Қосмекенділер

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а) Далалы жерде кездесетін қосмекенділер
б) Орманды дала жерінде кездесетін қосмекенділер
в) Шөл және шөлейтті жерлерде кездесетін қосмекенділер
ІІІ. Пайдаланылған әдебиеттер
Қосмекенділер— алғаш құрлықта өмір сүруге бейімделген төртаяқты омыртқалы жануарлар. Олар екі ортада: суда да, құрлықта да кездесетіндіктен, қосмекенділер деп аталады. Қосмекенділер суда көбейеді және дернәсілдері сулы ортада дамиды. Қазіргі кезде қосмекенділердің 4 000-нан астам түрі Жер шарының тропиктік, субтропиктік және қоңыржай аймақтарында кездеседі. Қазақстанда қосмекенділердің 12 түрі таралған. Оның 3 түрі сирек кездесетіндіктен,Қазақстанның Қызыл кітабына (1996) тіркелген.
Құйрықсыз және құйрықты қосмекенділер отряды
Денесі бас, тұлға және көбінесе бес саусақты төрт аяқтардан тұрады. Кейбір түрлері аяқсыз және құйрықты болады. Дене тұрқы 2 - 3 сантиметрден 180 сантиметрге дейін жетелі. Қосмекенділердің терісі жұқа, тегіс және безді болып келеді. Бездерден бөлінген сұйықтық терісін үнемі ылғалдан, тыныс алуына жағдай жасайды. Демек олар терісі арқылы да тыныс алады.
Қаңқасы балықтармен салыстырғанда күрделі, 4 бөлімге бөлінеді. Олар: бас-сүйек, омыртқа жотасы, иық белдеуі мен алдыңғы аяқтарының және жамбас белдеуі мен артқы аяқтарының қаңкасынан құрал ады. Омыртқа жотасы мойын, тұлға, сегізкөз және құйрық бөлімдеріне бөлінген. Мойын мен сегізкөз бөлімдерінде бір ғана омыртқадан болады.
Құрлыққа шығуына байланысты, аяқтарының сүйектері бірімен-бірі буын арқылы қозғалмалы байланысқан. Алдыңғы аяқтары тікелей иық белдеуімен байланысады. Жамбас белдеуі артқы аяқпен байланысқан. Жамбас белдеуі екі жамбас сүйегінен түрады. Саусақтарында мүйізді тырнақтары болмайды. Аяқтарында жеке-жеке бұлшықеттер жақсы дамыған. Жақсүйектеріндегі ұсақ тістер мен тіл қоректі ұстауға көмектеседі. Бақа тілінің ұшы ойыс. Тілінің түбі аузының алдына бекіген, ұшы артқа қайрылып, бос жатады. Қорегін ұстар кезде тілін алға қарай лақтырады. Аузы өте үлкен. Сілекей бездері ең алғаш қосмекенділерде пайда болды. Оның өзектері ауыз қуысына ашылады. Қысқа өңеші кеңейіп, қарынға, ол аш ішекке жалғасады. Аш ішекке бауырдан келетін өт және ұйқыбездің өзектері ашылады.
1. Биология Қазақстан./ Республикалық ғылыми-әдістемелік журнал. 2005 жылдан бастап.
2. Қайым Қабділрашид. Биология. Анықтамалық көмекші құрал. –Алматы. «Ол – Жас баспасы» ЖШС. 2006 ж. 104 бет.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министірлігі
Шәкәрім атындағы Семей ... ... ... ... ... БЛ-209
Тексерген: Жылқыбаева С
Семей 2015жыл
Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а) Далалы жерде кездесетін қосмекенділер
б) Орманды дала жерінде кездесетін қосмекенділер
в) Шөл және ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
Қосмекенділер -- алғаш құрлықта өмір сүруге бейімделген төртаяқты омыртқалы жануарлар. Олар екі ... суда да, ... да ... ... деп ... ... суда ... және дернәсілдері сулы ортада дамиды. Қазіргі кезде қосмекенділердің 4 000-нан астам түрі Жер шарының ... ... және ... ... ... ... ... 12 түрі таралған. Оның 3 түрі сирек кездесетіндіктен,Қазақстанның Қызыл кітабына (1996) ... және ... ... ... бас, тұлға және көбінесе бес саусақты төрт аяқтардан ... ... ... ... және ... болады. Дене тұрқы 2 - 3 сантиметрден 180 сантиметрге дейін жетелі. Қосмекенділердің терісі жұқа, тегіс және безді болып ... ... ... сұйықтық терісін үнемі ылғалдан, тыныс алуына жағдай жасайды. Демек олар терісі арқылы да ... ... ... ... ... 4 ... бөлінеді. Олар: бас-сүйек, омыртқа жотасы, иық белдеуі мен алдыңғы аяқтарының және жамбас белдеуі мен артқы аяқтарының ... ... ады. ... ... ... ... сегізкөз және құйрық бөлімдеріне бөлінген. Мойын мен сегізкөз бөлімдерінде бір ғана омыртқадан болады.
Құрлыққа шығуына байланысты, аяқтарының сүйектері бірімен-бірі буын ... ... ... ... ... ... иық белдеуімен байланысады. Жамбас белдеуі артқы аяқпен байланысқан. ... ... екі ... ... ... Саусақтарында мүйізді тырнақтары болмайды. Аяқтарында жеке-жеке бұлшықеттер жақсы дамыған. Жақсүйектеріндегі ұсақ тістер мен тіл қоректі ұстауға ... Бақа ... ұшы ... ... түбі ... ... ... ұшы артқа қайрылып, бос жатады. Қорегін ұстар ... ... алға ... лақтырады. Аузы өте үлкен. Сілекей бездері ең алғаш қосмекенділерде пайда болды. Оның өзектері ауыз қуысына ашылады. Қысқа өңеші ... ... ол аш ... ... Аш ... ... келетін өт және ұйқыбездің өзектері ашылады. Тоқ ішектің соңғы бөлігі тік ішек деп ... да, ол ... ... ... ... суда тек ... арқылы тыныс алады. Ересектерінде құрлыққа шығуына байланысты өкпе пайда болған. Бірақ өкпесі нашар ... ... ... ... ... ... Ауыз-жұтқыншақ қуысының қозғалуы арқылы ауа өкпеге өтеді.
Құрлықта атмосфералық ауамен тынысалуына байланысты ... ... ... ... ... ... Қосмекенділердің жүрегі үш қуысты (2 құлақша, 1 ... ... екі ... ... бар. ... алғаш рет кіші қанайналым шеңбері пайда болған. Оны өкпелік ... деп те ... ... ... қан ... Екі ... ... де қарыншадан басталады. Үлкен шеңбер - оң құлақшаға, ал кіші шеңбер сол жақ қүлақшага келіп аяқталады. Қосмекенділер миының көлемі балықтарға ... ... ... миы екі ми ... айқын бөлінген. Баяу қозғалуына байланысты мишығы нашар дамыған. Ортаңғы миы жақсы дамыған.
Ауыз қуысына ашылатын жұп иіс сезу ... ... ... иіс ... ... ... ... қасаң қабығы дөңес, көз бұршағы екі жақты ... шыны ... ... айналасында қозғалмалы, жұқа терілі қабақтары болады. Қосмекенділерде, ішкі құлақтан басқа, ең алғаш ортаңғы құлақ қуысы пайда болған. Ортаңғы ... ... бір ғана ... ... ... Оның ... дабыл жарғағымен қапталған. Ортаңғы құлақ қуысы арнайы түтік арқылы ауыз-жұтқыншақ қуысымен де байланысады. Дәм сезуі, тері ... ... ... ... ... ... екі бүйрегі, екі несепағар түтігі және бір қуығы бар. Қуығы жақсы дамыған, ол клоакаға ашылады. Қажетсіз заттар клоакадан ... ... ... - дара ... жануарлар. Көпшілік түрлері сырттай ұрықтанады. Дернәсілдері түрлент дамып, ересектеріне айналады. Дернәсілдерінің басы жалпақ болғандықтан, оларды шөмішбалық ... ... деп ... ... ... мен ... ... су ішінде жүреді. Ұрықтанғаннан кейін көл бақаларда (8-10 тәуліктен соң) дернәсілдері жұмыртқа қабығын жарып, сыртқа шығады. Алғашында оларда аяқ болмайды. ... суда ... ... ... ... ... ... аяқтары, содан кейін алдыңғы аяқтары пайда болады. Құйрығы бірте-бірте қысқарып, жойылады. Дернәсілдері желбезектері арқылы ғана тыныс алады. Олардың жүрегі екі ... бір ғана ... ... ... Дами келе ... екі ... өкпе пайда болады.
Саламандра.
Қосмекенділердің тек суда ғана тіршілік ететін түрлері де бар. Бақалар мен құрбақалардың ересектері суда да, ... да ... ... ... ... ағаш ... өрмелеп өмір сүруге бейімделген. Кейбір түрлері, яғни аяқсыз қосмекенділер тек жер астында ін қазып тіршілік етеді. Қосмекенділердің ... үшін ... су ... болуы және ылғалдылық маңызды рөл атқарады. Қосмекенділер зиянды жәндіктермен қоректенетіндіктен, пайдалы. Кейбір түрлері: бақалар, ... ... ... ... Көл ... ... ... жүмыстарында кеңінен қолданылады. Қосмекенділер ежелгі саусаққанатты балықтардан (стегоцефалдар) пайда болған. ... бас ... ... ... сауытпен, денесі сүйекті қалқандармен қапталған. Стегоцефалдар су жағалауларында тіршілік еткен. Қосмекенділер құрылысына, тіршілік әрекеттеріне байланысты 3 ... ... ... ... ... және ... ... Аяқсыз қосмекенділердің 170-тей түрі Африкада, Америкада, Үндістанда, Цейлон жерінде тіршілік ... ... бірі ... ... ... және ... ... болғандықтан, сақиналы құртпойым деп аталады. Бұлар аяқтары жойылғандықтан, аяқсыз қосмекенділер деп аталған. Олар - жер ... ін ... ... етуге бейімделген қосмекенділердің қарапайым тобы. Терісінде бездері өте мол. Аяқсыз қосмекенділерде көз де, ... ... да ... ... басқа қосмекенділерден ерекшелігі - іштей ұрықтанады. Құйрықтылар өтрядына жататын қосмекенділердің 350-дей түрі бар. Оған тритондар мен ... ... Дене ... созылыңқы әрі құйрығы айқын байқалады.
Құйрықтылар отрядына жататын қосмекендінің бірі - жетісулық бақатіс. Оны ... ... деп те ... Дене ... 20-25 см. Оның ... ... үлесіне сәйкес келеді. Қүйрығының үстінде жал тәрізді тері қатпары бар. Басы - жалпақ, тұмсығы - доғал. Алдыңғы ... ... ... ... 5 ... болады. Түнде белсенді тіршілік етеді. Сырттай ұрықтанады. Дернәсіл кезеңінде қыстал шығып, келесі жылы ересек түріне айналады. Қазақстанда мекендейтін ... ... өте ... ... Ол ... ... ... мен оған шекаралас Қытайдың биік таулы өзендерінде кездеседі. ... лық ... ... аймақта таралғандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабына (1995) тіркелген. Қүйрықсыз ... ... ... ... ... бар. Олардың ересектерінде құйрық болмайды. Артқы аяқтары алдыңғы аяқтарынан ұзын әрі ... ... ... ... Артқы саусақтарының арасындағы терілі жарғақтар жүзуге көмектеседі. ... ... ... ... ... ... осы отрядқа жатады.
--------------------------------------------------------------------------------
Құрбақалар тұқымдасы
lefttop
Жасыл құрбақа
Қызылаяқ бақа
Құрбақалар тұқымдасынан жасыл құрбақа, кәдімгі құрбақа және даната құрбақасы Қазақстанда ... ... ... ... ... Құрбақалардың түсі қоңырқай, тері бұдырлары айқын байқалады. Олар құрғақ далалық кейде шөлейтті жерлерде де кездеседі. Көбіне ертеңгілік, кешкілік уақыттарда, ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығына көп пайда келтіреді. Даната құрбақасы Қазақстанның Қызыл кітабына (1996) тіркелген. Ол Зайсан, Балқаш, Алакөл өңірінде таралған, ... саны ... ... аз. ... түқымдасының өкілдері дүние жүзінде кеңінен таралған. Қазақстанда бұл тұқымдастың 5 түрі ... ... көл ... сүйріктұмсық бақа, шөп бақа, сібірлік бақа, қызылаяқ бақа. Қызылаяқ бақаБалқаш көлінің ... Шу ... ... ғана ... Саны аз болғандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабына (1996) тіркелген. Олар қорғауды қажет етеді.
Қосмекенділер - ең алғаш құрлыққа ... ... ... ... екі ортала: суда және құрлықта өмір сүруге бейімделген. ... суда - ... және ... ... ал ... құрлықта терісі және өкпесі арқылы тыныс алады. Жүрегі - үш ... ... ... - ... ... екі шеңберлі жолмен жүзеге асады.
Қосмекенділер - салқынқанды, төрт аяқты жануарлар. Олар үш отрядқа бөлінеді: құйрықты, құйрықсыз және ... ... ... ... және секіреді. Құйрықты қосмекенділер суда жүзеді. Олар - суда өмір сүруге екінші рет оралған жануарлар. Қосмекенділердің жұмыртқасы және ... суда ... ... суда ... ... ... қосмекенділер ылғалды және жұмсақ топырақта мекендейді. Олардың аяғы және ... ... ... ... ... ... және ... қүлағы жоқ. Иіс сезу және сипап сезу сезімдері жақсы дамыған. Іштей ... ... ... қорғайды.
Далалы жерде кездесетін қосмекенділер
Сүйіртұмсық бақа (ағылш. Rana arvalіs) - бақа ... ... ... ... солтүстік өңірлеріндегі орманды, орманды-дала аймақтарында, Батыс және Орталық Қазақстан ... ... ... ... ұзындығы 5 - 7, ең ірілері 8 см-дей.
* Түсі қоңыр, терісінің сыртында қара қоңыр ... ... ... ... аталықтарының тері жабындысы көгілдір түске боялады. Бауыры ақ немесе сарғылт.
* Сүйір тұмсықты көзінен ... ... ... қара дақ ... барып бітеді. Шұбар өрнекті алқымы ақшыл түсті.
* Аналығы 1200 - 3500 жұмыртқа ... тек суда ... ... және ... ... ... өрмекшілер - мен, қоректенеді.
* Сүйіртұмсық бақаның шөмішбалықтарын (дернәсілдерін) жыртқыш қоңыздар, ал ересек бақаларды көлбақа, сарбас жылан, сұр ... ... ... ... ... ... (борсық,түлкі) жейді.
* Қысты шұңқырларда, тышқандардың інінде, томар, ... ... ... ... астында жатып өткізеді. Қысқы ұйқысы 6 - 7 айға созылады.
* Омыртқасыздардың сан алуан түрімен қоректенетіндіктен, ... және ... ... бар.
2. ... дала ... ... ... бұрыштістісі - Қазақстандағы бұрыштістер туысының жалғыз өкілі, ал ... ... 15 түрі бар. ... ... 31 түр бар, ... ... мен саламандра жақын қарапайым, құйрықты қосмекенділер. "Бұрыштіс" деген ат таңдай тістері иілген немесе бұрыш болып орналасқандықтан берілген. ... ... ... ... ... кең ... тіпті поляр шеңберіне де кіреді, ал таралу аймағының оңтүстік шекарасы ... ... ... дейін жетеді. Қазақстанда Солтүстік Қазақстан облысының Конюховский ауданында бір рет кездескен. Орынбор облысына шекаралас аз ... ... ... ... ... ... сібір бұрыштістері дағдылы, уақытының көбін ылғалды жағалаудағы баспаналары мен суда ... Суға ... шашу ... көбейеді. Сырттай ұрықтандырады. Итбалық кезеңінен кейін, ересекке айналады. Тамыз айынеда метаморфоз ... ... ... ... шығуы жүреді.
Тарбақа - Еуропа қосмекенділерінің бір ... Дене ... ... ... ... ... 5 - 8 см. Бұлар құрлықта қалың шөптер арасын, шұңқыр, ағаш ... ... және ... ... індерін паналайды. 60 - 70 см тереңдіктегі ағын суларда уылдырықтарын шашады. ... ... ... 1,5 м ... ... жерді артқы аяғымен қазып, қыс бойы тығылып жатады
3. Шөлді және шөлейтті ... ... ... ... (лат. Rana ... - бақа тұқымдасы түрі, 1898 жылы Бедриага ... ... ... саны ... келе ... түр. ... таралу аймағы - Балқаш көлі. Қырғызстанмен шекарадағы елді мекенінің маңайынан табылыу ерекше жағдай. Іле, Алматы, Қаскелең өзендерінде, Алматы қаласы мен оның ... ... ... уйреншікті болатын, кәзір бұл жерлерде кездеспейді. Оны кәдімгі көлбақа ығыстырған деген ... бар. ... ... Қорғау үшін Шарын өзенінің жайылымындағы Шетен бағынан ерекше қорғалатын жер ... ... ... еді.
Жасыл құрбақа (лат. Bufo viridis) - құрбақа тұқымдасына жататын құйрықсыз қосмекенді. ... ... шөл, ... ... ... ... Қазақстанда тіршілік ететін 3 түрінің ең көп тарағаны. Тұрқы 70 - 90, кейде 140 мм. ... ... ... ... сұр ... ... сұр. Шықшыт бездері үлкен. Мамыр - маусымда суға уылдырық шашады. Онда 12 мыңға жуық ұрық бар. ... ... тас ... шұңқырда қыстайды. Зиянкес жәндіктерді жеп пайда келтіреді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Биология Қазақстан./ Республикалық ғылыми-әдістемелік журнал. 2005 жылдан бастап.
* ... ... ... ... ... ... - ... ЖШС. 2006 ж. 104 бет.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биология сабағында қосмекенділер класын оқыту69 бет
Қосмекенділердің жүйке жүйесі мен сезім мүшелерінің дамуы21 бет
«омыртқалылардың эндокриндік және жүйке жүйесінің эволюциясы» тақырыбы бойынша тесттік бақылау3 бет
Жануарлар дүниесі биосфераның құрамдас бір бөлігі.11 бет
Жануарлар әлемі5 бет
Жануарларды қорғаудағы «Қызыл кітаптың» маңызы13 бет
Жануарлардың морфо-физиологиялық құрылымы. Жануарлар әлемінің тектік және туыстық байланысы4 бет
Зоология5 бет
Мақтаарал ауданының омыртқалы жануарларын зерттеу79 бет
Наурызым қорығының өсімдіктері мен жануарлары74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь