана труда на предприятиях пищевой промышленности. - М.: Агропромиздат, 1991.-350с.
37) Беляков С.В.Охрана труда. – М.: Агропромиздат, 1990г.-158 с.
38) Белов С.В. Безопасность жизнедеятельности. – М.: «Высшая школа», 2000г. – 201с.
39) Алексеев М.В. и др. Основы пожарной безопасности. – М.: «Высшая школа», 1971г.
40) Черкасов В.Н. Пожарная профилактика электроустановок.– М.: «Высшая школа», 1970.
41) Атаманюк В.Г. и др. Гражданская оборона: Учеб. для вузов / В. Г. Атаманюк, Л.Г. Ширшев, Н.И. Акимов. Под ред. Д.И. Михайлика. 2-е изд.-М.: Высш. шк., 1987.-288с.
42) Балацкий О.Ф. и др. Природоохранная работа на промышленных предприятиях. – К.: Техника, 1986. – 133с.
43) Казахстанская правда «Концепция экологической безопасности Республики Казахстан на 2004-2015годы» от 10.12.2003. – 8с.
44) Беспамятный Г.П., Богушевский К.К., Беспамятная А.В. Предельно допустимые концентрации вредных веществ в воздухе и в воде. Справочное пособие для выброса гигиенической оценки методов обезжиривания промышленных отходов. - Л.: Химия, 1972, 306с.
45) Методические указания для выполнения экономической части дипломного проекта и дипломной работы специальности 541230 «Биотехнология» - Ш., 2002г.
46)Акылов Т.К., Аманбаев Б.Б. – Методические указания по разработке бизнес-планирования – Ш., 2006. – 32с.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге


Өнімділігі 30 тонна/тәулігіне модифицирленген майлар цехын жобалау
Мазмұны
Аннотация …………………………………………………………………………..6
Нормативтік сілтемелер
............................................................................
................7
Анықтамалар
............................................................................
..................................8
Белгілер мен қысқартулар
............................................................................
............9
Кіріспе
............................................................................
...........................................10
1.Технико экономикалық негіздеу
.........................................................................12
1.1. Соғу жұмыстарының аумағын негіздеу
.....................................................12
1.2. Шикізатпен және материалдармен қамтамасыз ету
.................................12
1.3. Электр қуатымен қамтамасыз ету
..............................................................12
1.4. Сумен қамтамасыз ету
............................................................................
...12
1.5. Жылумен қамтамасыз ету
...........................................................................1
3
2. Аналитикалық шолу
............................................................................
.................14
2.1 Қатты майлар мен сұйық өсімдік майларды алу жолдары мен әдістері
...14
2.2. Сұйық өсімдік майларын алу технологиясы
...............................................15
2.3. Қатты жануарлар майларын алу технологиясы
..........................................18
2.4.Модифицирленген майлар алу
......................................................................19
2.5. Қатты майлар мен сұйық майлардың биологиялық құндылығын анықтайтын
факторлар
............................................................................
.................20
2.6. Тағамдық өндірісте, тамақтануда қатты майлар мен сұйық майлардың
рөлі........................................................................
......................................................22
2.7. Майлардың сапасын жақсартуға және биологиялық құндылығын
арттыру үшін қолданылатын қайта этирификациялау процесс
...........................23
2.8. Патенттік әдіс
............................................................................
.....................27
3. Техникалық бөлім
............................................................................
.....................29
3.1. Шикізаттың қосымша және дайын өнімнің сипаттамасы
.........................29
3.1.1. Шикізаттың сипаттамасы
.........................................................................29
3.1.2. Қосымша материалдардың сипаттамасы
................................................30
3.3.3. Дайын өнімнің сипаттамасы
.....................................................................31
3.2. Технологиялық тәсімді таңдау және сипаттау
............................................32
3.2.1. Қайта этирификациялау әдісінің технологиялық тәсімі
........................32
3.3 Негізгі жабдықтың сипаттамасы
...................................................................33
3.3.1. Ағынды
қоспалауыш..................................................................
................33
3.4 Технологиялық есептеулер
............................................................................
34
3.4.1 Өнімділік балансы
............................................................................
..........34
3.4.2. Жылулық балансы
............................................................................
.........35
3.5 Технологиялық жабдықтарды таңдау
...........................................................37
3.5.1 Қайта этирификациялау процесіндегі қосымша жабдық
........................37
3.6. Негізгі объектінің таңдалған конструкциясын
негіздеу..............................38
3.6.1. Өндіріс цехтарының жадығының
компановкасы......................................38
3.6.2. Өндіріс корпустарының қабаттарының санын
таңдау..............................38
3.6.3. Ғимараттардың конструктивті
элементтері...............................................38
3.6.4. Ғимараттардың темір бетонды
элементтері...............................................40
3.6.5. Модифицирленген майлар цехын инженерлік қамтамасыздандыру......40
3.7. Техно – химиялық
бақылау.....................................................................
........41
3.7.1. Катализатордың сынамасын
алу...............................................................41
3.7.2. Тауарлы метилат (этилат) натрии құрамындағы негізгі затты
анықтау...................................................................
..............................................41
4.
Экология....................................................................
............................................43
4.1. Қоршаған ортаны
қорғау......................................................................
..........43
4.2. Сумен қамтамасыз ету және суға қойылатын
талаптар...............................44
4.3. Канализация және іркінді суларды
сараптау................................................45
4.4. Ұсынылған экологиялық
зияндылық............................................................46
4.5. Табиғатты қорғау
шаралары....................................................................
......47
4.6. Табиғатты қорғау іс-шараларын жүргізіп болғаннан кейін экологиялық
зияндылық
есебі.......................................................................
.................................48
4.7. Өндірістің қауіп
категориясы.................................................................
........49
5. Еңбекті қорғау және техника
қауіпсіздігі...........................................................51
5.1. Тіршілік
қауіпсіздігі................................................................
........................51
5.2. Өндірістік бөлмелерді
желдету.....................................................................
.52
5.3. Метрологиялық
жағдайлар...................................................................
..........53
5.4.
Жарықтандыру................................................................
.................................55
5.5. Еңбекшілерді дәрәгерлік және тұрмыстық тазалық сақтау бойынша
жұмыстар
өткізу......................................................................
...................................58
5.6. Жеке қорғаныс
құралдары...................................................................
...........59
5.7. Технологиялық процестерді жүргізу, жабдықтарды іске қосу кезіндегі
қауіпті және зиянды өндірістік
факторлар..............................................................60
5.8. өндірістегі қауіпті және зиянды өндірістік факторларды талдау және
техникалық қорғаныс жасау
шаралары...................................................................6
2
5.9. Өрт
қауіпсіздігі................................................................
................................63
5.10. өрттен қорғау жүйесіне қойылатын
талаптар.............................................63
5.11. Алғашқы медициналық
көмек......................................................................6
3
6.
Экономика...................................................................
...........................................65
6.1. Цехтың өндірістік қуатының
есебі................................................................65
6.2. Амортиззациялық салымдардың және капиталдық шығындардың есебі.
6.3. Жабдықтардың бағасын
анықтау...................................................................66
6.4. Капиталды шығындардың сметалық
есебі....................................................66
6.5. Еңбек ақы және еңбек
сұрақтары...................................................................
67
6.6. Жұмысшкерлердің тізімдік
есебі...................................................................68
6.7. Еңбек ақы қорының
есебі.......................................................................
........68
6.8. Цех персоналының еңбек ақы қоры және
штаты.........................................69
6.9. Өнімнің өзіндік құнын
есептеу.....................................................................
.69
6.10. Жалпы өнімділік шығындарға смета
құру..................................................70
6.11. Өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау......................................................71
6.12. Жобаланған цехтың экономикалық тиімділігін
анықтау..........................71
7. Бизнес
жоспар......................................................................
..................................73
7.1.
Аннотация...................................................................
.....................................73
7.2.
Резюме......................................................................
........................................73
7.3. Кәсіпорынның
сипаттамасы.................................................................
..........74
7.4. Өнімнің
сипаттамасы.................................................................
.....................75
7.5. Маркетинг
жоспары.....................................................................
...................75
7.6.Өндірстікжоспары........................................................
....................................76
7.7. Ұйымдастырушылық
жоспар......................................................................
...77
7.8. Қаржылық
жоспар......................................................................
.....................78
7.9. Жұмыстардың орындалу
тізбесі....................................................................7
8
7.10. Жобаның тәуелділігін
таңдау......................................................................
.79
Қорытынды...................................................................
..............................................80
Қосымшалар..................................................................
.............................................81
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
.........................84
АННОТАЦИЯ
Дипломдық жобаның тақырыбы: “Өнімділігі 30 тонна/тәулігіне
модифицирленген майлар цехын жобалау”.
Жобаның мақсаты Алматы қаласында модифицирленген майлар цехының
құрлысын жобалау.
Жобада технологиялық тәсімі, цехтың жоспары және келесі есептер
көрсетілген: өндірістік және жылулық балансы, жабдықты таңдау және есебі,
жобаланатын цехтағы процестің есебі.
Еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау туралы сұрақтары
қарастырылған және экономиканың тиімділік және цехтың құрлысының техникалық
мүмкіндіктері туралы қорытынды жасалды.
Дипломдық жобаның түсініктеме хаты - 89, графикалық бөлім беттері – 6
Негізгі сөздер: модифицирленген майлар, сұйық өсімдік майы,
қатты майлар, қата этерификация.
НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
1. Өсімдік майы және маргарин өнімдері ГОСТ 306 24 – 98.
2. Қатты глицеридтердің массалық мөлшерін анықтау ГОСТ 289 30 – 91.
3. Үшглицеридтердің құрамын анықтау ГОСТ 289 29 – 91.
4. Жануар майы ГОСТ 112 1128 – 75.
АНЫҚТАМАЛАР
1. Қайта этерификациялау – гидрогенизациялау немесе жануар маайларына май
қышқылдарына орын алмасуы.
2. Реактор - өнімді реакцияластыруға арналған жабдық.
3. Дезактивизация – қалдықты тазарту және активтендіру.
БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
Берілген дипломдық жобада кейбір белгілер мен қысқартулар бар:
% - пайыз
0С – градус цельский
М3 – метр куб
М – метр
кВт – киловат
кПа – килопаскаль
т – тонна
мин – минут
сағ – сағат
мг – миллиграм
кг – килограмм
МЕУЛ – мемлекеттік үлгі
Тәул – тәулік
г/см3 – грамм сантиметр куб
град – градус
м/с – метр секунд
лк – электр қуаты
В – ватт
атм – атмосфера
Гкал – гегакалория
мПа – мегапаскапаль
ШМК – шекті мүмкіндік ластануы
ККК –
т.б. – тағы басқа
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсылтан Әбішұлы Назарбаевтың
Қазақстан халқына жолдауында айтқан болатын: “Біздің шағын және орта
кәсіпкерлікті дамытудың түбірінен жаңа идеологиясын түзуіміз қажет. Біз
кәсіпкерлік ортаның бастамашылығын іске асыру үшін қолайлы жағдай түзуіміз
керек.
Әрбір іскер қазақстандық осы ортаға кіріп инновациялық экономикадағы
өз орнын табуға тиіс.
Қазақстандықтардың бастамашылығына кең өріс ашу үшін жағдай жасалды,
кәсіпкерлер ендігі жерде осы мүмкіндіктерді пайдалана білуі керек. Мысалы:
Жапония, Германия, Бельгия, Италия сияқты елдерде шағын және орта бизнес
олардың барлық кәсіпорындары санының 90% астамын құрайды, көптеген дамыған
елдерде олар жалпы ішкі өнімнің 50% - дан астамын береді.”
Өсімдік май мен қатты майлар – тамақ өнеркәсібінің негізгі салаларының
бірі. Олардың негізгі өнімі өсімдік майлар және жануарлар майы. Азық –
түліктік майлар басқа да тағамдармен қоса адамзаттың нәрлі тағамдармен
қоректенуінің негізін құрайды, оларды жеке, өзгеріссіз күйінде де, сондай-
ақ, майды өңдегенде алынатын – маргарин, асхана майы, майонез және басқа
түрлі өнімдер түрінде қолданады. Өсімдік майлардың кейбір түрлері
косметикалық тауар өндірісінде, дәрілік препараттарда еріткіш ретінде,
майлағыш заттар ретінде пайдаланылады. Май өндіру өнеркәсібін дамытуда оның
шикізат базасын үздіксіз дамыту, шикізат ресурстарын ұлғайтудың үлкен
маңызы бар.
Өсімдік май мен қатты майлар адамның тамақтану рационында маңызды
орын алған, әлі де маңызды орын алуда. Тамақтануда өсімдік май мен қатты
майлардың орнын анықтау өте қиын. Бидайдан және түрлі майлардан алынған
өнімнің адамның тәулік бойындағы жинаған энергияның 90% қамтамасыз етеді.
Энергия көзі ретінде майлар коміртек пен ақуыздарға қарарағанда 2 есе
каллориялы.[1]
Бүгінде бүкіл әлем бойынша бір адамның тағам рационына 16 кг сұйық
май қажет екені анықталды және бірінші орында тұтынушыларды тек өніммен
қамтамасыз етіп қана қоймай, сондай-ақ оларды май-қышқылмен балансталған
өніммен қамтамасыз ету қажеттілігі туындауда.[2]
Өсімдік май мен қатты майлар адам өмірінде тек алмастырылмайтын
фактор ғана емес, сонымен қатар энергия көзі және мембраналық жасуша
құрамына кіретін пластикалық материал. Адам ағзасындағы липидтер күрделі
ауыспалы процестерге қатысады және оның дұрыс жүруін қамтамасыз етеді.[3]
Сұйық өсімдік майларын A, D және E витаминдерімен байытуға қолайлы
өнім, себебі :
- барлық адамдар тұтынады;
- A, D және E витаминдері – майда жақсы ериді, сондықтан майда біркелкі
таралады;
- A, D және E витаминдері майдың дәміне әсері бар.
А- витамины адам ағзасының өсуіне өте қажет; А витаминінің жетіспеушілігі
көздің нашар көруіне әкеліп соғады. А витамины денедегі терінің алмасу
процесін қадағалайды және ағзаның инфекциялық ауруларға тұрақтылығын
жоғарлатады.
D- витамины қысты күні өте қажет. Ол рахид ауруының алдын алады және
ағзадағы кальций алмасуын қадағалайды.
Е- витамины майлардың алмасуында үлкен рөл атқарады. Витамин Е мен
қаныққан май қышқылдарын қолдануда ұқсастық бар. Витамин Е-нің қанықпаған
май қышқылдарын көп қолданғанда қажеттілігі артады.
Майлардағы витаминдердің тұрақтылығы майдың тұрақтылығына дәл келеді.
Осыған қарап майлардағы витаминдердің тұрақтылығы мен майлардың тотығу
санының байланысы тікелей (тотығу саны майлардың тотығу деңгейін
көрсетеді). Майдың тотығу саны жоғары болған сайын адамның тамақтануына
қажеті болмайды. Басқаша айтқанда, тотыққан май тек тұтынуға қажетсіз
емес сонымен қатар құрамында ешқандай витаминдері болмайды. [4]
Өсімдік май мен қатты майлар ас дайындағанда, қуырғанда, ұн өнімдерін
- нан, пісіргенде, кондитерлік өнімдерді даярлағанда кеңінен қолданылады.
Тағам қуырғанда олар сол тағам азығына жылу алмастыру функциясын орындайды.
Қуыру процессі, кейінгі он жылда массалық урбанизация кезеңінде кеңінен
таралған, үй жағдайында сонымен қатар, өндірістік жағдайдағы тез әдістің
бірі.
Әркелкі пісіру әдістерінде майлардың орны бөлек. Нан пісіруде
майды қосу (шамамен, өнім салмағына 2%) , оның көп сақталуын және
борпылдақтығын жоғалтпауына үлкен әсер етеді. Кондитерлік өнім
даярлағанда, әр келкі өнім дайындағанда майды осы өнімдерде түзілетін
көпіршіктердің біркелкі орналасуы үшін қосады, соның салдарынан өнімде
деликатестік қасиет және құрам пайда болады. [1]
Майлы өнімдердің атеросклероз ауруының прафилактикасында және
емделуінде маңызды орын алады.
Майлардың организмде өмірлік қажетті метаболикалық процессі тек май
қышқылды құраммен ғана анықталып қоймайды, сонымен қатар үшглицеридтердегі
май қышқылдарының малекулааралық орналасуымен де анықталады. Сонымен қатар,
майлардың майқышқылды және глицерид құрамы адам денесінің температурасында
сұйық болуы қажет.
Майды қолдану мақсатына, пішініне қарай қатты немесе сұйық майлар
қолданылады. Қатты майлар шикізат ретінде тағамдық өндірісте өте құнды.
Әр түрлі әдістерді қолдана отырып майлардың қасиетін және
құрамын(консистенциясын, балқу температурасын және басқа) өзгертуге болады.
Мұның бәрін майлардың модификациясы деп атайды. Майларды модификациялау
түрлі температураларда фракционды кристаллизация жолымен гидрогенизация
және қайта этерификация әдісімен жүреді.
Майлардың негізгі көрсеткіштерінің түрі олардың балқу температурасы:
ол төмен болған сайын
Адам ағзасында тез қабылданады және дәмдік қасиеті жоғары, бірақ,
температураның төмен болғаны ыңғайсыз, себебі майлар температураның
жоғарлаған кезде тауарлық түрін жоғалтады.
1. ТЕХНИКО ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕУ
Кез келген ғимаратты соғу алдында соғу аймағының географикалық
рельефін, электр қуатымен қамтамасыз ету, қажетті сұйық және қатты отынның
тасмалдануын , тасмалдағыш құралдардың, телекомуникацияның, су
ресурстарының жер асты суларының, соғу жұмыстарын жүргізу үшін еңбек
ресурстарының және жобаланып жатқан ғимараттың эксплуатациясын ескеру
қажет.
1.1. Соғу жұмыстарының аумағын негіздеу
Соғу жұмыстарын жүргізу үшін 42000 тұрғыны бар Алматы қаласы
ұсынылуда.
Алматы қаласының климаттық жағдайы континентальді, қысы – суық, бірақ,
қары аз, ал жаз айлары – ыстық. Қаңтар айының орта температурасы -
8ºС, шілдеде + 40ºС.
Оңтүстік Қазақстан облысында май өндіру зауыттары көп, соның ішінде
Алматы маргарин зауыты жобаланған цех зауыт жанында салынбақ. Алматы қаласы
үлкен қала болғандықтан барлық еңбек ресурстары қаланың өзінен жиналмақ.
Қалада автокөлік және басқа да тасмалдау көліктерімен
қамтамасыздандырылған.
Осы технико экономикалық негіздеу модифицирленген майлар цехын соғу
техникалық мүмкін және экономикалық тиімді екенін дәлелдейді.
1.2. Шикізатпен және материалдармен қамтамасыз ету
Рафинирленген сұйық май Оңтүстік Қазақстан аумағында көптеп
өндіріледі. Қатты майлар басқа шетел мемлекеттерінен тасмалданады.
1.3. Электр қуатымен қамтамасыз ету
Цехтың жарықтануы трансформаторлық подстанция арқылы қалалық электр
жүйесінен тартады.
1.4. Сумен қамтамасыз ету
Цехтың жұмысы үшін қажетті су мөлшері жер асты суларынан және су
қоймаларынан қалалық су жүйелерінен алынады.
1.6 Кадрлармен, транспортпен және еңбек ресурстарымен қамтамасыз ету
Жобаны іске асыру үшін Алматы қаласының тұрғындары және облыста
тұратын адамдарды жұмысқа алуға болады.
Инженер – технологтарды Оңтүстік Қазақстан облысының М.Әуезов атындағы
Университетті бітіруші студенттерді шақыруға болады.
Цехқа қажетті шикізаттар қалалық автокөліктермен, жүк машиналарымен
немесе темір жол желісімен тасмалдануына болады.
Цехты соғу үшін қалалық соғу организациялары немесе студенттік соғу
отрядтарын жұмылдыруға болады.
Дайын өнім зауыттың өзіне тасмалданады. Қайта этерифицирленген майлар
маргарин өндірісінде компонент ретінде қолданылады.
1.5. Жылумен қамтамассыз ету.
Ғимаратпен құрылыстардың жылумен қамтамассыз етілуі жылу жүйесінде
немесе қазандық шаруашылығы қарастырады. Олар болмаған кезде өзінің
қазандығы қарастырылады.
Жылу тасмалдағыш ретінде температура 150º С-ға дейін су немесе бу
қолданылады. Бу жылу алмасу аппаратымен, қолданылатын техникалық
операция жүргізу үшін, әрі тұрмыстық бөлмелерді ыстық сумен
қамтамасыз ету және олардың шығындалуы.
2. АНАЛИТИКАЛЫҚ ШОЛУ
2.1 Қатты майлар мен сұйық өсімдік майларды алу жолдары мен әдістері
Адам ағзасына келіп түсетін тағамдық майлар және көмірсулар
ағзаның энергия қажеттілігінің 80-90% қамтамасыз етеді. Өсімдік май мен
қатты майлар – адамдарға ең қажетті, құнарлы заттардың бірі. Олар өнімнің
қай түрінде де концентрленген энергияның 9 калл/г құнарлығын ұстануда,
ағзаны алмастырылмайтын майлы қышқылдармен қамтамасыз етеді, майда еритін
витаминдерді таситын тасмалдағыш ролін атқарады, тағамның дәмін жақсартады
және тамақтанудан соң тойымдылық сезімін күшейтеді. [4]
Бүгінде бүкіл әлем бойынша бір адамның тағам рационына 16 кг сұйық май
қажет екені анықталды және бірінші орында тұтынушыларды тек өніммен
қамтамасыз етіп қана қоймай, сондай-ақ оларды май-қышқылмен балансталған
өніммен қамтамасыз ету қажеттілігі туындауда.[2]
Өсімдік май мен қатты майлар адам өмірінде тек алмастырылмайтын фактор
ғана емес, сонымен қатар энергия көзі және мембраналық жасуша құрамына
кіретін пластикалық материал. Адам ағзасындағы липидтер күрделі ауыспалы
процестерге қатысады және оның дұрыс жүруін қамтамасыз етеді.
Майлардың биологиялық қасиеті үшглициридтердің құрылымына, құрамындағы
биологиялық активті қосылыстардың (фосфолипидтердің, стеролдардың,
токоферолдардың, каратеноцдтардың және тағы басқа) болуына байланысты.
Үшглициридтердің негізгі құрамдық элементтеріне – май қышқылдары
кіреді. Май қышқылдары көміртек тізбегінің ұзындығына, қос байланыстың
санына қарай ажыратылады.
Кесте № 1. Өндірістік өнеркәсіпте маңызы бар қатты майлармен сұйық
майлардың мінездемесі.
|Қатты және |Май қышқыл құрамы, %. |Мінездеме |
|сұйық майлар | | |
| | |Қату |Сабындану |Иод саны |
| | |температурасы|саны | |
| | |ºС | | |
| |қаныққан |қанықпаған | | | |
|Сұйық өсімдік майы |
|Мақта 2 |22-30 |75-76 |2-4 |191-198 |101-116 |
|Күнбағыс |10-12 |90ға дейін |16-18 |186-194 |119-136 |
|Олив |9-18 |82-91 |0-6 |185200 |72-89 |
|Пальма |44-57 |43-56 |31-41 |196-210 |52-58 |
|Пальмоядролы |79-83 |17-21 |19-24 |240-257 |15-20 |
|Какао майы |58-60 |40-42 |21-27 |192-196 |34-36 |
|Жануар майы |
|Сиыр |45-60 |43-52 |30-38 |190-200 |32-47 |
|Қой |52-62 |38-48 |32-45 |192-198 |31-46 |
|Шошқа |33-49 |48-64 |22-32 |193-200 |46-66 |
|Су жануары, |10-22 |48-90 | |181-193 |100-161 |
|кит | | | | | |
2.2. Сұйық өсімдік майларын алу техналогиясы
Сұйық өсімдік майларын алу техналогиясы келесі деңгейлерден тұрады:
- шикізат алу және сақтау;
- дәндерді тазалау және кондиционерлеу;
- дәндерді кесу
- дәндерді майдалау;
- ылғалды-жылулық өңдеу;
- май алу (сығымдау процессі);
- майды тазарту (рафинация процессі);
- қораптау және сақтау.
Дәндерді тазалау және кондиционерлу. Өндіріске келіп түскен дәндерді
қоспалардан тазартады. Қоспаларға - органикалық және минералды қоспаларды,
майлы қоспаларға – дефектісі бар майлы дақылдарды жатқызады.
Тазартуды ауа ағынының көмегімен және електер көмегімен жүргізеді.
Сонымен қатар, ферроқоспалардан тазарту үшін дән ағынын магнитті
сепараторлардан өткізеді.
Тазартудан соң дәндерді ылғалдылығына қарай кондиционерлейді,
кептіреді.
Дәндерді кесу. Қоспалардан тазартылған және ылғалдылығына қарай
кондиционерленген дәндерді кеседі.
Кесуден алынған рушанка әртүрлі дән бөлшектер қоспасы болып табылады.
Рушанка құрамына тұтас ядролар, олардың бөлшектері, қауыз құрамы және аз
мөлшерде кесілмеген дәндер кіреді.
Дәндерден бөлінген қауызды бөліп алу үшін сеприрлеу әдісін жүргізеді.
Қауыздан бөлінген дән ядроларын майдалауға жібереді.
Дәндерді майдалау.Майдың шығымын ұлғайту үшін клетка қабықтарының
майдалануын қамтамасыз ету керек. Майдалау кезінде біркелкі материал –мятка
алу қажет. Бірақ,мятканы өте майдалап жіберугеде болмайды. Мятканың
оптималды майдалануы 70%болуы қажет.
Дәннің майдалануына ылғалдылық пен температураның әсері үлкен. Құрғақ
дәнді майдалағанда ұнтақ, ылғалды – борпылдақ жапырақшаға майдаланады.
Дәннің жақсы майдалануы ылғалдылық 5,5-6,0 % болғанда жүреді. Егер дәнді
төмен температурада майдалағанда, олардың борпылдақтығы ұлғаяды, жоғары
температурада майдалағанда эластикалық жапырақша түзіледі.
Майлы дәндерді дайындағанда бесвальцовкалы және плющильді станоктар
қолданылады.
Мезганы буландыру және қуыру:бұл процесс сығымдау кезінде майдың
сапасына және шығымына тікелей әсер етеді.
Мятканы ылғалдыжылулық өңдеуден өткізудің мән2і, дән клеткаларындағы
плазмалық гельден майдың бөлінуіне әсер ету. Май клетка плазмаларында
адсорбционды ұсталады. Су тамшылары плазма және пленка арасына енеді.
Құрғақ мятка ылғалдау кезінде пішінін өзгерту қасиетіне ие болады.
Бумен 8-9% ылғалдандырғаннан соң мятканы қуырады. Бұл кезде мятка
қыздырылады және 5-6% дейін кептіріледі. ºС
Жоғарғы температураның әсерінен майдың сапасы төмендейді,сондықтан
оптималды температура 100-105ºС-тен аспауы қажет. Мятканы бусулы қоспамен
буландырады,ал қуыруды шнекті немесе чанды жаровняларда жүргізеді.
Май алу: май алу әдістерінің негізгісі сығымдау әдісі болып табылады.
Сонымент қатар күн жарада 5-8% май қалады. Қазіргі кезде кеңінен экстракция
әдісі қолданылады, ол органикалық еріткіштерді қолдануға негізделген. Бұл
әдістен қалдық ретінде шрот шығады,оның құрамындағы май 0,8-1,2%.
Майды сығымдауды үздіксіз жұмыс істейтін шнекті сығымдағышта
жүргізеді.
Сығымдаудан соң шыққан жартылай майсызданған майды экстракцияға
жібереді.
Экстракцияға қолданылатын еріткіштер адам организміне қауіпсіз, майдың
алынуы және жұмыс кезінде қауіпсіз болуы қажет.
Еріткіш ретінде экстракциялық бензин, гексан, ацетон, дичлорэтан және
тағы басқалар қолданылады. Көбінесе бастапқы қайнау 69ºС, қорытынды қайнау
темпера8турасы 101ºС болатын бензин қолданылады.
Экстракция кезінде еріткіштегі май ерітіндісін алады, ол мисцелла деп
аталады және майсызданған зат шрот алынады.мисцелладағы май концентрациясы
12-26 %.
Экстрактордан шыққан мисцелланы ондағы мечаникалық қоспаларын бөліп
елу үшін снзгішке жібереді. Сүзгіден өткен мисцелланы және шротты еріткішті
айдйу үшін айдағышқа жібереді. Бұл операцияны дисцилляция деп атайды.
Мисцелланың дисцилляциясы екі сатыда жүргізеді. Алғашқыда 80-90 ºС-та
еріткіштің негізгі мөлшерін айдайды(алдын ала дисцилляция).қорытынды
дисцилляцияның 110-120ºС –та вакуумда жүргізеді.
Майларды рафинациялау:рафинация деп алынған майды тазартуды айтады.
Натуралды майлардың құрамында дайын өнімнің тауарлы түрін және
тағамдық қасиетін төмендететін қоспалар кіреді. Бұл заттардың кейбіреулері
майда техологияның бұзылуынан немесе майлы шикі затты сақтау кезінде пайда
болады.
Майдың құрамындағы қоспалардың мөлшеріне қарай түрлі әдістер
қолданылады,соның ішінде рафинация.процесті химиялық және физико-химиялық
днп бөледі.физикалық әдіске тұндыру, центрифугирлеу және сүзу
жатады.Химиялық әдіске гидратация,сілтілі және қышқылды рафинация жатады.
Физиао-химиялық әдіске адсорбционды рафинация, гезодорация және дистилляция
жатады.
Майлардың гидротациясы – бұл майларды аз мөлшерде сумен өңдеу
процессі, майлардағы ақуызды заттарды, фосфолипидтерді және басқа да
қоспаларды тұндыруға қолданылады.
Ақуыздар майда мүлдем ерімейді. Майда олар жұқа суспензия түрінде
болады. Гидротация әсерінен олар көлемі ұлғайып, ісінеді, соның әсерінен
тұнбаға түседі. Гидротация процессін жылдамдату үшін май және су қоспасын
араластырады.
Ақуызды заттармен бірге бөлінген фосфолипидтерді фуз деп атайды.
Құрамындағы суды бөліп алғаннан соң одан фосфатидті концетрат алынады
– бұл өнім тағамдық өнеркәсіпте кеңінен қолданылады.
Сілтілі рафинация – ол бос майлы қышқылдарды бөліп алуға
пайдаланылады. Бос майлы қышқылдар майдың қышқылдылығын көбейтеді және
осымен қоса, майдың дәмділік қасиетін нашарлатады. Олар өте тұрақсыз және
майға күйік дәмін береді.
Нейтралды майлар глицерин және май түзе отырып сілтілермен
әрекеттеседі. Майды сілтімен өңдеу процессінің қалдық өнімі соапсток деп
аталады. Ол сулы фазаның төменгі жағында жиналады, сондықтан оңай
шығарылады.
Соапсток құрамында сабын, су, нейтралды май, қоспа мөлшері болады.
Соапстокты сабын қайнатуда қолданады.
Адсорбциялы рафинация – майдағы пигменттерді шығаруға қолданылады.
Майды ұнтақ тәріздес затпен өңдейді. Майды ағартуға адсорбенттер
қолданады.
Майды келесідей ағартады: 90-95 % температураға дейін қыздырылған
майды адсорбентпен араластырады немесе адсорбент қа8батынан сүзеді.
Дезодорация – бұл әдісті майдағы нашар иісті жою үшін қолданады. Майға
нашар дәм және иіс беретін заттар шикіза8ттың өзінде және оны технологиялық
өңдеу сатыларында да пайда болады, мысалы майды сілтімен өңдегенде
процестің дұрыс жүрмеуінен, майда сабынның дәмі пайда болады.
Дезодарацияны майды толық иіссіздендіруге де қолданады., мұндай майлар
маргарин және майонез өндірісінде шикізат ретінде маңызды.
Аромат түзетін заттар (одор) – бұл химиялық табиғаты әркелкі
қоспалардың қоспасы. Майдан оларды фракциялық айдау (дезодорация) әдәісімен
шығарады, ол үшглицеридтердің және аромат түзетін заттардың қайну
температурасының айырмашылығына негізделген.
Аромат түзетін заттардың қайнау температурасы майдың қайнау
температурасынан төмен болады. Аромат түзетін заттарды 200-300ºС
температурада қайнатады. Бірақ, майларды мұндай температурада өңдеуге
болмайды, себебі үшглицеридтердің бұзылуы жүреді.
Температураны төмендету үшін вакуум қолданылады. Вакуумда майды 100-
110ºС температурада қыздырады.
Қораптау және майды сақтау. Дайын майды түрлі қораптарға қораптайды.
Рафинирленген және гидратталған, жоғары және I сорт, рафинирленбеген
өсімдік майын сиымдылығы - 250, 400, 500 грамдық бөтелкелерге құяды.
Сонымен қоса майды темір жол цестерналарына, автоцестерналарға, болатты
бөшкелерге құяды.
Майды сақтағанда суыту қолданылмайды, температурасы 18ºС.
Үшглицеридтердің иісі, дәмі болмайды және түссіз. Иіс, дәм және түстілікті
тағамдық майларға ондағы қоспалар береді.
2.3. Қатты жануарлар майларын алу техналогиясы.
Қатты жануар майларынан май алу үшін қатты майларды тұшытады.
Қатты майларды тұшыту келесі техналогиялық параметрлерден тұрады:
сорттау, жуу, суыту және кептіру. Қатты мйды тұшытуға дайындау қолданылатын
әдістерге және технологиялық операцияларға және де шикізаттың өзіне
байланысты.
Жұмсақ және қатты тағамдық майларды тұшыту үшін түрлі әдістер
қолданылады. Әдістер үздіксіз және мерзімді әрекетте жұмыс жасайды, ол үшін
негізінен екі әдіс қолданылады ол – сулы және кепкен.
Мерзімді әрекетте жұмыс істейтін жабдықта өңдеу үшін алдымен
майдалайды, жуады, суытады және жұқалап кеседі.
Үздіксіз әрекетте жұмыс істейтін жабдықта өңдегенде майдалау және
шикізатты суыту процестері мүлдем болмайды.
Майды тұшытудың сулы әдісі. Әдістің ерекшелігі бүкіл процестің жүруі
барысында шикізатты қыздыру үшін, шткізат үнемі сумен немесе өткір бумен
қатынаста болады. Бұдан үшфазалы жүйе түзіледі – май, шквара
(коагулирленген ткань құраушы ақуыздар) және сорпа (құрамында суда еритін
ақуызы және эмульгирленген майы бар су).
Майды тұшытудың кепкен әдісі. Бұл әдістің ерекшелігі майлы шикізаттың
жылы агенттен ажырауы жабдықтың беттік бөлігінде жүруінде, мысалы булы жиде
де. Жылы агент жабдықтың беттік бөлігін қыздырады, одан шикізатқа жылу
беріледі. Бұл процесте екі фаза түзіледі – май және шквара. Майлы
шикізаттағы ылғал тұшыту барысында қоршаған ортаға таралып кетеді.
Электро ток көмегімен майды тұшыту. Қатты майларды келесідей жолмен
тұшытады: 0,1-0,25% ас тұзымен араласқан майдаланған шикі затты электр
өткізгіш заттан жасалған жабдыққа ендіреді. Жабдықта жоғары жиілік тогы бар
электродтар (500-2000 период секундына) бар.Ток майлы шикізаттан
өтеді,соның әсерінен май тұшиды.
Майды тұшытудың химиялық әдістері. Майларды сілті, қышқыл және
органикалық еріткіштермен ерітеді.
Сілтілі әдіс- бұл төмен концентрациялы сілті және олардың тұздарының
(NaOH, CaCO және басқа) еріткіштермен майдаланған майлы ткандерге қыздыру
кезінде әсер ету. Мұның салдарынан ақуызды заттар ериді және бос майлы
қышқылдар бөлінеді.
Қышқылды әдіс- майлы тканьге pH 1.0-5.0 кезінде қышқылмен әсер ету.
Сулы иондардың қажетті концентрациясын қышқыл және олардың тұзын қоса
отырып алады. Бұл әдісті техникалық майлар алу үшін қолданады.
Бұдан басқа май алу әдістері өте көп (ферментативті, электро
импульсті, гидро механикалық және тағы басқа).
Олеоөнім алу. Олеоөнімді (олео-ойль) сиыр немесе қой майларынан
фракционды кристаллизация арқылы алады. Фракционды кристаллизация деп-
тұшытылған майды суытуды айтады. Температура 30-32ºС жеткенде нашар еритін
фракция (олеостеарин) түседі.
Олео-ойльдің құрамына 45% қанықпаған және 55% қаныққан май қышқылдары
кіреді. Олео-ойьдің балқу температурасы 22-32ºС жуық. Сондықтан адам
ағзасында оңай сіңімді.
Олео-ойль тағамдық өнім ретінде немесе маргарин өндірісінде шикізат
ретінде қолданылады.
2.4. Модифицирленген майлар алу.
Майды қолдану мақсатына, пішініне қарай қатты немесе сұйық майлар
қолданылады. Қатты майлар шикізат ретінде тағамдық өндірісте өте құнды.
Әр түрлі әдістерді қолдана отырып майлардың қасиетін және
құрамын(консистенциясын, балқу температурасын және басқа) өзгертуге болады.
Мұның бәрін майлардың модификациясы деп атайды. Майларды модификациялау
түрлі температураларда фракционды кристаллизация жолымен гидрогенизация
және қайта этерификация әдісімен жүреді.
Майлардың негізгі көрсеткіштерінің түрі олардың балқу температурасы:
ол төмен болған сайын адам ағзасында тез қабылданады және дәмдік қасиеті
жоғары, бірақ, температураның төмен болғаны ыңғайсыз, себебі майлар
температураның жоғарлаған кезде тауарлық түрін жоғалтады.
Майлардың сапалық көрсеткішіне майқышқыл құрамы әсер
етеді,үшглицеридтердің құрамындағы май қышқылдардың қалдықтары. Сонымен
қатар үшглицеридтердің топтық құрамы маңызды орын алады. Үшглицеридтердің
кейбір түрлерінің өзіндік балқу температурасы бар.
Индивиуальды заттардың балқу және қату температурасы тең болуы қажет.
Табиғи майларда түрлі үшглицеридтердің құрамында қоспасы болады. Табиғи
майлардың тұрақты балқу температурасы болмайды.
Кесте № 2
|Өнім |Температура |
| |Балқу |Қату |
|Қатты майлар | | |
|Сиыр |43-48 |37-38 |
|Қой |44-47 |32-42 |
|Шошқа |35-45 |22-32 |
|Сұйық май | | |
|Какос |23-26 |14-26 |
|Какао |28-36 |20-27 |
|Күнбағыс |-20 |-4+-6 |
Тағамдық майлар үшін бағалы қасиеттің бірі өткіншік фаза
температурасы, бұл кезде май йілгіштігін сақтайды.
2.5. Қатты майлар мен сұйық өсімдік майлардың биологиялық құндылығын
анықтайтын факторлар.
Қатты майлар мен сұйық майлар тамақтануда алмастырылмайтын факторлар
ғана емес , сонымен қатар энергия көзі. Адам ағзасындағы липидтер күрделі
процесстерге қатысады және олардың дұрыс жүруін қамтамасыз етеді.
Майлардың биологиялық қасиеті үшглециридтердің құрамына, сонымен қатар
құрамындағы биологиялық активті заттарға (фосфолипидтар, стеролдар,
токоферолдар, коротинойдтар және басқа) байланысты.
Үшглециридтердің негізгі құрамдық элементтеріне май қышқылдары кіреді.
Олар көміртек тізбегінің ұзындығына, санына және қосбайланыстардың
орналасуына қарай ажыратылады. Бұл майлардың физикалық, химиялық және
биологиялық қасиеттеріне жатады, ол үшглециридтердің спецификалық
мінездемесін анықтайды, ағзадағы метаболикалық процесске (құрамдық
липидтер) қатысады және майлы тканьды (қорлы липид)
Осындай қорлы липидтер энергия көзі болып табылады, құрамында көп
қаныққан және моноқанықпаған май қышқылдары бар. Олар үшглицерид болып
көрсетілген, бірақ, құрамында аз мөлшерде холестерол, майда еритін
витаминдер және майда еритін бөгде қоспалар болуы мүмкін.
Құрамды липидтер ағзадағы метаболикалық процестерге қатысады және
құрамындағы полиқанықпаған май қышқылдары жоғары. Олар жасуша клеткаларының
биологиялық мембрананың негізін қалайды және негізінен үшглициридтерден,
фосфолипидтерден, гликолипидтерден және холестерол эфирінен тұрады.
Мембрананың физикалық, физико-химиялық және биологиялық қасиеті май
қышқылдарының құрамына және құрылымына байланысты.
Барлық май қышқылдар ағзада синтезделе бермейді. Ағзадағы олардың
негізгі көздері өсімдік липидтері, аз мөлшерде жануарлар майында кездеседі.
Ағзада синтезделмейтін қышқылдарға линолды және линоленді қышқылдар жатады.
Сондықтан оларды ауыстырылмайтындарға жатқызады.
Линол қышқылы омега-6 май қышқылдарының тобына кіреді және ағзада
арахидон қышқылының синтезін қамтамасыз етеді. Осы тобқа гамма-линолен
қышқылы да кіреді, ол ағзада жөндеуші қызмет атқарады және простагландин
қышқылының синтезіне қатысады.
Линоленді қышқылдың жетіспеуі жас кезде және кәрілік шақта қатты
білінетіні байқалған. Липидтерде линоленді қышқылдың метаболитінің деңгейі
аз немесе мүлдем болмауы жас балалардың сана сезімінің дамымауына, көздің
көрмеуіне әкеліп соқтырады.
Қышқылдардың жетіспеушілігін су жануарларының, балықтың майын жеумен
толтыруға болады. Бірақ диета ұстанған жағдайда бұлардың нормасын дозирлеу
қажет, үлкен дозада тканьдағы липидтердің тотығуы ұлғаяды.
Линолды және линоленді қышқылдардың қатынастары өте үлкен роль
атқарады. Организмде линоленді қышқылдың көп мөлшерде болуынан арахидон
қышқылының синтезі тоқталады.
Организмде липидтердің ары қарайғы айналуы  ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ащысай кен орнындағы тереңдігі 1250 м пайдалану ұңғымасын бұрғылау жобасы51 бет
АҚ «Каспий Нефть ТМЕ» компаниясының инновациялық жобасын басқару75 бет
Венчурлық жобалар30 бет
Диплом жұмысын жазуға арналған оқу-әдістемелік нұсқау20 бет
Жаңажол кен орынындағы ұңғыны жобалау68 бет
Жоба жайлы жалпы түсінік10 бет
Жобаны жоспарлағанда қызметкерлер құрамын басқару алгоритмін құру34 бет
Инвестициялық жобалар, шешім қабылдау және оны жүзеге асыру құрылымы8 бет
Лингвистикалық біліктілікті қалыптастыру барысында жоба әдісін қолдану73 бет
Машина жасау технологиясы72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь